Trang chính » Biên Khảo, Nhận Định Email bài này

Từ đống tro tàn Afghanistan chủ tuyết Biden lộ diện (2)


♦ Chuyển ngữ:
0 bình luận ♦ 28.09.2021

 

 

Lời Người Dịch: Bài này do Ken Moriyasu đăng trên tạp chí Nikkei Asia Review, Nhật, ngày 18/08/2021. Ken Moriyasu là biên tập viên chính về chính trị Mỹ của tạp chí này.

Đây là bài thứ hai trong loạt ba bài về việc Mỹ rút quân khỏi Afghanistan tháng 08/2021 do Mặc Lý chọn dịch hoặc viết.

Bài 1: Cái nhìn từ và vào bên trong nước Mỹ – Tương lai của siêu cường Hoa Kỳ. Người viết: Francis Fukuyama, người dịch: Mặc Lý.

Bài 2: Cái nhìn từ bên ngoài nước Mỹ – Từ đống tro tàn Afghanistan chủ thuyết Biden lộ diện. Người viết: Ken Moriyasu, người dịch: Mặc Lý.

Bài 3: Từ Sài Gòn đến Kabul. Người viết: Mặc Lý.

 

 

Ken Moriyasu

Từ đống tro tàn Afghanistan chủ tuyết Biden lộ diện

 

* Sự thu hẹp trọng tâm chú ý về lợi ích quốc gia của Mỹ gây lo âu cho Đài Loan và Nhật.

Ngày Thứ Hai, khi Tổng Thống Mỹ Joe Biden nói với thế giới ngày là ông ta không hối tiếc việc rút khỏi Afghanistan, ông ta đã đưa ra lý lẽ cho việc này và nêu ra những nguyên tắc chỉ đạo cho chính sách ngoại giao của ông.

Không cố gắng xây dựng lại một quốc gia qua việc triển khai quân đội. Không chiến tranh vô hạn định trong một mâu thuẫn không nằm trong lợi ích quốc gia của nước Mỹ. Không dính líu sâu đậm vào một cuộc nội chiến của nước ngoài. Về phương diện chiến thuật, ông ủng hộ việc “chống khủng bố” thay vì “chống bạo loạn” và sẽ dùng những khả năng từ xa của Mỹ để đối phó với những đe dọa trực tiếp đến nước Mỹ.

Những điểm cốt yếu này một ngày kia có thể được biết đến như là Chủ Thuyết Biden.

Những nguyên tắc này khác biệt đáng kể với những nguyên tắc do cựu Tổng Thống George W. Bush đề ra, khi ông này ra lệnh đổ quân vào Afghanistan gần 20 năm trước. Chủ thuyết Bush đã đặt nước Mỹ như một “bá chủ từ thiện” truyền bá tự do và dân chủ trên toàn thế giới, hầu làm giảm đe dọa cho chính quốc.

Những nhà phân tích thời cuộc cho rằng những thông số mới trong đối ngoại của nước Mỹ, cùng với hỗn loạn ở Afghanistan, sẽ được các đồng minh của Washington theo dõi cặn kẽ.

Nhà khoa học chính trị cao cấp của RAND Corp. Jeffrey Hornung, cũng là một chuyên viên về Nhật, bảo: “Nếu bạn so sánh hành pháp Bush và Biden, có những khác biệt rất lớn về xây dựng quốc gia, truyền bá dân chủ và giúp đỡ các quốc gia khác để những đe dọa đến nước Mỹ này không xảy ra”. Hornung nói: “Một đặc trưng chính yếu của chủ thuyết Biden có thể là trọng tâm vào những lợi ích cốt lõi của quốc gia, nhưng Biden không nói ra trọng tâm đó là gì.”

Trung Quốc nhanh chóng khai thác những hỗn loạn tại Afghanistan cho mục đích riêng của họ. Hoàn Cầu Thời Báo, tờ báo diều hâu có liên hệ với tờ Nhân Dân Nhật báo, cơ quan ngôn luận của đảng Cộng Sản Trung Quốc, đã viết trong bài xã luận là việc Washington bỏ rơi chế độ Kabul nên được coi như một dấu hiệu báo động cho Đài Loan. Bài xã luận viết: ”Một khi chiến tranh Hai Bờ xảy ra, khi đại lục chiếm đảo Đài Loan bằng sức mạnh, nước Mỹ cần quyết tâm rất cao, cao hơn nhiều so với ở Afghanistan, Syria và Việt Nam trước đây, nếu họ muốn can thiệp.”

