Cô bé nói: – Anh chỉ nên tới Huế một lần thôi. Lúc đó là tháng Bốn, hoặc tôi vừa nhớ sai. Mưa đã bầm mặt đường. Tôi ở bên em. Em hơi tiều tụy, trong lúc ánh đèn trên cao đang gắn rất nhiều cành nhánh vu vơ vào thân thể con người. Em ngậm miệng. Em mở miệng, thả khói. Tối nay chừng 7 giờ sẽ có nhiều du khách lên thuyền. Họ sẽ nghe cô gái hát. Họ chưa biết đến sự góp mặt hoặc tồn tại của cô gái đó. Cô gái hát trong nhóm hát. Trong các nhóm hát thường có một cô gái được phần đông khán giả công nhận là lấp lánh.
Em mặc áo đen. Có tiếng sáo. Người ta thổi về cơn mưa cổ kính. Người đàn ông nghèo đang đạp xích lô qua cầu. Lữ khách ngồi phịch xuống bậc thềm, ngẩng đầu lên trời, thở dài và mạnh. Gần ga xe lửa có nhiều quán nước nhỏ. Mỗi quán nước có vài chiếc bàn, mỗi bàn đặt một cây đèn dầu và kê sẵn cái điếu cày. Tại Huế, chỉ ở đây mới có điếu cày. Các ông cụ vẫn nói đó là thứ công cụ khá lợi hại để giết thời đại và phục hồi thời đại. -Thật thế không? Em hỏi tôi. Tôi không biết trả lời kiểu gì. Em lại hỏi: – Vậy hư vô mỉm cười ra sao?
Em và cô bé đó cùng mặc áo đen. Màu áo sẵn sàng hòa lẫn vào bóng tối bất cứ lúc nào. Em cần ánh đèn để có mặt. Tôi vừa thắp một ngọn nến nhỏ. Nến soi được một phần gương mặt em. Em nhắm mắt. Trên trời, mùa mưa còn bận trang điểm. Rất lâu rồi, nhưng tôi vẫn chưa cảm thấy mình ướt. Có tiếng còi tàu vọng đến. Em lặng lẽ hơn thường lệ. Chúng tôi thấp dần, rồi rạp xuống đường thành hai chiếc bóng. Mụ già ngồi một mình trên ghế đá, tay nâng đôi đũa với cái chén không lên gần miệng. Kiểu như đang ăn, mụ há họng. Một bóng người to lớn vừa ngang qua mụ.
Lá nhỏ bám dính mặt đường. Gió lại thổi, nhẹ. Khu phố vẫn còn đủ người. Một cậu bé đi dọc bờ sông Hương, tay cầm bó hoa nhỏ. Cậu bé có vẻ mệt nhưng không có vẻ sắp ngừng đi. Ngọn gió mạnh hơn thổi đến. Hàng cây đồng loạt lên tiếng: rì rào, rì rào. Một hơi thở lạnh ôm lấy gáy chúng tôi. Em quay đầu lại. Nhưng không nhìn. Cơn mưa rất lớn. Hạt mưa rất nhỏ. Tôi không đủ ướt. Tôi đang ngồi bên cô bé. Cô bé đang mải nhớ đến câu chuyện về chàng trai từng sống ở gần đây. Chàng trai ấy yêu một cô nương ở gần đó. Rồi chiến tranh xảy ra, rồi kết thúc sau ngần ấy năm, trong khi câu chuyện của chàng trai vẫn tiếp diễn trong một khoảng thời gian vô định. Cô bé chợt quay sang tôi và hỏi: – Rứa chiến tranh có đẹp không? Tôi nói, giọng hơi phũ phàng: – Tất nhiên đẹp. Ngó cho kĩ thì cái quái gì cũng đẹp. – Rứa anh có yêu chiến tranh không?
Mưa đang trà trộn vào không khí. Có lẽ mũi tôi đã tê cứng phần nào. Tôi đang đi. Tôi đem theo không nhiều thứ. Áo quần đã dính đầy bùn đất. Tôi lội bộ từ nãy giờ. Đường càng lúc càng rộng và mềm. Có ai đó gọi tôi, hú họa, tiếng lại rất nhỏ, làm tôi rùng mình vì cảm thấy có gì đó nghiêm túc nhưng không rõ rệt, sắp xảy đến. Em đang thắp cây nhang thứ ba. Em hỏi tôi: Anh có nghe gì không? Tôi nói: – Có chứ, vẫn đang. – Nghe gì? – Nghe đủ thứ, tôi chưa có điếc. Em hỏi tiếp: -Vậy cái nhà thờ đó đang nghĩ gì? Vừa nói, em vừa hất mặt vào bóng tối. Chỗ đó có thể có nhà và nhà thờ, nhưng nguội ngắt. Chỗ đó là bóng tối.
Cô gái đang chuẩn bị hát trong bộ áo dài màu sáng. Trông cô gái luôn non nớt so với bài cô sắp hát. Cô gái vừa đi hát, vừa đi học. Mỗi sáng, trong bộ áo dài màu sẫm, cô gái vẫn đạp xe qua con đập hiền lành phía bên kia để đến trường. Tôi ngó về phía bên kia, nơi có con đập nằm chặn ngang nhành sông. Nhưng tôi không thấy gì. Tôi nhìn em lần nữa qua lớp ánh sáng dài dại. Hành lý của tôi có vài thứ mà tôi có thể kể ra ngay bây giờ. Tuy vậy các thứ đó không bán được. Tiếng sáo vừa chấm dứt bằng một giai điệu khác. Giai điệu này cũng được thổi bằng sáo, và cũng thổi về cơn mưa cổ kính, không có gì khác cả. Tôi hỏi cô bé: – Quê em ở đâu? Cô bé không trả lời. Tôi hỏi lại: – Quê em là gì? Cô bé nói chắc là cái mà cô bé đang tìm. Tôi hỏi tiếp, trước khi thấy mình ngớ ngẩn: – Là chi?
Ở Huế có một số quán ăn chỉ sục sạo về đêm. Thực khách là người đạp xích lô nghèo và lữ khách. Lữ khách không bao giờ đi xích lô. Có thể nói ngược lại: người đạp xích lô nghèo không bao giờ chở lữ khách. Hoặc: người đạp xích lô nghèo chính là lữ khách. Mỗi người một cái chén, một đôi đũa, một cách cầm chén đũa, họ đang nói với nhau về một chuyện đã xong xuôi từ khi cả hai chưa kịp đẻ. Chuyện về một người đi đâu đó trước khi xuất hiện lần đầu với một cái chân cụt. Hắn phải đeo chân giả. Hắn lại đi, rồi lại cụt mất chân giả. Hắn lại làm chân giả để đi tiếp. Cụt tiếp. Lại đeo chân giả…Câu chuyện có tên Gã Cụt. Em nói với tôi: – Ê, chuyện tầm phào quá phải không? Tôi nói: – Nghe cho kĩ thì cái quái gì chẳng tầm phào. Em lại hỏi: – Vậy có ai bán mưa không? Rồi em vuột miệng: – Ai mua mưa?
Tôi tiếp tục bị ngấm nước khi ngủ. Tiếng còi tàu lại kéo đến, đúng giờ, đúng điệu. Tôi thức dậy, nhận ra mình vẫn chưa đủ ướt. Dòng Hương đã được ánh đèn nhuộm lên màu vàng thẫm. Ánh đèn vàng thẫm. Rồi ánh đèn nhuộm luôn hạt mưa. Nhiều chấm và vệt vàng thẫm, to và nhỏ, dường như không có gì.
.