Trang chính » Các Số Da Màu định kỳ, Da Màu số 27, Dịch Thuật, Sáng Tác, Song ngữ, Truyện ngắn Email bài này

Nhãn Hiệu Mỹ (Viên Đạn Bắn Vào Nhà Thục)/Made in USA

 

Lời giới thiệu của tác giả Thảo Trường về truyện ngắn Nhãn Hiệu Mỹ:

Trong truyện ngắn “Viên Đạn Bắn Vào Nhà Thục”, nhân vật cô bé hỏi nhân vật người lính rằng phe nào bắn vào nhà cô, lúc đầu tôi cho phe hai người bộ đội bắn, sau tôi nghĩ trong giao tranh bên nào cũng bắn ca và ai biết được hòn tên mũi đạn nó đi như thế nào, với lại cũng may là viên đạn lại chui vào vách tường không chết ai cả, vậy thì cho nó công bằng một tí tôi viết câu người lính trả lời cô bé là: ” Đạn này là Nhãn Hiệu Mỹ, nhưng có thể bắn ra từ phe tôi và cũng có thể bắn ra từ phe hai người bộ đội, bởi vì bên nào cũng có thứ súng đó hết!” Nhưng khi đưa đi kiểm duyệt thì Bộ Thông Tin xóa bỏ mấy chữ “Đạn này Nhãn Hiệu Mỹ” để giữ hòa khí với bạn đồng minh Hoa Kỳ. Tình nghĩa đến thế là cùng! Rồi các ấn bản cứ phải in với sự loại bỏ những giòng kiểm duyệt, kể cả bản in ở Mỹ sau đó. Mà nước Mỹ thì họ đâu có cần để ý đến những cái lẻ tẻ đó. Cho nên sắp tới, khi xuất bản tập sách có truyện ngắn ấy ở nước Mỹ này thì nó sẽ đủ nguyên con và mang tên nguyên thủy của nó là “Nhãn Hiệu Mỹ”. (Trích trong bài trả lời Nguyễn Mạnh Trinh phỏng vấn nhà văn Thảo Trường in trong tập Đá Mục, trang 128-129, Đồng Tháp xuất bản năm 1998 tại Hoa Kỳ.)

Nay nhà xuất bản Quan San in tập truyện “Tầm Xa Cũ Bắn Hiệu Quả” trong đó có truyện ngắn cũ “Nhãn Hiệu Mỹ” (Made in USA) nhưng chỉ ở đầu đề trên và thêm vào phần (trong ngoặc) câu bị kiểm duyệt loại bỏ, còn nội dung bản chữ Việt Nam của tác giả và bản dịch sang Anh ngữ của Trần Kỳ Lân đều căn cứ vào nguyên văn của nhà xuất bản Trình Bày, Sài Gòn, 1969, như là giữ nguyên cái sẹo của vết thương cũ của một tác phẩm văn nghệ thời chiến tranh.

Nhãn Hiệu Mỹ

Từ ngã ba đi vào, cảnh tàn phá vì trận đánh lan rộng đến những con rạch nhỏ. Trước ngày Tết, đi qua khu phố này người ta chỉ nhìn thấy dẫy nhà hai bên đường với những cửa tiệm buôn bán tấp nập. Sau trận đánh dẫy nhà bị cháy trơ trụi, những bức tường đổ nát lỗ chỗ những vết đạn, những mái tôn cháy đen xạm cong queo trên đống than. Một vài chiếc xe chỉ còn trơ lại cái khung đen thui. Tất cả vùng đen thui. Người đi qua con đường này bây giờ có thể phóng tầm mắt nhìn thấy những cây dừa nước hai bên bờ những con rạch nhỏ. Những cây dừa nước vài chỗ cũng bị cháy nám. Xa hơn nữa, người ta có thể nhìn thấy cánh đồng mênh mông miền ngoại ô thành phố.

Qua khu cháy vào bên trong, xóm nhà may mắn thoát được ngọn lửa thì cũng bị những vết đạn phá vỡ lỗ chỗ. Những tấm bảng hiệu bị dùi nhiều chỗ, chênh vênh treo trên những cây sắt, gió thổi lắc lư, như còn cố bám víu cho khỏi bị rơi.

Nhà của gia đình bé Thục ở khu còn lại đó. Bé Thục đang cầm một cây đinh loáy hoáy xoi một lỗ đạn trên tường nhà. Thục hì hục nhẫn nại moi cái đầu đạn nằm trong đó. Thục đã mất cả giờ nhưng mới chỉ nhìn thấy cái đuôi viên đạn đồng đỏ lòm. Mồ hôi vã ra hai bên má, Thục quì gối tiếp tục xoi. Thỉnh thoảng mỏi tay Thục lại bỏ cái đinh trên vỉa hè rồi vẫy vẫy hai tay cho đỡ mỏi. Thục ngồi nghỉ rồi lại tiếp tục.

Một người lính đi tới đi lui. Anh ta thuộc đơn vị hiện trấn thủ khu này. Anh ta chú ý đến Thục và thả bước đến trước cửa nhà Thục. Người lính đeo khẩu súng lên vai rồi đứng tì tay vào hàng dậu gỗ nhìn Thục làm việc. Thục vẫn hăng say mải miết cầm cái đinh xoi lỗ đạn.

