Trang chính » Biên Khảo, Dịch Thuật, Giới thiệu tác giả, Sang Việt ngữ Email bài này

Edith Grossman, người dịch tác phẩm của Garcia Marquez, bênh vực nghệ thuật dịch


♦ Chuyển ngữ:
2 bình luận ♦ 14.05.2010

edith grossman

Dịch giả Edith Grossman

New York – Nếu bạn là độc giả ái mộ Gabriel Garcia Marquez hay đã đọc bản dịch mới nhất của quyển “Don Quixote,” có thể bạn đã biết danh của Edith Grossman.

Bạn sẽ thấy tên của Bà in trên bìa của quyển “Don Quixote,” ngay dưới tên của tác giả Miguel de Cervantes, hay đã nhận biết Bà từ “Love in the Time of Cholera” (Tình Yêu Thời Dịch Tả) cũng như nhiều tác phẩm khác của Garcia Marquez. Bạn sẽ rất vui khi biết là công việc dịch thuật của Bà được đáp đền xứng đáng, rất được kính trọng, và luôn luôn “đắt hàng.”

Đối với giới cầm bút cuộc sống như thế thật là thoải mái, càng đặc biệt hơn đối với việc dịch thuật, lãnh vực chuyên môn của Grossman.

Một cái nghề cổ xưa và vô giá, giấy thông hành để thăm viếng bất cứ nền văn hóa xa lạ nào, dịch thuật đã được các văn hào thế giới như Alexander Pope, Ezra Pound và Saul Bellow thực hành. Một vài thành ngữ nổi tiếng, tưởng như “bẩm sinh” trong tiếng Anh, từ câu “tôi xướng ca về loài người và vũ khí” [“Of Arms and the Man I sing” được dịch từ câu La-tinh “Arma virumque cano” mở đầu vở kịch thơ Aeneid của Virgil] cho đến câu “ai ai vào đây đều từ bỏ hy vọng,” [từ câu “Lasciate ogne speranza, voi ch’intrate” trước ngưỡng cửa địa ngục trong tác phẩm The Divine Comedy của thi hào Dante] đã bắt nguồn từ những truyền thống văn chương khác.

Nhưng nói chung, địa vị của người dịch có thể xem tương đương với địa vị của một người chắp bút – một người đứng sau lưng mờ nhạt và không được trả công đúng mức. Cũng như những nhà văn chắp bút, họ thường được trả một giá cố định và không được hưởng hoa hồng. Những nhà điểm sách hay phê bình thường không để ý đến dịch giả hay chỉ khen lấy lệ – và điều này làm bà Grossman cáu tiết – khi được phê là “có đủ khả năng” phiên dịch văn bản chính.

why translation matters

“ ‘Đủ khả năng dịch,’ đủ như thế nào, so với cái gì chứ?” bà Grossman hỏi. Quyển Why Translation Matters (Tại sao Dịch Thuật lại Quan Trọng?) là lời biện hộ súc tích và hùng hồn cho nghề nghiệp của bà, vừa được Yale University Press xuất bản. “Người điểm sách rõ ràng là không đọc được tiếng Spanish. Làm sao hắn biết là bản dịch có đủ tốt hay không? Họ trích một đoạn dài để dẫn chứng cách viết của tác giả nhưng không có lời nào nhắc đến công của dịch giả.”

Trong môi trường xuất bản đang xuống dốc hiện nay, ít đề tài nào làm người ta bi quan hơn là ngành dịch thuật.  Theo con số thống kê thường được nhắc tới trong bản tổng kết năm 2005 của R. R. Bowker, một cơ quan nghiên cứu–chỉ có 3% trong tổng số sách xuất bản hằng năm ở Mỹ được dịch từ ngoại ngữ – so với Châu Âu với tỉ lệ sách dịch trong tổng số sách xuất bản có thể lên đến 10% hay cao hơn.

