Trang chính » Âm Nhạc, Dịch Thuật, Nghệ Thuật, Từ Việt ngữ Email bài này

In the Evening You Walk/Em đi trong chiều


♦ Chuyển ngữ:
13 bình luận ♦ 15.10.2009

 

 

 

In the Evening You Walk

 

You walk over the bridge
The wind follows you
Unfurls your mourning cloth
A dash of white framed by the evening sky

You walk over the bridge
The leaves stir into life
A deep river flows
Carrying the pain in your soul

You walk over the bridge
Evening weighs on your shoulders
Sadness clamps down your lips
Your heart is shattered
One has departed
And one remains here

You walk over the bridge
Your soul drifts with the clouds
You walk in the evening
A life without solace
A life of private yearning

You walk over the bridge
Gunfire echoes after you
Villages in the country
Are tinged with sorrow

You walk over the bridge
A gentle breeze blows
Carrying your heart
To an unknown place

 
Tr. Tôn Thất Quỳnh Du September 2009

 

 

 

 

 

Trịnh Công Sơn

Em đi trong chiều

 

Em đi qua cầu
Có gió bay theo
Thổi bung khăn tang
Trắng giữa khung chiều

Em đi qua cầu
Có lá xôn xao
Một giòng sông sâu
Chở hồn thương đau

Em đi qua cầu
Chở chiều trên vai
Ngậm buồn trên môi
Trái tim đã hoại
Một người nằm xuống
Một người nơi đây

Em đi qua cầu
Một hồn mây bay  
Em đi trong chiều  
Một đời khôn nguôi  
Một đời riêng ai mong ai

Em đi qua cầu
Tiếng súng vang theo  
Làng mạc quê hương   
Có dáng buồn rầu

Em đi qua cầu
Có gió hiu hiu
Thổi lòng em xa
Đến mãi nơi nào.
 

1969

 

 

 

.

bài đã đăng của Trịnh Công Sơn


13 Bình luận »

  • Trinh - Trung Lap says:

    Kính gửi BBT và Anh ĐT
    Xin nói thêm cả câu thơ của Hoàng Cầm cũng bị font rất khó đọc, nhưng tôi lại có thể đoán được vì chỉ gồm các từ thuần Việt. Và cũng xin nói thêm gần 1 tháng nay, riêng comment của Anh ĐT đều có font rất lạ, máy tôi không hiển thị rõ được trong khi mọi comment khác trên cùng 1 trang rất bình thường.

    Có thể bộ font tôi đang dùng còn thiếu cái font mà Anh ĐT dùng. Tôi xin cam đoan hoàn toàn nghiêm túc và chân thành!

    Xin cám ơn !

  • Đặng Tiến says:

    Vui chơi cùng Quỳnh Du, Trinh trung Lâp:
    Cuối tuần, vui chơi là chính.

    Hỏi ( thật) Da Màu: sao cái font chữ TTLâp, đọc Hoàng Cầm thì được,
    đọc Nguyễn Trãi lại không rõ ?
    Tại máy tôi hay máy ông ấy?

    Vui thôi mà !
    Đặng Tiến

    ————
    BBT Da Màu trả lời:

    Font chữ của anh Đặng Tiến đọc tốt. Chúng tôi đoán là anh Trịnh Trung Lập đọc/hiểu lầm phần ghi chú “Bài 51/ VI, QÂTT” ngay dưới câu thơ “Chè tiên nước gánh bầu in nguyệt” của Nguyễn Trãi là câu thơ thứ hai của phần trích dẫn.

    Điều này cần anh TTL xác nhận.

    BBT Da Màu

  • quỳnh du says:

    Cảm ơn anh Đặng Tiến, uyển ngữ chính xác và thông dụng hơn. QDu rất thích hai câu thơ Hoàng Cầm anh gửi, còn chè tiên thì đang ngẫm nghĩ …

  • Trinh - Trung Lap says:

    Cảm ơn nhà phê bình Đặng Tiến đã trích dẫn câu thơ của Hoàng Cầm cho bạn đọc.
    Riêng tôi thấy sao Hoàng Cầm có thể viết như vậy nhỉ, không được hay cho lắm.

