Trang chính » Biên Khảo, Giới thiệu tác phẩm, Hội Họa, Nghệ Thuật Email bài này

Nghệ Thuật Tạo Hình Việt Nam Hiện Đại

Trong thời gian đất nước bị chia cắt 1954 – 1975, nền văn hóa của hai miền Nam Bắc có nhiều dị biệt. Các thành tựu của mọi ngành sáng tác của miền Nam trong thời gian ấy đa dạng và luôn luôn có khuynh hướng tìm tòi để vươn đến những chân trời xa. Dù chiến tranh vẫn luôn luôn là một thực tại đau đớn, từ đất miền Nam đã mọc lên nhiều cây cối hoa quả, làm thành một vườn văn nghệ đa sắc, vừa mang đầy đủ đặc tính của những dưỡng chất nó hút từ các mạch ngầm của tổ tiên để lại, vừa bung ra tươi tắn nhờ những luồng gió tứ phương thổi tới. Văn, thơ, nhạc, họa ngành nào cũng có những đặc sắc riêng, dù cả miền Nam bị tan tác sau biến cố 1975, nhưng các tác phẩm hãy còn đó với đầy đủ giá trị tự tại của nó.

Nhưng cả một sự nghiệp như thế có nguy cơ bị rơi vào quên lãng sau khi miền Nam thua trận, như thực tế hơn ba mươi năm qua tại Việt Nam đã cho thấy. Trước tình cảnh ấy, người Việt Nam lưu vong ở nước ngoài phải làm công việc cố gắng sưu tập, sắp xếp, nhận định về cái gia tài không nhỏ mà đời sống văn nghệ của hai mươi năm miền Nam đã để lại. Vì thế mới có một Võ Phiến cặm cụi hàng chục năm trời để viết bộ Văn Học Miền Nam; mới có hàng loạt tạp chí văn học nghệ thuật vừa lo bảo tồn cái cũ, vừa phát huy các sáng tác mới; mới có những trang nhà lo sưu tầm và đưa lên mạng nhiều tác phẩm và tài liệu giá trị của nền văn học nghệ thuật miền Nam; mới có những hội đoàn như Hội Văn Học Nghệ Thuật Việt Mỹ… Và, đặc biệt, mới có một Huỳnh Hữu Ủy với tác phẩm  “Nghệ Thuật Tạo Hình Việt Nam Hiện Ðại.”

ntthvnhd_cover

Huỳnh Hữu Ủy là một người say mê mỹ thuật bẩm sinh. Ông không những yêu thích cái đẹp trong nghệ thuật tạo hình, mà còn có khuynh hướng tìm hiểu, học hỏi về ngành này. Nhờ những đặc tính ấy cộng với một bản chất rất trung thực, ông trở thành một nhà phê bình nghệ thuật có kiến thức và tâm huyết. Ông đã bỏ ra vài ba chục năm của đời ông để liên tục theo dõi, nhận xét, tìm hiểu và viết nên lịch sử thành hình của nền Hội họa Việt Nam hiện đại và các bước phát triển của nó. Ông còn đi sâu nghiên cứu từng họa sĩ và điêu khắc gia với tất cả sự mẫn cảm nghệ thuật và sự lương thiện trí thức, thể hiện lại họ trong cái bối cảnh văn hóa Việt Nam trong đó họ đã sáng tác. Công việc đó khó có nhà nghiên cứu nước ngoài nào, hoặc nhà nghiên cứu Việt Nam tuân thủ theo những tiêu chuẩn chính trị của nhà cầm quyền, có thể làm một cách trọn vẹn.

Cách viết phê bình nghệ thuật của Huỳnh Hữu Ủy rất đặc biệt. Nhờ ở phong cách rất tài hoa của ông, Huỳnh Hữu Ủy có thể chuyển tải vẻ đẹp của tác phẩm nghệ thuật đến người đọc, không phải với những biên khảo khô khan mà với những áng văn chương, lắm khi rất diễm lệ. Ðó là cách tốt nhất để tái tạo các vẻ đẹp từ dạng nghệ thuật tạo hình qua dạng chữ nghĩa.

