Trang chính » Đoản văn, Tưởng Niệm Phùng Nguyễn Email bài này

Chuyến xe cuối cùng về bến rồi sao nhà văn Phùng Nguyễn?

 

  

Vâng, tôi biết rất rõ câu trả lời chắc như bắp và môi cười nửa miệng hiền lành không Don Juan đĩ thõa chút nào của anh: “Vì chuyện không thể khác được. Có gì đâu!”

Dường như anh thích sử dụng câu nói huề vốn này, nhưng đó là chuyện lát nữa tôi sẽ nhắc lại với anh sau. Nhắc lại cũng chỉ cho vui thôi mà. Lần cuối!

Bây giờ tôi chỉ thấy có trời mới hiểu được tại sao anh lại quyết định làm một cú “bye bye” trần gian, bằng một cái nhún vai gần như âm thầm tráo trở vào hôm ấy: mười bảy tháng mười một năm hai ngàn mười lăm.

Phải buổi trưa hôm ấy mới được thôi sao. Trong không gian quả là không thanh tịnh chút nào của bệnh viện Mỹ Adventist Hospital đã vào trưa, ngầy ngậy những bước chân dồn dập của những cô y tá tóc vàng mắt xanh và những mũi kim đau thấu trời. Ở một nơi nằm trong một quận lỵ khá nhỏ, nên có lần anh bảo là “không khá được”. Thì đúng là không-khá-được, khi anh đang có mặt ở đó mà người ta vẫn để anh sổng đi bằng lối “exit” vần vũ lá bay hay mây bay cuối trời thế mới lạ.

Kể ra cũng có chút gì xem ra không ổn thỏa và công bằng cho lắm, khi cô vợ nhỏ của anh vừa hớn hở tưởng là anh đã OK và đến đón anh về ăn trưa mí nhau cơ mà. Tin anh trốn thoát cuộc đời làm bạn bè bàng hoàng cứ tưởng như chuyện đùa, hay chỉ là một trích đoạn trong một câu chuyện tưởng tượng sáng tạo của một nhà văn nào đó.

Ơ hay, không lẽ không còn một chọn lựa nào nữa để mà gây sốc trong lòng nhau chăng. Đứng tim chứ không phải chỉ cố ý gây sốc không thôi. Có điều bạn bè đứng tim thì còn được/bị hô hấp lại, còn anh đứng tim thì coi như mọi van tim đã hỏng, và anh cần gì một chút thân xác đã quá mệt mỏi mà không nhẹ nhàng bay đi phải không. Thôi thì cứ coi như vậy đi.

Đi được vào giờ Ngọ, lúc mặt trời vừa đứng bóng lặng thầm giữa những tàn lá thu rơi coi bộ khá lãng mạn, tôi ngờ rằng chuyến hành hương không định trước của nhà văn Phùng Nguyễn bỗng có điều chi “lớn lao” hơn một hạt bụi. Một người tạm gọi đã đi qua bể trầm luân cuộc đời cho dẫu không như một hành giả, một thiền sư nhưng chí ít cũng đã để lại được dấu vết một chặng đường viết văn làm báo xông xáo tài năng, trước khi bốc thoát bay đi như ẩn mật, bí mật của một hạt bụi cuối thinh không.

Tiếc là khi cõi văn Phùng Nguyễn càng ngày càng “bốc thoát” chính mình và khởi sắc hơn trong mọi đề tài của thời đại chúng ta đang sống, nhất là đang không thể không nhắc đến những sự kiện như thế và như thế bằng cách này cách khác. Khi chúng ta đang thừa mứa tự do và không bị rào cản, không phải vậy sao.

Bài viết cuối cùng “Mệnh Trời” của Phùng Nguyễn lồng trong một chút hội thoại phỏng vấn, nhưng tổng thể được viết dưới dạng một bài chính luận tâm bút. Như điềm báo không chỉ là thứ “mệnh trời” cho riêng mỗi con người mà là con người Việt Nam trong chúng ta, và còn là những cảnh báo con-đường-rồi-sẽ-đến của những kẻ ác. Để hơn bao giờ hết, chúng ta biết được giới hạn của con người vốn bé nhỏ trước những bất lực bệnh tật già nua và không hề có sự vĩnh cửu của quyền lực tham vọng nên điều còn lại mà tôi đọc thấy ở Phùng Nguyễn chính là cái tâm hết sức chí tình với bằng hữu, với “tha nhân” quanh mình để được làm người tử tế và đó cũng là những điều tôi muốn nhắc nhở thêm về anh.

Đã nói bọn nhà văn nhà thơ chúng tôi vốn có tâm đạo hiền lành. Tất cả cũng chỉ đến với cuộc đời bằng một trái tim trong sáng, và văn chương cũng không ngoài mục đích làm đẹp và phục vụ con người thế thôi. Bài chính luận “Bắt Trẻ Đồng Xanh” của nhà văn Võ Phiến cũng đã viết với một tâm thể của một nhà văn chân chính và một ngòi bút nhân bản, cốt đánh động vào lòng người nhiều hơn là lòng địch.