Chợt Thục vùng đứng lên ném mạnh cây đinh ra góc sân. Thục nhìn thấy người lính rồi đưa mắt nhìn theo tiếng leng keng của chiếc đinh va xuống nền xi-măng. Thục nhìn lại người lính. Anh ta nhe răng cười Thục. Thục phì cười, hai tay quệt mồ hôi trên trán. Người lính hỏi:
– Em làm gì thế ?
Thục chỉ lỗ đạn:
– Tôi moi cái đầu đạn trong đó để làm kỷ niệm.
Người lính hỏi:
– Làm kỷ niệm, em cũng thích kỷ niệm ?
Thục gật đầu:
– Tôi cần một đầu đạn giữ chơi. Mẹ tôi cũng có một đầu đạn như thế. Mẹ tôi cất trong sắc tay.
Người lính hỏi:
– Tôi có đạn đây, em thích tôi sẽ tháo cái đầu đồng ra cho em một viên.
Thục lắc đầu:
– Tôi muốn moi lấy cái đầu đạn từ trong lỗ kia. Tôi không thích cái đầu đạn chú tháo ra. Đầu đạn kia đã bắn vào nhà tôi. Chú biết cái đầu đạn của mẹ tôi lấy ở đâu ra không ?
Người lính lắc đầu. Thục khoe:
– Cái đầu đạn của mẹ tôi lấy từ ngực ba tôi.
Người lính ngạc nhiên:
– Từ ngực ba em ? Ba em ở đâu rồi ?
Thục ngồi xuống bờ hè:
– Ba tôi chết rồi. Ba tôi là quận trưởng, ba tôi là đại úy, chú là gì úy?
Người lính cười:
– Anh là lính.
– Chú là lính trơn à ?
Người lính lại cười gật đầu. Thục ngồi nghĩ rồi kể tiếp:
– Ba tôi đánh giặc bị thương nơi ngực đưa về bệnh viện thì ba tôi chết. Nhà thương người ta gửi cho mẹ tôi cái đầu đạn lấy từ ngực ba tôi. Mẹ tôi gói nó cất trong sắc tay và nói “để làm kỷ niệm”.
Người lính như chợt hiểu gật gù:
– Và bây giờ em cũng muốn moi cái đầu đạn trên tường kia làm… kỷ niệm ?
Bé Thục gật đầu:
– Tôi chưa có chồng nên chồng tôi chưa chết. Tôi lấy viên đạn người ta bắn vào nhà tôi để cất đi làm kỷ niệm. Chú bắn chết nhiều người chưa ?
Người lính nhìn chằm chằm vào bé Thục rồi vung tay lên trời phác một cử chỉ bâng quơ:
– Nhiều.
Bé Thục nói một mình:
– Như vậy chắc nhiều người có đầu đạn kỷ niệm, cứ gì mẹ tôi.
Người lính kéo ống quần lên đến đầu gối rồi chỉ một vết sẹo nơi chân cho Thục. Thục nghiêng đầu nhìn qua hai thanh gỗ hàng dậu xem vết sẹo của người lính.
Thục hỏi:
– Chú cũng bị đạn ?
Người lính gật đầu giơ hai ngón tay. Thục hỏi:
– Đâu ?
Người lính cởi khuy áo ngực, vạch một bên cho Thục xem một vết sẹo trên vai.
Thục lè lưỡi:
– Ba tôi bị có một viên đạn mà chết. Chú bị hai viên đạn sao chú không chết ?
Người lính lắc đầu:
– Tôi không biết.
Thục chống hai tay lên đầu gối, cằm tì trên bàn tay yên lặng. Một lát Thục hỏi:
– Viên đạn kỷ niệm của chú đâu ?
Người lính lắc đầu:
– Tôi không có giữ. Tôi vứt đi rồi.
Thục ngạc nhiên:
– Sao chú lại vứt đi. Chú không thích kỷ niệm sao ?
Người lính gật đầu:
– Tôi không thích. Đầu đạn bị vấy máu bẩn lắm, giữ làm gì.
Thục lại yên lặng. Thục nhìn người lính từ đầu đến chân. Người lính cười. Thục chợt hỏi:
– Ai bắn chú ?
Người lính trả lời:
– Đứa mà tôi tìm bắn nó.
Thục như chiều suy nghĩ rồi hỏi:
– Địch quân ấy hả ?
Người lính lại cười gật đầu rồi hỏi:
– Tôi vào ngồi nói chuyện với em được không ?
Thục đứng lên ra mở chốt cánh cổng:
– Được chứ. Ai cũng vào nhà tôi được. Hôm đánh nhau ở đây có hai người bộ đội cũng vào nhà tôi. Họ mở cửa vào tự nhiên và bảo mẹ tôi dọn cơm cho họ ăn. Họ hỏi tôi đâu. Sao chú lại phải hỏi tôi ?
Người lính mở cánh cổng gỗ bước vào sân, anh ta đi bên Thục đến chỗ bờ hè. Ngồi xuống cạnh Thục, anh ta nói:
– Có lẽ tại tôi thương em.
Thục trề môi:
– Không phải. Chỉ có mẹ tôi thương tôi mà thôi. Chắc chú là người lịch sự. Ở trường cô giáo bảo tôi thế.
Người lính gật đầu:
– Chắc vậy. Em học lớp mấy ?
Thục dơ bốn ngón tay. Người lính nói:
– Lớp tư ?
Thục gật đầu hỏi lại:
– Chú học lớp mấy? Cô giáo của chú cũng dạy chú muốn vào nhà người ta phải hỏi sao?
Người lính gật đầu, trên môi anh ta vẫn nụ cười, đôi mắt trìu mến nhìn Thục. Thục rờ khẩu súng của người lính hỏi:
Nhưng mà chú có súng, chú cần gì phải hỏi ?
Người lính ôm ngang vai Thục:
– Cô giáo đâu có dạy thế.
Thục toét miệng cười nhìn người lính gật đầu. Người lính chợt rút lưỡi lê ra khỏi bao hỏi Thục:
– Em có muốn lấy cái đầu đạn trong tường kia không, anh lấy hộ.
Thục khoanh tay trước ngực lắc đầu:
– Không. Chú đừng dỡn tôi. Hôm đánh nhau ở khu này hai người bộ đội mang súng vào nhà tôi ăn cơm, tôi có nhờ họ lấy hộ cái đầu đạn, họ quát tôi bắt ngồi yên ở xó nhà.
Người lính hỏi tiếp:
– Hai người đó ở đây lâu không ?
Thục dơ ba ngón tay. Người lính nói:
– Ba ngày ?
Thục lắc đầu:
– Họ ăn ba bữa cơm.
Người lính lại hỏi:
– Họ có ngủ trong nhà em đêm nào không ?
Thục lắc đầu:
– Họ chỉ vào trong nhà khi ăn uống, xong họ ngồi ngoài hiên, họ ngồi chỗ chú đang ngồi.
Người lính nhìn xuống chỗ mình ngồi như tìm kiếm dấu vết gì còn lại. Một lát anh ta hỏi Thục:
– Hai người mang súng đó có hỏi chuyện gì em không ?
Thục gật đầu:
– Có.
Người lính:
– Họ hỏi gì?
Thục kể:
– Họ hỏi ba tôi đâu.
Người lính lại hỏi:
– Em trả lời sao ?
Thục kể tiếp:
– Tôi nói ba tôi chết rồi. Ba tôi đi đánh giặc bị thương rồi chết. Ba tôi là đại úy. Ba tôi là quận trưởng.
Người lính:
– Em nói vậy hai người cầm súng có làm gì em không?
Thục lắc đầu:
– Không. Họ không làm gì tôi nhưng họ đứng vội dậy. Họ vào lục soát nhà tôi. Họ bắt mẹ tôi phải mở tất cả các tủ, các hộc bàn, các buồng cho họ xét. Họ trèo cả lên trần nhà nhưng không thấy gì cả.
– Rồi sao ?
– Rồi họ lại ra ngồi chỗ chú đang ngồi.
Người lính cầm cái lưỡi lê cạo cạo bùn trên đôi giày của anh ta. Thục tiếp:
– Đến tối họ vào trong nhà tôi bảo mẹ tôi đưa cái đèn bin của ba tôi cho họ.
Người lính gõ gõ cái lưỡi lê vào đôi giày cho đất rơi ra. Thục nhìn cái lưỡi thép nhọn hoắc ở tay người lính hỏi:
– Chú đã đâm ai chưa ?
Người lính lắc đầu:
– Chưa.
Thục lại hỏi:
– Thế cái đó để làm gì ?
Người lính nói:
– Để đâm nhưng tôi chưa có dịp đâm ai. Bây giờ tôi muốn dùng nó để moi cái đầu đạn kia cho em. Em bằng lòng không ?
Thục lưỡng lự:
– Tôi phải hỏi mẹ tôi. Mẹ tôi bảo đừng nói chuyện với những người mang súng mang dao. Hôm đánh nhau ở khu này, hai người bộ đội cầm súng vào nhà tôi đòi ăn cơm, tôi nhờ họ moi hộ cái đầu đạn, họ quát bắt tôi ngồi yên ở xó nhà. Sau đó mẹ tôi bảo tôi đừng nói chuyện với những người cầm súng cầm dao.
Người lính lại ôm lấy vai Thục.
– Thôi em đừng hỏi mẹ em nữa. Em đừng làm phiền mẹ em nữa. Chắc mẹ em đang làm công việc trong bếp. Tôi muốn lấy hộ đầu đạn cho em vì cô giáo tôi ngày xưa có dạy phải giúp đỡ những người già cả và những người còn trẻ dại.
Thục ngồi yên, đôi mắt nhìn ra thửa ruộng đầy có nước trước cửa nhà. Lát sau Thục nói lí nhí:
– Nhưng mẹ tôi đã bảo như vậy. Tại chú mang súng mang dao.
Người lính như ghì chặt Thục vào bên mình.
– Tôi mang súng cũng như ba em ngày xưa. Tôi cũng như ba em mà thôi. Em có nhớ ba em không ?

