Trang chính » Biên Khảo, Các Số Da Màu định kỳ, Da Màu số 19, Email bài này

Bao gạo 50 ký và những giấc mơ

 

Một bao gạo 50 ký có thể là cả một giấc mơ nặng chĩu những tấm lòng tơi tả kiệt quệ suốt một đời nghèo. Những bà mẹ già nông dân truyền đời sống bám ruộng rẫy, cắt cỏ chằm nón thuê, trong đó rất nhiều đã trở thành thất nghiệp khi đồng ruộng mất dần, phố thị mọc lên, những đìa nuôi tôm cá nối bờ tràn lan, không tin tự nhiên có thể từ trên trời cả nửa tạ gạo rơi xuống tay mình thế này. Bà với cháu, mẹ với con hì hục khênh bỏ lên yên xe đạp cọc cạch, người dắt người đẩy lên con dốc đất đỏ, loạng quạng leo lên mặt con đường nhựa mới. Vẫn như trong một giấc mơ. Giấc mơ quá tầm, không dám ao ước bao giờ.
Một chị tuổi trung tuần, phe phẩy nón rách, hổn hà hổn hền, oang oang chân chất hồn nhiên, “Ui cha, nguyên một bao gạo năm chục ký, mừng chết mẹ luôn!”
Bên mép sân, dưới bóng cây, một bà cụ ngồi suốt buổi im lặng. Trong đôi mắt mờ đục lấp loáng ánh tinh anh chăm chú. Dưới vành nón lưng bà cụ cong vòng. Khuôn mặt ngẩng lên nhăn nheo. Một tay vịn cây gậy chống thỉnh thoảng rung rung. Tôi ngồi xuống trước mặt bà, hỏi, “Bác hai có gạo chưa?” Bà cụ nói con gái chở về nhà rồi. Tôi hỏi bao nhiêu tuổi. Bảy mươi. Lòng tôi nhói lên, cứ tưởng phải đến gần chín mươi. Thốt nhiên bà cụ đưa bàn tay xương xẩu nắm lấy cánh tay tôi, lay lay, “Mấy cậu ở đâu vậy?” Hình như bà cụ nung nấu trong lòng thắc mắc trước một sự thật bất ngờ khó tin. Tôi chưa biết trả lời thế nào thì trong ngực tôi nấc lên và hai dòng nước mắt tôi trào ra khi thấy từ trong hai khóe mắt già ứa ra hai giọt lệ be bé. Hai giọt nước mắt khô của một nguồn lệ đã cạn từ lâu.
“Anh hai cho tôi tiền nhậu đi.” – một giọng nói oang oang giữa sân. Dưới nắng gần trưa, một bộ mặt đỏ gay lam lũ đang nhăn nhở. Anh ta vung múa hai tay trước mặt Vũ, bạn tôi, “Anh hai cho mẹ tôi gạo, tôi giúp bả chở về nhà rồi. Bây giờ anh hai phát tiếp tiền cho bà con ăn Tết. Anh hai cho tiền tôi nhậu đi, anh hai.” Ông Thôn trưởng bước ra, nạt lớn, “Ba khùng, đừng quậy nghe. Mày không làm ăn gì hết, bảnh mắt đã say xỉn rồi, ai cho tiền mày?” Vũ đưa tay cản ngăn, dúi tiền vào bàn tay sần sùi cáu ghét. Thanh niên nông thôn bây giờ đây, quơ quào làm thuê có tiền hay lêu bêu không xu dính túi cũng nhậu hết. Nhậu như một cách sống. Không biết làm gì, men rượu đem lại hương vị giang hồ, tự dưng yên dạ nghênh ngang bất chấp sự đời, lăn vùi trong giấc ngủ sâu không suy nghĩ gì nữa. Cũng là một cách tồn tại.
Bên thềm nhà còn lại dăm bao gạo, chị Cán bộ phụ nữ thôn nói mỗi lúc một to, ” Tui hỏi chị chứ nhà bà Bảy Thẹo nghèo hơn hay nhà chị nghèo hơn? Tui biết hết từng người, làm sao chị khiếu nại tui được? Nhà Bảy Thẹo chồng nằm liệt một chỗ, hai đứa nhỏ nghỉ học đi chằm lá ngày đực ngày cái, Tết này có gì mà ăn? … A a, Chín Thu, sao mày lôi bao gạo đó? Bao gạo của nhà chùa, gọi rồi. Cái gì? Có ba mươi bao gạo cho ba mươi nhà nghèo nhất theo danh sách đây nè. Mày không có. Thì nhà mày cũng nghèo nhưng người ta còn nghèo hơn. Thôi thôi, cấm ỉ ôi nghe mày, lấy đại đi. Tao lấy của nhà chùa cho mày đó. Tao mắc tội với nhà chùa rồi!” …
