Biden trơ trẽn về Bin Laden
Phó Tổng Thống Joe Biden
Lời người dịch: Tuy dưới tên báo tại trang bình luận, The Washington Post chạy dòng chữ: “An Independent Newspaper” (Tờ báo độc lập), tuy vậy báo này chuyên ủng hộ các ứng viên tổng thống thuộc đảng Dân Chủ. Năm nay, chắc cũng sẽ ủng hộ Obama. Nhưng không phải vì thế mà báo này không đăng những bài bất lợi cho phía Dân Chủ. Dịch đăng bài này, chúng tôi không nhằm mục đích ủng hộ hay chống liên danh nào, mà chỉ muốn trình bầy một sắc thái của nền báo chí tự do, trong một cuộc bầu cử tự do.
Trong cuộc vận động bầu cử năm 2012, Phó Tổng Thống Biden đã trở thành xếp múa rối tung hô chiến dịch hạ sát bin Laden, trong khi tuyên bố rằng Mitt Romney trong trường hợp tương tự có lẽ đã không ra lệnh tấn công – điều mà theo cách nói của Biden, Romney không xứng đáng làm tổng thống.
Chuyện này có vấn đề, vì Joe Biden trước đã chống lại chiến dịch hạ sát bin Laden.
Trong diễn văn tại Đại Hội Toàn Quốc Đảng Dân Chủ, Biden không tiếc lời ca tụng Tổng Thống Obama về vụ tấn công bin Laden: “Barack đã hiểu rằng việc tìm kiếm bin Laden quan trọng hơn nhiều việc bài trừ một tên lãnh đạo khiếp đảm khỏi chiến trường; nó là chuyện sửa lại một sai lầm không thể tả được, hàn gắn một vết thương mà hầu như trái tim nước Mỹ không thể chịu đựng nổi”. Ông đã mô tả sự việc diễn ra như thế nào: “Chúng tôi ngồi hàng ngày tại Phòng Tình Hình (Situation Room). Ông ấy lắng nghe những hiểm nguy và dè dặt về vụ đột kích. Và ông ấy hỏi những câu hắc búa. Nhưng khi Đô Đốc William McRaven nhìn thẳng vào mắt ông và nói. ‘Thưa Ngài, chúng ta có thể hoàn thành chuyện này’, tôi biết là vào lúc ấy Barack đã quyết định. Ông đã trả lời cả quyết. Ông nói làm đi. Và công lý đã được thi hành”.
Rồi, trích một câu cũ, ngoài ngữ cảnh từ năm 2007, Biden tố rằng người đại diện Đảng Cộng Hòa chắc đã không làm như vậy. “Ông ta đã sai lầm. Nếu quý vị hiểu rằng trái tim nước Mỹ cần phải được hàn gắn, chắc quý vị đã làm y hệt như Tổng Thống đã làm”.
Té ra, Biden đã bỏ qua một chi tiết vô cùng quan trọng trong cuộc bàn tính tại Phòng Tình Hình – Biden đã khuyên Obama đừng làm điều ông ta đã làm. Trong số các cố vấn của Obama, chỉ có mình Biden đã chống lại tất cả mọi dự trù được bàn tới để giết Osama bin Laden.
Trong số báo mới của tạp chí Vanity Fair, Mark Bowden – tác giả cuốn sách mới Chung cuộc: Vụ Hạ sát Osama bin Laden (The Finish: The Killing of Osama bin Laden) – viết:
Đã có tường thuật rộng rãi trong nhiều tuần và nhiều tháng sau vụ đột kích rằng hầu hết, ít nhất là nhiều, cố vấn hàng đầu của tổng thống đã chống lại vụ tấn công. Điều này không đúng. Gần như tất cả mọi người hiện diện đều đồng ý. Chỉ có hai người bất đồng quan trọng là Biden và [Bộ Trưởng Quốc Phòng lúc bấy giờ là Robert] Gates, và trước cuộc đột kích, Gates đã đổi ý.
Theo Bowden, có hai lựa chọn được bàn tính về việc giết bin Laden: Oanh tạc bằng máy bay không người lái hoặc đột kích bằng lực lượng đặc biệt. Gates, Giám Đốc Trung Tâm Chống Khủng Bố Michael Leiter, và Phó Chủ Tịch Bộ Tham Mưu Liên Quân Cartwright biện luận cho việc oanh tạc bằng máy bay không người lái. Tất cả những người khác thiên về đột kích bằng lực lượng đặc biệt (kể cả cố vấn an ninh của Biden là Tony Blinken). Nhưng khi đến phiên Biden phát biểu, ông ta hướng về Obama và nói: “Thưa Tổng Thống, tôi đề nghị: đừng làm”.
Lý lẽ của Biden không dựa trên an ninh quốc gia, mà trên chính trị bầu cử. “Phó tổng thống không bao giờ thiếu những tính toán về chính trị”, Bowden viết, dựa trên những cuộc phỏng vấn độc quyền với Obama và các giới chức hàng đầu. “Biden tin rằng nếu tổng thống quyết định chọn bất cứ biện pháp nào, dù trên không hay trên bộ, và nếu thất bại, Obama sẽ phải từ biệt với nhiệm kỳ hai.”
