Áo Vàng, Áo Đỏ và Sinh Nhật Đức Phật
Cái nơi mà tôi muốn ở trong mùa hè này là Thái Lan. Các bạn thận trọng thì sẽ mắng tôi là “cái thằng dở hơi, nơi ổn định yên bình không đi mà đi vô chỗ bất ổn như rứa”, các bạn cởi mở hơn thì sẽ nói “thằng cha ấy nó thích phiêu lưu”. Thực sự thì tôi chỉ có một lý do là “Tôi yêu dân tộc Thái”. Tôi muốn chứng kiến sự thay đổi và chia xẻ với người Thái nổi đau của sự chia rẽ.
Tôi đến Thái Lan lần đầu tiên cách đây 13 năm. Những hình ảnh đầu tiên của xứ sở này làm tôi mềm lòng, nụ cười trẻ thơ của cô nhân viên sân bay giữ giùm hành lý, ánh mắt thân thiện của anh lái xe bus từ sân bay vào phố, đám học sinh tan trường chững chạc và đoàn nhà sư trong nắng bên ngoài Hoàng Cung. Một thoáng Băng Cốc ấy vẫn còn nguyên sau chừng đó năm, chưa một lần quay lại. Chừng đó hình ảnh đủ xua đi những lời đàm tiếu về xứ Thái vào những năm đầu thập niên 90, nào là sự phát triển lộn xộn gây ra nạn kẹt xe (sau này tôi tự hỏi cái nạn kẹt xe ấy so với cái đang diễn ra ở đường Nguyễn Hữu Cảnh, Hai Bà trưng…thì như thế nào?), nào là nạn mại dâm lan tràn (lúc ấy hình như chưa có phong trào tìm chồng Đài Loan hay Hàn Quốc)…Thế rồi người Việt lũ lượt rủ nhau đi Thái Lan du lịch, các đồng nghiệp, bè bạn có người đi vài lần trong năm. Tôi nghe kể lại nhiều về Thái Lan, đất nước ấy không còn xa xôi nữa, vậy mà bởi cái duyên làm sao, tôi chưa hề trở lại.
Thái Lan là đất nước duy nhất ở Đông Nam Á, và thứ hai tại châu Á (nước kia là Nhật Bản) không rơi vào ách thực dân trong hơn 400 năm qua. Trước những hạm thuyền phương tây dữ dằn vào thời đó, Băng Cốc dang tay chào đón, không im lìm bất hạnh như Đà Nẵng hay Thượng Hải. Đế quốc Siam biết mình phải thay đổi. Quốc hiệu thay đổi, và nhiều thứ thay đổi theo. Siam trở thành Thái Lan, xứ sở của người Thái, những người Tự do, nhẹ nhàng tham gia vào chính trường thế giới. Lịch sử ghi công hai vị vua anh minh, Mongkut và con là Chualongkorn, khởi đầu cho những cải cách xã hội làm nền tảng cho nước Thái đi lên.
Phật giáo từ lâu đã là nền tảng của dân tộc Thái, điều ấy làm cho người Thái cở mở và hiếu hòa. Vua Mongkut đã có thể hào hứng bàn luận về Moise và kinh Thánh với các giáo sĩ. Trong hoàng cung của ông các công chúa và hoàng tử học tiếng Anh để chuẩn bị cho “toàn cầu hóa”. Phải chăng tinh thần Phật giáo đã làm cho người Thái dễ dàng chấp nhận những điều mới? Tránh xung đột, xả bỏ mọi ưu phiền! Những nhận định có vẻ ngược đời vào cái thời điểm mà 1 phần Băng Cốc vẫn còn những cột khói đen chưa tắt.