Các văn hào được trao giải Nobel những năm gần đây như Jean-Marie Gustave Le Clézio và Herta Mueller vẫn hầu như không được độc giả Mỹ biết đến, bởi vì rất ít tác phẩm của họ được xuất bản trong Anh ngữ. Nhiều nhà văn khác được tôn vinh ở ngoài biên giới nước Mỹ, nhưng không được biết đến trong lãnh thổ nước Mỹ, trong số đó có nhà văn Rabee Jaber của Li-băng, nhà văn Hồ Anh Thái của Việt Nam và nhà văn quá cố Uwe Johnson của Đức.

Hai yếu tố ảnh hưởng là thương mãi và văn hóa. Anh ngữ là ngôn ngữ phổ thông nhất trên thế giới do đó tỉ lệ tác phẩm Anh ngữ xuất hiện ở các quốc gia khác nhiều hơn, đó là điều dĩ nhiên. Về mặt địa lý dân Hoa kỳ sống biệt lập vì đất rộng, điều này củng cố sức kháng cự của dân Mỹ, bắt họ đọc các tác phẩm dịch cũng khó khăn như bắt họ xem phim có phụ đề Anh ngữ.

“Dường như công chúng Mỹ bị dị ứng với một số loại sách. Khi người ta biết quyển sách ấy là một tác phẩm dịch, họ tự động nghĩ là không cần phải đọc quyển sách ấy,” ông Daniel Halpern phát biểu. Ông Halpern là trưởng ban biên tập của Ecco Press–một chi nhánh xuất bản của Harper Collins–đã ủy thác cho bà Grossman dịch tác phẩm “Don Quixote.”

“Có rất nhiều cơ cấu trong ngành xuất bản không muốn tham gia vào ngành dịch thuật; bởi vì chuyện này tốn rất nhiều công lao,” Jonathan Galassi, chủ nhà xuất bản Farrar, Strauss & Giroux—một nhà xuất bản có danh tiếng lâu đời trong việc xuất bản sách dịch.

“Cho dù tất cả các nhà xuất bản có dành 20% tổng số sách xuất bản cho thị trường sách dịch đi nữa, phần lớn những tác phẩm dịch này sẽ không có độc giả. Đây không chỉ là vấn đề xuất bản một quyển sách, mà là xuất bản để phục vụ số lượng độc giả tự nguyện đến với sách dịch.

Các dịch giả và những nhà xuất bản không nhất trí về chuyện thị trường sách dịch hiện đang thịnh hay suy. Grossman vốn quen thuộc với văn học dịch từ năm 1970 bảo rằng bà không thấy có sự suy giảm. Bà còn cho là người đọc hiện nay có vẻ đón nhận sách dịch nhiều hơn. Bà đưa ra những thí dụ như Archipelago Books và Open Letter Books thuộc trường đại học Rochester cùng với những dự án dịch thuật của PEN Trung Tâm Văn Bút Hoa Kỳ.

Susan Bernofsky, Phó Chủ tịch Ban Dịch Thuật của PEN, thì thấy từ lúc cơn khủng hoảng kinh tế bắt đầu năm 2008, người ta ngại ngần không muốn đầu tư vào việc xuất bản sách dịch. Chad Post, chủ nhà xuất bản Open Letter, nói rằng không nhất thiết số sách dịch trở nên ít hơn, nhưng ít khi được các nhà xuất bản lớn đảm nhiệm.

“Vẫn có rất nhiều tác phẩm văn học nổi tiếng trên thế giới được xuất bản, tuy nhiên những quyển sách này được xuất bản bởi những nhà xuất bản nhỏ và độc lập của các trường đại học.” Post nói. “Và hầu như đa số tất cả các tác phẩm này đều không được giới truyền thông chú ý hay được sắp xếp trong tiệm sách với mục đích lôi cuốn sự chú ý của số lớn độc giả.”