Thục phóng tầm mắt đến một quận lỵ hẻo lánh. Thục đã theo mẹ đến chỗ ba Thục làm việc và đã sống ở đó một thời gian. Thục nhớ lại dãy phố quận nhỏ hẹp với một hàng hủ tíu duy nhất mà mỗi sáng mẹ con Thục đi xe Jeep của ba ra đó ăn. Thục nhớ rõ người chủ quán mỗi sáng cúi rạp mình chào mẹ mình là bà Quận. Thục cũng nhớ đến cái cột cờ giữa ngã tư tỉnh lộ, hàng rào kẽm gai bao xung quanh ngôi nhà lớn ở trong đó ba Thục làm việc và ăn ở. Thục cũng nhớ những buổi chiều đứng từ hiên ngôi nhà đó nhìn ra ngoài qua hàng kẽm gai, ngôi trường cũ kỹ với những đứa học trò bằng tuổi Thục ra về. Những chiếc xe ngựa lộc cộc chạy qua trước quận, người đánh xe phải nhảy xuống dẫn bộ qua khúc đường đó. Thục cũng nhớ đã hỏi chú lính tài xế của ba Thục tại sao họ lại phải nhảy xuống dẫn ngựa đi qua trước quận, chú lính bảo “để đề phòng Việt Cộng tấn công”. Thục không hiểu nhưng cũng lặng yên.

