Trang chính » Biên Khảo, Dịch Thuật, Phóng Sự, Sang Việt ngữ Email bài này

‘Ngay cả một con búp bê tị nạn cũng làm người ta cảm thấy bị đe doạ’: Chuyến đi can trường qua yêu thương và sợ hãi của Bé Amal


♦ Chuyển ngữ:
0 bình luận ♦ 25.10.2021

(Phạm Văn dịch theo Amelia Gentleman, “‘People felt threatened even by a puppet refugee’: Little Amal’s epic walk through love and fear”, The Guardian, https://www.theguardian.com/stage/2021/oct/18/threatened-puppet-refugee-little-amals-epic-walk, 18/10/2021.)

 

 

* Từ bị ném đá ở Hy Lạp đến được giáo hoàng chào đón ở Rome, cuộc di cư của cô gái khổng lồ từ Syria đến Manchester đã gây ra phản ứng mạnh mẽ.

 

clip_image002

Bé Amal ở Dunkirk, Pháp. Ảnh: Sylvain Lefevre/Getty

 

Ở Hy Lạp, khi cô đi qua đường phố, nhóm biểu tình cực hữu ném cô đủ thứ, các nghị viên thành phố bỏ phiếu cấm cô đến thăm ngôi làng của tu viện Chính thống giáo, và các cuộc biểu tình ở Athens buộc cô phải đổi lộ trình. Tại Pháp, thị trưởng thành phố Calais phản đối sự hiện diện của cô.

Nhiều khi, cuộc hành trình 8.000 km xuyên qua châu Âu của con bé búp bê tị nạn cao 3,5m cho thấy rõ sự thù địch mà người tị nạn nhiều năm nay đã gặp trên cùng một tuyến đường từ biên giới Syria đến Anh quốc. Ở các nơi khác, chương trình biểu diễn đầy tham vọng này nhận được sự chào đón nồng nhiệt mà nhóm đạo diễn nghệ thuật của dự án đã hy vọng sẽ gợi lên khi họ bắt đầu chuyến đi hồi tháng 7 năm nay.

Hôm thứ Ba [12/10], khi Bé Amal chuẩn bị vượt qua eo biển Manche đến Anh quốc trong chặng cuối của chuyến đi, nhà sản xuất David Lan cho biết công trình này đã buộc hàng ngàn người dọc trên tuyến đường phải nghĩ lại về thái độ của họ đối với người tị nạn, cụ thể là đối với hàng trăm ngàn trẻ em phải bỏ nhà ra đi vì xung đột trong thập niên qua.

 

clip_image004

Bé Amal bắt đầu khởi hành ở Gaziantep, biên giới Thổ Nhĩ Kỳ với Syria.
Ảnh: Anadolu Agency/Getty Images

 

David Lan nói: “Nếu tôi nói với các bạn rằng chúng tôi chỉ gặp sự ủng hộ nồng nhiệt trên suốt cuộc hành trình 8.000 km, thì điều đó không đúng. Nhưng điều mà dường như Bé Amal làm là khiến mọi người chú ý đến những gì đã xảy tới cho những người bị gạt ra bên lề một cách tàn nhẫn. Đó là lòng nhân ái. Đó là cơ hội để mọi người đồng cảm và hình dung nếu họ là cô ấy thì sẽ ra sao”.

Trên đường đi, chương trình đã đến thăm các trại tị nạn và tổ chức các buổi cho trẻ tị nạn sáng tác. Ở Gaziantep, tại biên giới Thổ Nhĩ Kỳ với Syria, nơi bắt đầu chuyến đi, trẻ tị nạn làm những chiếc đèn lồng để chào đón cô. Trên bờ biển Thổ Nhĩ Kỳ, cô dõi theo dấu vết những đôi giày bị bỏ rơi bên bãi biển, hình ảnh của hàng ngàn người tị nạn đã chết đuối khi cố vượt biển. Ở Ý, con búp bê đến Vatican và bắt tay vị giáo hoàng. Ở Brussels, hàng ngàn trẻ em viết thư cho cô, buộc chúng phải nghĩ về những gì phải trải qua nếu chúng là đứa trẻ tị nạn.

Cũng là nhà sáng tạo con rối cho phim War Horse, Công ty Handspring tạo con búp bê Amal có biểu cảm mãnh liệt, cao trên đám đông, quan sát mọi thứ trong khi giao tiếp với trẻ em, biểu lộ niềm hạnh phúc, nỗi tức giận, và đôi khi nét đau đớn, mọi cảm xúc mà một đứa bé chín tuổi có thể trải qua. Lan, cựu giám đốc nghệ thuật của rạp Young Vic, nói: “Nó rất to, vì thế mọi người đều thấy nó, và mọi cử động của nó được sắp xếp rất xuất sắc, rất tao nhã. Nó được ca ngợi, và điều đó có tác động rất lớn.”