Những điều kiện giúp cho quyển sách được chú ý – quảng bá, lời khen ngợi nhiệt tình của những người điểm sách, lời truyền miệng của độc giả – có thể biến quyển sách dịch thành quyển sách bán chạy. Quyển “Don Quixote” do Grossman dịch đã bán hơn 100,000 quyển, theo con số thống kê của Nielsen BookScan, cơ quan đã theo dõi 75 phần trăm tỉ lệ sách bán trên thị trường Mỹ.

Những tác phẩm nổi tiếng của nước ngoài gồm các tác phẩm của Roberto Bolano–nhà văn quá cố của Chí-Lợi; loạt tiểu thuyết trinh thám hấp dẫn có số bán hằng triệu của Stieg Larsson, nhà văn quá cố Thụy Điển, và quyển tiểu thuyết được chiếu cố một cách bất ngờ “The Elegance of the Hedgehog” của nhà văn Pháp Muriel Barbery.

“Tiểu thuyết cùng loại với tiểu thuyết của nhà văn Scandinavia chuyên viết về tội ác hay của nhà văn xứ Nam Mỹ chuyên về thể hiện thực huyền ảo, là những khuôn mẫu có khả năng cạnh tranh với sách bản xứ bởi vì chúng cho người đọc sự gần gũi về mặt tình cảm hay sự khích động cho lý trí không khác gì các yếu tố hiện hữu trong những tuyệt tác Anh ngữ.” ông Kent Carroll nói. Nhà xuất bản Europa Editions của ông sẽ cho ra mắt “Hedgehog” được Alison Anderson dịch sang tiếng Anh ở Hoa Kỳ.

“Thị trường thì trước sau vẫn thế. Bạn được một hay hai cuốn có số bán ngoại lệ nhưng bạn cũng có rất nhiều quyển sách chẳng bán được cuốn nào. Và bạn có một số sách có số bán tương đối phải chăng từ 10 ngàn cho đến 15 ngàn quyển,” Halpern nói.

Dịch có thể cũng lâu bằng, hay lâu hơn, thời gian viết một quyển sách. Nghệ thuật dịch, Grossman và các dịch giả khác đều nói, không phải chỉ tìm chữ thích hợp. Dịch là sự kết hợp của chữ nghĩa và âm nhạc, trung thực và cảm giác, cùng với sự quân bình để không bị rơi vào tình trạng bị áp bức quá mức bởi nghĩa đen hay quá sáng tạo mà đánh mất giọng văn của tác giả.

Trong Tại Sao Dịch Thuật lại Quan Trọng,” Grossman nói về việc “tấn công” câu mở đầu chương đầu tiên của  “Don Quixote,” một trong số những câu văn nổi tiếng nhất trong nền văn chương Tây Ban Nha: “En un lugar de la Mancha, de cuyo nombre no quiero acordarme,” câu này đã được một dịch giả dịch sang tiếng Anh cách đây đã lâu như sau, “Trong một ngôi làng ở La Mancha, với tên gọi mà tôi không màng nhớ đến.”

Grossman bắt tay vào việc dịch câu này bằng cách lập lại câu văn trong nguyên bản như đọc “thần chú.” Bà cố gắng tìm cảm giác và nhịp điệu thích hợp để tái tạo cảm giác mà những người đọc “Don Quixote” mấy trăm năm trước đã cảm nhận. Bà suy gẫm chữ “lugar,” có thể mang nghĩa là làng mạc hay nơi chốn. Bà tìm ra chữ muốn dùng, như ca từ trong một bài hát: “Một nơi nào đó ở La Mancha, trong xứ sở ta chẳng buồn nhớ tới tên.”