Còn nhớ trong một bài phỏng vấn về “Những Suy Nghĩ Về Ngày 30/4” được người viết bài này thực hiện với Phùng Nguyễn và rất nhiều bạn bè cầm bút khác, chính nhà văn Phùng Nguyễn đã thổ lộ như sau: “Cám ơn đã sắp tôi vào nhóm những người cầm-bút-tử-tế. Tôi nghĩ tiếp tục cầm bút một cách tử tế có thể tác động một cách tích cực lên việc ‘băng bó viết thương chung’ của dân tộc.” Và có đoạn Phùng Nguyễn trả lời: “Có những cái loa sẽ không bao giờ ngưng nghỉ việc phát ra tiếng ồn, đặc biệt những vu khống nhằm bôi đen đối phương của mình. Những tuyên truyền láo khoét mà tôi gọi là ‘nọc tôn văn hóa’ này lâu ngày sẽ trở thành những thực tế lịch sử không thể đảo ngược. Tôi cho rằng những vết nhơ văn hóa / lịch sử này cần phải được lật tẩy và xóa bỏ.”

Vậy đó, một nhà văn như anh đã không thể im lặng, và im lặng lắm khi chỉ sợ là đồng lõa với những “vết nhơ” ấy. Điều này nếu có dịp chúng ta sẽ đi sâu vào những bài tiểu luận nhận định của anh hơn.

Lúc này thì tôi chỉ muốn trở về với tầng tháp (cổ) ký ức có anh và bạn bè trong những buổi tiệc no lòng vì bàn bạc văn chương, hơn là ăn uống phủ phê. (Xin mượn tạm tựa đề “Tháp Ký Ức” rất ngộ nghĩnh của Phùng Nguyễn.)

Tháp Ký Ức được ráp lại mảnh cuối là lần gặp gỡ có những khuôn mặt mới gặp mà chừng như thân quen kiếp nào của anh em Quán Văn. Nếu không, hà cớ chi nhà văn Nguyên Minh đã có thể khóc nức nở khi nghe tin anh bỏ dở cuộc chơi văn chương còn dài của chúng ta. Và nếu không, sao nhà văn Trương Văn Dân lại cảm tác ngay được hình tượng chiếc lá thu phai vẫn còn đậm nét trong tâm tư, dù nhưng khoảnh khắc gặp gỡ bên nhau có là bao!

Kỳ thực “lũ” văn nghệ sĩ “đầu thai lầm thế kỷ” như chúng ta chắc chắn sẽ phải nắm tay nhau tiếp tục cuộc hành trình đầy dự phóng sáng tạo. Viết, viết, viết và không thể nào khác, như một tiêu phí thời gian một cách hữu hiệu và không chỉ là một nhu cầu giải tỏa tâm lý ẩn ức của thời thế và thế thời phải thế, mà cầm bằng khi nhà văn/nhà thơ ấy đi rồi, những dòng chữ sẽ để lại dù biết đâu phải đợi đến ba trăm năm sau mới hay được ai là người khóc Tố Như, bạn nhỉ.

Coi như Phùng Nguyễn đã bay, và bay khá cao. Chúng ta cũng chẳng cần cầu mong cho nhà văn ấy một điều gì nữa cả, bởi rồi thì ai cũng phải tìm đến với một địa chỉ mơ hồ như thế, sau khi đã hoàn thành mọi “sứ mệnh” mà cuộc đời hoặc chính mình tự giao phó.

Phùng Nguyễn đã ra đi quá nhanh, và có thể vẫn còn bỏ dở một vài dự định hoài bão tương lai nào đó. Dự định thì chúng ta vốn có rất nhiều, nhưng thực hiện được nhiều điều như Phùng Nguyễn đã làm tưởng cũng an ủi những biến bay dẫu bất ngờ cũng là của một người coi như đã tạm xong hết những công việc phàm trần.

Hóa ra vạt áo của thần chết chỉ quẹt ngang chúng ta, vào lúc chúng ta như chợt rơi vào những cảm giác lơ đãng nhất.

Thảo nào khi người đàn bà đi bên cạnh cuộc đời anh bỗng đến và bỗng không còn kiếm ra chồng mình vừa có mặt nơi đây, mà đã lẩn khuất trong phút giây.

Trong khi đó anh lại để cho thiên hạ tô son trét phấn, áo quần bảnh bao để làm gì, nếu không là chuẩn bị đi dự dạ tiệc bù khú với đám văn nghệ sĩ cười vang dưới tầng cuối địa ngục (hay tầng đầu thiên đàng?)

Chuyến xe đò hiệu “Hoàng” đã mang nhà văn Nguyễn Xuân Hoàng đến với cuộc hẹn cùng anh hôm nào hai người còn cười cười nói nói. Nhưng bây giờ cũng tưởng như ở một trạm cuối, Quỳnh Loan của anh và bạn bè thân thiết vẫn còn tụ tập đông đảo nơi đây lại phải tự hỏi chẳng lẽ chuyến xe cuối cùng đã về bến và mang anh đi thật rồi sao?

