Trang chính » Chuyên Đề, Phụ Nữ & Giới Tính, Sáng Tác, Thơ Email bài này

lời giáo huấn cho con gái

 

LiYim-WomenOnHorse
Women riding on horse back
– Li Yim

 

     “hôm qua con đi chợ về
     gặp thằng phải gió nó đè con ra
     con sợ nên con không la
     nó đem nó đút cái mả cha nó vào…” 
                                                            –Ca dao
 
 
(Thay cho lời mẹ dặn dò con gái)
 
 
tiên sư cha cái thằng “phải gió”
nó làm gì con phờ phạc thế nầy
cái “mả cha” nó, có bịt vàng, bịt bạc
mà mẹ thấy con  bủn rủn chân tay

nầy con gái ngây thơ của mẹ
con đã giữ được truyền thống gia đình
dù có đau cũng nghiến răng nhịn nhục
chỉ rên nhè nhẹ cho nó khỏi khinh

nên nhớ đừng kêu la làng nước
chẳng có ai giúp gì được con đâu
lại làm rách việc, thêm lời dị nghị
làng trên xóm dưới chì chiết với nhau

phải siết mạnh cho nó không kịp thở
cho nó phải sợ gái quý nhà ta
thằng phải gió gặp con “quỷ cái”
nó phải lạy dài như đứa trúng tà

con gái mẹ phải trên cơ tất cả
chúng nó giở mòi, ta ứng phó ngay
đời có mấy khi gặp được của lạ
ta phải ra tay nhanh, tranh thủ đêm ngày

con phải có ngón nghề ứng phó
dạy cho mấy thằng phải gió biết thân
con gái nhà ta trong ngoài đủ món
nó phải khóc dầm dề trước lúc kề gần

lời giáo huấn nầy con phải ghi nhớ
chớ để thất truyền cho uổng công lao
bao nhiêu đời mẹ truyền con nối
ghì chặt cương ngựa, mà nhảy với trăng sao

 

 

 

.

bài đã đăng của Phan Xuân Sinh


7 Bình luận »

  • Phan xuân Sinh says:

    Thưa anh Quỳnh Thi,
    Từ lâu tôi luôn né tránh những tranh luận, đúng ra tôi không trả lời những gì tôi đã viết, tùy người đọc suy xét, thương nhờ ghét chịu. Bao giờ cũng ghi nhận và cám ơn những ý kiến có lợi hay không có lợi cho tôi. Đúng ra tôi không trả lời phản hồi của anh, nhưng tôi nghĩ anh là người bạn nên tôi trả lời cho phải lẽ.

    Hình như anh không chịu hiểu câu của tôi viết: “Chính nó không mang sứ mạng nào hết trực giác cũng như tư duy”. (Tức là nó không mang chất thẳng thắn và trí tuệ). Chữ “sứ mạng” là từ mỉa mai cho vui, anh lại nghĩ ngược lại: “Trực giác hay tư duy không phải là “sứ mạng”. Tôi đâu có cho rằng nó là sứ mạng đâu mà anh phải bắt bẻ? Xin anh vui long đọc lại thật kỹ câu nầy.

    Khi tôi học đệ thất, đệ lục thầy tôi dạy: Ca dao là bài hát lưu truyền của dân chúng, Đồng dao là bài hát ngắn gọn dành cho trẻ con. Tôi nghi ngờ trí nhớ của mình, tôi mở các sách ra truy cứu:

    1/ Theo Việt Nam Tự Điển của Lê Văn Đức & Lê Ngọc Trụ:
    Ca dao: Câu hát, phần nhiều điệu lục bát, phổ thông trong dân gian, có ý nghĩa răn đời và ghi lại vắn tắt những sự việc lịch sử hoặc phong tục, tập quán, những kinh nghiệm về thời tiết, mùa màng…(Quyển thượng, trang 149).
    Đồng dao (còn gọi đồng diêu): Câu hát, bài hát của trẻ con . Các bài hát “Chi chi chành chành…”, “Tập tầm vông…”, đều là đồng dao. (Quyển Thượng, trang 487).