Nhìn lại lịch sử của nền nghệ thuật tạo hình Việt Nam hiện đại từ lúc bắt đầu cho đến nay, Huỳnh Hữu Ủy cho rằng có hai giai đoạn quan trọng nhất: đó là thời kỳ 1925 – 1945, đặt để nền tảng cho nghệ thuật Việt Nam hiện đại, và thời kỳ 1954 – 1975 ở miền Nam, mà ông đánh giá “nền nghệ thuật mới bước đầu hình thành đã được phát triển tới cao điểm tại miền Nam, chung quanh trung tâm văn hóa Sài Gòn, với tất cả cái tốt đẹp nhất do hoàn cảnh lịch sử đưa lại.” Chính cá nhân Huỳnh Hữu Ủy cũng trưởng thành trong giai đoạn thứ hai này, ông đã có những quan hệ mật thiết với hầu hết các nghệ sĩ tạo hình miền Nam, đã đến thăm từng xưởng vẽ, xưởng làm tượng, đã theo dõi nhiều bức họa từ khi mới là phác thảo trên khung vải cho đến khi được trưng bày trang trọng trong phòng triển lãm. Ông đã sống, đã rung động theo với sự sáng tạo của bạn bè. Và cuối cùng ông trở thành người tốt nhất để viết về giai đoạn này, vì đã hiểu rất rõ và cảm rất sâu.

Cuốn sách này, do đó, ngoài tính cách tổng quát rất phong phú của nó về nghệ thuật tạo hình Việt Nam hiện đại, là cuốn sách duy nhất từ trước đến nay trình bày đầy đủ bộ mặt của nghệ thuật tạo hình miền Nam cho đến năm 1975.

Chi phí in khá cao của loại sách mỹ thuật đã làm chậm ngày in sách lại vài năm so với dự tính ban đầu. Sau nhiều lần quảng bá, kêu gọi, chúng tôi đã nhận được những sự trợ giúp cần thiết, một số vị đã đặt mua sách trước, một số vị khác đã vui lòng giúp đỡ tài chánh cho Hội để dự án này có thể tiến hành. Hội VAALA đặc biệt biết ơn họa sĩ Nguyễn Ðồng trong một thời gian dài đã bỏ công sức để trình bày toàn bộ tác phẩm.

Việt Nam là một trong những nước không may trong thế kỷ 20, đã bị chiến tranh dai dẳng và cả chế độ chính trị làm thui chột, mất mát đi nhiều tài sản và tiềm năng văn hóa. Nhiều thành tựu có nguy cơ biến mất đi không để lại dấu vết nếu không có những tấm lòng và sự cố gắng làm phục hoạt và lưu giữ lại. Huỳnh Hữu Ủy đã hoàn tất tác phẩm của cả một đời ông chỉ nhằm mục đích ấy. Hội VAALA chật vật tìm nguồn tài trợ trong nhiều năm để thực hiện in ấn tác phẩm này cũng chỉ vì mục đích ấy. Cầm cuốn sách “Nghệ Thuật Tạo Hình Việt Nam Hiện Ðại” này trên tay, quý độc giả hẳn cảm thấy được sức nặng của bao khó nhọc, bao quyết tâm, và bao tấm lòng. Và cả sức nặng của Thời Gian nữa. Nay tác phẩm đã hoàn tất, mở ra cho tất cả mọi người một lúc hai phương hướng, một nhìn về quá khứ để biết người Việt Nam đã thể hiện cái Ðẹp ra sao trong một thế kỷ qua, và một hướng về tương lai, để xem với quá khứ như thế, thì những thế hệ trẻ của chúng ta sẽ làm gì để tiếp tục.

Phạm Phú Minh

* Đọc nhân buổi ra mắt sách “Nghệ Thuật Tạo Hình Việt Nam Hiện Ðại” tại trung tâm VAALA

bài đã đăng của Phạm Phú Minh


Phần Góp Ý/Bình Luận


Xin vui lòng bày tỏ trách nhiệm và sự tương kính trong việc sử dụng ngôn ngữ khi đóng góp ý kiến. Da Màu dành quyền từ chối những ý kiến cực đoan, thiếu tôn trọng bạn đọc hoặc không sử dụng email thật. Chúng tôi sẽ liên lạc trực tiếp với tác giả nếu ý kiến cần được biên tập.

Lưu ý: Xin vui lòng bỏ dấu tiếng Việt để giúp tránh những hiểu lầm đáng tiếc từ độc giả trong việc diễn dịch ý kiến đóng góp. Bài không bỏ dấu sẽ không được hiển thị. Xin chân thành cám ơn.

*

@2006-2019 damau.org ♦ tạp chí văn chương Da Màu Web services provided by InfoResources Center, Inc. Scroll Up
Log in | Entries (RSS) | Comments (RSS)