Thục nhớ ba Thục cũng đã đeo súng và mỗi khi đi hành quân, ba đã hôn mẹ hôn Thục và uống một ly rượu rồi cười ha hả trèo lên xe dẫn đoàn quân phóng chạy ra khỏi quận xả bụi mịt mù.
Mẹ con Thục thỉnh thoảng lại lên ở với ba Thục một vài ngày rồi lại về căn nhà này. Ba Thục làm quận trưởng một thời gian thì xây được căn nhà này: Trước kia nó chỉ là một căn nhà gỗ, sau được phá bỏ xây lại đẹp hơn và có lầu. Thục cũng được nằm giường đẹp hơn và có đệm. Thục được coi truyền hình và nghe nhạc nổi. Thục đã biết tự mở máy thu hình và máy chạy nhạc đĩa.

Thục hỏi người lính:
– Chú có thích nghe nhạc không ? Ba tôi thích cải lương như mẹ tôi. Tôi thì ghét. Tôi thích nghe hát tân nhạc. Hôm đánh nhau ở khu này, hai người bộ đội vào nhà tôi đòi ăn cơm, tôi nhờ họ moi hộ cái đầu đạn, họ quát bắt tôi ngồi yên nơi xó nhà. Tôi có mở nhạc nghe. Nhưng một ông bắt tôi tắt máy còn một người bảo tôi cho ông ấy nghe một bài vọng cổ.
Người lính hỏi:
– Vậy em tắt máy hay để nhạc vọng cổ ?
Thục lắc đầu:
– Tôi vẫn để bài hát tôi đang nghe, mẹ tôi la rầy tôi rồi tắt máy kéo tôi vào trong buồng. Tôi khóc và mẹ tôi xin lỗi tôi, dỗ dành tôi và bế tôi nằm dưới gầm giường tránh đạn.
Người lính xỏ lưỡi lê vào bao hỏi:
– Hôm đánh nhau ở khu này em có sợ không ?
Thục tròn xoe đôi mắt:
– Sợ chứ. Mẹ ôm chặt tôi nấp ở trong xó nhà. Mẹ tôi lấy những tấm đệm cao su ghế bành chặn chung quanh tường để đỡ đạn. Hai mẹ con ngồi như thế và nghe tiếng nổ. Hai người bộ đội trèo lên gác đứng nhìn xuống đường.
Thục đang kể chợt hỏi:
– Hôm đó chú ở đâu ?
Người lính ngập ngừng:
– Tôi… nghỉ phép !
Thục lại hỏi:
– Chú về ăn Tết với vợ chú à ?
Người lính lắc đầu:
– Không. Tôi không có vợ. Tôi về ăn Tết với mẹ tôi.
Thục ôm lấy đầu gối người lính và tì cằm trên đó:
– Mẹ chú có thương chú không ?
– Có. Như mẹ em thương em.
Người mẹ từ trong nhà bước ra kiếm Thục. Thấy người lính ngồi với con mình trước thềm nhà, bà ta nói:
– Mời ông vào nhà ngồi ghế uống nước, ông có cần gì cứ tự nhiên.
Rồi bà ta quay sang nói với con:
– Thục, sao con không mời ông khách vào nhà mà lại ngồi trước thềm vậy ?
Người lính lúc đó đã đứng dậy chào bà ta và nói lí nhí vài lời cám ơn. Tay anh ta cầm tay Thục và nói:
– Bà cứ mặc tôi và cho phép tôi nói chuyện với cháu cho đỡ buồn. Cháu nói chuyện dí dỏm lắm.

Bà mẹ lại mời người lính một lần nữa. Anh ta ngập ngừng bước vào nhà. Mẹ Thục lấy nước uống mời. Anh ta rón rén ngồi xuống chiếc ghế sa lông gỗ đã bỏ đi những tấm nệm. Anh ta uống nước và liếc nhìn người đàn bà. Một người đàn bà quá trẻ. Với đôi mắt u buồn, nhiều tư lự. Những sợi tóc mai chảy dài xuống hai bên má. Khuôn mặt ưu tư tội nghiệp. Như có một nỗi buồn tiềm tàng tỏa ra từ đôi mắt lan tràn trên khuôn mặt. Người đàn bà ngồi trên một chiếc ghế và bế Thục trên lòng. Bà ta nhìn xa xôi ra ngoài thửa ruộng trước nhà.