Mặt trời gần đứng bóng, còn vài bao gạo chưa có người đến nhận, chúng tôi lên xe taxi về thị xã. Hai ba phụ nữ đi theo Vũ. Một chị tiến sang bên cửa xe Vũ ngồi, “Làm ơn cho tôi tiền đóng tiền học cho con, cậu út à!” Vũ móc túi, giơ lên tờ hai ngàn đồng cũ mèm, “Còn có chừng này!” Rồi quay lại hỏi tôi, “Đưa tôi mượn tờ một trăm.” Tôi vừa đưa tiền vừa nói, “Thôi stop, không thỏa mãn hết được đâu, họ lại bu đến bây giờ.” Xe taxi vù đi và tôi tự thấy mình nhỏ nhen khốn nạn. Tôi nhớ đến những người thợ muối của Maxim Gorki, chung bầy bần hàn đói khát, sinh ra gấu ó dành dựt đến mẩu xương thừa. Tôi lại cảm giác hình như có sự bất công đâu đây. Chắc chắn có những con người kiệt quệ sống âm thầm đã bị vô tình bỏ sót. Cũng chắc chắn có những người đứng kia vì nhút nhát hay tự trọng không mở miệng van xin.
Vũ sẽ đi chơi Dalat ít ngày rồi trở lại Sài gòn ăn Tết trước khi vù về Mỹ. Năm tới anh sẽ lại về quê anh ở một thôn nghèo miền Trung để làm từ thiện như thế này nữa. Tôi quý lòng anh và thật tình anh khiến tôi cảm động sâu sắc. Và tôi suy nghĩ vơ vẩn. Nếu tôi cũng là một … Việt kiều như anh, chắc chắn tôi đã nhiều lần về thăm quê nội ngoại ở tận miền Bắc xa xôi. Chị tôi và các cháu vào thăm tôi cứ nhắc nhở hoài. Ông trưởng tộc trông coi nhà từ đường ở Quốc Oai, Hà Tây đích thân gọi điện thoại khuyên tôi về thăm giòng họ. Tôi chưa về lần nào, một mình hay đem theo vợ con. Lòng ước ao mà cuộc sống không cho phép. Cách đây mấy tháng, nhờ có những quy định mới, sau nửa năm cày cục bôn ba, gia đình tôi mới có cái hộ khẩu vàø làm chứng minh nhân dân. Tôi và vợ con tạm trú hơn ba mươi năm trên quê hương mình. Dĩ nhiên, cuộc sống nghèo nàn tạm bợ đã ngấm vào xương tủy, trong suy nghĩ cũng có điều vụn vặt tầm thường theo nếp quen của cuộc sống thu vén của người nông dân và tầng lớp tiểu tư sản thành thị không đất đứng.
Bao gạo 50 ký hiện nay không phải là mơ ước quá lớn với nhiều người, nhưng nó có thể là nặng vô cùng trong nỗi đói khát của dân nghèo nông thôn hay miền núi. Với tôi, bạn Vũ, và với đồng lương thầy giáo bo bo đạo làm người, nó cũng không nhẹ. Hôm đi với Vũ đến vũ trường Maxim’s ở đường Đồng Khởi (Catinat cũ), hai gã bảo vệ không muốn cho tôi vào vì thấy tôi đi xăng-đan. Lúc ngồi dưới ánh đèn nhấp nháy trong tiếng nhạc rung bần bật cả nệm ghế ngồi, tôi nói với Vũ, “Giống như mơ ấy nhỉ?” Mơ này không phải là mơ ước. Có nhiều loại, trong đó có những giấc mơ kinh dị hay tội nghiệp, phải vậy không?

NPT 9-2-07

bài đã đăng của Nguyễn Phan Thịnh


Phần Góp Ý/Bình Luận


Xin vui lòng bày tỏ trách nhiệm và sự tương kính trong việc sử dụng ngôn ngữ khi đóng góp ý kiến. Da Màu dành quyền từ chối những ý kiến cực đoan, thiếu tôn trọng bạn đọc hoặc không sử dụng email thật. Chúng tôi sẽ liên lạc trực tiếp với tác giả nếu ý kiến cần được biên tập.

Lưu ý: Xin vui lòng bỏ dấu tiếng Việt để giúp tránh những hiểu lầm đáng tiếc từ độc giả trong việc diễn dịch ý kiến đóng góp. Bài không bỏ dấu sẽ không được hiển thị. Xin chân thành cám ơn.

*

@2006-2019 damau.org ♦ tạp chí văn chương Da Màu Web services provided by InfoResources Center, Inc. Scroll Up
Log in | Entries (RSS) | Comments (RSS)