Trang chính » Biên Khảo, Phỏng vấn Email bài này

Trịnh Vĩnh Trinh: người trông coi di sản Trịnh Công Sơn

 

Trịnh Vĩnh Trinh là em gái út của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn và cũng là một ca sĩ hát nhạc Trịnh. Bà hiện sống ở Sài Gòn và là người lo gìn giữ và bảo quản di sản của nhạc sĩ họ Trịnh.

 

 

 

TrinhCongSon_TrinhVinhTrinh_H01_HaiAnhEm1. Giỗ 10 năm nhạc sĩ Trịnh Công Sơn có những sinh hoạt nào, chị cùng gia đình có tham gia tổ chức?

– Chương trình đã được chuẩn bị cách đây một năm do gia đình cùng bạn bè, thân hữu tổ chức. “10 năm nhớ Trịnh Công Sơn” gồm 7 đêm nhạc ở Huế, Sài Gòn, Hà Nội; 4 quyển sách về anh Sơn và 3 cuộc triển lãm tranh tại Bảo tàng Mỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh, tại khách sạn Morin Huế và Hà Nội. Trang web Trịnh Công Sơn chính thức của gia đình và CD của Trinh ra mắt đúng ngày 01.04.

2. Chị có sẽ góp tiếng hát của mình trong những chương trình đó không?

– Trinh tham gia hát bài “Tôi sẽ nhớ”, một bài mới của anh Sơn, lần đầu tiên công bố. Riêng trong chương trình “Bóng Núi” tại Nhà hát lớn Hà Nội ngày 25.3 Trinh đã hát bài “Nhớ mùa thu Hà Nội” là bài hát về Hà Nội của anh Sơn đã trở thành quen thuộc từ lâu với những người yêu Hà Nội và yêu nhạc Trịnh.

3. Dự kiến ca sĩ Mỹ Bob Dylan sẽ hát ở Việt Nam dịp giỗ Trịnh Công Sơn năm nay. Thật là điều rất đẹp vì trong thời chiến tranh BobDylan-JoanBaez và TrịnhCôngSơn-KhánhLy đã cùng cất tiếng hát cho hoà bình Việt Nam. Làm sao ban tổ chức đã mời được Dylan?

– Cũng là cơ duyên thôi anh ơi. Đến hôm nay, gia đình và ban tổ chức mới có thể xác nhận chính thức là Bob Dylan sẽ vào Việt Nam ngày 10.04.2011 cho buổi trình diễn tại Đại học RMIT. Hôm ấy, mình được vinh dự trình bày ca khúc của anh Sơn cho 60 phút đầu tiên của chương trình. Có thể cuối cùng hai nhóm sẽ cùng hát bài “Nối vòng tay lớn”. Có lẽ anh cũng đồng ý đây là một vinh dự rất lớn, chẳng riêng cho anh Sơn mà cho cả đất nước Việt Nam. Cho đến hôm nay đã có hơn 50 tờ báo lớn khắp nơi trên thế giới viết về sự kiện Bob Dylan đến Việt Nam. Phong cách trình diễn hôm ấy cũng mang tính chất rất cộng đồng như nhạc anh Sơn. Không có khách VIP ngồi riêng, Bob Dylan đề nghị tất cả đều hoà đồng và cùng ngồi trên sân cỏ đại học.

4. Gia đình chị có một người anh là sĩ quan Quân lực Việt Nam Cộng hòa, có anh Sơn lại từ chối nhiệm vụ quân dịch. Như thế trong gia đình có những xung khắc về lý tưởng, nhiệm vụ đối với đất nước thời chiến tranh không?

– Thật ra, cũng giống như nhiều gia đình sống ở miền Nam trước đây, gia đình Trinh không ai muốn đi lính cả. Anh Hà bị động viên quân dịch. Còn anh Sơn thì không những đã từng trốn lính mà còn chống chiến tranh rất quyết liệt như mọi người đã biết. Điều đó đã được thể hiện rõ ràng trong những ca từ của anh. Trong gia đình Trinh đâu có xung khắc về lý tưởng, bởi nào có ai thích chiến tranh đâu. Và chỉ có một ước ao duy nhất, của anh Sơn cũng như của gia đình, cho dân tộc và cho đất nước, đó là hai chữ Hòa bình.

5. Ngày 30.4.1975 chiến tranh chấm dứt, nhạc sĩ Trịnh Công Sơn lên đài kêu gọi mọi người ở lại góp tay xây dựng đất nước, nhưng rồi sao chị và các em của anh lại ra đi?

– Mỗi người em anh Sơn đều có gia đình và hoàn cảnh riêng. Anh tôn trọng quyết định riêng của mỗi gia đình các em anh.

6. Khi còn niên thiếu chị có tham gia một vai trong phim “Đất Khổ” vào năm 1971, trong đó nhạc sĩ Trịnh Công Sơn đóng vai chính. Chị có thể kể lại một vài kỷ niệm khi đóng phim này?

– Thật ra, Trinh chỉ có một vai nhỏ với một vài hình ảnh. Kịch bản do anh Hà Thúc Cần, một người bạn thân của gia đình, thực hiện.

7. Trong phim, Trịnh Công Sơn đóng vai một thanh niên tên Quân, so với ngoài đời, phim có phản ánh thực như con người của nhạc sĩ không?

– Anh Hà Thúc Cần viết kịch bản dựa trên câu chuyện của anh Sơn và cuộc đời của anh. Dĩ nhiên, làm sao một chuyện phim thể hiện được tất cả mọi điều về anh Sơn.

8. Có điều gì về anh Sơn mà phim chưa thể hiện?

– Một cuộc đời như thế làm sao cô đọng lại được trong một bộ phim. Trinh cũng không biết phải bắt đầu từ đâu.

9. Nhưng sau phim bị cấm chiếu ở miền Nam, lúc đó chị hay anh Sơn có những cảm nhận gì về việc này?

– Cũng rất tiếc nhưng biết làm sao hơn thưa anh.

10. Sau khi Trịnh Công Sơn qua đời ít lâu, trong nước cũng đã thực hiện một phim về cuộc đời của nhạc sĩ, nhận xét của chị về phim này?

– Trinh không biết việc này nên xin không có câu trả lời.

11. Vài năm gần đây, phim “Đất Khổ” đã được phổ biến tại hải ngoại và được nhiều người biết đến, còn trong nước có biết nhiều về phim này?

– Rất nhiều bạn bè, thân hữu và người hâm mộ ở Việt Nam cũng như ở nước ngoài đã gửi phim đến gia đình. Trinh nghĩ, ở Việt Nam hiện nay cũng có không ít người biết về phim này.

12. Trong một dịp giỗ anh Sơn ở Hội quán Hội ngộ những năm trước, nhà thơ Đỗ Trung Quân định chiếu một vài trích đoạn từ phim này nhưng không thực hiện được, chị có biết vì sao?

– Trinh cũng không rõ bởi Hội quán hàng năm đều tự tổ chức chương trình giỗ anh Sơn một cách độc lập, do những người yêu mến anh Sơn. Gia đình có hỗ trợ tư liệu. Việc anh nêu, chắc phải nhờ anh Đỗ Trung Quân trả lời.

13. Nhạc sĩ Văn Cao đã nói về nhạc sĩ Trịnh Công Sơn như sau: “ … Sơn đã hát về quê hương đất nước bằng cả tấm lòng của một đứa con biết vui tận cùng những niềm vui, và biết đau đến tận cùng những nỗi đau của quê hương đất nước.” Theo chị hiểu về anh mình, nỗi đau của quê hương đất nước là từ đâu và điều gì là niềm vui?

– Đau nỗi đau chiến tranh. Vui niềm vui hòa bình. Đó là hai đỉnh điểm tình cảm của anh Sơn đối với quê hương đất nước và dân tộc.

14. Một số người cho rằng những ca khúc về thân phận quê hương của Trịnh Công Sơn đã làm nản lòng chiến đấu của người lính Việt Nam Cộng hoà. Chị nghĩ gì về nhận xét này?

– Trinh nghĩ, ca khúc về thân phận con người và quê hương của anh Sơn là xuất phát từ lòng thành, từ tình thực, mang giá trị nhân văn, vượt lên trên mọi mục đích chính trị. Cho Trinh mượn lời anh Đặng Tiến ở Pháp: “Tiếng hát làm chùng tay súng. Một ngày, một giờ mà sinh mệnh của hàng triệu con người nằm trên đường tơ kẻ tóc… Văn học nghệ thuật Việt Nam đã bao nhiêu lần đóng vai trò đó?”.

15. Nhưng đến nay nhiều Ca khúc Da vàng vẫn còn bị cấm hát ở Việt Nam, vì sao?

– Thật sự nhiều bài anh Sơn sáng tác trước 1975 đã được phép cho thu băng và thu hình. Một số bài nhiều người nghĩ là vẫn còn bị cấm hát nhưng ca sĩ đã được phép thu CD để phát hành.

16. Chị có dịp nghe lại những băng “Hát cho quê hương Việt Nam”, bài hát nào trong mà chị ưa thích nhất?

– Đối với Trinh là bài “Gia Tài Của Mẹ” và “Xin Cho Tôi”.

