Category: Biên Khảo
Paul Ricoeur: chữ, câu, diễn ngôn và hiện thực
Ricoeur xem ẩn dụ … không phải là một cách bày hàng, trang trí, không phải là một trò chơi chữ nghĩa, mà là cách thể hiện ngôn ngữ vào đời sống. Ẩn dụ là vấn đề của diễn ngôn, luôn luôn dính líu đến người nói hay người viết và người nghe hay người đọc và … dính líu đến hiện thực.
PHÙ HƯ. MỘT THỜI “NGẬM THẺ QUA SÔNG“
Phù Hư là một trong số những con người vì biến cố 30/4/75 đã thành kẻ lưu lạc tội đồ ngay trên chính quê hương của mình, họ không thể “Về quê tìm lại tuổi thơ đã mất”, họ không thể đi đâu với thân phận của một người thua cuộc , họ thu mình chui lủi mai danh ẩn tích…
Federico Garcia Lorca: Ngữ Lực và Tác Phẩm (Phần 2)
Ngữ lực không phải là khả năng đặc thù nhưng là khả năng đặc biệt của thi sĩ. Một người làm thơ chưa đạt được trình độ ngữ lực của cá tính và tư chất, thì chưa có thể làm thi sĩ.
Ngữ lực gồm có hai khả năng…
Federico Garcia Lorca: Ngữ Lực và Tác Phẩm (Phần 1)
Por cinco espadas, chuyển là bởi năm lưỡi gươm …. Nhưng không có ý nghĩa gì cho bài thơ và đàn ghi ta với năm lưỡi gươm. Khi tra cứu mới hiểu, năm lưỡi gươm chỉ là một lối nói để đề chỉ một cách chơi đàn ghi ta theo nhạc điệu flamenco.
Vấn đề “tương tự” trong ẩn dụ
Nietzche cho rằng mỗi một chữ trực tiếp trở thành ý niệm. Mỗi một ý niệm phát sinh, hình thành xuyên qua sự đặt ngang nhau những cái không hề giống nhau. Gọi hay đặt tên một vật lạ, đó là khả năng biến cái lạ thành quen.
Võ Hồng, Người luôn nặng lòng với quê hương
Nửa thế kỷ cầm bút, Võ Hồng viết trên 30 tập truyện ngắn, truyện dài, thơ… không kể đến một số bài báo có tính cách nghiên cứu… Suốt chừng ấy năm với chừng ấy …
CON ĐƯỜNG BÌNH THƯỜNG CỦA CÁC ĐỒNG TIỀN “AN NAM”
Tiền còn mang dạng truyền thống khác, không phải chỉ là vật trung gian để trao đổi mà còn là vật chứng nhận quyền uy …. Các tay nổi dậy, muốn chứng tỏ sự hiện diện của họ … đều cũng đúc những đồng tiền mà vì tính phù du của những cuộc nổi dậy đã gây khó khăn đoán định cho người sau.
Tưởng Niệm Thi Sĩ Đơn Phương
Đơn Phương viết: “Tôi làm thơ! Nghĩa là tôi đồng lõa với nỗi thống thiết, bi thương và bất hạnh, nghĩa là phơi bày hết thảy những tế bào sạm đen, bế tắc chẳng còn chu lưu trong huyết quản ….”
VĂN XUÔI HẬU HIỆN ĐẠI VIỆT NAM: QUỐC TẾ VÀ BẢN ĐỊA, CÁCH TÂN VÀ TRUYỀN THỐNG (phần 2)
Theo tôi, cho đến hôm nay, đây vẫn là cuốn tiểu thuyết giễu nhại toàn trị đầu tiên và duy nhất ở Việt Nam. Nếu phương tiện mô tả của lối viết hiện đại là lời nói đơn nhất, độc điệu, thì phương tiện giễu nhại của lối viết hậu hiện đại lại là lời nói phức điệu, đa thanh.