Tư tưởng Phật giáo ngay từ đầu đã được người khai sinh ra nó đánh giá là khó lòng được thông hiểu bởi mọi người. Chỉ với tinh thần Bồ tát mà Đức Phật và các đệ tử mới dấn than mang đuốc Tuệ trên đường khai sáng đầy chông gai. Ngay lúc còn tại thế, Ngài cũng đã từng bất lực nhìn cuộc chiến thảm sát dòng họ mình do bởi sự sân hận u mê quá lớn. Và trong suốt lịch sử xiển dương Phật giáo không ít lần sự sân hận u mê ấy lại bùng phát đầy máu của chiến tranh và bạo lực. Các cuộc ám toán đằng sau bức tường điện Potala ở Tây Tạng, cuộc chiến Miến-Thái của những vị vua theo Phật để tranh giành xá lị! Những sân hận u mê ngay trong Tăng đoàn, ngay giữa những người con Phật.
Đất nước Phật giáo Thái Lan cũng không tránh được những duyên nghiệp chồng chất của cõi u minh. Cuộc cách mạng năm 1932, rồi các cuộc biểu tình cuối thập niên 80,…là những xung đột chính trị trên cõi thế, là những chập chờn của đuốc Tuệ ở cõi Tâm. Người Thái đều thoát ra khỏi những bi kịch ấy với ít tổn thương nhất, nếu so với những cuộc cách mạng vĩ đại khác, ở nơi khác. Máu đã đổ trong cuộc xung đột lần này của hai phe đỏ và vàng trong hai năm qua, đất nước đã đứng bên bờ nội chiến. Các cột khói đen đầy u tối ám ảnh bầu trời Băng Cốc trong mấy tuần qua. Người đứng đầu chính phủ Thái kêu gọi hòa giải sau khi bạo lực đã bị dập tắt bằng bạo lực. Những thủ lĩnh áo đỏ buông vũ khí, họ nói rằng họ đau lòng trước bạo lực. Tôi tin lời cả hai phía, một bên từ bỏ bạo lực, còn bên kia phải cải cách xã hội. Tôi tin lời một quan chức Thái rằng đất nước Thái Lan sẽ có một nền dân chủ khỏe mạnh hơn sau biến động này. Những người Thái sẽ lại tìm được tiếng nói chung, sẽ thức tỉnh sau những giây phút sân hận u mê không lý trí. Sẽ là u mê hơn đối với những người mong muốn cho dòng đầu tư từ bỏ người anh em láng giềng đang hoạn nạn, những người chưa gì đã “nâng quan điểm” một cuộc đấu tranh giai cấp (nếu như vậy thì tôi cũng không biết xếp ông Taksin vào giai cấp nào). Với lòng chân thành chúng ta hãy mong cho ánh đạo vàng lại rực rỡ trên đất Thái, mong cho ông Thủ tướng hòa giải được bất đồng với những người anh em áo đỏ của mình (ông vẫn công nhận những bất hòa chứ không đổ cho một thế lực ngoại bang nào cả).
Những cơn gió mùa nồng ấm sẽ xua tan những cột khói vỏ xe ở Băng Cốc. Chính những cơn gió mùa này ngày xưa đã mang những nhà sư vượt trùng dương cùng tư tưởng Phật giáo đến cho vùng Đông Nam Á. Hoa lan sẽ nở và du khách sẽ đến với đất nước của nụ cười. Tôi nhớ về cái đêm Băng Cốc mùa Phật đản năm xưa với tràng hoa nhài thơm nhẹ trong một ngôi chùa. Mùa Phật đản lại đến, tôi mong trở lại Băng Cốc để thấy cả màu đỏ lẫn màu vàng đều nằm trong lá cờ của Đức Thế tôn.