17. Tại sao chị lại thích hai ca khúc này?

– “Một ngàn năm… một trăm năm… hai mươi năm…” thể hiện cái bất hạnh của đất nước Việt Nam, của đứa con màu da vàng. “Mẹ mong con… quên hận thù…” đủ để diễn tả nỗi buồn của dân tộc Việt và lòng ước ao của người Mẹ Việt Nam. Làm sao người Việt nào không thể không thích được. Bài thứ hai: “Xin cho tôi yên phận này thôi… Cho quê hương giấc ngủ thật hiền… Rồi từ đó tôi yêu em”. Trinh cũng thắc mắc không biết anh Trực [chồng của Trịnh Vĩnh Trinh] còn phải bắt Trinh chờ nữa không? Bởi vì anh thường nói đây là một trong những bài hát anh thích nhất bởi nó diễn tả khá đầy đủ về tâm trạng cá nhân anh.

18. Trong những năm gia đình chị sống ở Canada, nhạc sĩ Trịnh Công Sơn có qua đó và anh đã có những cơ hội để qua Mỹ nói chuyện với sinh viên cùng gặp lại bạn bè cũ nhưng anh ấy không qua. Nguyên do vì sao?

– Không phải anh Sơn không muốn qua Mỹ, mà là chưa qua được, vì lí do sức khỏe. Sức khỏe phải tốt thì mới qua Mỹ được, bởi những lời mời hát, nói chuyện và giao lưu với các trường đại học rất nhiều, còn gặp gỡ bạn bè yêu mình và gặp cả những người ghét mình nữa. Đã mấy lần anh Sơn định qua Mỹ, nhưng vẫn đau yếu, đành phải dời lại. Cuối những năm 1990 thì anh quá yếu, không còn đủ sức cho một chuyến đi dài.

19. Chị nhắc có người ghét anh Sơn, vì nguyên do nào mà họ ghét?

– Trên cõi đời này làm sao thõa mãn được mọi người thưa anh? Một nhà văn nổi tiếng đã từng nói: “Người ta có thể ghét anh Sơn bởi một lý do chính trị nào đó nhưng người ta vẫn thích nghe nhạc của anh”. Cho Trinh mượn phép trích lời chị Khánh Ly: “Bởi vì ở ông Trịnh Công Sơn, điều vĩ đại nhất, vĩ đại hơn cả những tác phẩm của ông là nhân cách, nhân phẩm của ông.”

20. Một cuốn sách được phát hành dịp giỗ nhạc sĩ năm nay với khoảng 300 bức thư tình Trịnh Công Sơn viết cho Dao Ánh, một người con gái mà anh yêu rồi phải xa nhau. Ngoài những thư tình trên, độc giả có mong chờ được đọc nhiều thư tình khác của Trịnh Công Sơn không?

– Trinh xin đính chính. Không phải 300 bức thư tình như có tờ báo đã nhầm lẫn, chỉ có hơn 300 trang của khoảng 100 bức thư tình thôi. Đây là tập thư anh Sơn viết cho chị Dao Ánh mà chị còn giữ được và ủy quyền cho gia đình Trịnh Công Sơn công bố. Chưa thấy ai tiết lộ những bức thư tình nào khác của anh Sơn viết cho một người tình nào khác.

TrinhCongSon_TrinhVinhTrinh_BiaSach_ThuTinhGuiMotNguoi21. Di sản nhạc sĩ Trịnh Công Sơn để lại, chị trân quý những gì nhất?

– Những gì thuộc về anh Sơn đều quí cả. Và việc gìn giữ di sản ấy là trách nhiệm chung của tất cả anh chị em trong gia đình. Mặc dù những tư liệu này là vô giá đối với gia đình, nhưng bây giờ nó không phải là của riêng ai, mà là của tất cả người Việt Nam và đất nước Việt Nam. Hơn sáu tháng qua, 10 sinh viên tình nguyện đã miệt mài làm việc, sưu tập, sắp xếp và scan hơn 6.500 tư liệu đủ thể loại trong đó có khoảng 800 bài viết về anh Sơn. Riêng tiếng nước ngoài như Anh, Pháp, Nhật, Hàn có hơn 80 bài. Anh Sơn cũng để lại 200 tranh vẽ, 613 bài nhạc.

22. Trong đời sống, lúc làm việc cũng như khi có thời gian thư giãn chị có thường hát? Nếu có thì bài hát nào chị thường hát nhất.

– Gia đình luôn luôn muốn Trinh dành nhiều thời gian để hát trong khi sức khỏe còn cho phép. Còn “Xếp của Trinh”, anh Trực, thì lần nào cũng chỉ yêu cầu Trinh hát bài “Xin Cho Tôi”. Chắc anh phải hỏi anh ấy lí do tại sao.

23. Nếu chỉ được chọn 5 bài hát của anh mình mà chị ưng ý nhất, đó là những bài nào?

– Có lẽ là tất cả bài hát trong băng “Ru Tình”.

24. Những lí do gì đã đưa đến việc anh Trịnh Công Sơn và chị thực hiện băng “Ru tình” vào những năm đầu 1990?

– Khi Trinh trở về Việt Nam sau một thời gian dài sống ở Canada và Mỹ, anh Sơn đưa cho Trinh một danh sách các bài hát mà anh muốn Trinh tập dượt, bởi các bài hát này khi đó ít có ca sĩ nào trình diễn do tính chất mới của nó và cần nhiều thời gian tập luyện.

25. Trong “Ru Tình” nhạc sĩ Trịnh Công Sơn có nói: Anh ấy là đầu, chị là cuối trong một gia đình có 7 anh chị em. Chị có thể kể một vài kỉ niệm thân thương trong gia đình.

– Trinh không được may mắn gặp cha. Do đó có thể là lí do tại sao anh Sơn dành nhiều tình thương cho Trinh. Và cũng may mắn cho Trinh là anh Sơn đã hướng dẫn Trinh về những ca từ của anh và ý nghĩ của nó cũng như đã vẽ tranh Trinh nhiều nhất trong các anh chị em, làm mấy chị của Trinh… ghen tị.

26. “Ru Tình” là một tác phẩm nghệ thuật giá trị, những vòng xe đạp, núi đá vôi ở Ninh Bình, phố cổ Hà Nội, trang phục, cách diễn xuất, giọng hát tuyệt vời của chị. Chị có thể kể một vài kỉ niệm khi thực hiện băng nhạc này.

– Cám ơn anh. Đó là lần đầu tiên Trinh được đi khắp mọi miền đất nước để ghi và thu hình với một nhóm đạo diễn, dàn dựng rất nhiệt tâm. Và cũng thưa riêng anh, nhiều cảnh trong băng này cũng là ngẫu nhiên thôi. Khi đi qua những ngọn đồi ở Tây Nguyên, những khu phố cổ ở Hà Nội, Trinh và nhóm đạo diễn rất ấn tượng với vẻ đẹp nguyên sơ thời đó, với cái giản dị và ấm cúng của những cô gái vùng cao, nên mọi người quyết định thu thêm những cảnh này, dù không có trong kịch bản ban đầu. Anh Sơn là “Cố vấn mỹ thuật” cho toàn bộ chương trình ghi hình. Làm băng này rất vui nhưng cũng rất tất bật và hao sức khỏe. Chắc anh cũng thấy lúc đó Trinh cũng gầy đi nhiều. Mỗi lần xem lại DVD “Ru tình” là mỗi lần Trinh xúc động và những kỷ niệm đẹp lại hiện rõ trong ký ức.

27. Nhưng sao không có nhiều DVD hay CD nữa của chị hát nhạc của anh mình?

– “Đời Cơm Áo” bận bịu quá anh ơi. Đã nhiều lần Trinh muốn thực hiện thêm một vài CD và DVD nhưng vẫn chưa làm được việc này. Trong chương trình “10 năm nhớ Trịnh Công Sơn”, sẽ ra một CD mới của Trinh.

28. Bây giờ xin phép hỏi chị về chuyện lập gia đình của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn. Những người tình nổi tiếng của anh có Diễm, có Dao Ánh, Bích Khê. Anh Sơn có bao giờ kể hay tâm sự với chị về những người con gái này.

– Xin phép anh cho Trinh được giữ bí mật vào phút cuối. Quyển “Thư tình gửi một người”, Trinh tin rằng sẽ trả lời nhiều điều về những mối tình lớn và đẹp của anh Sơn. Trinh rất vui khi thực hiện được ấn bản này, gồm 3 loại: Loại Art Book, chỉ có 3 cuốn duy nhất, thực hiện bằng tay bởi một em Việt kiều trẻ ở New York đang thực tập tại Đại học Thành phố qua học bổng Fulbright. Loại ấn bản đặc biệt 3.000 quyển đang được thực hiện tại Việt Nam, thể loại Coffee Table Book, thiết kế rất công phu bởi anh Mai Quế Vũ là nhà thiết kế hàng đầu Việt Nam hiện nay. Loại phổ thông, bìa mềm cho đông đảo quần chúng, với dự định in 20.000 quyển cho ấn bản đầu tiên.