Sau cuộc họp ở Phòng Tình Hình, Gates gọi Bạch Ốc nói với tổng thống rằng ông đã thay đổi ý kiến và ủng hộ biện pháp đột kích. “Thế là cuối cùng”, Bowden viết “tất cả mọi người cố vấn hàng đầu của tổng thống, trừ Biden, đã thiên về biện pháp hành động ngay”.
Vậy mà hôm nay chính Biden – kẻ duy nhất chống đối biện pháp hành động ngay để giết bin Laden – người đã mô tả Romney không xứng đáng với chức vụ vì bị ông tố đã chống lại điều đó. Tất nhiên, không có bằng cớ là Romney đã không ra lệnh đột kích Bin Laden. Nhưng bây giờ chúng ta biết chắc rằng, nếu cứ tùy theo Biden, thì vụ đột kích đã không thể tiến hành.
Tất nhiên, việc Biden chống lại cuộc hành quân giết bin Laden chẳng có gì ngạc nhiên. Sự thật là Biden có thành tích gần như hoàn hảo về việc đã sai lầm hầu hết về những vấn đề ngoại giao quan trọng mà Hoa Kỳ đã phải đối phó trong ba thập niên qua. Ông ta đã ủng hộ việc đình chỉ võ khí hạt nhân vào thập niên 1980, chống lại hỏa tiễn liên lục địa phòng thủ và báo động một vụ thi đua võ trang mới nếu Hoa Kỳ rút khỏi Hiệp Ước Chống Hỏa Tiễn Liên Lục Địa (chúng ta đã rút ra, và chẳng nảy sinh cuộc chạy đua nào). Ông ta đã phản đối việc giúp phe dân chủ kháng chiến tại Nicaragua để chống lại chủ nghĩa cộng sản ngay tại lục địa chúng ta, phản đối chuyện Reagan gia tăng phòng thủ để làm Liên Xô phá sản, phản đối cuộc chiến Vùng Vịnh lần đầu để giải phóng Kuwait, và vào năm 2007 chống tăng quân đề đẩy lui phe nổi dậy và đè bẹp al-Qaeda tại Iraq. Với thành tích này, chẳng có gì đáng “sốc” việc Biden chống vụ giết bin Laden. Nhưng Biden thật trơ trẽn khi công khai trách cứ Romney về chuyện giả tưởng là Romney trong cương vị tổng thống sẽ chống lại cuộc hành quân tiêu diệt bin Laden, khi chính Biden là người đã chống lại chuyện này.
Biden thích nêu ra việc Romney và Paul Ryan thiếu kinh nghiệm về chính sách ngoại giao. Và đó là sự thật, Biden quả có rất nhiều kinh nghiệm hơn các ứng cử viên của đảng Cộng Hòa – kinh nghiệm về sự sai lầm. Để coi trong cuộc tranh luận dành cho ứng viên phó tổng thống vào thứ Năm (11 tháng 10, 2012), Biden có dám nhắc lại khẩu hiệu nay đã trở thành nổi tiếng của ông ta “[hãng chế tạo xe hơi] GM sống, và bin Laden chết” (GM [General Motors] is alive, and Bin Laden is dead). Nếu ông ta dám nhắc lại, Ryan chỉ cần trả lời giản dị, “Joe, Bin Laden chắc không chết nếu [nước Mỹ] đã theo chủ trương của ông”.
Marc A. Thiessen là một chuyên gia cộng tác với American Enterprise Institute, viết một mục hàng tuần trên báo mạng The Washinbgton Post.
————–
Nguồn: Marc A.Thiessen, “Biden’s Bin Laden Hypocrisy,” The Washington Post online (Monday, October 8, 2012)
Thưa ông Chu Hà,
Trước hết, xin cám ơn ông đã đọc, và còn bỏ thì giờ góp ý.
Ông không tìm thấy trong bản dịch từ thích hợp với “hypocrisy” trong tựa của nguyên tác, vì tôi không dịch tựa của nguyên tác, mà đặt tựa mới: dùng “trơ trẽn” thay cho “đạo đức giả”.