Hè 2010, Cordelia
bài đã đăng của Trần Đăng Khoa
- Potala - 02.01.2012
- Khái Niệm Critical Thinking Nhân Đọc Bài Viết của Nguyễn Hữu Liêm - 12.09.2010
- Tui Coi Đá Banh - 09.07.2010
- Hội An và Volendam - 28.07.2009
- Ảo ảnh Vân Nam - 20.07.2009
- Lahsa 2008 - 03.07.2009
Từ “chia xẻ” chỉ được dùng ở những câu như: “Ðất nước đang bị chia xẻ làm hai miền”, “Ðôi lứa bị chia xẻ mỗi đứa một nơi” v.v… thì mới đúng. Còn những câu như “chia ngọt sẻ bùi”, “chia sẻ nỗi đau”… thì không thể dùng “xẻ” được mà phải là “sẻ”. Ông TÐK đã dùng từ sai rồi. Theo tôi thì BBT Da Màu nên sửa những lỗi chính tả như thế này ngay từ đầu.
Cảm ơn tác giả đã hồi đáp ý kiến của tôi!
Thực ra thì tôi chỉ muốn lưu ý về sự khác nhau giữa “chia xẻ” và “chia sẻ” mà thôi, vì tôi cũng đồng ý với cách định nghĩa của từ điển về hai từ đó. Từ “chia sẻ” được từ điển giải thích là: “cùng chia với nhau để cùng hưởng hoặc cùng chịu”, có lẽ hợp với ý của tác giả hơn.
Nếu cách diễn đạt của tôi có điều gì làm tác giả không vừa ý thì tôi xin thành thật tạ lỗi.
Ngoài cái chữ x nêu ở trên ra thì đây là một bài viết rất hay đối với tôi.
Thân gửi Mai Anh Vũ,
Thú thật với bạn là tôi chưa từng tham khảo quyển từ điển tiếng Việt nào của Hà Nội xuất bản trong mấy mươi năm gần đây cả.
Nhưng nếu chia xẻ và san sẻ có chút luyến láy khác biệt nào ở đây thì tôi cho rằng trong văn cảnh của bài viết này không ai có thể hiểu là tôi muốn chia xẻ người Thái. Bên cạnh đó, tôi muốn từ chối Mai Anh Vũ đại từ nhân xưng bác mà bạn dành cho tôi. Nếu tôi nhận, xem ra rất thất lễ và trịch thượng trong truyền thống nhân xưng của người Việt ta.
Cám ơn Mai Anh Vũ và mong ý kiến của mọi người về từ vựng tiếng Việt trong đoạn viết này của tôi.
“Tôi muốn chứng kiến sự thay đổi và chia xẻ với người Thái nổi đau của sự chia rẽ.”
Theo Từ điển tiếng Việt, Trung tâm Từ điển Ngôn ngữ, Hà Nội – 1992 thì:
“chia xẻ: Chia thành nhiều mảnh làm cho không còn nguyên là một khối nữa. Chia xẻ lực lượng.”
Người Thái đã phải chịu “nổi đau của sự chia rẽ” rồi, bác Khoa còn muốn “chia xẻ” họ nữa sao?
Chắc hẳn tác giả muốn dùng từ “chia sẻ” hoặc “san sẻ”?
Thật lâu mới thấy lại bài của anh Khoa ở Damau.
Bài này thật sự ý nghĩa đối với tôi.
Xin cám ơn.
.
Bài của Trần Đăng Khoa rất hay và sâu sắc. Phải chăng, tất cả qui lại chỉ để gói vào trong một câu kết chăng:
“… Mùa Phật đản lại đến, tôi mong trở lại Băng Cốc để thấy cả màu đỏ lẫn màu vàng đều nằm trong lá cờ của Đức Thế tôn”.
Bài tuy ngắn nhưng thấy cả lịch sử một thời & thế sự rất cô tích của đất Thái: Trần Đăng Khoa am hiểu ghê!
Song tôi thích bài còn vì ý nghĩa về thời thế mà tác giả tàng ẩn nó ở bên trong, dẫn xưa mà biện chứng cho nay. Đọc bài của Khoa tôi chợt nghĩ về Tổ quốc – Cái gì đến ắt phải đến, chỉ mong đừng xẩy ra nội chiến để giống nòi khỏi rơi vào cảnh tang tóc, đau thương.
PNT.