29. Theo bạn thân kể lại, nhạc sĩ Trịnh Công Sơn đã chính thức làm đám cưới một lần với một vũ nữ tên Thanh Thúy, nhưng cuộc hôn nhân rất ngắn ngủi, chị có biết và hiểu tại sao?

– Ngoài cô Thanh Thúy như anh biết, còn có hai nhân vật khác anh Sơn và gia đình cũng đã chuẩn bị áo cưới sẵn cho đám cưới của anh. Nhưng giờ phút chót anh lại thay đổi ý kiến. Cũng thưa với anh rằng, anh Sơn chưa hề làm đám cưới với chị Thanh Thúy. Đó chỉ là một dự định.

30. Huế là nơi Trịnh Công Sơn sống nhiều năm và đã cho anh những suy tư và trải nghiệm mà viết lên nhiều ca khúc. Hiện đang có đề nghị đặt tên cho một con đường mang tên Trịnh Công Sơn ở Huế. Chuyện này có sẽ xảy ra trong năm nay không? Cũng như bao giờ sẽ có nhà lưu niệm Trịnh Công Sơn ở thành phố cổ kính và lãng mạn này?

– Việc nhà lưu niệm Trinh và gia đình muốn thực hiện khi nào có một con đường mang tên anh Sơn ở Huế. Nay đã có tên đường Trịnh Công Sơn thì nhà lưu niệm chắc không còn bao lâu nữa. Các anh chị em văn nghệ sĩ ở Huế đang đếm từng ngày và từng giờ về việc này ở Huế.

31. Hoạ sĩ Bửu Ý trong bài ai điếu đọc trước khi anh Sơn đi vào lòng đất mẹ có than trách: “Sơn ơi sao ra đi đột ngột quá không về thăm Huế”. Anh Sơn giận Huế điều gì chăng?

– Thật sự điều đó không đúng! Sau 1975, anh Sơn đã nhiều lần về Huế. Trinh cũng đã từng về Huế với anh để cùng anh và những ca sĩ hát nhạc anh ở đó. Anh cũng về nhiều lần để tham dự Huế Festival.

32. Thế hệ trẻ ngày nay nhiều người yêu thích nhạc Trịnh mà có lẽ không biết nhiều về ông. Nếu phải nói với lứa tuổi 20 về anh mình, chị sẽ nói điều gì?

– Kể anh nghe vài việc nhỏ làm Trinh và gia đình rất xúc động như việc một người phụ nữ trung niên với một chiếc xe gắn máy cà tàng Honda Cub 50, đi suốt đoạn đường hơn 40 km với một cây chổi rơm chỉ đến để quét mộ cho anh Sơn ngày giỗ 1.4. Một em sinh viên âm thầm đến nhà đứng trước bàn thờ suốt ngày để nhìn tượng anh Sơn mà không thốt một lời, một người lái xe tải nghèo nhưng nhất định không nhận tiền vận chuyển cây cảnh cho mộ anh Sơn, hiến tặng bởi một nhà vườn ở Củ Chi. Thư của người hâm mộ thì vô số, kể cả những bức thư đầm đìa nước mắt. Nhiều thư cám ơn anh Sơn, cám ơn bài hát “Tôi ơi! Đừng tuyệt vọng”, bài hát đã cứu cuộc đời của họ trong thời gian đen tối nhất.

Để nói với lứa tuổi 20 về anh mình, có lẽ Trinh chỉ muốn dùng những tiêu đề của những bài hát của anh Sơn là về Quê hương, Tình yêu và Thân phận của một dân tộc da vàng trải qua biết bao nhiêu biển dâu.

33. Khi còn sống nhạc sĩ Trịnh Công Sơn có nhận xét là Khánh Ly, Trịnh Vĩnh Trinh và Hồng Nhung là ba người thể hiện nhạc của anh hay nhất. Thưa chị có dự kiến nào cho cả ba ca sĩ cùng hát nhạc Trịnh ở Việt Nam không?
– Thưa anh, khi bàn thảo chương trình 10 Năm thì cũng có người đưa ý kiến là nên mời Khánh Ly có mặt trong dịp này. Có một đại học ở Hà Nội định mời chị Khánh Ly. Nhưng rồi có những bàn thảo về việc Khánh Ly với tư cách là một ca sỹ hải ngoại, về biểu diễn như thế nào, và việc xin giấy phép biểu diễn cũng rất phức tạp, nếu không được như ý muốn thì cũng tội cho anh Sơn. Vì thế sau cùng bỏ qua việc mời những ca sĩ hải ngoại để lo tập trung nhiều cho các chương trình, cho việc sưu tâp, phân loại, bảo quản những tư liệu về anh Sơn.

34. Trước khi nhạc sĩ Trịnh Công Sơn qua đời, anh có mơ ước gì điều gì không?

Có hai điều anh nhắn lại. Nếu sau này có tên Đường Trịnh Công Sơn thì đừng vì tên đường dành cho anh mà phải bỏ đi một tên đường nào đó đã có thì tội cho người đã khuất. Việc này đã được thực hiện ngày 17.03.2011 tại Huế với một con đường mới mang tên anh chạy dọc bờ sông Hương, gần cầu Gia Hội. Điều thứ hai là anh để lại danh sách một số bài hát anh Sơn muốn Trinh sẽ hát và thu băng, thu hình sau này. Đường Trịnh Công Sơn thì nay đã có. Còn những bài ca anh Sơn muốn Trinh hát thì còn đang thực hiện.

TrinhCongSon_TrinhVinhTrinh_H02_DuongoHue_c2

 

Chú thích hình:

H01: Trịnh Công Sơn và Trịnh Vĩnh Trinh

H02: Một tác phẩm về Trịnh Công Sơn vừa xuất bản ở Việt Nam

H03: Huế vừa chính thức đặt tên Đường Trịnh Công Sơn bên bờ sông Hương

[Hình trong bài do Trịnh Vĩnh Trinh gửi]

 

 

© 2011 Buivanphu

bài đã đăng của Bùi văn Phú


23 bình luận »

  • Nguyễn Đăng Thường viết:

    Gia tài của mẹ
    Nguyễn Đăng Thường cập nhật ca từ
    Kính gởi Trịnh Vĩnh Trinh và đồng bào

    Một ngàn năm nô lệ giặc tầu
    một trăm năm đô hộ giặc tây
    bao nhiêu năm cộng sản đọa đầy
    gia tài của mẹ, để lại cho ai
    gia tài của mẹ, là nước Việt này

    Một ngàn năm nô lệ giặc tầu
    một trăm năm đô hộ giặc tây
    bao nhiêu năm cộng sản đọa đầy
    gia tài của mẹ, một rừng tham quan
    gia tài của mẹ, một cái nhà mồ

    Dạy cho dân tiếng nói lọc lừa
    cộng mong dân chόng quên màu da
    dân chόng quên màu da, nước Việt xưa
    cộng mong trung hoa mau bước vào nhà
    cộng mong dân lũ dân nghèo ngu
    ôi lũ dân nghèo ngu, quên giặc thù

    Một ngàn năm nô lệ giặc tầu
    một trăm năm đô hộ giặc tây
    bao nhiêu năm cộng sản đọa đầy
    gia tài của mẹ, ruộng thành sân gôn
    gia tài của mẹ, làng xόm bùi ngùi

    Một ngàn năm nô lệ giặc tầu
    một trăm năm đô hộ giặc tây
    bao nhiêu năm cộng sản đọa đầy
    gia tài của mẹ, một bọn buôn dân
    gia tài của mẹ, một lũ cộng thù.

  • lê thị thấm vân viết:

    Trong thời chiến, những sáng tác kêu gọi hòa bình của Trịnh Công Sơn đến được với công chúng rộng rãi. Cá nhân Trịnh Công Sơn được ăn ngon mặc đẹp, thưởng thức rượu đắt, sang và gái đủ loại, từ tiểu thư đến vũ nữ.

    Ba mươi sáu năm sau đất nước hòa bình, Cù Huy Hà Vũ kêu gọi dân chủ thì bị lãnh án bảy năm tù đày.

    Thế này mà không chửi thề, họa là thánh!

  • Hoàng Ngọc-Tuấn viết:

    Anh Bùi Văn Phú hỏi: “Ngày 30.4.1975 chiến tranh chấm dứt, nhạc sĩ Trịnh Công Sơn lên đài kêu gọi mọi người ở lại góp tay xây dựng đất nước, nhưng rồi sao chị và các em của anh lại ra đi?”

    Trịnh Vĩnh Trinh đáp: “Mỗi người em anh Sơn đều có gia đình và hoàn cảnh riêng. Anh tôn trọng quyết định riêng của mỗi gia đình các em anh.”

    Tôi xin nhận xét:

    Anh Bùi Văn Phú hỏi như vậy thì không biết là vô tình hay cố ý bỏ sót một chi tiết hết sức quan trọng, đó là câu Trịnh Công Sơn tuyên bố: “Những kẻ đã ra đi chúng ta xem như là đã phản bội đất nước.”

    Trịnh Vĩnh Trinh dư biết Trịnh Công Sơn đã tuyên bố như thế, nhưng Trịnh Vĩnh Trinh cũng vô tình hay cố ý quên điều đó.