VĂN XUÔI HẬU HIỆN ĐẠI VIỆT NAM: QUỐC TẾ VÀ BẢN ĐỊA, CÁCH TÂN VÀ TRUYỀN THỐNG (phần 1)
Nhãn quan giá trị của văn học hậu hiện đại là sự phản ứng đối với điểm tựa tạo nghĩa của văn học hiện đại. Từ thế kỉ XVI, cùng với sự tan vỡ của chủ nghĩa nhân văn, văn học ngày càng nhận ra sự thiếu hoàn hảo của con người và thế giới.
Những Thiên Thần của tháng Mười hai
Cha mẹ buổi sáng đưa con đến trường, hôn con lên hai bên má, dặn con học ngoan, vâng lời cô giáo. Làm sao biết được đó là những nụ hôn cuối cùng cho con mình. Đất nước đang thanh bình mà, trẻ thơ làm sao lại chết tập thể bằng súng đạn được!
Nốt: Đọc Cảm Tác, thơ Đỗ Phủ
Cái thanh danh mà Đỗ Phủ định nghĩa là “Thanh danh khởi lãng thùy, không thể khinh xuất, không nên làm bậy,” là những gì ông Cao Bá Quát đã liệt kê: 1. Ngựa tốt cần gì huếch hoác; 2. Người tài cần gì huênh hoang, cần gì nhờ cậy; 3. Thơ đâu phải để khề khà.
Lời Tự Sự của Loài Cá Rằm
Cá lớn nuốt cá nhỏ đã đành nhưng cá lớn cũng vội vã tìm đường rời khỏi những cánh đồng nước giựt để ra sông lẹ nhứt, bỏ các đàn cá nhỏ như loài cá rằm chúng tôi ở lại một mình giữa biết bao gian nan của mùa nước cạn!
Làng Quê của Nguyễn Đức Tùng, những câu thơ im lời
Không! Những câu thơ chẳng phán bảo loan truyền thông điệp gì cả. Thơ là thơ và vọng âm cứ bằng bặt im lời trong chiều muộn đêm trăng xế.
Một bậc cửa, vết máu khô, tiếng cú rúc. Chữ không trau chuốt đẹp, hình không lóng lánh sắc màu và thanh âm chẳng hề dịu ngọt.
Đẹp Và Làm Đẹp
Tài năng của thi sĩ không phải chỉ thể hiện ở văn phong mà còn bày tỏ ở thi thái: thái độ đối với thơ. Liệu thi sĩ có há miệng cho hồn thoát ra như cánh chim bay vút? Liệu thi sĩ có dám diễn đạt những điều vượt qua [mọi] giới hạn ….
Tâm tình cùng với nhà thơ Lâm Hảo Khôi, tác giả thi tập Người Như Lá Biếc
Làm sao để biết một người làm thơ chắc chắn là dân Sóc Trăng, cứ coi họ dùng chữ “mình ên” có đúng không, bởi “mình ên” là tiếng địa phương dân Sóc Trăng hay dùng hàng ngày. Thí dụ cô gái thay vì hỏi, “anh đi đâu một mình vậy?” thì ở Sóc Trăng sẽ là
“hia đi đâu mình ên vậy?”
Bầu cử Mỹ (phần 2)
Bầu cử Mỹ là một hiện tượng Mỹ và cũng là một hiện tượng thế giới. Nó là một phần của tính cách Mỹ. Do hình thành trong những điều kiện vô cùng đặc biệt và riêng biệt, Mỹ là một đất nước khác hẳn với mọi đất nước. Đó là một đất nước “động”, không bao giờ “tĩnh”.
Bầu cử Mỹ (Phần 1)
Đó không chỉ là một cuộc đua, cuộc đấu giữa các ứng cử viên, hay bao trùm hơn là giữa hai đảng, mà thực chất là một cuộc giải phẫu – có khi rất đau đớn – chính mình. Bởi thế, mỗi một lần bầu cử đều để lại những di chứng…
Lễ động thổ đập Xayaburi: Một ngày ảm đạm trên sông Mekong và ĐBSCL
Ý thức được tầm nghiêm trọng của “trận chiến môi sinh” trên Sông Mekong, với tương lai là vựa lúa Đồng Bằng Sông Cửu Long, Xayaburi phải được xem là một cứ điểm chiến lược nhưng nhanh chóng bị thất thủ, đã mở ra những thách đố mới cho tương lai hợp tác toàn vùng Sông Mekong.