 

clip_image006

Little Amal ở Paris, ngày 15/10. Ảnh: Rafael Yaghobzadeh/AP

 

Amal (tiếng Ả Rập nghĩa là hy vọng), đứa bé tị nạn không có người lớn đi kèm đang đi tìm mẹ mình, là một vai trong vở kịch của đoàn kịch tị nạn Good Chance. Đoàn kịch khai trương trong trại Calais lúc phong trào di trú lên cao năm 2016. Một số người tị nạn cũ ở Calais nằm trong nhóm người điều khiển con rối cho dự án, họ đưa hai cánh tay của nó lên chào khi nó đi qua các thành phố châu Âu.

Giám đốc nghệ thuật Amir Nizar Zuabi nói mục đích là trình bày một “khoảnh khắc nghệ thuật tạo nên tình thương mến” chứ không phải để ghi điểm chính trị. Các nhà sản xuất không dự định mô tả kết cuộc bi đát mà trẻ di cư đã trải qua – những chuyến đi dưới gầm toa xe vận tải, những chuyến ghe nguy hiểm, sự thù địch của lính biên phòng.

Con rối sẽ băng qua eo biển Manche một cách hợp pháp, được đóng gói trong chiếc xe tải, để khỏi khiêu khích sự chú ý của các chính trị gia Anh đang thảo luận dự luật quốc tịch và biên giới vào mùa thu này, đạo luật định kết án tù lên tới bốn năm cho những người đến Anh quốc bằng các tuyến đường trái phép. Một buổi hợp xướng sẽ đón cô ở Folkestone, trên bờ biển nơi hàng ngàn người tị nạn đã đến bằng những chiếc ghe nhỏ đầy nguy hiểm hồi mùa hè này. Sau đó, trong chuyến đi bộ xuyên Anh quốc, chương trình sẽ ghé St Paul’s Cathedral và Royal Opera House ở London trước khi kết thúc ở Manchester.

 

clip_image008

 

Lan nói cuộc hành trình này có rất ít điểm giống với kinh nghiệm của trẻ tị nạn. “Chúng tôi phải rất minh bạch về điều đó. Con đường chúng tôi đi là con đường mà người tị nạn đã đi, nhưng chúng tôi ở trong khách sạn, chúng tôi có sổ thông hành.” Nhiều khi khó tách biệt sự gần kề giữa biểu diễn nghệ thuật với thực tế cuộc sống hàng ngày của khối người tị nạn vô gia cư ở châu Âu. Tuần trước tại Brussels, nhóm biểu diễn ở một khách sạn, họ thấy các gia đình tị nạn ngủ trên bậc thềm khách sạn của họ.

Sau đó, lộ trình đưa họ đi ngang một nhà thờ nơi người tị nạn sống trong đó đang tuyệt thực để yêu cầu chính thức hóa tình trạng nhập cư của họ. “Hai phụ nữ giơ cao tờ giấy ghi tiếng Pháp, ‘Chúng tôi cũng là người’. Tôi cảm thấy day dứt, nghĩ, ‘Chúa ơi. Mình sắp đem con rối vào đây. Sự thật là đây này – điều mình đang làm là kịch.’” Nhưng bên trong nhà thờ người tị nạn rất xúc động trước sự xuất hiện của hình ảnh một đứa bé tị nạn không có người lớn đi kèm, ông kể: “Các bà ấy nói, ‘Cảm ơn Amal.’”

 

clip_image010

Giáo hoàng Francis đón Little Amal ở Vatican.
Ảnh: Vatican Media/Reuters

 

Các khó khăn ở Hy Lạp cũng xen lẫn với những khoảnh khắc xúc động. Sau khi các nghị viên thành phố bỏ phiếu cấm đoàn diễn đến thăm các tu viện ở Meteora, cư dân một thị trấn gần đó đã làm mọi điều để tỏ lòng ủng hộ.

Yolanda Markopoulou, người điều hành Chuyến Đi ở Hy Lạp, nói: “Họ không hoan nghênh vì nghĩ rằng chúng tôi muốn mang yếu tố Hồi giáo đến Meteora, chúng tôi tôn trọng suy nghĩ của họ. Nhưng ngay cả con rối có hình dáng một cô bé chín tuổi mà cũng làm họ cảm thấy bị đe dọa thì thật là một điều đáng lạ. Chúng tôi hiểu rằng nó không được hoan nghênh, và tất nhiên người tị nạn không được hoan nghênh ở khắp mọi nơi. Những gì đã xảy ra ở Hy Lạp tương đồng với những gì đang xảy ra cho những người tị nạn thật – luôn luôn có người chào đón họ và người không chào đón họ”.