    Trịnh Công Sơn thì viết :
    “Em đi qua cầu
    Chở chiều trên vai”
    Cái context này rất đẹp như các bạn đọc khác và anh ĐXT đã chia sẻ ý kiến.

    Còn đối với câu thơ của Hoàng Cầm
    “Chuồn chuồn khiêng nắng sang sông”
    Mới đọc lên, cái context và nhạc thơ của câu này nghe có vẻ cũng rất đọc đáo, nhưng nếu “tỉnh” (không để cài nhịp thơ đánh lừa mình) thì cái context của câu này có vấn đề. Bởi vì, ai trong chúng ta cũng đã 1 lần nhìn thấy “chuồn chuồn bay thấp thì mưa, bay cao thì nắng, bay vừa thì râm”. Thế cho nên từ “khiêng” không được hay khi dùng ở đây, vì không diễn tả được cao độ, nhịp độ và càng khó tưởng tượng động tác “khiêng” có thể hình dung của 1 con chuồn chuồn (hoặc nhiều con) đang “khiêng” nắng.

    Đối với câu của Nguyễn Trãi, tôi không đọc được do font chữ việt không rõ lắm, rất tiếc. Tuy nhiên ai cũng tin Nguyễn Trãi là bậc tài danh.
    ——————-
    Nhân tiện, tôi muốn nói thêm về khái niệm “Thiên tài”
    Edison (1 nhà phát minh lỗi lạc người Mỹ) có nói : “…..Thiên tài là gì ư ? Là 99% mồ hôi và nước mắt + 1% óc sáng tạo, thế thôi….”
    Riêng tôi hiểu : “….Thiên tài là 1 tài năng thiên phú, tròi ban cho. 1 nhà toán học thiên tài có thể tìm ra những định luật, công thức, phương trình,…..
    nhưng 1 Văn/Thi/Nhạc sĩ thiên tài chẳng tìm ra điều gì đáng kể cả ngoài sự thể hiện “thật”, “thiết tha”, “truyền cảm”, “quảng đại”, …..nói chung là “chân thiện mỹ”. Tôi tin điều này ai cũng làm được(nếu trời cho ! hiiii)

    Vậy nên khi tôi nói “Trịnh xài ngôn ngữ”, ý muốn nói đối với Trịnh ngôn ngữ đã trở thành “kẻ phục tùng” (servant) tuyệt đối. Còn chừng nào chung ta còn nâng niu ngôn ngữ, sáng tác để làm đẹp ngôn ngữ thì oái ăm thay chúng ta lại chỉ là nô lệ của ngôn ngữ mà thôi (thợ làm công văn thơ).

    Cho nên tôi tin với ý nghĩa đó, không có phản cảm lắm khi tôi gọi TCS là 1 thiên tài, không biết Quý vị có đồng ý không ?

    Chân thành chia sẻ ý kiến riêng cùng Quý vị !
    Kính !

  • Đặng Tiến says:

    Euphemism, gửi Quỳnh Du:

    Nói ra đi, thay vì nói chết, là một uyển ngữ, euphemism, tiếng nước nào cũng có.
    Dường như, nguyên ủy, nó là cách tránh tà, tránh taboo, đúng hơn là mỹ từ. Nhưng ở đây,
    anh dùng chữ này, không sao.

    Thừa gió bẻ măng, mách anh, vui chơi, câu thơ Nguyễn Trãi, đã xa :

    Chè tiên nước gánh bầu in nguyệt,
    Bài 51/ VI, QÂTT.

    Và thơ Hoàng Cầm, gần hơn:

    Chuồn chuồn khiêng nắng sang sông
    Đêm Thổ, Về Kinh Bắc.