Bài Thơ Thường, Thấm, Thấu (phần 2)
Cái lý do mà các thi sĩ thường in bộ toàn tập vào cuối đời là để xác nhận những bài thơ có đủ sức sống đến phút cuối hoặc đã được sửa chữa cho vừa ý tác giả hơn. Toàn tập và tuyển tập có mục đích khác nhau.
Bài Thơ Thường, Thấm, Thấu (phần 1)
Nhận xét giá trị của bài thơ bằng trực giác hoặc bằng [sự] nhạy cảm không phải là sai lầm nhưng cần có một bàn đạp căn bản để bắt đầu. Nếu không, trực giác ví như pháo bông, lúc nổ lúc không, lúc tỏa hình ngôi sao lúc bắn tàng bươm bướm.
nhà văn nữ Nhật Bản
Hành trình của mỗi người trong số họ thực sự là một hành trình cá nhân. Tuy vậy , những nhà văn nữ này vẫn có được một điểm chung: họ đã giành được sự tự do để không còn phải đóng vai trò của một chiến binh nữa: không còn phải chiến đấu (như các thế hệ trước đó)…
TRÌNH DIỄN ĐA THOẠI VỀ “3.3.3.9 [NHỮNG MẢNH HỒN TRẦN]” (Phần 2)
Nên có những buổi như thế này để loại trừ những cái loại nghệ sĩ rởm. Vì nước mình tôi cảm thấy có hai loại là nghệ sĩ và công an là tương đối nhiều nhất thế giới.
TRÌNH DIỄN ĐA THOẠI VỀ “3.3.3.9 [NHỮNG MẢNH HỒN TRẦN]” (Phần 1)
Đâu là một thân phận Việt điển hình? Ông xích-lô ngoài kia chăng? Ông đang nói phét trong cái giảng đường kia?… Nói đến thân phận lớn thì hình ảnh phụ nữ bao giờ cũng ám ảnh, và thân phận phụ nữ Việt là gì?
Phác họa một chân dung
Lê Tài Điển và Kiệt Tấn, hai “ông già Nam Bộ” … tìm đến nhau như tri kỷ, dù tính khí đôi đàng có lúc tựa mặt trời – mặt trăng …. Những lời lẽ khoan hòa của người họa sĩ, lăn tăn như sóng mặt hồ, kiên nhẫn dập tắt dần ngọn lửa phừng chỉ chực thiêu rụi cuộc đời ô trọc … của người văn sĩ.
Hiểu và Cảm, Thấm và Thấu (Phần 2)
Một bài thơ dài là vì tự nó sinh trưởng hay vì tác giả cố nuôi cho nó lớn? Một bài thơ ngắn, chỉ có vài câu là vì tác giả hụt hơi hay vì tự bài thơ đã đủ? Không ai có thể thoát ra qui luật tự nhiên. Có nhu cầu lớn, có thôi thúc mạnh, sẽ có nhiều thơ. Có nhu cầu sâu sắc, có thôi thúc bất chợt, thường sinh thơ cô đọng.
Hiểu và Cảm, Thấm và Thấu (Phần 1)
Common sense is not so common, ông Voltaire đã nhận xét như vậy. Huống hồ chi là khả năng cảm thông trong nghệ thuật. Những tri thức thu thập do cảm thông từ một tác phẩm nghệ thuật của thưởng ngoạn không có gì bảo đảm là của tác giả.
Trịnh Cung và những chiếc lá vàng trong khung trời đỏ
Sự sai lầm của Trịnh Cung là đã chọc vô cái tổ ong vò vẽ đang bu đầy [huyền thoại] Trịnh Công Sơn, và lão đã làm như thế với… niềm tin về một xã hội mở đang rất cần sự tự do tranh luận… nhưng không, vô hình trung lão đã chạm vào…
New Comments