Đúng như ông đã trình bầy, từ “hypocrisy” thường được chuyển sang Việt ngữ là “đạo đức giả” hay “giả hình”. Đạo đức giả tự nó có liên hệ tới đạo đức. Trong vụ ông Biden đổ tội cho ông Romney chống lại cuộc đột kích hạ sát Bin Laden, theo tôi, chỉ là tính toán về chính trị, không liên hệ tới đạo đức. Ông Biden là người duy nhất trong số các cố vấn cao cấp của ông Obama chủ trương không nên có cuộc đột kích giết Bin Laden, không phải vỉ ông chống giết người nói chung (một vấn đề đạo đức), mà chỉ vì ông sợ nếu thất bại thì Obama và ông sẽ thất cử. Khi lời nói hay việc làm không có liên hệ tới đạo đức, thì cũng không có đạo đức giả
Trong bài báo nguyên tác, tác giả có nói “But it takes chutzpah for Biden to publicly castigate Romney for his imaginary opposition to the bin Laden operation, when Biden actually opposed the bin Laden operation”. Từ “chutzpah” có hai nghĩa: liều lĩnh hay trơ trẽn. Chính Biden chống cuộc đột kích hạ sát Laden, rồi trước bàn dân thiên hạ, đổ tội cho Romney làm việc này, đó là thái độ trơ trẽn hay trơ tráo, không phải đạo đức giả.
Ngoài ra, tôi có thể thay từ “đạo đức giả” bằng “trơ trẽn” trong tựa bài báo không? Việc thay đổi tựa một cuốn sách hay bài báo là chuyện bình thường đối với nhà xuất bản, tòa soạn, hay người dịch. Như một thí dụ thời sự mà bạn Black Raccoon đã nêu ra, người đọc không thể tìm thấy mấy chữ “Báu vật của đời” dịch từ chữ nào trong “Phong nhũ phì đồn”, là tên trong nguyên tác cuốn truyện của nhà văn Mặc Ngôn mới được Giải Nobel Văn chương.
Hy vọng phần nào đã giải đáp được thắc mắc của ông.
Trân trọng
Từ “hypocrisy” mà “chuyển ngữ” thành “trơ trẽn” thì kể cũng lạ, đáng nên tìm hiểu lắm:
Tôi không có trong tay quyển tự điển Anh Việt nào cả, nên chỉ biết hóng hớt qua vài ba quyển tự điển trên mạng và cũng chưa thử tìm hiểu xem là những quyển này có uy tín, có tin cậy được và luôn cả là có phải chúng cùng một giuộc với nhau hay không, thì chỉ thấy chỗ thì dịch là “đạo đức giả”… (Vdict.com, vân vân), chỗ thì “giả nhân nghĩa”, hoặc “tính ngụy biện” (translate.google.com). Không thấy đâu dịch là “trơ trẽn”.
Sách Phúc Âm hay nói về sự đạo đức giả, điển hình là hay đề cập đến những người Pha-ri-siêu, thí dụ vậy; và nếu tôi nhớ không lầm thì hồi xưa chữ được dùng trong sách Phúc Âm in ra thời đó là cụm từ “bọn giả hình” hay đại khái thể để chỉ những người Pha-ri-siêu tiêu biểu này, chứ không thấy gọi những người này là “bọn trơ trẽn”. Hành vi giả hình của họ có thể hoặc chắc chắn là trơ trẽn. Nhưng sự trơ trẽn nói chung tự nó không thôi khó có thể là một hành vi cụ thể tỷ như: đi, đứng, làm một công việc gì đó… kể cả việc biểu hiện một sự đạo đức giả, mà chỉ có thể là một đặc tính, một tính chất của hành vi giả hình hay của bất kỳ một hành vi hay một sự việc nào khác.
Ngoài ra, nội dung bài báo (nguyên tác cũng như bản dịch) cho thấy sự kiện Joe Biden phạm sai lầm rất nhiều. Nó trình bày, nó cho thấy sự đạo đức giả, sự giả hình của ông ta là một sự kiện, và có thể là một sự kiện không thể chối hay tranh cãi, nhưng nó có vẻ như không hề đề cập hay phê phán hoặc đánh giá gì về hành vi giả đạo đức nói trên của Joe Biden (là trơ trẽn hay gì gì đó chẳng hạn). Ngay cả khi cho rằng:” Và đó là sự thật, Biden quả có rất nhiều kinh nghiệm hơn các ứng cử viên của đảng Cộng Hòa – kinh nghiệm về sự sai lầm” thì đó cũng là sự trình bày sự kiện: sự kiện những sai lầm của Joe Biden.
Thành thử ra khi trở về đầu trang, đọc lại phần “Lời người dịch:…”, tôi thấy có phần hơi hoang mang bởi tuồng như có một cái gì đó cũng… không chắc là thiệt.
Tranh luận – Debate thường có đặc tính và hội những yếu tố sau:
– Giữa 2 đối thủ tranh đua
– Xảy ra trong nghị trường
– Có sự điều hợp
– Phải có chương trình và kế hoạch đề xuất để làm căn bản tranh biện
– Có khán giả làm trọng tài theo dõi nhận xét và quyết đoán kết quả
Nói tóm tắt, người dân đóng thuế trả tiền cho quý vị công bộc “public servants” để ăn nói và tranh luận bàn cãi các vấn đề quốc kế dân sinh và phát triển đất nước. Điều này dễ nhận ra sự khác biệt nơi các quốc gia độc tài hay độc đảng toàn trị. Đó là sự ngược ngạo quay chiều: công bộc nín, dân chúng cãi!