    Chúc cuối tuần vui,
    Đặng Tiến

  • đỗ xuân tê says:

    em đi qua cầu/tiếng súng vang theo/làng mạc quê hương/có dáng buồn rầu. Tôi đọc bài thơ này , cảm xúc dựa theo ngữ cảnh (context) của một cuộc chiến nói chung, phần nào vô tình khi nghĩ đến Huế Mậu thân. Nay anh TTQD làm rõ thêm ý tưởng sâu sắc của ’em đi trong chiều’ làm tôi có phần áy náy. Nhưng may cho tôi là tình yêu với Huế tôi đã gởi gấm trong bài ‘Huế trong mắt tôi’ trên VB của Nhã Ca. Thân ái. đxt

  • Trước hết xin chia buồn/vui với anh Đỗ Xuân Tê. Không biết đây là lần thứ mấy tên anh được quý bạn đọc/văn hữu “nhuận sắc!”

    Chuyện anh Trịnh Trung Lập “nghĩ” Da màu thương hay ghét Trịnh Công Sơn (hay bất cứ ai khác) có vẻ rất phổ biến. Cùng một đề tài, một bài viết đăng trên Da Màu có thể đưa đến nhận định trái nghịch nhau về “lập trường/vị trí” của tạp chí này. Tôi nghĩ quý bạn đọc có nhận định tương tự nên suy xét lại.

    Trong bài phản hồi ý kiến bạn đọc dành cho “Khi Vui Thì Vỗ Tay Vào,” Trần Thiện Huy viết:
    Và sau cùng, xin nói thêm 1 ý nhỏ: tôi nhận thấy nhiều độc giả hay đặt vấn đề, Da màu đăng bài này bài kia là có ý gì. Da Màu đăng bài “chống Cộng” như của hoạ sĩ Trịnh Cung cũng là có ý, mà đăng bài “thiên Cộng” như của ông Chu Sơn cũng là có ý. Tôi xin thành thật thưa, từ kinh nghiệm của mình rằng, Da màu không có nhiều ý đến như vậy đâu. Chúng tôi chỉ đơn giản là thấy bài nào có những điểm đáng đưa đến cho người đọc, thì đăng. Dù là người trong nhà, người thân, là ai đi nữa, mỗi tác giả ký tên dưới bài viết là người làm chủ ý tưởng trong bài viết đó.

    Không có gì sai về nhận định trên, nhưng e rằng không đủ nếu đứng ở vị trí của tạp chí Da Màu với cái “motto” Văn chương không biên giới. Tôi cho rằng không chỉ “thấy đáng đăng thì đăng” mà thôi. Thật ra, đó là cái yếu tính (essence) của Da Màu như là một tạp chí văn chương không biên giới. Da Màu, trong khi có quan điểm riêng của mình (và đã từng xác định và tái xác định vị trí của mình nhiều lần), luôn tạo cơ hội cho các tư tưởng trái nghịch nhau (và trái nghịch với quan điểm của Da Màu) được xuất hiện trên “lãnh thổ” của mình để “thúc đẩy sự cảm thông và chấp nhận những dị biệt.”
    Để làm được như thế, Da Màu cần thiết phải tôn trọng tự do tư tưởng/ngôn luận của người tham dự. Như thế, văn chương không biên giới chỉ có thể đến từ tự do ngôn luận.

    PN

  • Trinh - Trung Lap says:

    Kính Anh Đỗ Xuân Tề !

    Rất vui khi nghe những chía sẻ đồng cảm của anh về bài nhạc thơ (hay thơ nhạc) của TCS và bài chuyển ngữ của TTQD. Thú thật đây là lần đầu tiên tôi được biết Damau có cho đăng tác phẩm của TCS vì tôi bắt đầu đọc Damau sau khi có bài viết của Trịnh Cung, nên có lúc cũng nghĩ Damau rất “ghét” TCS. Nhân dịp này rất sorry cho cái ý nghĩ không tốt đó, và 1 lần nữa xin tri ân BBT (thông qua anh ĐXT, hiiiii)

    Trân trọng,
    TTL

    ___________________________________________

    Kính Anh Tôn Thất Quỳnh Du !

