Lời người dịch: Khi nhận được chùm thơ của Huy Tưởng – người đã thiên di xuống tận cuối Nam Bán Cầu, chung một thành phố với tôi – tôi vui mừng vì nhiều lẽ, anh đã tìm lại được hứng khởi giữa bầu trời chớm xuân, đã an vị qua một mùa Đông nơi đất lạ, là một. Bản thân tôi sống đất này đã lâu vậy mà nhiều mùa Đông có lúc cũng ngất ngứ, huống chi anh nhà thơ xứ nắng phương Nam, từng ngao du suốt những năm tháng nắng ấm chan hòa bạn hữu, tình thơ, nghĩa chữ, bao la nhuần thắm lục hòa trên đất mẹ. Anh còn từng bảo chắc còn lâu mới trở lại làm thơ, nếu có bao giờ!, vậy mà bây giờ thơ lại khơi mở, chẳng vui sao? Tại sao mà có sự ngờ và ngần ngừ? Lẽ này thì tôi, dẫu rằng là bạn lâu năm, cũng không dám hỏi. Mãi tới gần đây trước ngày bay, tạm rời Melbourne đi thăm gia đình, đến thăm, anh mới thổ lộ. Thơ đất phương Nam sót đọng từ ngày xanh xa vắng vẻ, thê lương thì đã đành, té ra còn là vì những chán ngán nhân tình thế thái (trong vòng nghệ sĩ từng là sát vai). Dẫu sao, nói theo Emily Dickinson, nhà thơ mà thi sĩ Bùi Giáng từng vô cùng yêu mến
Dẫu những vùng đại hải ngủ yên
Thì chúng vẫn còn là sự Sâu Thẳm
Chúng ta khó lòng ngờ vực –
Chẳng Thần Đế ngần ngừ nào
Bật ngòi lửa cho Căn nhà này
Để thiêu hủy nó đâu –(Though the great Waters sleep,
That they are still the Deep,
We cannot doubt –
No vacillating God
Ignited this Abode
To put it out –)Lục bát, nói như thi sĩ Mai Thảo là chỗ sau cùng của người làm thơ khi mà họ không còn một vọng động nào nữa, chỗ sau cùng của sau cùng. Thế thì cũng đúng trong tình huống. Những bài chuyển ngữ ở đây xem như những góp lời, hầu đẩy sóng lời về Căn nhà không dễ gì sắc hoại, không dễ gì hủy thiêu.
–TQ
Cái tĩnh tịch Cái rỗng không
Cái thu nhiếp được trong lòng là bao
Lời thơ mộng cứ tuôn trào
Mai ra cát bụi hư hao gửi về . . .
Đầu truông
gió thổi
tê tê!
The quiet and submerged
The hollowed void
The received and gathered
In one’s heart
How vast that is
Songs that keep coming like
A mountain spring
For tomorrow sand and dust
Oh! the return
On this source-stream,
The winds
The casting, the going
Con chim bay vút lên trời
Đánh rơi tiếng hót bao lời nỉ non
Tôi về nhặt ý cỏn con
Viết bài thơ gói nỗi buồn mang theo . . .
Hành trang ấy
ít hay nhiều?
Take off, mid-air
flight, a bird
leaving a chanting
of twists
on the heart-strings
a touch
meant for me
a pick up
A sense, a thing
small perhaps
the start that may
the verses that port,
contain
and deliver,
like a luggage
its content is
always unknown?
Rồi cây cỏ sẽ lần về
Và mây gió cũng cận kề bên tôi
Kể từ giả tạm đầu nôi
Viết trang ảo tượng nhuốm lời hư vô . . .
Rồi
cây cỏ
đến không ngờ
Chuyến xe thiên cổ khuất mờ trong sương . . .
Rồi
tan
tụ
khắp mười phương!
Flowers and grass that head home
on the same day with the wind and the clouds
will keep me in company.
I know from the day as if I could manage,
in my mother’s embrace, to sleep
I’d already dreamed this floating and brief world.
What I didn’t expect is that
within the grass and green trees that also arrived
without notice
was the arrival of a flying coach of ancient times.
Among the rising dust and mist
all over the veritable cosmos, it’s here then it’s gone –
gathering and scattering.
Im nào. xin hãy lắng nghe
Tiếng con chim hót làm se sắt lòng
Chiếc lá rơi xuống mênh mông
Vạn lời hiu quạnh dội vang truông ngàn . . .
Trên cành. nứt một chồi lan
Tưởng như trời đất hãy còn trong thai . . .
Lắng nào.
khoan nhặt bi ai
Tiếng tro bụi cuốn hình hài nhẹ tênh!
Cuộc đời
ảo thực
mênh mênh.
Quiet now, you may listen to
a bird and its song
– heart-strings;
The leaves that’s just landed
in the immense valley, a chorus
of solitary theme
and variations – echoes
along creeks, streams, twists of water-
falls.
And here on a single stem of an orchid
the Quiet is about to open
as if heaven and earth
were still a child
in a womb.
Be still now.
Hear the music of the elegies;
the sounds of ash and dust that carry
the weightless body.
Life
real – un-real
moving, on the verge.
Câu thơ dẫu viết vì vui
Mà sao âm vọng bùi ngùi bên trong
Vài chữ với ý bông lơn
Cứ như đứt ruột xé gan thế này(?!)
Chuyện đời như trở bàn tay
Mới tinh sương đó mà ngày . . . đã đêm!
A verse’s written since you wish it will be a shared happiness
How comes it always carries within itself certain longing and sadness;
Few words jotting down simply for puns and lightness
How comes they do the cut along the guts like this
Life changes, time changes so fast
As if you’d just left an early dawn, you didn’t expect
The night is now here – cool in its approach
(Thường Quán chuyển ngữ, XI 2012, Minneapolis)