    Nếu “Mỗi người em anh Sơn đều có gia đình và hoàn cảnh riêng. Anh tôn trọng quyết định riêng của mỗi gia đình các em anh”, thì tất cả những người Việt Nam đã ra đi cũng đều có gia đình và hoàn cảnh riêng, vậy TẠI SAO TRỊNH CÔNG SƠN CHỈ TÔN TRỌNG QUYẾT ĐỊNH RIÊNG CỦA MỖI GIA ĐÌNH CÁC EM ANH, MÀ KHÔNG TÔN TRỌNG QUYẾT ĐỊNH RIÊNG CỦA NHỮNG NGƯỜI VIỆT NAM KHÁC?

    Tại sao các em của Trịnh Công Sơn ra đi thì vẫn “yêu nước”, nhưng tất cả những người Việt Nam khác ra đi thì đều là phản bội đất nước???

    Chúng ta phải đánh giá Trịnh Công Sơn như thế nào qua điều này???

  • Nguyen Tranh viết:

    Thi sĩ Lê Thị Thấm Vân :

    Trịnh Công Sơn là nhạc sĩ . Công việc của ông ta là viết nhạc . Chủ đề trong nhạc của TCS là quyền tự do của người sáng tác .

    Tôi nghĩ TCS không cần thiết gánh trách nhiệm cho ai , không phải giải thích / nợ nần hay “báo cáo” với nhân dân, ông ta phải chơi với ai .

    TCS cũng không cần phải làm “nhà đấu tranh dân chủ” . Ông không cần phải mang rượu ngon được dâng đến ra cho toàn dân Sài Gòn cùng uống !

    Tôi có nhớ một lần nhạc sĩ Phạm Duy phát biểu : “gia tài âm nhạc của tôi cho cuộc đời , cho Việt Nam , là quá đủ . Tôi không nợ nần ai ” . Cả hàng triệu người hát nhạc TCS , đi theo ông ngày đưa tang, ẹtc , tôi nghĩ chị không cho là “đường lối của Đảng” chứ !?

    Thi sĩ cũng thuộc hạng có tiền , có tiếng bên Mỹ 36 năm nay , cũng có thể về đấu tranh dân chủ nếu muốn . Chỉ xin đừng mặc áo Gucci hay xức nước hoa Chanel mà biểu tình !

    Nguyễn Tranh

  • Vu van Xinh viết:

    Xin chào anh HN-T :

    Tôi nghĩ , trong cuộc đời này, qua mọi lứa tuổi khác nhau, ai cũng có để lại những “giọt mực” xoá không nguôi . Trong một ngày biến động, một giai đoạn biến động, người ta có thể hoang mang (vẫn có thể ngây thơ hồ hởi chăng nữa ), cũng là một giai đoạn nhất thời . Đã qua . Như Aragon, như Picasso, như Sarte .

    Giống như anh có bao giờ xét chính mình , hay một người nào đó , trên phương diện đạo đức, gia đình, phản bội , đứng đắn, ẹtc Anh có nghĩ là chúng ta chỉ là những con người (sân si) thôi chăng ? Tôi biết, có những thi sĩ , văn sĩ phát biểu rất mạnh về giá trị xã hội, nhưng bên trong , vẫn có những trò gái gú , hú hí , tán tỉnh nhau qua e-mail , sau lưng gia đình ? Dĩ nhiên, đó chỉ là vấn đề cá nhân .

    Nếu mọi chuyện có thật , thì tôi nghĩ / biết , rất nhiều người dân miền Nam lúc đó , tình nguyện đeo băng đỏ giúp đở Cách Mạng . Sau đó rất nhiều năm, những người đó nghĩ về hành động mình thế nào, chúng ta không bao giờ biết . Tôi thấy sau này, hình ảnh TCS , dù cho bao quanh bạn bè , vẫn là một hình ảnh buồn, say . Chưa bao giờ tôi thấy một hình ảnh TCS “đắc thắng”. Nói như bài viết Trịnh Cung “Cuối cùng, chắc chỉ có cây Sứ già trong vườn , cùng anh , mới biết tâm tư anh đang thế nào ” .

    36 năm qua, nếu chỉ vin vào những phát biểu của quá khứ lâu đời để làm “tiền định”, “tiền đề ” thì cũng khó lắm anh ạ . Còn những sáng tác sau nay, thích hay không là quyền của mọi người . Về con người , phản ứng nhất thời , đối với tôi , chỉ là phụ chú . Đối với riêng tôi, sáng tác TCS tung ra sau 80’s , rất hay . “Bay đi thầm lặng”, “Giọt lệ thiên thu “, “Một Cõi Đi Về “, “Hoa Vàng Mấy Độ “, “Vẫn Có Em Bên Đời, Tôi Ơi Đừng Tuyệt Vọng, Xin Trả Nợ Người .” v.v. và v.v. …

    Trân Trọng

  • Tài Văn viết:

    Theo dõi diễn đàn này, tôi đọc thấy vẫn còn nhiều nghi vấn về bài đọc của TCS ngày 30 tháng 4 :
    – Có đúng giọng TCS ?
    – Có đúng là văn bản tự biên của TCS ?
    – Có đúng là tự do hoàn toàn lúc ấy , hay theo đường lối chỉ đạo ?
    v.v.

    Tôi nghĩ cho tới khi nào tác giả BVP (người khởi động) xác quyết được rõ ràng mọi nghi vấn, thì tôi nghĩ tác giả HN-T đưa ra luận cứ lại cũng chưa muộn . Giống như bản án , toàn án …thì mọi sự nên rõ ràng thì tốt hơn để buộc tội .

  • black raccoon viết:

    Có lẽ anh cũng đồng ý đây là một vinh dự rất lớn, chẳng riêng cho anh Sơn mà cho cả đất nước Việt Nam.(TVT)

    Thật ra , Ca nhạc sĩ Bob Dylan của Mỹ đang trên đường lưu diễn nhiều nơi trên thế giới. Thời khóa biểu tháng Tư 2011 đầy kín. Bắt đầu là Taiwan , rồi Bắc Kinh, Thượng Hải, Ho chi Minh City, Hong Kong, Australia và New Zealand .

    Australia mới là nơi trình diễn chính. Kéo dàit hời gian choán hết 12 ngày.
    Bob ghé qua HCM City vào ngày 10 tháng Tư. Trình diễn chớp nhoáng tại Đại Học RMIT . Như vậy là hơi đặc biệt. Bởi vì tất cả những nơi khác , Bob đều trình diễn trong các hí viện lớn Entertainment Center , Arena or Stage…

    Cô TVT cho rằng Bob Dylan ghé qua VN là một vinh dự “…cho cả đất nước VN ”
    Tui thấy , có thể đúng. Nhưng cũng…vừa vừa thôi. Bob là nghệ sĩ khá nổi tiếng ở Mỹ các thập niên 60s và 70s. Nhứt là trong phong trào Anti War lúc đó.

    http://www.bobdylan.com/tour

  • thuy viết:

    TCS là nhạc sĩ , từng là thần tượng của lớp đàn anh, đàn chị của tôi. Thế hệ đó bây giờ là những người chống TCS nhất, nhưng quá trễ , lịch sử đã sang trang. Vả chăng khi viết những ca khúc ấy, TCS đâu biết được ngày mai Việt Nam ra sao . Đừng đặt TCS quá cao để thất vọng. Đối với tôi, TCS chỉ vẫn là một con người bình thươ`ng, vẫn có cái khiếp nhược khi sống dưới chế độ CS, mà cương lĩnh của Đảng CS tất cả sinh viên chúng tôi được(bị) học là chuyên chính vô sản, là bạo lực Cách Mạng, kẻ thù nào cũng đánh thắng, kẻ thù nào cũng sẽ bị tiêu diệt thì làm sao TCS(hay hầu hết chúng ta sống với CS) có thể cất cao tiếng đối lập. Đây là bài học, là một kinh nghiệm nhưng quá trễ cho TCS hay những ai không thể trốn thoát VN.
    Lịch sử đã sang trang, ngày nay thế hệ sau đã dám cất cao tiếng đòi tự do, đòi dân chủ, dám hy sinh vì họ ở một thế hệ khác. Và họ là những người khác. Họ là những Anh Hùng như Lê Công Định, như Nguyễn Vũ Bình, như Mẹ Nấm, như Lê thị Công Nhân và như Cù Huy Hà Vũ. Họ đã đốt lên một ngọn nến hy vọng, niềm tin yêu, và quan trọng hơn nữa là sự can đảm. Họ được sinh ra để làm lãnh tụ.
    Anh Hùng thì ít mà người tầm thường thì nhiều.

  • Tin thứ Tư, 6-4-2011 « BA SÀM viết:

    […] Bùi Văn Phú: Trịnh Vĩnh Trinh: người trông coi di sản Trịnh Công Sơn – (Da màu).  — […]

  • Hoàng Ngọc-Tuấn viết:

    Tôi vẫn thích hát những ca khúc của Trịnh Công Sơn.
    Nhưng tôi muốn phát bệnh khi thấy một số người loay hoay tìm cách tô vẽ, thổi phồng Trịnh Công Sơn thành một cái gì to lớn quá cỡ so với con người thật của ông ta.