    Rất cám ơn anh đã giải thích 2 câu thơ mà tôi thắc mắc. Lại là cơ hội cho tôi được biết thêm sắc thái của chữ “Depart” và “remain”. Ở Việt nam chúng tôi học tiếng anh phần nhiều qua từ điển chứ không qua “Literature (văn chương)”, nên khó cảm nhận được sắc thái của 2 từ đó. Tks again & a lot.

    Tôi đã nhận được rất nhiều cảm xúc từ cơ hội này, qua sự chuyển ngữ bài nhạc (tôi cố tình không dám gọi là bài thơ, vì TCS chưa bao giờ viết trong hồi ký, cho rằng ông là 1 nhà thơ) của TTQD. Cảm xúc tràn đầy đến nỗi muốn “giữ chân” nó vài hôm, nên sau đó tôi mừng rỡ khi thấy có thêm bài “diểm from days of long ago” của Chị Đinh Từ Bích Thủy, cho tôi được “phiêu du thêm ít ngày trong ký ức về chiến tranh”.

    Không ngờ lại có những người tận tâm với Trịnh như các anh chị !

    Yours faithfully,
    TTL

  • BN Tonnu says:

    Wow! Tôi đọc bài chuyển ngữ trước khi đọc lời của họ Trịnh. Đọc xong bài thơ bằng Anh Ngữ thấy như có ai cào cấu vào tâm hồn mình.
    Đến khi đọc xong các lời bình luận thì mới “nhận” ra rằng “Mảnh khăn sô của Huế” năm Mậu Thân quay về trong trí tưởng .
    Cám ơn TTQD chuyển ngữ lời bài hát của Trịnh Công Sơn!
    Trân trọng .

  • quỳnh du says:

    Anh Trịnh Trung Lập mến,

    Cảm ơn anh, và những lời lẽ chí tình của anh. Trước hết, nằm xuống là một trong rất nhiều mỹ từ trong tiếng Việt để chỉ cái chết. So với những mỹ từ khác trong thời chiến, nó có tính trung lập – không nói cụ thể cái chết thế nào cho bên nào như hy sinh hay đền tội. Nó có chút nhẹ nhàng nhưng không thiếu nỗi đau thương. Nó đàng hoàng nhưng không quá trịnh trọng. Tiếng Anh không có nhiều mỹ từ về cái chết như tiếng Việt, nhưng ‘departed’, theo QDu hiểu, là một mỹ từ tiếng Anh tương xứng và khá rõ nghĩa cho cái chết. Chẳng hạn, cuốn phim mới của đạo diễn Yojiro Takita về hoài niệm cho nhũng người đã khuất có tựa là Departures. Hơn nữa, nghĩa đen trong tiếng Anh của câu ‘one has departed’, tình cờ, lại đối xứng với câu tiếp theo ‘and one remains here’, một may mắn cho người dịch.

    QDu hoàn toàn đồng ý với nhận xét của anh Lập về cách xử dụng từ của Trịnh Công Sơn. Bài Em Đi Trong Chiều chữ ít tình nhiều. Trắng giữa khung chiều, bốn chữ vẽ ra một bức tranh. Mà lại là một bức họa đầy ý nghĩa. Hình ảnh người thiếu phụ chít khăn tang đi qua cầu là sự phô bày nỗi đau riêng tư trước con mắt mọi người. Suốt mấy tháng trời sau Mậu Thân, cả thành phố Huế không có điện. Về đêm, nhà nhà đóng cửa, đi ngoài đường chỉ nghe tiếng gõ mõ tụng kinh, thoáng chút hương trầm, ánh đèn hiu hắt. Ta cảm được cái niềm riêng của nỗi đau. Trong câu một đời riêng ai mong ai QDu có cảm tưởng Trịnh Công Sơn đã tình cờ gặp Witgenstein (pain is private – nỗi đau là niềm riêng). Nhưng trong hoàn cảnh Huế bấy giờ thì nó lại tỏa ra bao trùm cả thế giới bên ngoài – cũng tan nát không kém nội tâm. Em đi qua cầu / tiếng súng vang theo / Làng mạc quê hương / có dáng buồn rầu – một tương tác giũa nỗi đau niềm riêng với tang thương xã hội.