Grossman vừa đạt 74 tuổi vào tháng Ba năm nay. Bà có tóc xoăn, cách nói chuyện đơn giản, giọng của Bà còn mang âm hưởng của tuổi thơ sống trong khu phố nói tiếng Yiddish ở Philadelphia. Ngay từ khi còn thơ ấu Bà đã có khuynh hướng yêu thích ngôn ngữ – mặc dù bây giờ Bà không còn nhớ chữ Yiddish nào – và khi vào Trung học Bà có nghĩ đến việc trở thành một thông dịch viên, “có nghĩa là sẽ được du lịch đến những nơi xa lạ và rất đẹp, chứng kiến những chuyện trọng đại xảy ra, tham dự những buổi họp làm rung chuyển cả thế giới ở Liên Hiệp Quốc,” Bà viết trong Tại Sao Dịch Thuật lại Quan Trọng.

Bà học Cử nhân ở Đại học Pennsylvania với dự định trở thành nhà phê bình và nghiên cứu văn chương. Trong thời gian Bà đang học cao học ở Đại học New York thì có một người bạn đang ở trong Ban Biên Tập của Tạp chí Review nhờ Bà dịch tác phẩm của nhà văn Argentine, Marcedonio Fernandez. Bà từ chối, nói rằng mình là nhà phê bình văn chương, không phải là dịch giả. Bạn của Bà cứ nằng nặc nhờ bà dịch tác phẩm.

“Tôi nhận lời dịch quyển sách vì tò mò về vị tác giả có tính tình kỳ khôi và cũng vì quá trình dịch nhiều hơn là vì các lý do khác,” Bà viết. “Tôi ngạc nhiên khi khám phá rằng không những tôi thích công việc này hơn đã nghĩ mà còn vì tôi có thể làm việc này ở nhà–một sự sắp xếp rất hấp dẫn lúc ấy–và vẫn còn hấp dẫn ngay tới bây giờ.”

Tác phẩm, “The Surgery of Psychic Removal” (Cuộc Giải Phẩu Loại Bỏ Khả năng Siêu Nhiên) xuất bản năm 1973. Kể từ khi ấy Grossman đã dịch nhiều tác phẩm của những nhà văn La Tinh quan trọng trong đó có Garcia Marquez, Mario Vargas Llosa, Ariel Dorfman and Mayra Montero. Bản dịch “Don Quixote” của bà, xuất bản năm 2003, có kèm lời giới thiệu của nhà phê bình Harold Bloom, người đã khen ngợi đấy là bản dịch hay nhất của tác phẩm vĩ đại nhất thế kỷ 17 của văn hào Cervantes về chàng hiệp sĩ lang thang và anh bạn Sancho Panza.

“Grossman có thể được gọi là Glenn Gould[1] của hàng ngũ dịch giả, bởi vì Bà, như nhạc sĩ, đã biết thốt lên từng nốt nhạc,” Bloom viết.

Mỗi dịch giả có một danh sách những quyển sách mà họ muốn được dịch và danh sách của Grossman bao gồm quyển sách có tựa đề dài ngoằng “The Ingenious Gentleman and Poet Garcia Lorca Ascends to Hell” (Người Mưu Trí và Thi Sĩ Garcia Lorca Lên Địa Ngục) của Carlos Rojas, một vị giáo sư ở Đại học Emory đã về hưu, ông sinh ra ở Spain và di dân đến Mỹ năm 1957.

“Đó là một tác phẩm rất hấp dẫn,” Grossman nói. “Bạn có một tòa kiến trúc thật tuyệt vời, nơi địa ngục là một cầu thang hình trôn ốc dẫn vào vô tận và bạn đi dọc theo một hành lang, với tất cả những cái cửa, và phía sau mỗi cánh cửa là một nhà hát nhỏ trong đó có một người ngồi một mình, xem diễn tiến của cuộc đời mình, xem lại, rồi xem lại lần nữa.

Đối với phần lớn các dịch giả khác, bản dịch tiếng Anh tiểu thuyết của Rojas có lẽ sẽ là một giấc mơ hão huyền. Nhưng Ileene Smith, biên tập viên tổng quát của đại học Yale, phát biểu “Ai có thể khước từ sự đam mê [của bà Grossman] về một ‘tuyệt tác’ Ký và văn học lịch sử mà từ trước chưa được ai khám phá?