Im lặng khá lâu và người lính cảm thấy bầu không khí không tự nhiên, anh ta lên tiếng:
– Mấy hôm đánh nhau ở khu này bà và cháu có chạy đi đâu lánh cư không ?
Người mẹ ôm Thục và kể:
– Ngay bữa đầu tiên thì đâu chạy cho kịp. Sáng ra thức dậy đã thấy các ông bộ đội đứng đầy đường. Trong khi đó thì hai bên đánh nhau ở phía đầu ngã ba vào thành phố. Tôi cũng định bế cháu chạy tản cư, nhưng ở đây chỉ có một lối ra duy nhất thì đã bị mắc kẹt rồi nên tôi đành ôm cháu núp ở nhà.
Bà ta nhìn Thục và nói tiếp:
– Có hai người bộ đội đứng trước nhà tôi mà con bé này nó chỉ định chạy ra ngoài. Tôi lo quá. Chúng tôi kẹt ở lại đây cho đến ngày hôm sau thì lửa cháy ở phía ngoài. Cháu lại cứ đòi ra xem lửa.
Thục nhìn người lính nói:
– Tôi xem đám cháy và nhìn thấy ngọn lửa từ những căn nhà ngoài kia. Chú có biết không ? Lửa cháy làm nóng cả mặt.
Người lính nhìn Thục cười, bà mẹ cũng nhìn con cười với nó. Đoạn bà ta kể tiếp:
– Ngày hôm thứ ba tôi mới bế cháu chạy ra ngoài phố được vì hai ông bộ đội đã bỏ đi. Tôi ra nhà một người quen ở nhờ trong khi gia đình nhà ông bà ấy cũng chạy đi ở nhờ một nhà khác họ cho là an ninh hơn.
Thục nói theo:
– Chú biết không? Khi mẹ tôi cõng tôi chạy vào thành phố, qua đám cháy kia tôi nhìn thấy nhiều người chết úp sấp. Tôi còn thấy rõ những khẩu súng bên cạnh những xác chết đó. Họ có súng mà cũng bị bắn chết vì súng sao chú?
Bà mẹ xoa đầu Thục như không muốn con mình nói nữa. Bà ta quay sang người lính:
– Sáng nay tôi cho cháu trở về nhà. Chạy ra khỏi nhà mới hơn một ngày mà đã thấy khổ quá. Tôi nghĩ sống chết có số, nếu chết thì đã chết ngay cái hôm đánh nhau ở khu này. Bây giờ họ đã rút đi cả rồi mình cứ về đại nhà mà ở. May nhờ có các ông đến trấn đóng ở đây.
Người mẹ kể đến đây thì ngừng lại và mời người lính uống nước. Anh ta nâng ly uống cạn và đứng lên:
– Bà cho phép tôi moi hộ cháu bé cái đầu đạn ở ngoài bức tường kia. Cháu muốn có nó để làm kỷ niệm nhưng không lấy ra được. Tôi ngỏ ý moi ra hộ cho cháu thì cháu bảo là bà không chịu vì tôi mang súng mang dao. Tôi nghĩ rằng bà sẽ cho phép tôi làm vui lòng cháu một chuyện nhỏ này. Tôi mang súng mang dao vì thời đại này không thể không cần những thứ đó. Cũng như ông đại úy trước kia.

Người đàn bà cúi đầu. Bà ta đưa bàn tay đẩy Thục ra với người lính. Người lính dơ tay với tay Thục giắt ra cửa. Bà mẹ nói theo:
– Con ra chơi với ông khách cho ông ấy vui.
Thục đi theo người lính ra chỗ bờ tường có vết đạn. Người lính rút lưỡi lê cho vào cậy nơi lỗ đạn, lát sau lôi ra được một mẩu đồng đỏ đã quăn queo.
Thục cầm lên xem và hỏi:
– Đạn của phe nào, chú ?
Người lính cầm cái đầu đạn xem xét một lúc rồi đưa trả lại cho Thục:
– Đạn này nhãn hiệu Mỹ. Đạn này có thể bắn đi từ phe tôi nhưng cũng có thể đã bắn đi từ phe hai người bộ đội. Vì phe nào cũng có thứ súng đó hết.
Thục mân mê cục đồng nói bâng quơ:
– Như thế thì khó hiểu thật, chú nhỉ ?
Người lính nhìn vào trong nhà nói với Thục:
– Khó hiểu thật. Nhưng cũng may là nó đã không trúng vào em hay mẹ em như viên đạn đã trúng vào ba em.

Thảo Trường
Saigon – 13-10-1968

_____________________________

(Notes from damau.org:
The following translation of this short story is by Ky Lan Charles Allen (10/1968). It is based on the Vietnamese version:”Viên Đạn Bắn Vào Nhà Thục”. Both were published by Trinh Bay Publisher (Saigon) in 1969. The original Vietnamese version was censored at the time, a sentence referred to the possible source of the bullets was removed, and its title was changed from ‘Made in USA’ to ‘The Bullet Shot At Thuc’s House’.)