    Cái đẹp, cái thâm thúy của ca từ của TCS thì nói không thể nào cho hết. Mong anh Lập nhận ở bản dịch này ít nhiều xúc cảm từ những chuyện tưởng đã nén sâu xuống dĩ vãng mà thỉnh thoảng cũng vọng về trong tai những người Huế cũ, qua nhạc Trịnh Công Sơn.

  • Một độc giả says:

    Thưa các bạn,

    Tôi không hiểu sao thơ ngày xưa đọc lên nghe rất hay. Hầu như bài nào cũng hay. Rất chứa đựng. Những tác giả như Nguyễn Bính, Phạm Thiên Thư, Huy Cận…làm thơ cách nay bốn năm chục năm, như bài Em Đi Trong Chiều của Trịnh Công Sơn làm 1969 tức là 40 năm trước, mới đọc qua 1 lần là nghe thấm, nghe hạp liền. Thơ (và văn) bây giờ, loại cách tân, hậu hiện đại sao… “khó vô” quá. Khi tôi nói lên điều này thì có nhiều người phật lòng nên tuy có không hiểu thơ văn của họ tôi cũng ngậm miệng không dám kể tên họ ra. Những cái gọi là mới bây giờ thiệt ra là “lạ mắt” “lạ tai” thôi chớ nghe 1 lần rồi quên liền. Những hình vẽ trong loạt bài của cô Nguyễn Thúy Hằng thiệt tình tôi cũng không hiểu. Xin cô đừng giận ghét tôi.

  • đỗ xuân tê says:

    Sáng nay vừa thức giấc, tôi đọc bài thơ của TCS. Định có lời ‘bình’ nhưng thấy tên mình ‘chình ình’ trên DM hoài cũng đâm ngại. Nay anh TTL có mấy ý vui vui, xin tâm tình cùng anh. Ngôn từ của TCS xài đều ‘lạ’ nhưng dễ hiểu vì ông dùng thơ để chuyên chở. Văn Cao, một thiên tài thất sủng, có lần khen Trịnh, cho TCS viết nhạc bằng thơ, dễ như trong túi lấy ra. Anh TTL quá tượng hình khi nghe xài chữ ‘chở’, anh với tôi suy nghĩ thế là logic, nhưng anh em mình lại không phải nhà thơ. ‘chiều chở trên vai’, hình ảnh vô cùng đẹp khi em đi qua cầu. Chắc phải nhờ anh ĐT, nhưng nhiều nỗi bức xúc đời thường nên không dám đi sâu. Cũng như anh, tôi đã đọc cả chục lần phần chuyển ngữ trước khi đọc nguyên bản. Tôi trân trọng Quỳnh Du khi lột tả xuất sắc hồn thơ họ Trịnh. Chỉ thắc mắc không hiểu tác giẳ đã phổ nhạc bài này chưa (xin nhờ tác giả Vết Chân Dã Tràng), nếu chưa tôi đề nghị tựa đề, “Em Đi Qua Cầu”, khi quê hương mình là vùng sông nước và chiếc cầu luôn là biểu tượng lãng mạn trong thơ văn. Thân kính. đxt

  • Trinh - Trung Lap says:

    Kính gửi Ông TTQD !