    Trong số những người phê phán Trịnh Công Sơn, chẳng có ai đòi hỏi Trịnh Công Sơn phải làm anh hùng. Người ta chỉ muốn thấy Trịnh Công Sơn sống như một nhạc sĩ, và hậu thế nên xem ông ta như một nhạc sĩ, chứ đừng ráng thổi phồng (vì bất cứ mục đích gì).

    Trịnh Công Sơn có thể ngây thơ tin vào chế độ, nhưng ông ta phải biết giữ phẩm giá, chứ đừng tự hạ phẩm giá của mình để nói theo cái miệng lưỡi ghê tởm của chế độ. Ví dụ: trưa ngày 30/4/1975, ông ta đã nói “Những kẻ đã ra đi chúng ta xem như là đã phản bội đất nước.”

    Petr Jarchovsky, nhà viết kich bản điện ảnh ở nước Tiệp, người đã từng sống và làm việc dưới chế độ Cộng Sản Tiệp, đã nói một câu đầy ý nghĩa, có thể áp dụng cho trường hợp Trịnh Công Sơn:

    “We all knew how evil the system was, but we all had to make our pact with it. In a sense it wasn’t about being part of the system or not. Most were. It was about not becoming an asshole. It was, ‘Can I still bear seeing myself in the mirror?'”

    [Chúng ta đều biết cái chế độ ấy tàn ác xấu xa như thế nào, nhưng tất cả chúng ta đã phải dính dấp với nó. Trong một ý nghĩa nào đó, vấn đề không phải là có trở thành một phần tử của chế độ hay là không. Hầu hết đã là thế rồi. Vấn đề ở đây là đừng trở thành một cái lỗ đít. Nghĩa là phải tự hỏi, “Tôi có còn chịu đựng nổi khi nhìn mặt mình trong gương hay không?”]

    http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,452787,00.html

  • thuy viết:

    Không phải tự dưng bây giờ họ lôi TCS ra đặt tên đường, tưởng niệm ầm ỉ cả lên. Tất cả đều nằm trong kế hoạch nhà nước. Mặt dù trang Tạp Chí Da Màu chuyên về văn chương, nghệ thuật nhưng điều ấy không có nghĩa vấn đề TCS được nêu lên chỉ đơn thuần nghệ thuật. Ở VN, tất cả đều nằm trong sự chỉ huy lãnh đạo của Đảng. Không phải đương nhiên mà hàng lọat ca sĩ hải ngoại(chủ yếu từ TT Thúy Nga) về VN làm show. Cũng không phải đương nhiên buổi ghi hình đêm văn nghệ cho các nhà buôn VN tại Mỹ với sự hiện diện của Tổng Lãnh Sự Trần Như Sơn với hiện diện của Khánh Ly từ đêm Giáng Sinh hồi nảo hồi nào được Ngô Kỷ tung ra. Dĩ nhiên buổi trình diễn Tưởng Niệm TCS nằm trong kế hoạch đó.
    Cả nước đều vui vẻ, đi nghe nhạc, toàn với siêu sao, đất nước với toàn dân đều ăn ngon mặc đẹp, đều đi những chiếc xe sang trọng, dùng những tô phở hàng gần trăm đô la , như thế những vụ đòi tự do, dân chủ của các nhà “rân chủ” như họ thường nói ngọng chế diễu chỉ là điều đi ngược với cuộc sống hôm nay.
    Cách đây không lâu, chính tại Tạp Chí Da Màu này có quảng cáo cho buổi nhạc Khánh Ly tại Little Saigon. Khánh Ly trình bày những ca khúc của Trần Dạ Từ, những bản nhạc mà thi sĩ đã sáng tác trong lúc ngồi tù CS. Tôi nghĩ đó là một trong những lý do họ đã tung ra cái tape Khánh Ly hát trong đêm Giáng Sinh đó.
    Nhờ những ngày đi học tại VN sau 75, tôi biết được bao giờ cũng có 2 mặt của một vấn đề. Những buổi ca nhạc được tung ra nhằm che dấu, nhằm giảm bớt sức mạnh của các cuộc đấu tranh hiện nay đã và đang xãy ra tại VN.
    Cái quan trọng là họ có che dấu mãi được hay không.

  • Nguyễn Đăng Thường viết:

    Năm 1925 Lênin tuyên bố: Communism is the Soviet power plus electrification of the whole country (tạm dịch: “Chủ nghĩa Cộng sản là sức mạnh của Liên Xô cộng với điện khí cho cả nước”).

    Sau đây là lời ca của hai ca khúc TCS:

    Ngọn lửa vinh cửu ở Matxcova

    Từ Matx-co-va có ngọn lửa ngày đêm cháy
    Từ Matx-co-va ngọn lửa ấy đời đời
    Lửa cháy trên nấm mộ thương nhớ
    Lửa thắp trên khăn quàng em bé
    Từ Matx-co-va có ngọn lửa ngày đêm cháy
    Lửa ấy trong tim hòa bình giữa lòng nguời.

    Uớc Mơ Về Dòng Điện

    Dòng điện như dòng sông
    Cho đời một tấm lòng
    Đi qua những con đuờng
    Hẹn hò cùng nhà máy
    Chăm lo những đồng xanh

    Dòng điện như dòng sông
    Âm thầm tựa mối tình
    Cho ta đem ánh đèn
    Thổi vào từng nguồn sống
    Cho máy quay nhịp nhàng

    Ngoại thành có điện về
    Nước reo trong máy nổ (ô)
    Rau xanh bốn mùa
    Vì tay em đã có nguồn mưa

    Dòng điện suốt ngày đêm
    Không bao giờ lỗi hẹn
    Như bao nhiêu cuộc tình
    Trọn đời là mang đến
    Những trái tim (giấc mơ) nồng nàn.

    Văn Cao, Đỗ Nhuận, Tô Hải… sống với Cộng Sản nhiều năm hơn TCS, không biết họ cό viết hay bị bắt buộc viết các bài nhạc tuyên truyền cho chế độ như hai bài hát thượng dẫn của TCS không nhỉ?

  • Hoàng Ngọc-Tuấn viết:

    Mời xem bài viết “Trịnh Công Sơn đã có khi nào nhìn vào tấm gương soi?” trên Tiền Vệ:

    http://www.tienve.org/home/activities/viewThaoLuan.do?action=viewArtwork&artworkId=12505

  • Nguyen Vu Van viết:

    Anh Hoàng Ngọc-Tuấn :

    Tôi biết , sau 75, có nhiều Việt Kiều tình nguyện về Việt Nam , vào khoảng 76-78 , nhất là Việt Kiều Pháp . Họ về sớm, mong góp công xây dựng đất nước sau ngày “thống nhất” . Sau đó, họ thất vọng (vì lý do gì thì ai cũng biết).

    Có những nhà trí thức miền Nam, trước đó không hề là Cọng Sán hay nằm vùng, cũng tỏ ra thái độ tích cực trong việc giúp đỡ chính phủ Đương Thời . Sau đó, họ cũng thất vọng .

    Cần có một khoảng thời gian nào đó . Có khi dài hơi, có khi ngắn ngủi , để nhận ra một điều gì đó .

    Một mặt khác, có những người ra được nước Ngoài, nhất là ở Mỹ , tuyên bố rất hùng hồn , nếu không phục quốc thì cũng không bao giờ đặt chân về nước Việt Nam . Vài chục năm sau, họ cũng phấn khởi hồ hỡi về , cũng giúp tay chính quyền gián tiếp .

    Ý thức hệ thì ở mỗi người mỗi khác . Có những người vốn ngây thơ hay sống thoả hiệp . Sống dưới chế độ CS , nếu anh không ra đi , thoả hiệp cũng là một cách để tồn tại .

    Lại có những thành phần, tôi biết, không bao giờ thích ra đi , vì bất cứ lý do gì . Họ cảm thấy không thể bị bức ra khỏi rễ . Có những nghệ sĩ chỉ có thể sáng tác khi ở trong nước . Nguyễn Đức Quang chẳng hạn : hình như nhạc sĩ này không làm được một bài hát nào (được biết đến) khi ra nước ngoài ? Tôi không hiểu nguyên do .

    Anh có thể cho rằng : họ đánh đổi để lấy Tự Do . TCS là thành phần trốn lính . Sau 75 không phải trốn chui trốn nhủi . Sau thời gian ngắn đi lao động, gỡ mìn , ông lại được “approached” bởi rất nhiều người chức quyền . Có thể có một sự yếu lòng và không cản nổi sự thoả hiệp (để sống) . Có thể trong tâm tư ông, cho tới ngày chết , vẫn còn đọng lại rất nhiều điều buồn và muốn nói . Ông dặn dò không được chôn ở nghĩa trang Nghệ Sĩ TPCHM . Văn Quang, một người đi tù cải tạo dài hơi , viết ngay bài với nhiều điều gần gũi và thông cảm : “coi bộ Sơn vẫn còn muốn gần gụi với anh em” . Bao nhiêu người như thế (sau một thời gian đi học tập và chịu đựng CS trong lao tù ), còn không khắt khe với TCS , vì đã qua 35 năm, thì chúng ta, ngày này, cớ gì phải khắt khe với từng lời , từng chữ , trong một biến động , không nguôi ?