Do đó Yale đã đồng ý xuất bản bản dịch (Người Mưu Trí) của Grossman.

[1] Glenn Herbert Gould (25 tháng 9, 1932 – 4 tháng 10, 1982) là nhạc sĩ dương cầm nhạc cổ điển người Canada. Cách chơi đàn của ông được coi là “độc nhất vô nhị” vì ông vừa tinh xảo về kỹ thuật, vừa nhạy cảm trong cách bộc lộ và khai phá tính chất đa thanh (polyphonic) trong âm nhạc của Johann Sebastian Bach.

bài đã đăng của Hillel Italie


2 Bình luận »

  • Nguyễn thị Hải Hà says:

    Anh Ngô Nguyên Dũng thân mến,
    Đáng lẽ câu hỏi này phải được gửi tới tác giả của bài viết, chứ tôi chỉ là người dịch, “đứng sau lưng mờ nhạt” và trong trường hợp này càng tệ hơn là không được trả tiền. Nhưng anh đã có lòng hỏi đến thì tôi xin thưa, trong sự hiểu biết giới hạn của tôi, về dịch thuật. Mong độc giả tha thứ cho tôi cái tội hiểu biết ít nhưng lại nói nhiều.
    Ý kiến của anh có hai phần.  Phần một là nhận xét “dịch giả không nhất thiết cần có tinh thần sáng tạo.” Phần hai, anh dùng chú bé làm biểu tượng cho tác phẩm sáng tác (đứa con tinh thần).  Tác phẩm dịch như là một đứa bé được dạy cho ngôn ngữ khác nhưng vẫn suy nghĩ bằng tiếng mẹ. Qua cách biểu lộ này, tôi đoán là anh có ý muốn nói, quá trình dịch thuật không làm tác phẩm tăng tiến, không thay đổi hay làm mới nội dung tác phẩm như dạy thêm ngôn ngữ mới không làm đứa nhỏ suy nghĩ bằng ngôn ngữ mới được.  Do đó anh kết luận giá trị của sáng tạo không nhất thiết là cần thiết.  Có thì tốt không có không sao. Tôi không biết tôi hiểu như thế có đúng ý anh không?
    Thật tình tôi chưa bao giờ đặt câu hỏi này cho chính mình nên bây giờ tôi cũng ngờ ngợ không biết trả lời thế nào.  Nhân dịp này tôi tìm câu trả lời trước nhất là để giúp tôi hiểu biết thêm. Nhưng trước nhất tôi cần hiểu nghĩa chữ sáng tạo. Theo Từ điển Từ và Ngữ Việt Nam của Nguyễn Lân, sáng tạo có hai nghĩa.  Nghĩa thứ nhất là làm ra (cái gì đó) lần đầu tiên.  Nghĩa thứ hai, làm ra cái mới và thực hiện cái mới.
    Về văn học, chúng ta khó dùng chữ sáng tạo theo nghĩa số một, bởi vì tất cả những gì được viết ra bây giờ đều dựa vào những chuyện đã xảy ra, những kiến thức đã có sẵn, những điều đã được sáng tác trước đây.  Văn hào Nguyễn Du dựa vào Kim Vân Kiều để viết Đoạn Trường Tân Thanh. Vở kịch Romeo và Juliet của William Shakespeare dựa vào một câu chuyện của người Ý, được Arthur Brooke dịch sang kịch thơ có tên là The Tragical History of Romeus and Juliet (1562).  Quyển kịch thơ của Brooke được William Painter viết lại thành văn xuôi có tên Palace of Pleasure (1582).  Shakespeare dựa vào cả hai tác phẩm của Brooke và Painter nhưng ông thêm hai nhân vật là Mercutio và Paris và hoàn tất vở kịch vào khoảng từ năm 1591 cho đến 1595. [1] Ryuosuke Akutagawa viết tác phẩm Rashomon dựa trên một câu chuyện từ thế kỷ thứ 12. Sáng tạo trong văn chương có thể là dựa vào một cái gì đã có sẵn và viết thành tác phẩm khác.  Tác phẩm này có thể khác cả hình thức lẫn nội dung, cũng có thể nội dung không thay đổi nhưng hình thức thay đổi.
     
