Trang chính » Dịch Thuật, Sáng Tác, Sang Việt ngữ, Thơ Email bài này

Nguyên Âm ♦ Con Tàu Say


♦ Chuyển ngữ:
0 bình luận ♦ 16.02.2011

(Trích trong Rimbaud Toàn Tập, do nhà văn Huỳnh Phan Anh dịch và chú giải)

 

TIỂU SỬ ARTHUR RIMBAUD

1854: Sinh ngày 20 tháng 12 tại Charleville nước Pháp.

1865: Học trường trung học Charleville.

1869: Kết bạn với thày Georger Izambard.

1870: Trốn nhà đi Charleroi và Paris, sau đó lầ thứ 2 đi Bruxelles.

1871: Trốn nhà lần thứ 3 đến Paris. Từ những lá thư "Người thấu thị" kết bạn thân thiết với Verlaine.

1872: Đến Bruxelles và Luân Đôn với Verlaine.

1873: Tập "MỘT MÙA ĐỊA NGỤC" được in tại Bruxelles.

Verlaine bắn Rimbaud bị thương nằm bịnh viện. Verlaine ở tù 2 năm.

1874: Đến Luân Đôn với Germain Nouveau viết "HOA ĐĂNG".

1875: Gặp lại Verlaine. Đi bộ đến Ý. Trở về Charleville.

1876: Gia nhập lính lê dương tại Hòa Lan, sau đó đào ngũ, trở về Pháp.

1877: Đến Cologne, Brême, Stockholm, Rome.

1878 – 1880: Trông coi công trường tại Chypre. Bịnh thương hàn, về Pháp. Rồi trở lại công trường ở Chypre. Tìm việc "trong tất cả hải cảng ở Biển Đỏ". Làm việc tại Aden. Trưởng đại lý tại Harrar.

1881 – 1890: Thám hiểm và buôn bán tại Harrar (có cả buôn bán vũ khí).

Tại Pháp, La Vogue xuất bản HOA ĐĂNG và MỘT MÙA ĐỊA NGỤC.

1891: Bị ung thư ở đầu gối phải, rời châu Phi về Marseille. Cưa chân. Ngày 10 tháng 11 Rimbaud qua đời .

Tác phẩm: HOA ĐĂNG và MỘT MÙA ĐỊA NGỤC là hai tác phẩm chính của Rimbaud.

 

 

 

Nguyên Âm

 

A đen, E trắng, I đỏ, U lục
O xanh: nguyên âm, nảy sinh tiềm tàng
A, bụng lông đen loài ruồi sặc sỡ
Vo ve quanh mùi hôi thúi hung hăng

E, vẻ trong trắng của lều và hơi.
Mũi băng chĩa, vua trắng, dù run rẩy,
I, màu đỏ tía, máu phun, môi cười
Trong giận dữ hoặc ngất ngây sám hối,

U, chu kỳ, chấn động của biển xanh,
Niềm yên ả bãi chăn thú, sóng gợn,
Thuật luyện đan in lên vầng trán chăm

O, hồi kèn cuối cùng vang điệu lạ,
Niềm im lặng của thế giới, thiên thần.
Hỡi Omega, tia Mắt Nàng tím ngát!
 

1872

 

* Bài thơ khơi gợi cả một văn chương với vô số những nỗ lực soi sáng, giải mã dựa trên những cơ sở khoa học lẫn văn học mặc dầu nói theo Verlaine, Rimbaud “bất cần A có màu đỏ hay màu lục, anh thấy nó như vậy, chấm hết!” Điều không chối cãi ở đây là Rimbaud gán cho màu sắc một giá trị biểu tượng, màu đen gợi ý tưởng về sự chết chóc, màu trắng thuần khiết, màu lục thanh thản…, và chàng đã viết nên bài thơ của mình bằng trực giác thị quan hơn là thính quan, chàng nhìn thay vì nghe các nguyên âm, từ đó, nói theo Suzanne Bernard, bài thơ gợi lên dưới mắt người đọc những bức tranh rực rỡ, những hình ảnh chuyển động, một thứ kính vạn hoa lấp lánh màu sắc và ấn tượng. Sự liệt kê không bình thường từ A tới O (còn gọi Oméga) cho thấy Rimbaud muốn bao gồm cả cái toàn thể, cái phổ quát. Hồi kèn cuối cùng tức hồi kèn tận thế đánh dấu sự kết thúc của thời gian, điểm Oméga của thế giới.