    2/ Theo Đại Nam Quốc Âm Tự Vị của Huỳnh Tịnh Của:
    Ca dao (còn gọi ca diêu): Câu hát.(trang 85).
    Đồng dao (còn gọi đồng diêu): Câu hát chơi, con nít hay hát.
    Vài quyễn nữa đại loại ý đều giống nhau. Tôi vào internet:
    http://www.tlnet.com.vn/Dictionary.aspx?word=+ca+dao&dict=VV&x=47&y=11
    CA DAO:
    (ca: hát; dao: bài hát) Câu hát truyền miệng trong dân gian, không theo một điều nhất định: Những bài ca dao hay đủ sánh được với các bài thơ trong Kinh Thi (Dương Quảng Hàm).
    http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BB%93ng_dao
    ĐỒNG DAO:
    Đồng dao (僮謠) là thơ ca dân gian truyền miệng của trẻ em Việt Nam. Đồng dao bao gồm nhiều loại: các bài hát, câu hát trẻ em, lời hát trong các trò chơi, bài hát ru em… Thường gặp nhất là các bài đồng dao gắn liền với các trò chơi trẻ em.
    Như vậy đều xác nhận nôm na là: Ca dao dành cho người lớn, và đồng dao dành cho trẻ con.

    Anh Quỳnh Thi cho rằng: “Bốn câu vè trên, là câu Đồng dao, không phải là ca dao.”( nguyên văn của anh Quỳnh Thi). Tôi bật ngữa. Bốn câu thơ nặng ký “người lớn”, “sex” như vậy mà anh cho là đồng dao (tức là thơ lưu hành cho trẻ con) thì tôi hoàn toàn không tin nỗi. Xin anh Quỳnh Thi vui lòng cho biết là xuất xứ từ trong quyễn sách nào cho rằng bốn câu đó thuộc đồng dao? Hay anh tự xếp nó vào đồng dao? Anh là “nhà thơ thẳng thắn” thì anh có toàn quyền quyết định muốn xếp nó vào đâu cũng được hay sao? Nếu xếp bốn câu nầy vào đồng dao thì chắc chắn con nít đọc được sẽ trở thành thằng “phải gió” sau nầy hết.

    Một điều xin thưa với anh, trước khi viết comment cho ai nên đọc họ kỹ càng hơn từ nghĩa đen cũng như nghĩa bóng câu văn của họ. Đừng cố tình không hiểu để gây nên hiểu lầm và cũng đừng vội vàng để lại những đáng tiếc. Trong văn nghệ chuyện hơn thua không phải tự mình định đoạt, hãy để độc giả phán xét. Khinh người nầy chê người kia là điều cấm kỵ của người cầm bút cẩn trọng. Lời thật xin anh hiểu cho./

  • Quỳnh Thi says:

    Anh Phan Xuân Sinh dùng lộn chữ rồi.

    1/ Trực giác hay tư duy không phải là “sứ mạng” (Trực giác: nhìn thẳng (sự vật hay con người). Tư duy: trí tuệ.) Mà là phương pháp để thi sĩ sử dụng khi làm thơ.

    2/ Câu:
    Hôm qua em đi hái chè
    Gặp thằng phải gió nó đè em ra
    Em lậy mà nó chẳng tha
    Nó đem nó đút cái thằng cha nó vào.

    Bốn câu vè trên, là câu Đồng dao, không phải là ca dao.

    Ca dao: là những câu thơ vần dễ thuộc cổ nhân dùng để khuyên răn người đời, có mục đích. Thí dụ: Có công mài sắt có ngày nên kim. Hay: Công cha như núi Thái Sơn nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra, v.v. . .

    Còn Đồng dao là câu hát hò vui chơi giải trí của những trẻ mục đồng, không nhằm vào mục đích gì cả.

    Quí vị nào có hiểu biết gì hơn, thì xin đóng góp.

  • Phan xuân Sinh says:

    Cám ơn các ý kiến của Trương Đức, Nguyễn Hoàng, Thường Mộng và Lưu Diệu Vân về bài thơ vui, mong muốn của tôi là xin quý vị một nụ cười. Chính nó không mang xứ mạng nào hết trực giác cũng như tư duy. Bài ca dao nầy tôi nhớ mang máng, có lẽ anh Thường Mộng nhớ chính xác hơn, cám ơn anh. Ngay cả mấy câu ca dao cũng thuộc loại tiếu lâm nên trong lúc trà dư tửu hậu không có việc gì làm tôi muốn khuấy động thêm một chú cho vui, chơi thôi mà. Sau khi đi trên Da Màu mới biết có một số nguời bị dị ứng với nó. Kính mong quý vị niệm tình tha lỗi

  • Thơ cần cả hai: trực giác (hay cảm tính) và tư duy. Tư duy làm nên một bài thơ riêng, lạ. Trực giác nhân-tính-hóa thơ. Phải cần cả hai thơ mới nở thành một đời sống cá biệt và độc lập.