    Tác phẩm dịch vẫn giữ nội dung nhưng được trình bày bằng một ngôn ngữ khác.  Quá trình đưa một tác phẩm từ ngôn ngữ này qua ngôn ngữ khác có đòi hỏi sự sáng tạo hay không, tôi tin là có. Mức độ cần thiết về sự sáng tạo này thay đổi theo từng trường hợp.
    Chúng ta đều biết rằng Chinh phụ ngâm do Đặng Trần Côn viết bằng chữ Hán và bà Đoàn Thị Điểm (có thuyết nói là do ông Phan Huy Ích) dịch ra chữ Nôm. Lấy ngay bốn câu đầu trong Chinh Phụ Ngâm Khúc:
    Thiên địa phong trần
    Hông nhan đa truân
    Du du bỉ thương hề
    Thùy tạo nhân?
    Dịch là:
    Thưở trời đất nổi cơn gió bụi
    Khách má hồng nhiều nỗi truân chuyên
    Xanh kia thăm thẳm từng trên
    Vì ai gây dựng cho nên nỗi này
    Giữa bản Hán Việt và bản dịch, tôi nghĩ có lẽ anh cũng đồng ý với tôi bốn câu thơ dịch là bốn câu thơ có hình thức và âm điệu khác hẳn bản chính.  Điều này cho thấy quá trình sáng tạo của dịch giả về mặt hình thức và nhạc điệu của bài thơ.  Tôi không thể tưởng tượng được bản dịch sẽ như thế nào nếu dịch giả không có óc sáng tạo.  Đó là nói chuyện xa xưa.  Còn chuyện bây giờ thì mới đây có trường hợp Đinh Từ Bích Thúy chuyển bài hát Tình Sầu của Trịnh Công Sơn từ tiếng Việt sang tiếng Anh. Tôi xin trích một câu mà được một số dịch giả góp phần thảo luận rất thú vị đó là “Tình Khâu Môi Cười.” Cái quá trình chọn lựa đưa ra một câu thơ mới đó là một hình thức của sáng tạo và chứng tỏ đây là một sự cần thiết. Như thế tôi xin kết luận rằng tinh thần sáng tạo có cần thiết trong nghệ thuật dịch, không nhiều thì ít, nhất là trong địa hạt thi ca.
    Tôi xin đưa thêm hai trường hợp sự sáng tạo đã ảnh hưởng đến chất lượng của tác phẩm.  Đó là trường hợp tựa đề quyển The Unbearable Lightness of Being của Milan Kundera được ông Trịnh Y Thư dịch là Đời Nhẹ Khôn Kham.  Tôi thích tựa đề bản dịch vì tính sáng tạo của nó.  Ngoài ra, cách đây vài năm tôi có đọc bản dịch hai câu thơ:
    And when this dust falls to the urn,
    In that state I came, return.
    Henry Vaughan (1622 – 1695), The Retreat.
    Nhà văn Đoàn Kim Phượng đã dịch là:
    Và khi tro bụi rơi về,
    Trong thinh lặng đó, cận kề quê hương.
    Nếu không có óc sáng tạo của nhà văn Đoàn Kim Phượng có lẽ chúng ta sẽ không có hai câu thơ thật đẹp này.
     