MADE IN USA

From out by the highway junction, the sign of fresh combat ebbed down this side lane to the little creek at its dead end. Before the day of the Tết , down this same dirt road you would only have seen two rows of houses with here and there’s a little store busy with the preholiday trade. Now, after the fight, the houses were mostly ashes; the occasional surviving stucco wall disfigured by bullet pocks. Sooty tin roofing sheets contorted over the rubble. A few skeletons of bicycles. Everything burnt black. Now you could see as far as the coconut trees bordering the creek but even some of them had burnt, and through the breaches loomed naked fields beyond the city’s outskirts.

Near the foot of this lane still stood a few fortunate homes that had escaped the torch, though their walls were pocked and perforated by the torrent of small-arms fire. Riddled sign-boards shivered on their brackets as if resolved not to fall despite the wind. Little Thục lived in that remnant of a neighborhood. Gripping a nail, Thục had scratched and scraped at a small crater in the wall of her home. All her attention focused on the bullet slug deep inside for more than an hour; she had worked away steadily, but still all she could see was a tiny glint of metal. Sweat jerked down her cheek as she knelt to resume her digging. Suddenly tired, Thục stopped to sharpen the nail on a tile and then shook her arms to ease their cramp; after a short rest she knelt to the wall once more. Abruptly, Thục rose and flung the nail out into the yard. Her eyes turned past the soldier’s as she followed the nail ringing across the red clay tiles, then she looked to him. He smiled. Thục smiled back, rubbing the sweat from her forehead with both grimy hands. Thục pointed to the crater.

“I’m trying to dig out the bullet, to remember.”
“You mean you like souvenirs too?”
Thục nodded.
“I need a bullet to keep, to play with. My mother’s got one like that–she keeps it in her purse.”
“Kid, I’ve got some ammunition here and if you want, I’ll yank out a new slug and give it to you.”
Thục shook her head.
“I want the bullet in there, in the wall. I don’t want one of your new bullets. That one was shot at my house. Do you know where my mother’s bullet came from?”
When the soldier shook his head, Thục boasted:
“My mother’s bullet was taken from my dad’s chest!”
The soldier was startled.
“Your dad’s chest? Where is he now kid?”
Thuc sat down on the tiles.
“My dad’s dead. He was a captain with three gold roses on his collar, he was the chief of the whole district. How many roses do you have?”
“I’m just a private,” he grimaced.
“A plain soldier?”
The soldier nodded, and smiled again. Thục sat thoughtfully a moment before continuing.
“My dad had to go out to fight, and he was shot in the chest; they brought him back to the hospital but he died. The hospital people sent my mother the bullet they found in his chest. She always carries it in her purse, she says its ‘her souvenir’.”
“I get you, kid. And now you want to dig out that slug in the wall for…a souvenir?”
Thuc’s head bobbed.
“I don’t have a husband yet, so my husband can’t be dead. I’ll take the bullet they shot at my house and I’ll keep it as my souvenir. Have you shot a lot of people?”
The soldier stared at Thục, his arms lifted in a helpless reflex that failed to stop falling; almost to herself she mused:
“Then I guess lots of people have bullets for souvenirs, and not just my mother.”
The soldier hunched over to roll up his pants leg, and he pointed to a scar. Thục pressed her forehead against the picket fence to see better.
“You were shot too?”
The soldier held up two fingers.
“Two times?”
He nodded.
“Where?”
The soldier opened a shirt button and pulled the collar to one side, to show the child the scar on his shoulder. Thục’s tongue flicked out as she gulped in surprise.
“My dad was only hit by one bullet and he is dead. You were shot two times, so how come you’re not dead too?”
“I couldn’t tell you, kid.”
Thục sat, elbows on knees and her chin cupped in one grimy palm. After a silence, “Where’s your souvenir bullet?”
“I didn’t want to keep it, I threw it away.”
“You threw it away! Why? Don’t you want a souvenir?”
“Kid, I do not. Anyhow the slug was all dirty and bloody, what would I do with it?”
Thục silently scrutinized the soldier from head to heel, making him smile again.
“Who shot you?”
“The guy I was trying to shoot.”
After pondering this, Thục asked:
“You must mean the enemy forces, I guess.”
“You guessed right, kid. Look, you suppose I could come in, sit down a bit and talk with you?”
Thục rose and opened the gate.
“Sure, anybody can come in my house. The day they fought here two of their bộ-đội came into my house to. They opened the gate and walked right in, and they told my mother to fix them something to eat. They never asked me at all, so why do you have to ask me?”
“Maybe because I like you, kid.”
Thuc pouted:
“That’s not why. Only my mother likes me. You must be polite, I guess. In school my teacher taught me that.”
” I guess you’re right. What grade are you in ?”
Thục held up two fingers.
” Second grade ?”
Thục nodded.
“But what grade are you ? Did your teacher tell you to ask first, when you want to go in somebody else’s house ?”
An amused glint came into the soldier’s eyes, still fixed on Thục. The child patted the soldier’s carbine.
“But you have a gun, so you don’t have to ask anybody !”
“My teacher never taught me that”, said the soldier as he gave Thục a reassuring hug. She responded with a wide smile. The soldier took out his bayonet.
“Look, kid, if you want I could dig out that slug for you in no time.”
Thục folded her arms and shook her head emphatically.
“No. Don’t tease me. The day they fought here two of their bộ đội with guns came into my house to eat. I asked them to take out the bullet for me but they got mad, they told me to stay in the corner and shut up.”
“Were those two guys here long?”
Thục held up three fingers.
“Three days?”
She shook her head.
“No, they ate three times.”
“At night, did they sleep in your house?”
“Nope, they only came in to eat. They stayed out here all the time, they sat right where you’re sitting now.”
The soldier looked down, as if seeking some confirming trace still there. After a pause, he asked the child:
“Those two guys with guns, did they ask you anything ?”
“Yes.”
“What ?”
“They asked me where my father was.”
“And what did you tell them ?”
“I told them my dad was dead. He went to fight the enemy forces and was wounded, and then he died. My dad was a Captain. He was chief of the whole district.”
“When you said that, did the two guys with guns do anything to you ?”
“Nope, they didn’t do anything to me but they jumped up. They went in and searched all over the house. They made my mother open all the closets, all the drawers so they could look. They even looked under the roof but they didn’t see anything at all.”
“And then what ?”
“Then they came back to sit right where you are now.”
The soldier carved the mud off the soles of his boots with his bayonet while Thục continued:
“When it got dark, they came in the house and told my mother to give them dad’s flashlight.”
The soldier rapped the bayonet on his heel, to knock off the mud. Thục watched the steel flashing in his hand.
“Have you ever stabbed anybody yet ?”
“No.”
“What’s it for, then ?”
“It is for stabbing, but so far I’ve never had to use it on anybody. Right now I want to use it to dig out that slug for you. OK ?”
“I’d have to ask my mother – she told me not to talk with anybody who carries a gun or a knife. The day they fought in this road, two of their bộ-đội came into my house with guns and wanted to eat. I asked them please take out the bullet for me, but they made me sit in the corner and told me to shut up. After that, my mother told me not to talk to anybody who carries a gun or a knife.”
The soldier patted Thục’s shoulder.
“No, kid, don’t ask your mother; don’t bother her any more. She’s probably busy in the kitchen. I want to dig out that slug for you because once my teacher told me I should help old folks and little children.”
“But my mother did tell me that! And you, you do carry a gun and a knife too, don’t you !”
The soldier pulled Thục closer to his side.
“I carry a gun just like your daddy used to. I’m just like your daddy, no different. Do you remember him ?”