 

 

 

Con Tàu Say

 

Tôi bước xuống những dòng sông bình lặng,
Không còn những người kéo thuyền hướng dẫn:
Bọn da đỏ đã dùng họ làm bia
Khi đã đóng họ vào cột tô màu.

Tôi vô tư với mọi đoàn thủy thủ
Vác gạo xứ Flandre hoặc bông gòn Anh
Hết đám kéo thuyền hết cơn huyên náo,
Những dòng sông cứ để tôi mặc tình.

Trong tiếng thủy triều bập bềnh giận dữ,
Mùa đông nào, điếc hơn óc trẻ nhỏ,
Tôi chạy miết! Những bán đảo bứt đi
Trong hỗn độn với niềm vui tràn bờ.

Tôi thức giấc có giông tố chúc lành,
Tôi nhảy múa nhẹ tênh trên sóng nước
Như bước lang thang muôn thuở tròng trành,
Mắt đèn lồng mười đêm liền chẳng tiếc.

Ngọt hơn cơm táo ngập răng trẻ nhỏ,
Làn nước xanh tràn ngập cả vỏ tàu,
Rửa sạch trơn vết rượu và nôn mửa,
Nào bánh lái, nào neo móc vất bừa.

Tôi đã tắm trong bài thơ biển cả,
Trắng màu sữa và lấp lánh thiên thể,
Đang ngấu nghiến màu trời xanh, và nơi
Đường mớn nước đôi lúc một xác người;

Nơi bất chợt nhuốm xanh, những mê cuồng
Và nhịp chậm dưới ánh sáng đỏ lựng,
Mạnh hơn rượu, bát ngát hơn cung đàn,
Sục sôi màu đỏ tình yêu cay đắng!

Bầu trời vỡ vụn và những cầu vồng,
Sóng dồi và hải lưu: tôi biết tới
Chiều, rồi bình minh trắng xóa mênh mông,
Và đã thấy điều tưởng đâu đã thấy!

Mặt trời thấp trong kinh hoàng thần bí,
Ánh lên những tia máu tím ngát, và
Những làn sóng run rẩy cuốn đi xa
Trông chẳng khác diễn viên kịch cổ đại!

Tôi đã mơ đêm xanh tuyết sáng choang,
Chầm chậm nụ hôn dâng lên mắt biển,
Sự lan truyền những dòng nhựa lạ thường
Và rực vàng, xanh, lân tinh ca hát!

Tôi mãi dõi theo những đợt sóng lừng
Trên đá ngầm như đàn bò điên loạn,
Không biết các vùng Marie lấp lánh
Có thể đẩy mõm đất tới đại dương!

Đụng phải những vùng Floride khủng khiếp,
Lẫn với hoa là mắt báo da người!
Và lẫn với những đàn thú màu lục,
Lớp lớp cầu vồng sát dưới chân trời!

Chợt náo động những đầm lầy mênh mông
Trong đấm bấc rã mục xác Léviathan (1)!
Nước xối xả giữa những nơi lặng gió
Và xa xa phía vực sâu thác đổ!

Sông băng, mặt trời bạc, sóng xà cừ,
Bầu trời than hồng, vũng cạn gớm ghiếc
Nơi rắn khổng lồ làm mồi cho rệp,
Cây cối gãy đổ, mùi hắc mù trời!

Muốn chỉ đàn em nhỏ loài cá tráp
Trong làn sóng xanh, cá vàng, cá hát,
Rời vũng tàu, bọt hoa ru bước tôi,
Và từng chập gió chấp cánh tôi bay.