Tại Larissa, Hy Lạp, khoảng 300 trẻ em tụ tập lại với những con rối mà chúng tự làm để chào đón Bé Amal đến thành phố, khi đó nhóm biểu tình cánh hữu đến ném đá vào buổi trình diễn và đánh các em nhỏ. Markopoulou nói: “Bọn trẻ đã chuẩn bị cả mấy tháng. Rồi người ta đến và bắt đầu ném các thứ vào bọn trẻ – sự việc rất nghiệt ngã. Bé Amal là bản tin hàng đầu trong nhiều ngày. Mọi người đã rất cố gắng vượt qua tất cả sự tiêu cực đó, và đôi khi phản ứng tiêu cực có thể gây chú ý nhiều hơn là một hành động hoà bình. Cả nước nhắc đến nó. Nó có tác động rất mạnh.”

 

clip_image012

Amal ở Calais ngày 17/10.
Ảnh: François Lo Presti/AFP/Getty Images

 

Việc thực hiện dự án rất phức tạp về lập kế hoạch chuyển dịch, đi qua tám quốc gia vào lúc các hạn chế đi lại vì Covid thay đổi nhanh và có các vụ cháy rừng ở miền nam Âu châu – một kỳ công ngay cả đối với một trong những người cùng làm là Tracey Seaward, bà là đạo diễn buổi khai mạc Thế vận hội 2012 ở London.

Seaward tin rằng khía cạnh giáo dục của chuyến đi đã khiến nó trở nên rất đáng công. Bà nói: “Chúng tôi cố làm cho mọi người hiểu vấn đề di cư và lý do tại sao sự chào đón lại quan trọng đến tận gốc rễ như vậy.” Cùng lúc đó, một hoạt động gây quỹ, quỹ Amal, https://www.walkwithamal.org/the-amal-fund/, hỗ trợ cho các tổ chức rộng khắp đang giúp đỡ cả người tị nạn trẻ lẫn lớn tuổi đã bỏ lỡ cơ hội học hành.

Mặt tích cực nhiều hơn tiêu cực, đạo diễn nghệ thuật Zuabi nói: “Chúng tôi gặp rất nhiều tấm lòng quảng đại. Chúng tôi làm dự án này để tôn vinh lòng nhân ái mà chúng ta đều có. Chúng tôi đã gặp những người sẵn sàng mở rộng tấm lòng và thành phố của họ và suy nghĩ khác đi về vấn đề này. Một cách giải quyết dễ dàng là nói, ‘Chúng ta hãy dựng hàng rào, tách mình ra, rời khỏi khối châu Âu.’ Nhưng chúng tôi muốn mọi người nghĩ về cách họ có thể chào đón những người tị nạn này để họ không bị gạt ra ngoài lề. Đứa bé khổng lồ chín tuổi, cao ba mét rưỡi của chúng tôi đã mang lại niềm vui lớn. Sau gần hai năm Covid, người ta đang đổ xô đến để gặp nó – mà cũng là để ở bên nhau, và điều này thật cảm động.”

 

clip_image014

Chuyến Đi bị trì hoãn vì Covid, đã khởi hành ngày 27/7 tới ngày 3/10,
đi từ Gaziantep, Turkey, tới Manchester, Anh quốc. Ảnh: Bevan Roos/PA

 

clip_image016

Con voi của Hồi vương, buổi trình diễn của đoàn Royal de Luxe
năm 2006. Ảnh: Sophie Laslett

 

clip_image018

Người điều khiển con rối Girum Bekele và giám đốc nghệ thuật
Amir Nizar Zuabi. Ảnh: Sonja Horsman/The Observer

 

clip_image020

Bé Amal ở Antwerp, Bỉ. Ảnh: Romy Arroyo Fernandez,
NurPhoto/Rex/Shutterstock

 

clip_image022

Bé Amal ở Paris. Ảnh: Rafael Yaghobzadeh/AP

 

clip_image024

Bé Amal tại Shangri-La, Glastonbury, Anh quốc.
Ảnh: David Levene/The Guardian

 

clip_image026

Bé Amal trên bờ phía nam sông Thames, London.
Ảnh: Nick Wall/PA

Phần Góp Ý/Bình Luận


Xin vui lòng bày tỏ trách nhiệm và sự tương kính trong việc sử dụng ngôn ngữ khi đóng góp ý kiến. Da Màu dành quyền từ chối những ý kiến cực đoan, thiếu tôn trọng bạn đọc hoặc không sử dụng email thật. Chúng tôi sẽ liên lạc trực tiếp với tác giả nếu ý kiến cần được biên tập.

Lưu ý: Xin vui lòng bỏ dấu tiếng Việt để giúp tránh những hiểu lầm đáng tiếc từ độc giả trong việc diễn dịch ý kiến đóng góp. Bài không bỏ dấu sẽ không được hiển thị. Xin chân thành cám ơn.

@2006-2019 damau.org ♦ tạp chí văn chương Da Màu Web services provided by InfoResources Center, Inc.
Log in | Entries (RSS) | Comments (RSS)