In her mind’s eye Thục saw the small district town far away. She and her mother had visited the place where daddy worked, and lived there for awhile. Thục remembered the single main street, and the town cafe where each morning mother and child came in daddy’s jeep to breakfast on steaming noodle soup. Thục remembered that each morning the cafe owner would bow to the wife of the District Chief. She remembered the flag pole in the square where the provincial highway ran through the town, and the thick barbed wire around the big house where her father lived and worked. She remembered afternoons standing on the front porch and looking across the wire at the children, many no bigger than herself, streaming from the town schoolhouse. Horse-carts clopping by the big house. The driver always had to jump down and walk along, leading the horse across that part of the road. Thục remembered she had asked her father’s driver why they had to get down like that and walk past the big house, and the soldier had replied “So the VC can’t jump us.” She had not understood, but kept silent.

Thục remembered that her father had carried a gun, and each time he left on an operation he would kiss her mother, hug Thục and drink a shot of rice brandy before boarding his jeep with a final smile, to race out of town in a cloud of dust. Occasionally Thục and her mother would visit that town to spend a few days with dad, but they always returned to this house. After her father had been District Chief for a while, he was able to rebuild this house. It had been just a wooden shack before, but he tore it down and built this one of brick and stucco it even had a second floor. Thục now slept in a real bed, with a mattress. She could watch television and listen to stereo music. She knew how to turn on the TV set and the hi-fi all by herself. Thục turned to the soldier:
“Do you like music ? My dad liked country music, just like my mother. I hate it, I only like popular music. The day they fought here in this street, two of their bộ-đội came in my house and wanted to eat; I asked them to scratch out the bullet for me, but they shouted I should shut up and sit quiet in the corner. I turned on the music but one of them told me to shut it off, and the other asked me to put on a country record.
“So did you turn it off or put on a country record?”
“I just left on the song I liked, but my mother got mad. She shut it off and pulled me into the other room. I cried and my mother said she was sorry; she picked me up and hugged me, then she made me stay under the bed where it was safe from the bullets.”
Sheathing his bayonet, the soldier asked:
“When they were fighting here, did you get scared?”
Thục’s eyes opened wide.
“You bet ! My mother grabbed me and we hid way at the back of the house. She took the cushions off the chairs and piled them around the wall, to stop the bullets. We just sat there and then heard a big bang. Those two soldiers who came in our house, they went upstairs and looked down on the road.” Thục checked herself “But where were you that day ?”
“Me ? Well, I was on leave !”
“You mean you went home to your wife for the New Year ?”
“No, I don’t have a wife. I went home to spend the holidays with my mother.”
Thục encircled the soldier’s knee with her thin arms, and rested her chin there.
“Does your mother love you ?”
“Sure, kid. Just like your mother loves you.”
The mother came out looking for Thục, and saw the soldier sitting with the child on the doorstep.
“Won’t you come in and sit on a proper chair? I can get you some tea, just make yourself at home. Thục, why didn’t you invite our guest into the house, instead of making him sit on the steps like this ?”
Still holding the child’s hand, the soldier rose to mumble embarrassed thanks.
“Don’t mind me, Ma’am. I hope its all right if I talk with your little girl. She cheers me up, she’s such a cute kid and what a talker !”