    Có lẽ anh muốn tất cả những người Việt Kiều về nước (sau khi đã tuyên bố hùng hồn), hay những người trí thức miền Nam ngây thơ tin vào chế độ ban đầu : tất cả đều phải nhìn vào tấm gương soi , sau 36 năm?

  • Vu van Xinh viết:

    Anh NDT :
    Hình như anh không biết vô số bài hát ca ngợi Đáng và HCM của Văn Cao (“Ca Ngợi Hồ Chủ Tịch” là một ví dụ điển hình ), Đỗ Nhuận thì vô số , Nguyễn Tuân : “Hà Nội Ta đánh Mỹ giỏi” , v.v,

  • Chu Hà viết:

    “We all knew how evil the system was, but we all had to make our pact with it. In a sense it wasn’t about being part of the system or not. Most were. It was about not becoming an asshole. It was, ‘Can I still bear seeing myself in the mirror?’”

    [Chúng ta đều biết cái chế độ ấy tàn ác xấu xa như thế nào, nhưng tất cả chúng ta đã phải dính dấp với nó. Trong một ý nghĩa nào đó, vấn đề không phải là có trở thành một phần tử của chế độ hay là không. Hầu hết đã là thế rồi. Vấn đề ở đây là đừng trở thành một cái lỗ đít. Nghĩa là phải tự hỏi, “Tôi có còn chịu đựng nổi khi nhìn mặt mình trong gương hay không?”]

    http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,452787,00.html

    Tôi tâm đắc đoạn văn trên dễ sợ tuy nghe có phần nào tiêu cực; cám ơn anh HN-T đã chỉ ra.

    Qua theo dõi loạt bài về TCS của tác giả BVP và hầu hết các bình luận, thì thấy đây là một trong những câu nói đáng đồng tiền bát gạo nhất, và có lẽ cũng là đúng đắn nhất có một không hai liên quan đến phần con người và nhân cách của TCS.

    Đoạn văn trên khiến tôi đi xa hơn: nó làm tôi liên tưởng tới những kẽ làm ăng-ten trong ngục tù cộng sản. Hà cớ gì mà phải đi làm ăng-ten? Trả lời được câu hỏi này là sẽ ắt thấy được tâm địa và bản chất của hạng người này. Và những vết nhơ như thế thì làm sao rửa sạch nổi trừ phi những người này công khai và dũng cảm đứng ra nhìn nhận và biết thành thực hối lỗi ăn năn (mà khổ thay, thông thường thì đã làm ăng-ten rồi thì lấy đâu ra dũng và biết thế nào là hối lỗi ăn năn, giời ạ).

    Ngu sao mà đi đòi TCS có một cái dũng như thế!

    Ngu sao mà đi đòi TCS biết lên tiếng ăn năn!

    Rồi sẽ có những phản bác bênh vực TCS thế này thế nọ như đã từng, cho TCS có quyền đứng trên hay vượt lên trên mọi thứ mà không bị kết án là ngồi xỗm; rồi nào là hãy đừng bắt ông ấy làm anh hùng, hãy đừng bắt ông ấy dũng diếc gì cả; mà nói nào ngay, ngay cái loại dũng như thế đã có phải là cái dũng của một bậc anh hùng thực sự hay chưa, hay đó chẳng qua chỉ là cái dũng của kẻ tội phạm còn một chút gì đó gọi là lương tri còn sót lại? Hoặc giả là hãy đừng phê phán ông ấy theo những quy tắc ứng xử thông thường, đại khái kiểu như Phạm Duy chỉ cốt là ở viết nhạc sao cho hay chứ đừng bắt ông phải nợ nần chi ai…, hoặc khả dĩ hơn là TCS ở một thời điểm nào đó đã “sáng mắt sáng lòng” và đã thay đổi tuy không nói ra, đui sao không thấy, vân vân… Làm “giáo chủ” ở Việt Nam được cái “sướng khoái” là như thế.

    “Còn TCS là còn Việt Cộng” [Vương Ngọc Minh (?)], nhận định như thế theo tôi là nghe có phần “trù ẻo”, nhưng như thế không phải là không có phần nào nói lên sự thực. Còn sùng bái TCS như kiểu cách đã từng thì dẫu có thêm 10 vụ Cù Huy Hà Vũ hay hơn nữa thì nước Việt Nam hình cong như chữ S vẫn cứ mãi oằn cong, oằn cong một cách rất “balanced” và “hiển hách” như dáng nét định-mệnh-đã-an-bài như thế của nó? Thế mới biết tại sao nhà cầm quyền trong nước ngày càng đầu tư một cách hậu hĩ đến quá mức vào việc quảng bá việc tôn vinh và sùng bái TCS và cái goị là “nhạc Trịnh”. Thế mới biết, nói một cách phi âm nhạc, phần nào đó “nhạc Trịnh” kể cũng “ma quỉ” thiệt; chứ bỡn sao!

    “Quỷ” đi với “ma” thì còn gì xứng hợp hơn!

    Ngưu tầm ngưu, mã tầm mã.

  • Trang Tran viết:

    Anh NDT :

    Anh không sống ở VN sau 75 không biết đấy thôi (“Để hiểu CS, chỉ có thể sống trong lòng CS” – Pasternak).

    Nếu anh là hội viện hội nghệ sĩ (để tồn tại , để có hộ khẩu thường trú , để ..sống, để có …tem phiếu lương thực , v.v), thì anh phải bị bắt đi thực tế : đi thăm dòng điện Trị An, đi thăm Đồng Tháp , .v.v .

    Sau chuyến đi thực tế , phải bắt bị “nộp bài ” . Nhạc sĩ thì nộp bài hát , hoạ sĩ thì nộp tranh (anh có thể xem các tranh vẽ bộ đội của họa sĩ Nguyễn Trung chẳng hạn) .
    Những bài hát này là kết qủa của những chuyến đi thực tế bắt buộc . Đôi khi nhạc sĩ TCS còn được một cán bộ (giả danh bạn) đi kèm , và theo sát để “make sure” “tư tưởng” tốt .

    Đó chỉ là những sinh họat thường ngày ở huyện sau VN mà anh không bao giờ “được” nếm trải . Giáo viên phải rao giảng hàng hàng về HCM . Nhạc sĩ, họa sĩ …cũng không có tự do (của Sarte) hơn đâu anh .

    Cũng khó, khi anh đã nằm bên Paris hay đâu đó , lúc ấy . Để hiểu một phần nào . Anh gọi đó là “thoả hiệp” , cũng được . Nói chung là “trong chăn” thì “rận” đầy .

  • Nguyễn Đăng Thường viết:

    Anh Vu van Xinh:

    Rất cám ơn anh.

    Vâng tôi mù tịt về các bài hát, bài viết ca ngợi Đảng và Bác của các ông Văn Cao, Đỗ Nhuận, Nguyễn Tuân, nên đã đánh dấu hỏi (?) ở cuối câu. Cá nhân tôi chỉ thích các ông ấy, kể luôn Tố Hữu, khi còn là học sinh. Khi đã cό thêm chút hiểu biết tôi xem họ thuộc dòng văn chương văn nghệ lãng mạn đã lỗi thời không hợp gu tôi nên không theo dõi, nhứt là vì họ ở miền Bắc.

    Như tôi đã nới trong một phản hồi trước, tôi rất trân trọng con người nghệ sĩ TCS. Tôi chỉ không “ngửi” nổi sự sùng bái ngày càng quá mức, gần như cực đoan, cấm kỵ chửi mắng không cho ai động chạm tới TCS. Đáng ngại nhứt là sự sùng bái từ các giới trí thức, sinh viên, nghệ sĩ, vân vân. Tất nhiên cό cả chục con người TCS, từ tốt tới tệ, từ tài đến sến, thảy đều thật như nhau, không cό cái nào là “ảo” cả. Vì TCS là một tên tuổi lớn, một con người của Lịch Sử, cho nên các thế hệ sau lại càng phải biết rõ hết các khía cạnh của con người TCS. Nόi cách khác, và nhìn từ một gόc cạnh khác, HCM là một lãnh tụ vĩ đại vì “thiên tài” của HCM đã thể hiện trong việc thắng Pháp, thắng Mỹ. Thế nhưng, theo thiển ý của tôi, cá nhân HCM (cũng như cá nhân TCS) không cần, không nên được “bạch hόa”.

    Nếu sử dụng lại luận cứ của các fan của Nhạc Trịnh (tình khúc), của các tín đồ của Đạo Trịnh” (thiền khúc), thì “Thiên Tài” TCS không phải là “Anh Hùng” mà chỉ là một “con người [tầm thường/bình thường] như “Mọi Người”. Thế nhưng, nếu TCS là “thiên tài” cό thể đứng trên chính trị, trên mọi chủ nghĩa thì TCS không thể là một “Everybody” được. Theo tôi, như vậy là cό mâu thuẫn trong lập luận, hay là nhân danh “nọ kia” để cả “vú lấp miệng em”. Các ông Cao, Nhuận, Tuân trong thời chiến vì ăn cơm Chúa (Đảng) nên phải múa. Đồng thời với họ TCS đã ăn cơm ai, đã hát cho ai, đã “nối vòng tay lớn với ai”? Thế là chúng ta lại trở về khởi điểm rồi. Sorry.