Rồi sao và tại sao lại sớm sủa như thế. Không lẽ bằng bất cứ cách nào cũng như bất cứ giá nào?

À thì ra lúc này tôi mới hiểu câu trả lời rất ăn khớp với câu hỏi trong một trò chơi “tại sao và tại vì” hôm nào của anh với tôi, và với cả bạn bè xung quanh.

Trò chơi được đặt ra “chính bạn hại bạn” của tôi, giữa một đám bạn vui vẻ ồn ào ở “hang động” nhà thơ Lê Bi.

Chúng tôi chia ra hai phe, một bên của mỗi người sẽ đặt ra câu hỏi “Tại sao…” cho bất cứ đề tài gì, và bên kia cũng sẽ có câu trả lời “Tại vì…”, được viết trên từng tờ giấy nhỏ sẽ được xếp lại “bí mật”, và sẽ được đại diện của mỗi bên mở ra đọc lên sau đó.

Nhóm bạn hôm đó có đủ tham dự của những nhà văn, nhà thơ, nhà phê bình văn học… như Hoàng Ngọc Tuấn, Nguyễn Hưng Quốc, Bùi Vĩnh Phúc, Lê Bi, Nguyễn Thị Ngọc Lan, Nguyễn Thị Thanh Bình, Phùng Nguyễn…

Luật chơi giao hẹn rõ ràng: nếu có hai vị nào đặt và trả lời thích hợp nhất sẽ phải ôm nhau hôn một phát. Cũng may quên giao hẹn sẽ hôn kiểu gì (trong 36 kiểu? Đùa!)

Câu hỏi và câu trả lời được bầu chọn bất ngờ lại là của một nam và một nữ.

Cũng không hiểu tại sao phút giây đó, tôi lại đưa ra một câu hỏi có vẻ ngây thơ cụ, ngây thơ… vô số tội như thế: “Tại sao anh không lên nổi?”

Không “ngụy biện” đâu, nhưng có lẽ vì có người vừa mới than thở, khi phải leo lên mấy bậc thang thoai thoải của nhà Lê Bi. Câu hỏi không ngờ lại trúng phóc “tim đen” Phùng Nguyễn.

Câu trả lời của anh Phùng (sao lại đặt bút hiệu theo kiểu sắp tên của Mỹ, để viết và yêu tiếng Việt: “Phùng Nguyễn” nhỉ? Quên hỏi rồi, tiếc chưa) lại trở nên khít khao, ăn khớp với câu hỏi “tại sao” ấy của tôi.

Anh Phùng Nguyễn: “Tại vì… chuyện không thể khác đi được!”

Vâng, chuyện-không-thể-khác-đi-được! Chỉ có điều nhiều bạn bè hôm ấy, kể cả Nguyễn Hưng Quốc bỗng biến thành “luật sư” biện hộ cho tội chạy làng của tôi để… giao hẹn ban đầu được phá lệ trở thành một món nợ.

Cho đến bây giờ tôi cũng chưa có ý đồ phải trả nợ đâu, nhất là trả nợ tình gần còn chưa xong, ai dám trả nợ tình xa khi người đã thực sự đi rồi và đi quá xa(?)

Trời ạ, sao nghe hỏa táng buồn quá. Ai sẽ bấm nút đưa Phùng Nguyễn vào chốn hỏa táng và ai, hay một góc chùa sẽ giữ mãi những tro cốt, những cát bụi tàn tro rồi thôi quên lãng?

“Lời Cuối”, bài thơ được Phạm Duy phổ nhạc. Xin nhờ Kim Tước hát ru Phùng Nguyễn đời đời yên ngủ, như một lời tiễn biệt của bạn bè và những yêu dấu còn lại nơi đây:

 

https://www.youtube.com/watch?v=DXKR1a5-ijM

bài đã đăng của Nguyễn Thị Thanh Bình


Phần Góp Ý/Bình Luận

Xin vui lòng bày tỏ trách nhiệm và sự tương kính trong việc sử dụng ngôn ngữ khi đóng góp ý kiến. Da Màu dành quyền từ chối những ý kiến cực đoan, thiếu tôn trọng bạn đọc hoặc không sử dụng email thật. Chúng tôi sẽ liên lạc trực tiếp với tác giả nếu ý kiến cần được biên tập.

Lưu ý: Xin vui lòng bỏ dấu tiếng Việt để giúp tránh những hiểu lầm đáng tiếc từ độc giả trong việc diễn dịch ý kiến đóng góp. Bài không bỏ dấu sẽ không được hiển thị. Xin chân thành cám ơn.


*

@2006*2018 damau.org ♦ tạp chí văn chương Da Màu Web services provided by InfoResources Center, Inc. Scroll Up Log in | Entries (RSS) | Comments (RSS)