  • thường mộng says:

    Anh Phan Xuân Sinh,

    Bốn câu:
    “hôm qua con đi chợ về
    gặp thằng phải gió nó đè con ra
    con sợ nên con không la
    nó đem nó đút cái mả cha nó vào…”
    ca dao
    Nếu tôi nhớ không sai nó phải là:
    hôm qua em đi hái chè
    gặp thằng phải gió nó đè em ra
    em lạy mà nó chẳng tha
    nó đem nó đút cái mả cha nó vào
    Nhân đây thay anh trả lời cùng Nguyễn Hoàng:
    Thơ không đến từ tư duy, thơ đến từ trực giác; nếu thơ đến từ tư duy bài thơ đó sẽ vô hồn, nếu Nguyễn Hoàng muốn thơ cũng cần tư duy thơ, thử tìm tới “kinh dịch”

  • Nguyễn Hoàng says:

    Một bài vè. Tôi hy vọng damau nâng cao chất lượng hơn trong tương lai, nhất là khi thảo luận những đề tài cần tới tư duy, như nữ quyền. Thơ cũng cần tới tư duy thơ. Tôi thất vọng.

  • Trương Đức says:

    Cuối tuần, tôi lại bật cười thích thú vì đọc được bài “vịnh ca dao” khá hay này của nhà thơ Phan Xuân Sinh.

    Có thể nói, ca dao Việt Nam có sức sống mãnh liệt thật! “Lời giáo huấn cho con gái” này, rất thời sự và “sống mãi” với chúng ta, chắc chắn thế! Điều đó có được, phải chăng vì nó được hình thành từ những “sự kiện có thật,” chứ không phải từ “lịch sử ghi chép lại”?

    Có một “hiện thực có thật” khác như thế này: Ở xã hội Việt Nam hiện nay, có rất nhiều cô gái lại “direct” (cố tình) muốn được các “đại gia” “đút cái mả cha nó vào” cái “của lạ” của mình hòng được “bao”, mặc dù, chắc chắn trước đấy, các cô gái ấy đã được cha mẹ “giáo huấn đi giáo huấn lại” nhiều lần. Hiện tượng này là có đấy, nhất là ở các thành phố lớn và trong giới các cô gái hơi có tí nhan sắc và đầu óc.

    Chúng ta bàn chuyện “nam nữ bình đẳng” của thời nay, bên cạnh những vấn đề “hiển nhiên” như quyền lợi và vai trò của phụ nữ trong cuộc sống xã hội, nhưng có những “vấn đề” mà ngay cả những “nhà nữ quyền” tích cực nhất, tôi nghĩ, chắc sẽ rất… “lúng túng” khi đối mặt, như “hiện tượng mơi đút của gái chân dài” tôi nêu trên chẳng hạn!

    Nói đến “đút”, còn gọi là “dí”, tôi nhớ đến một bài thơ cũng mang đậm nét “vịnh ca dao” (của Đồng Đức Bốn?) như thế này:

    Vợ tôi nửa tỉnh nửa mơ
    Hôm qua nó bảo dí thơ vào l.
    Vợ tôi nửa dại nửa khôn
    Hôm nay lại bảo dí l. vào thơ

    Tức là, trong phạm vi của bốn câu thơ này: nhà thơ “nam quyền”, dường như bị “lép vế” hơn hẳn so với bà vợ “nữ quyền” của mình, “đáng phu quân thi sĩ” của chúng ta không có “nam quyền” gì sất đấy nhé, ông ấy cứ liệu thần hồn mà mần thơ với bà xã của mình! 🙂

    Và liên hệ với chuyên đề về “NỮ QUYỀN” đang “nóng sốt” trên Da Màu, với tư cách là “độc giả sợ vợ”, tôi mới nghĩ, nhiều khi chúng ta cũng phải nhìn từ “góc độ cheo chéo” với vấn đề, cái góc độ mà ở đó, “NỮ QUYỀN” đầy thế “thượng phong”! Nên chăng?

    Trân trọng.
    Trương Đức

Phần Góp Ý/Bình Luận


Xin vui lòng bày tỏ trách nhiệm và sự tương kính trong việc sử dụng ngôn ngữ khi đóng góp ý kiến. Da Màu dành quyền từ chối những ý kiến cực đoan, thiếu tôn trọng bạn đọc hoặc không sử dụng email thật. Chúng tôi sẽ liên lạc trực tiếp với tác giả nếu ý kiến cần được biên tập.

Lưu ý: Xin vui lòng bỏ dấu tiếng Việt để giúp tránh những hiểu lầm đáng tiếc từ độc giả trong việc diễn dịch ý kiến đóng góp. Bài không bỏ dấu sẽ không được hiển thị. Xin chân thành cám ơn.

*

@2006-2019 damau.org ♦ tạp chí văn chương Da Màu Web services provided by InfoResources Center, Inc. Scroll Up
Log in | Entries (RSS) | Comments (RSS)