Michal Green phó chủ tịch cao cấp Á Châu vụ và trưởng ban Nhật vụ tại Trung Tâm Nghiên Cứu Quốc Tế và Chiến Lược (CSIS, Washington DC), đã gọi tình hình tình hình ở Afghanistan là một sai lầm từ chính Mỹ và việc sai lầm này đe dọa đến lòng tự tin của nước Mỹ và đồng minh.” Nhưng Green nói: ”Tôi không nghĩ là chuyện này sẽ thay đổi gốc rễ việc dư luận Mỹ ủng hộ mạnh mẽ cho liên minh Mỹ-Nhật và Mỹ-Hàn. Tôi cũng không nghĩ rằng đây là một chiến thắng cho những người chủ trương chính sách cô lập. Những người ủng hộ việc rút khỏi những cuộc chiến vô hạn định sẽ nói rằng đây là điều tất yếu xảy ra khi chúng ta can thiệp vào nước ngoài, còn những người ủng hộ cho việc tham gia của nước Mỹ vào những vấn đề thế giới thì sẽ nói đây là điều xảy ra khi chúng ta lùi bước. Vậy coi như hai phe thảo luận bất phân thắng bại.”

Một câu hỏi trong đầu các đồng minh sẽ là liệu một hình huống khẩn cấp tại eo biển Đài Loan, khi nước Mỹ không bị trực tiếp tấn công và nạn nhân Đài Loan cũng không phải là một đồng minh trong một hiệp ước nào với Mỹ, có thể xem như một lợi ích quốc gia cốt lõi của Mỹ không.

Hornung ghi nhận là diễn văn chính sách ngoại giao của Biden đặt trọng tâm lên việc cạnh tranh vị thế siêu cường với Trung Quốc. Ông viết: “Nếu việc cạnh tranh siêu cường này và bảo vệ vị trí bá quyền là một trong những lợi ích cốt lõi thì đây là lúc nước Mỹ hạ cờ xuống và nói, ‘Không, anh còn chưa ngáng đường tôi.’”

Mike Mochizuchi, giáo sư chuyên ngành Quan hệ Mỹ-Nhật tại trường Quan Hệ Quốc Tế Elliott, đại học George Washington, nói: ”Có sự khác biệt trong việc sử dụng sức mạnh quân sự để xiển dương dân chủ tại một quốc gia không có truyền thống dân chủ và tại Đài Loan, nơi đã từng bảo vệ thể chế dân chủ.” Ông cũng nói: ”Một bài học cho Đài Loan là nếu họ muốn giữ gìn thể chế và chống lại sức mạnh quân sự của Trung Quốc, trách nhiệm đầu tiên nằm ở chính họ chứ không ở nước Mỹ. Điều này áp dụng với mọi đồng minh và đối tác của Mỹ.”

Với Nhật khi quốc phòng tùy thuộc vào liên minh an ninh với Mỹ, sự hiện diện của hơn 50,000 quân nhân Mỹ có thể là “lợi ích quốc gia cốt lõi” của nước Mỹ, nếu Nhật bị tấn công.

Tom Shugart, thành viên cao cấp bán thời gian tại Trung Tâm Nghiên Cứu Một Nền An Ninh Mới của Mỹ và cũng là một chuyên viên về đe dọa quân sự từ Trung Quốc, cũng chống lại ý kiến cho rằng sự thất bại trong việc ngăn ngừa Taliban kiểm soát toàn bộ Afghanistan có thể là chỉ dấu cho hành động của Mỹ tại eo biển Đài Loan. Ông nói:” Sức mạnh của nước Mỹ tại đại dương đã thiết lập nên và duy trì chính sách Hòa Bình Mỹ (Pax Americana). Một khi chính sách Liên Mỹ chấm dứt, đó là vì nước Mỹ không còn thống trị trên biển nữa chứ không phải vì núi cao ở châu Á.”

Tuy nhiên Shugart cũng báo động về nguy cơ Trung Quốc có thể đánh giá sai quyết tâm của Mỹ trong việc bảo vệ Đài Loan.” Theo Shugart, Trung Quốc có thể đánh giá sai quyết tâm Mỹ đứng sau Đài Loan, nếu họ tin tưởng sai lầm khi dựa vào quan sát của họ trong việc nước Mỹ rút khỏi Afghanistan. Ông nói: ”Bây giờ nếu Đài Loan không tự vệ đánh trả, đó lại là chuyện khác. Nhưng chúng ta đã biết trước khi chúng ta quan sát chính quyền Afghanistan đổ vỡ. Nói ngắn gọn, tôi không thấy lo lắng hơn, khi tôi thấy chính quyền Afghanistan trên căn bản sụp đổ mà không nổ súng và có vẻ phần lớn bị Taliban mua đứt.”