    Tόm lại, vàng ròng không sợ lửa. Tác phẩm, thiên tài của TCS tự nό cό thể binh vực cho TCS rồi. Các fan/tín đồ của TCS không cần binh vực TCS nữa. Ca ngợi/ca tụng TCS đã nhiều rồi, nhìn các pho tượng TCS mà tôi phát… (tự kiểm duyệt). Trong tương lai – cό thể không xa lắm đâu – TCS cό thể trở thành một Thánh Giόng được sùng bái thờ phụng trong một ngôi đền nghi nghút khόi hương. Do vậy, xin hãy để cho các tiếng nόi khác được cất lên trong tinh thần tự do ngôn luận, và cho “sức khoẻ” cùa giống nòi.

    Huế đã cό đường Ngô Kha nhưng hình như chưa cό đường Hàn Mặc Tử?

    Anh/Chi Trang Tran:

    Trang Tran nόi đúng, tôi đồng ý và cám ơn. Nhưng tôi cũng nghe nόi nhiều văn-thi-nhạc-ca sĩ miền Nam như Bùi Giáng (mắng chửi cộng sản ngoài đường) Nguyễn Thụy Long, Lê Xuyên, Hoàng Hải Thủy, Nguyễn Đức Sơn, Trần Dạ Từ, Nhã Ca, Nguyễn Thị Thụy Vũ v.v… (không nhớ hết tên trong lúc này) đã “cam phận” sống cực khổ “giấy rách giữ lấy lề”. Họ dịch sách, lái xe ôm, bán thuốc lá lẻ (Lê Xuyên) để sống qua ngày. Tôi cũng cό nghe nόi Nguyễn Đức Sơn đã chửi mắng TCS thậm tệ.

    Các nhà văn, thi sĩ Nga như Maiakowski (tự vận) Akhmatova, Pasternak, Solshenitsyn, v.v…và nhà văn Đức Herta Muller (giải Nobel 2009) đã không thỏa hiệp.

    Thân ái.

  • Chu Hà viết:

    Nói lại cho rõ:

    Để tránh mọi hiểu lầm đáng tiếc có thể xảy ra, tôi xin nói lại cho rõ như sau:

    Trong góp ý trên của tôi, phần cuối, ở câu: “Thế mới biết, nói một cách phi âm nhạc, phần nào đó “nhạc Trịnh” kể cũng “ma quỉ” thiệt; chứ bỡn sao!”, xin được sửa lại là:

    “Thế mới biết, nói một cách phi nhạc thuật, phần nào đó “nhạc Trịnh” kể cũng “ma quỉ” thiệt; chứ bỡn sao!”

    Xin thế chữ “âm nhạc” bằng chữ “nhạc thuật”.

    Cám ơn.

    Trân trọng

  • nguyenchi viết:

    Cho dù tôi vẫn cứ còn thích một số ca khúc của TCS và sẽ còn trong nhiều năm tới, tuy nhiên, với những hiện tượng trong vài năm qua, nhất định cần phải xác định lại một số “vấn đề” như sau:

    1. Đặt tên đường tại VN: Việc 1 nhạc sĩ sáng tác để được đặt tên đường hoàn toàn không đơn giản! Phải có quyệt định từ BCT đi xuống! Không một chính quyền địa phương nào được phép tự làm! Ngay cả chuyện nhỏ như những bài báo có tính sự thật và kho học cao, không trực tiếp ảnh hưởng tới chế độ và trò tham nhũng thô bỉ mà còn bị cản thì chuyện lấy tên 1 nghệ sĩ đặt tên đường còn khó tới đâu nữa?

    2. Trong vòng 2 thập niên qua, đặc biệt trong vòng 5 năm qua, mỗi khi có những vấn đề lớn về uy tín của các lãnh đạo đảng và nhà nước là ngay cùng lúc xuất hiện tình trạng bắt bớ, ngăn chận thông tin về các vấn đề này, song song với những hiện tượng “phong trào” đánh bóng một số sự việc tới mức “tởm” để chuyển hướng chú ý của xã hội!

    3. “Bọn con buôn” cũng thừa cơ mà ăn có bằng mọi hình thức bất chấp chất lượng, bất chấp sự thật.

    Nên tỉnh táo mà nhận định, đánh giá, đừng cứ tiếp tục ngây thơ nữa quý vị ơi!

  • Anhbasam Điểm Tin thứ Tư, 06-04-2011 « doithoaionline viết:

    […] – Bùi Văn Phú: Trịnh Vĩnh Trinh: người trông coi di sản Trịnh Công Sơn – (Da màu).  — […]

  • Lê Đạt viết:

    Để xem phim “Đất Khổ” (phim dài 1 giờ 42 phút – full-lenghth film) do Trịnh Công Sơn đóng vai chính vào năm 1973, xin vào “địa chỉ” URL sau đây tại YouTube:

    http://www.youtube.com/watch?v=HmEcsIMR08g

  • Đặng Hữu Phúc viết:

    Thưa quý độc giả
    Trước hết , tôi xin giới thiệu với quý độc giả một đoạn văn trích từ Phản hồi của bạn Nguyen Nhu Son:

    Nguyen Nhu Son. Phản hồi bài viết:Trịnh Cung :Tham vọng chính trị của Trịnh Công Sơn.
    Damau.org/archives/5055

    ” Dù ít thích nghe ca khúc, nhưng tôi thuộc loại hát nhiều, vì một thời gian dài tôi kiếm sống bằng cách đánh đàn trong các bar ca nhạc, và bạn bè cần tôi trong những lần nhậu nhẹt. Tôi cũng có thích vài bài hát của TCS, khoảng 5 bài trở lại, đó là những bài hát thật hay,đối với tôi.

    Tuy nhiên, tôi không đồng ý quan điểm thần tượng hoá TCS, vì với tôi, một trong các công việc của TCS là viết bài hát (song writer), và bất quá, ông ta chỉ là người thành công trong việc viết bài hát. Ông ta xứng đáng để được báo chí thỉnh thoảng luận bàn đến, như nhiều người viết bài hát khác của VN và thế giới, nhưng tốt hơn, những bậc trí thức đừng hướng dẫn giới trẻ đi vào con đường thần tượng quá đáng, có hại cho trình độ âm nhạc vốn đã quá thấp của quần chúng VN.

    Tôi tin rằng, những người am hiểu âm nhạc một cách nghiêm túc, sẽ không bao giờ gọi ông ta là nhạc sĩ.

    Một người bạn của tôi, trong một lần ngồi bên vỉa hè Sài gòn, nói rằng, “rất nhiều người nổi tiếng, như TCS chẳng hạn, nhưng vấn đề là nổi tiếng với ai.
    TCS là người nổi tiếng với giới bình dân âm nhạc (một đôi người là Tiến sĩ, nhưng về mặt âm nhạc thì quá nông cạn), trong giới đó, quả thật, ông ta rất nổi tiếng.”

    Lúc đó, tôi nhìn quanh và lo sợ, ra hiệu bảo bạn tôi im đi, vì sợ ai nghe thấy, sẽ đạp tụi tôi chết mất.

    Nhưng bạn tôi, dường như cùi không sợ ghẻ, nói tiếp : “Giới bình dân thích nhạc TCS vì nó dễ hát dễ nghe. Hát câu đầu là có thể hình dung câu sau. Ông ta viết bài hát cũng nhằm vào đối tượng đó. Tôi không phục ông ta vì ông ta không bao giờ tìm tòi giai điệu, suốt ngày bằng lòng với những gì mình có. Được xưng tụng là nhạc sĩ, mà suốt đời không tập nỗi một loại nhạc cụ, ghi ta thì chỉ biết vài hợp âm cơ bản.

    Nếu cắt riêng lời bài hát, lời đó chưa xứng một bài thơ lớn, nó xuất hiện vài câu hay (do ngẫu nhiên), nhưng toàn bài thì bố cục quá tồi, một đôi chỗ ghép chữ gượng ép và tối nghĩa theo kiểu đánh lận con đen (như một vài hoạ sĩ bất tài bày đặt vẽ tranh ấn tượng), một bài thơ như vậy, với ý tưởng vay mượn của hư vô hiện sinh phương Tây (dạo sau này vay mượn của Hư vô Đông phương).

    Nếu cắt riêng lời bài hát, làm sao sánh nỗi một một Thanh Tâm Tuyền, một Hoài Khanh, v. v… (trong giai đoạn ông ta viết lời bài hát ảnh hưởng Hư vô hiện sinh Tây phương), và làm sao sánh nỗi một Phạm Thiên Thư, một Triều Tâm Ảnh, hay bất cứ một bài thơ nào của một nhà Sư (trong giai đoạn ông TCS bày đặt ỡm ờ ngôn ngữ theo kiểu ta đây quay về với Hư vô uyên mặc Đông Phương). Vậy mà có kẻ tôn xưng ca từ của ông ta lên tận mây xanh.

    Còn nếu cắt riêng phần nhạc, thì âm nhạc của TCS có ưu điểm là dễ hát dễ nghe. Ông ta thời trẻ có tập ghita, chơi vào loại tầm thường, biết vài hợp âm, nên hành âm của ông ta cũng đi theo lối dễ dãi đó.