Bước lãng du đôi khi phải mệt lả,
Trôi tròng trành trong tiếng khóc biển cả
Dâng lên tôi những bông hoa âm u,
Tôi ở lại, như một người nữ đang quỳ.

Như hòn đảo đu đưa lời tranh cãi
Và phân loài chim lắm chuyện mắt vàng,
Và tôi lướt đi, mắt mơ hồ thấy
Người chết đuối bước lùi xuống, ngủ yên.

Tôi, con tàu dưới lớp tảo chằng chịt,
Bị bão ném vào không trung lặng ngắt,
Và các tàu buồm và tàu tuần tra
Chẳng buồn vớt bộ khung say xỉn nước;

Trên mù tím nhả khói lướt băng băng,
Tôi xuyên thủng bức tường bầu trời đỏ
Mang mũi dãi trời, địa y vầng dương:
Mứt kẹo ngon cho các nhà thơ lớn!

Tôi chạy, tia điện lỗ chỗ người tôi,
Tấm ván điên đàn ngư mã hộ tống,
Những tháng bảy quất gậy cho đổ sụp
Bầu trời hải ngoại mớ phễu sục sôi.

Tôi run rẩy, cách năm mươi hải lý,
Ngựa biển động đực, những cơn xoáy dày,
Những bất động xanh tháo cuộn dài dài,
Tiếc châu Âu với lan can cũ kỹ!

Tôi đã thấy những quần đảo sao trời
Và những đảo với bầu trời điên loạn
– Triệu cánh chim vàng, sức mạnh tương lai
Vẫn lưu đày trong đêm dài vô tận?

Tôi đã khóc nhiều! Bình minh chán ngán,
Chị Hằng khốc liệt, vầng dương đắng cay:
Tình yêu làm tôi đờ đẫn ngất ngây.
Xương cốt vỡ vụn, thà vùi trong biển (2)!

Một làn nước châu Âu tôi khát vọng,
Đó là vũng nước (3) đen ngòm, lạnh cóng
Buổi chiều ngát hương một chú bé buồn
Thả con tàu như cánh bướm tháng năm.

Mệt rồi, sóng biển, thôi ta không thể
Cứ bám theo tàu chở bông ngược xuôi,
Đi qua niềm kiêu hãnh những lá cờ,
Lội dưới những con mắt tàu khủng khiếp.
 

Tháng chín 1871

(1) Leviathan: con quỷ trong kinh thánh
(2) Con tàu, hay chính Rimbaud, đã mỏi mệt, hết ảo tưởng, cô đơn, đờ đẫn, chỉ còn mong kết thúc cuộc phiêu lưu, tìm cái chết trong biển sâu (chứ không phải tiếp tục vượt biển!)
(3) Vũng nước: Một cái ao nhỏ. Đó là làn nước châu Âu duy nhứt mà Rimbaud còn ước muốn: Một vũng nước trong đó người ta chỉ có thể thả con tàu giấy như tuổi thơ từng biết tới.

 

 

 

.

bài đã đăng của Arthur Rimbaud


Phần Góp Ý/Bình Luận


Xin vui lòng bày tỏ trách nhiệm và sự tương kính trong việc sử dụng ngôn ngữ khi đóng góp ý kiến. Da Màu dành quyền từ chối những ý kiến cực đoan, thiếu tôn trọng bạn đọc hoặc không sử dụng email thật. Chúng tôi sẽ liên lạc trực tiếp với tác giả nếu ý kiến cần được biên tập.

Lưu ý: Xin vui lòng bỏ dấu tiếng Việt để giúp tránh những hiểu lầm đáng tiếc từ độc giả trong việc diễn dịch ý kiến đóng góp. Bài không bỏ dấu sẽ không được hiển thị. Xin chân thành cám ơn.

*

@2006-2019 damau.org ♦ tạp chí văn chương Da Màu Web services provided by InfoResources Center, Inc. Scroll Up
Log in | Entries (RSS) | Comments (RSS)