Again the mother invited the soldier, and he gingerly stepped inside after kicking his boots on the step. She brought out the teapot and thermos while he eased himself into the sofa still stripped of its cushions. Over the rim of his cup he stole glances at the woman. Still young. Wisps of hair straggled down her cheek. Such an anxious face, such a pity. And her eyes, so deep. As if something had spilled from her eyes and changed her whole face. The woman sat on the chair opposite and held Thục in her lap, gazing at the empty fields beyond the window.

As the silence lengthened, the soldier began to feel strange and so he spoke up:
“When they were fighting in these parts, Ma’am, didn’t you and your girl try to get out somewhere else ?”
Still holding the child, the mother replied:
“On that first day we couldn’t get out in time. They were already all over this area when we got up in the morning, and then there was fighting out on the highway into the city. I wanted to take my daughter and get away, but there’s only the one way out of here and that was blocked, so all I could do was to hide in the house.”
She looked down at Thục, then continued:
“Two of their bộ-đội were standing right in front of this house, but my girl kept insisting on running outside. I was so worried. We were still stuck here, and then the next day we saw the big fire out near the highway. She kept asking to go out and see the fire.”
Thục chimed in:
“I did too see the fire. I saw the fire and smoke coming up from the houses out there. You know, the fire made my whole face feel so hot !”
The soldier smiled at Thục, and the mother herself had to smile before she could continue:
“It wasn’t until the third day that I was able to take my girl and moved to the city, by then their troops had all gone away. I went to the home of some people I know, intending to stay with them, but they had all gone off to another place I guess, where they felt was safer.”
Thục broke in again:
“You know, when my mother picked me up and ran into the city, we passed the big fire and I saw many dead bodies on the ground and there was even a burnt tank all black. I even saw guns next to those dead bodies, they had guns so how come they were killed by guns ?”
The mother smoothed the child’s hair as if she wanted to erase that scene, and turned to the soldier.
“And so this morning I brought my girl back here again. We were only away barely one day but I missed home so much. I told myself you can’t run away from fate, and if our time had really come we would have been killed right on the first day when they fought here. And so since they had left the neighborhood I thought we might as well come home. But thank goodness you men are stationed here now.”

She urged more tea on the soldier, but he tossed down the last of his cup and rose to go.
“Ma’am, if you don’t mind I’d like to dig that slug out of the wall, for your little girl. She wants it for a souvenir, but she can’t get it out. I told her I’d get it for her, but she wouldn’t stand for that – she said you wouldn’t like it because I carry a gun and a knife. Ma’am, I hope you’ll let me do this little thing for the kid, for her sake. I do carry a gun and a knife, yes, but in these times a man just can’t do otherwise. Just like the Captain, Ma’am.”

The mother bowed her head. She gently thrust Thục toward the doorway, and the soldier took her hand. The mother’s voice followed them out:
“Now honey, go and play with our guest like a good girl.”
Thục followed the soldier out to the pock-marked wall. Forcing the point of his bayonet into the crumbling masonry, with a few sharp twists he extracted a squashed, reddish brass slug. The bullet finally in her palm, Thục held it up to the soldier again and asked:
“Can you tell which side shot this bullet at my house?”
The soldier turned the slug over in his blunt fingers, inspecting it closely, and then handed it back to the child.
“Made in the USA. This bullet might have been fired by my side, but it’s also possible it was fired by the side of the two guys in your house. Because both sides have that kind of weapon.”
In wonder, Thục mused at the bullet:
“But that way it’s really hard to figure out, isn’t it.”
The soldier looked to the house.
“That’s right, honey. It is hard to figure out. But it’s lucky this bullet did not hit you or your mother, like the one that got your dad.”

(Translated by Ky Lan Charles Allen, 10/1968, from Vietnamese version:”Viên Đạn Bắn Vào Nhà Thục.”)

 

bài đã đăng của Thảo Trường


Phần Góp Ý/Bình Luận


Xin vui lòng bày tỏ trách nhiệm và sự tương kính trong việc sử dụng ngôn ngữ khi đóng góp ý kiến. Da Màu dành quyền từ chối những ý kiến cực đoan, thiếu tôn trọng bạn đọc hoặc không sử dụng email thật. Chúng tôi sẽ liên lạc trực tiếp với tác giả nếu ý kiến cần được biên tập.

Lưu ý: Xin vui lòng bỏ dấu tiếng Việt để giúp tránh những hiểu lầm đáng tiếc từ độc giả trong việc diễn dịch ý kiến đóng góp. Bài không bỏ dấu sẽ không được hiển thị. Xin chân thành cám ơn.

*

@2006-2019 damau.org ♦ tạp chí văn chương Da Màu Web services provided by InfoResources Center, Inc. Scroll Up
Log in | Entries (RSS) | Comments (RSS)