    Viết quá nhiều bài hát mà nghe điệu nhạc cách cả cây số cũng biết ngay là của TCS. Người đệm đàn không cần tập trước, cứ nhạc TCS, khi đệm, hỏi hợp âm chủ là gì, cứ thế là đệm ngay. Nếu kết hợp cả nhạc lẫn lời, phải thừa nhận có nhiều ca khúc hay. Nhưng đáng buồn là sau 75, ông ta viết nhạc “Cách Mạng”, mà vẫn giữ nguyên giai điệu cũ. Cứ như thay rượu mà chẳng thay bình.”

    Bạn tôi lại nói tiếp : “Xem Cung Tiến chẳng hạn, người ta viết ít bài, bài nào ra bài nấy, người ta không viết nhiều vì không muốn dễ dãi với chính mình và thị hiếu của người khác, còn cái ông “nhạc sĩ” TCS này, phải gọi ông ta là người viết “ca khúc chính trị” – như các bề tôi của các chủ nhân ông đất nước này nói, tức là ca khúc sáng tác khoảng 7 đến 10 phút, thì đúng hơn. Cỡ một nhạc sĩ bậc trung, có văn tài và có trình độ âm nhạc, một ngày có thể viết 20 bài kiểu như ca khúc TCS”.

    Bạn tôi nói như thế, tôi hoảng hồn đứng dậy cáo từ. Vì tôi biết dân tộc anh hùng của tôi lắm, dân tộc chuyên thần thánh hoá (điều này, vì máu nô lệ quá lâu nên sinh ra bệnh đó). Dân tộc tôi thích thần thánh, mà hễ ai xúc phạm thần thánh của mình thì, eo ôi!

    Đối với cá nhân tôi, khi nhận xét về ông TCS, tôi nghĩ, ông ta là nghệ sĩ thành công (nhiều người có tài hơn nhiều, nhưng đã không gặp thời như vậy), và đối với tôi, sự thành công nào cũng do ơn trên phò hộ. TCS là điển hình của một người có nhiều phước đức, có thượng đế hộ trì.”

    Thứ đến ,nhân Ông bạn của bạn Nguyen Nhu Son có nói sơ đến việc ” TCS bày đặt ỡm ờ ngôn ngữ theo kiểu ta đây quay về với Hư Vô uyên mặc Đông Phương ” , tôi thấy cần phải phát biểu ( lần thứ nhì) để trình bày quan điểm Hư Vô của TCS chỉ đem lại những ác hạnh cho cõi đời này . Hư vô của TCS không phải là ngôn ngữ ỡm ờ mà là ngôn ngữ cổ vũ cho ác hạnh.

    Và Chân Như không phải là “áo khoác” mà ai muốn “khoác áo chân như” thì khoác và muốn ” khoác áo Chân như” cho ai thì khoác . Nghĩa là Chân như do tựmình thật chứng bằng tuệ tri chính mình . Không phải Chân như do một ai giảng dạy , trao cho mình.

    Đây là bản văn tôi đã viết trên Da màu trong phản hồi bài phỏng vấn Tiêu Dao Bảo Cự của Bùi Văn Phú:

    “Một bài hát của Trịnh Công Sơn, tôi không nhớ tên, có một điệp khúc,
    “ khoác áo chân như, bước tới hư vô, đôi mắt long lanh giọt lệ thiên thu”.

    Tôi thấy cần nói đôi chút về từ ngữ chân như của Phật giáo.
    Phật Quang Đại Từ Điển, Thích Quảng Độ dịch , in 2000, 6 quyển 7374 trang + quyển Mục lục.
    Chân như: Sanskrit: bhuta-tathata; tathata. Chỉ cho bản thể chân thực tràn khắp vũ trụ; là nguồn gốc của hết thảy muôn vật .
    Còn gọi Như như, Như thực, Pháp giới, Pháp tính, Thực tế, Thực tướng, Như lai tạng, Pháp thân, Phật tính, Tự tính thanh tịnh thân, Nhất tâm, Bất tư nghị giới….

    Trong sách Phật Hán thời kì đầu dịch là:
    Bản Vô. Chân, chân thật không hư dối; Như, tính của sự chân thật ấy không thay đổi….

    Hư Vô chủ Nghĩa ( Nihilism)
    Chủ nghĩa phủ định tất cả đạo đức,tập quán, chế độ, tôn giáo, hoặc chân lí, giá trị của bất cứ sự vật gì.

    Theo “Patrul Rinpoche. Lời vàng của Thầy tôi”. Bản dịch 2008, http:/vietnalanda.org. thì
    “Những người theo chủ nghĩa thường hằng (eternalism) tin là có một cái ngã thường hằng và một đấng tạo hoá (tạo lập thế giới) hiện hữu vĩnh cửu bên ngoài ta, chẳng hạn như các vị thần Isvara và Vishnu.
    “những người theo thuyết hư vô tin rằng tất cả sự vật hoàn toàn tự phát, không có đời quá khứ hay đời vị lai, không có nghiệp quả, không có tự do và giải thoát ”
    “ Có 360 biểu từ vọng kiến (false view) và 62 biểu từ tà kiến (wrong view)
    ( biểu từ = statement), có thể gộp chung thành hai nhóm : chủ nghĩa thường hằng và chủ nghĩa hư vô ( =đoạn diệt; chấm dứt, không có gì cả).
    Theo quan điểm hành động không tạo nghiệp quả thì thiện hạnh không đem lại lợi ích, và ác hạnh không đem lại tổn hại.”

    Nếu bạn có một thoáng chút ý niệm về danh từ chân như, bạn sẽ biết bản chất của bạn là tính Bản Phật Phổ Hiền (Nature of Primordial Buddha Samantabhadra) ( Phổ Hiền= All around Good One).

    Như vậy bạn chấp thuận, tùy thuận, và hỗ trợ ( blessing) cho chính cuộc đời bạn, cuộc đời của kẻ khác, hiện hữu tồn sinh, và bạn chung vui xẻ buồn với mọi người, với vạn hữu, chung lưng đấu cật với mọi người để chống lại các thảm họa do con người và thiên nhiên gây ra (do vô minh, do duyên khởi) và bạn đem lại an-ổn-không-sợ-hãi cho mình , cho người (benediction: vô uý thí)

    Như thế bạn không bước tới hư vô .
    Và bạn đôi mắt không long lanh giọt lệ thiên thu .

    Một thoáng ý niệm về chân như, giúp bạn nhận thức bạn vốn là đấng phúc đức, tốt lành , thiện hảo, bạn đã gặp chính mình (encounter yourself), gặp bản lai diện mục, “ta về gặp lại tình ta, dấu chân viễn mộng chỉ là phù vân ” ( Thiền sư Viên Minh)

    Còn chuyện Trịnh Công Sơn khoác áo chân như, bước tới hư vô, đôi mắt long lanh giọt lệ thiên thu ” là chuyện riêng của ông ta, và các fan của ông ta.

    Mong các bạn hiểu là
    “Đam mê là khao khát mê say.
    Đại bi là thương yêu quý mến.
    Đam mê là lòng dục ( tham), đại bi là vô dục ( vô tham).
    Đam mê muốn sử dụng người khác như một phương tiện.
    Đại bi tôn trọng người khác như một cứu cánh nơi chính mình.
    Đam mê tiếp tục trói bạn vào mặt đất vào bùn nhơ, và bạn chẳng bao giờ thành một đoá sen.
    Đại bi làm bạn trở thành một đoá sen.
    Bạn bắt đầu vượt lên trên thế giới bùn lầy của dục vọng, tham lam, sân hận.
    Đại bi là sự biến hoá của các năng lượng của bạn…
    Bạn trở thành một sự tuỳ thuận, chấp thuận, và hỗ trợ cho chính bạn và toàn thể tồn taị”
    ( Osho. Đại Bi. Compassion .1985.2006 )

    30 tháng 4, 75 lại về — những kẻ nối vòng tay lớn đã bao nhiêu năm nay đưa con người
    vào đau thương, vào chủ nghĩa hư vô, chủ trương thiện hạnh không đem lại lợi ích, và ác hạnh không gây tổn hại, không có nghiệp quả.

    Từ ngữ Phật học ngài Vô Trước ( Asanga 375-430) giảng :

    Si, Ngu si, Vô minh, Vô trí, Vô kiến, Phi hiện quán, Hôn muội, Hắc ám… là đồng nghĩa.

    Vô minh là xem ta và kẻ khác là hai, không phải là một, ta và thế giới là hai, không phải là một, thế nên cứ thoải mái gây tổn hại cho kẻ khác, cho môi trường sinh sống… cho ta một cái nhìn sâu sắc về đời sống Việt Nam hiện nay dưới chế độ toàn trị của Hư Vô chủ nghĩa.
    ( viết 03.04.2011 vào lúc 7:47 pm)”

    Trân trọng

@2006*2018 damau.org ♦ tạp chí văn chương Da Màu Web services provided by InfoResources Center, Inc. Scroll Up Log in | Entries (RSS) | Comments (RSS)