    Đọc lời tiếng Việt mà trong tôi đầu cứ ngân nga khúc nhạc. Cố tưởng tượng lại khung cảnh năm 1969, tiếng hát giữa tiếng bom và những mảnh khăn sô….Thật buồn ! Cám ơn ông đã tái tạo nhạc phẩm trong 1 ngôn ngữ khác.

    Đối với bài chuyển ngữ, tôi muốn hỏi Ông TTQD đoạn sau

    Em đi qua cầu
    Chở chiều trên vai
    Ngậm buồn trên môi
    Trái tim đã hoài
    Một người nằm xuống
    Một người nơi đây

    Ông đã chuyển thành

    You walk over the bridge
    Evening weighs on your shoulders
    Sadness clamps down your lips
    Your heart filled with longing
    One has departed
    And one remains here

    Khi đọc đoạn này, tôi thấy Trịnh “xài” ngôn ngữ rất kỳ lạ. Thông thường, khi 1 người đang lái xe (to drive) thì tiếng Việt gọi là “chở” hay “chuyên chở”, nếu đi bộ thì “mang, vác, xách”. Ở đây Trịnh viết “Em đi qua cầu, chở chiều trên vai”, điều đó có nghĩa ta cần xem lại hình ảnh Nhạc sĩ đã dùng, nàng đang đi xe Honda 50,xe đạp, hay đi bộ.
    Nếu đi xe thì phải viết : Em đi qua cầu, chở chiều trên xe (nghe bó tay)
    Nếu đi bộ thì phải viết : Em đi qua cầu, mang/xách/vác chiều trên vai (cũng nghe bó “tai” luôn)
    Nhưng cái “bất xứng, bất tương đồng, bất hợp lý” về ngôn ngữ ấy lại là cái thiên tài của Trịnh và là niềm say mê của bao thế hệ, và là cái mà các “thợ văn thơ” không thể nghĩ ra. Và là điều làm tôi rất khâm phục Ông TTQD khi Ông dịch ý đó thành “Evening weighs on your shoulders”, nghĩa là “Em đi qua cầu, nặng chiều trên vai”. Như thế không cần biết nàng đi xe hay đi bộ. Chỉ biết đôi vai nàng đang nặng trĩu, và càng thấy cái từ “chở” Trịnh dùng mới tuyệt vời làm sao !

    Tương tự, rất khâm phục khi Ông dịch câu “ngậm buồn trên môi”

    Tuy nhiên xin thắc mắc với Ông 2 câu

    Một người nằm xuống
    Một người nơi đây

    thì Ông lại dịch thành

    One has departed
    And one remains here

    Dịch như vậy có nghĩa là “1 người đã đi và 1 người ở lại” chăng ?

    Sao Ông không dùng luôn từ nào để diễn tả đúng ý tác giả “1 người đã mất, và 1 người đang hoài niệm nơi đây” (cho toát ý câu trên “trái tim đã hoài”)

    Rất mong giải thích của Ông vì tôi cũng đang tập tò học tiếng Anh mà !

    Trân trọng !

Phần Góp Ý/Bình Luận


Xin vui lòng bày tỏ trách nhiệm và sự tương kính trong việc sử dụng ngôn ngữ khi đóng góp ý kiến. Da Màu dành quyền từ chối những ý kiến cực đoan, thiếu tôn trọng bạn đọc hoặc không sử dụng email thật. Chúng tôi sẽ liên lạc trực tiếp với tác giả nếu ý kiến cần được biên tập.

Lưu ý: Xin vui lòng bỏ dấu tiếng Việt để giúp tránh những hiểu lầm đáng tiếc từ độc giả trong việc diễn dịch ý kiến đóng góp. Bài không bỏ dấu sẽ không được hiển thị. Xin chân thành cám ơn.

*

@2006-2019 damau.org ♦ tạp chí văn chương Da Màu Web services provided by InfoResources Center, Inc. Scroll Up
Log in | Entries (RSS) | Comments (RSS)