Giảng viên Simon Frankel Pratt của đại học Bristol ghi nhận:” Việc chống khủng bố hạn hẹp hơn việc chống bạo loạn nhiều.” Ông nói: ”Thời đại của những cuộc phiêu lưu quân sự tốn kém và xây dựng quốc gia, đã chấm dứt, ít ra trong tương lai gần. Những chiến dịch trong tương lai sẽ giống như những chiến dịch hiện nay đang triển khai ở Phi Châu, nơi nước Mỹ ít tham gia trực tiếp và tùy thuộc nhiều hơn vào đối tác là những lực lượng an ninh bản xứ.”

Khoảng một phút rưỡi sau khi bắt đầu buổi nói chuyện hôm Thứ Hai, Biden tuyên bố: ”Lợi ích quốc gia chính yếu của chúng ta tại Afghanistan ngày hôm nay vẫn còn lại đó như trước đây: phòng ngừa một cuộc tấn công khủng bố lên đất Mỹ.”

Thành viên Madiha Afzal của Viện Nghiên Cứu Brookings nói: ”Nhưng đây không nhất thiết là cách người Afghanistan hiểu trong bao nhiêu năm nay.” Bà cũng nói:” Điều người Afghanistan chưa rõ là những nỗ lực của Mỹ tại Afghanistan chỉ giới hạn vào chống khủng bố, bởi vì trong thời gian hiện diện ở đó, nước Mỹ đã giúp người Afghanistan xây dựng những định chế, tuy việc xây dựng quốc gia không phải là nhiệm vụ nguyên thủy hay điều tính toán trước. Với người Afghanistan, đặc biệt là với thế hệ trẻ và những người ở đô thị, vốn hưởng lợi từ những định chế mới này, sự đột ngột ra đi của người Mỹ và sự tiếp thu chính quyền của Taliban làm cho họ cảm thấy như bị bỏ rơi, và là sự phản bội lại những điều làm họ tin tưởng đây chính là tương lai của họ khi Mỹ hiện diện ở đây.”

Năm 1996, những người tân bảo thủ William Kristol và Robert Kagan đã viết trên tạp chí Foreign Affairs là vai trò của nước Mỹ sau Chiến Tranh lạnh nên là bá chủ từ thiện toàn cầu, trong đó nước Mỹ tích cực xiển dương những nguyên tắc điều hành của Mỹ ra nước ngoài, như dân chủ, thị trường tự do và tôn trọng tự do cá nhân.

Những tác giả này cũng nói rằng mục tiêu tối thượng của chính sách ngoại giao nước Mỹ nên là bảo vệ và củng cố sự ưu việt chiến lược và ý thức hệ của nước Mỹ, “bằng cách gia tăng an ninh nước Mỹ, ủng hộ bạn bè, thăng tiến lợi ích và bảo vệ các nguyên tắc của nước Mỹ trên thế giới.”

Những điều này đã tạo nên cơ sở cho chủ thuyết Bush. Một phần tư thế kỷ với hai cuộc chiến tranh sau đó, chính sách ngoại giao của nước Mỹ có vẻ đang ở một bước ngoặt mới.

Mặc Lý chuyển ngữ

(18/08/2021)

 

Tham khảo

[1] Ken Moriyasu, “From the ashes of Afghanistan, a ‘Biden Doctrine’ emerges“, Nikkei Asia, Aug 2021

https://asia.nikkei.com/Politics/International-relations/Indo-Pacific/From-the-ashes-of-Afghanistan-a-Biden-Doctrine-emerges

[2] William Kristol and Robert Kagan,” Toward a Neo-Reaganite Foreign Policy”, Carnegie Endownment for Internation Peace, Reprinted by permission of Foreign Affairs, July/August 1996

https://carnegieendowment.org/1996/07/01/toward-neo-reaganite-foreign-policy-pub-276

Phần Góp Ý/Bình Luận


Xin vui lòng bày tỏ trách nhiệm và sự tương kính trong việc sử dụng ngôn ngữ khi đóng góp ý kiến. Da Màu dành quyền từ chối những ý kiến cực đoan, thiếu tôn trọng bạn đọc hoặc không sử dụng email thật. Chúng tôi sẽ liên lạc trực tiếp với tác giả nếu ý kiến cần được biên tập.

Lưu ý: Xin vui lòng bỏ dấu tiếng Việt để giúp tránh những hiểu lầm đáng tiếc từ độc giả trong việc diễn dịch ý kiến đóng góp. Bài không bỏ dấu sẽ không được hiển thị. Xin chân thành cám ơn.

@2006-2019 damau.org ♦ tạp chí văn chương Da Màu Web services provided by InfoResources Center, Inc.
Log in | Entries (RSS) | Comments (RSS)