    Trở lại với cái ẩn dụ trong phần hai của lời bình của anh. Tôi xin phép không đồng ý với anh ở điểm: Tác phẩm, hay đứa con tinh thần, có thể là một người khổng lồ có sức thuyết phục người khác phải nghe theo mình bằng ngôn ngữ chính. Anh tác phẩm này được dạy cho nhiều ngôn ngữ và mang ra ngoại quốc. Người ta cho anh mặc cho quần áo khác, muốn anh cao hơn người ta cho mang giày cao gót.  Muốn anh thấp đi người ta chặt chân.  Vào miền Nam anh phải nói giọng Nam.  Ra miền Bắc anh phải nói giọng Bắc. Trước hội đồng trí thức anh phải dùng ngôn ngữ có tính cách hàn lâm.  Khi đối diện với độc giả bình dân, anh phải hòa mình vào đám đông.  Rất có thể tư tưởng của anh không thay đổi và anh không thể suy nghĩ bằng một ngôn ngữ khác; tuy nhiên, điều quan trọng là anh diễn đạt những điều tốt đẹp về anh bằng ngôn ngữ khác.  Cái khéo và sức sáng tạo của dịch giả là ở chỗ có thể giúp cho tác phẩm nói và nói cho hay về tác phẩm bằng ngôn ngữ khác. Có những ẩn dụ ở văn hóa này không có ở văn hóa khác.  Chữ dùng ở quốc gia này không có từ tương đương
    ở quốc gia khác.  Trong quá trình tìm tòi chọn lựa trình bày, óc sáng tạo giữ một vai trò cần thiết cho công việc dịch thuật.

     
    Trân trọng và hy vọng được nói chuyện với anh trong những lần kế tiếp.

    [1] Wikipedia

  • Ngô Nguyên Dũng says:

    Tôi xin có đôi lời chia sẻ cùng Chị Nguyễn Thị Hải Hà và tác giả Hillel Italie:
    Theo tôi, chuyển ngữ một tác phẩm văn chương là bộ môn nghệ thuật thuộc lãnh vực ngôn ngữ, nhiều khi khó khăn và lâu lắc (hơn), nhưng dịch giả không nhất thiết cần có tinh thần sáng tạo.
    Người ta vẫn thường ví von, tác phẩm văn chương là “đứa con tinh thần” của tác giả.
    “Đứa trẻ” ấy vốn dĩ nghĩ giùm và nói giùm bằng “ngôn ngữ mẹ đẻ” của tác giả. Có người nhận thấy “đứa trẻ” thông minh, kháu khỉnh, bèn xin phép tác giả dạy dỗ nó nói thêm nhiều loại ngôn ngữ khác. Các “ông thầy, bà thầy”, dù tài ba xuất chúng cách mấy, vẫn không phải là người mang nặng đẻ đau, vẫn không thể chỉ dạy cho “đứa trẻ” nghĩ bằng một thứ tiếng nào khác ngoài tiếng mẹ đẻ.
    Trong trường hợp cá nhân tôi hiện nay, tôi vừa là tác giả vừa là dịch giả tác phẩm của chính tôi sang tiếng Đức (sau đó phải nhờ bạn bè bản xứ đọc và sửa giùm); thỉnh thoảng ngược lại. Lợi điểm của tôi là tôi có thể tự do phỏng dịch, không cần tham vấn ý kiến người khác.
    Dẫu gì đi nữa, dịch thuật vẫn là một việc làm gian nan. Và tôi vẫn nghĩ rằng, tôi chỉ chuyển dịch chữ và ý, còn “văn phong” (nếu có?) là điều tôi không làm được, bởi vì Đức ngữ không phải là ngôn ngữ mẹ đẻ của tôi.
    Trân trọng.

Phần Góp Ý/Bình Luận


Xin vui lòng bày tỏ trách nhiệm và sự tương kính trong việc sử dụng ngôn ngữ khi đóng góp ý kiến. Da Màu dành quyền từ chối những ý kiến cực đoan, thiếu tôn trọng bạn đọc hoặc không sử dụng email thật. Chúng tôi sẽ liên lạc trực tiếp với tác giả nếu ý kiến cần được biên tập.

Lưu ý: Xin vui lòng bỏ dấu tiếng Việt để giúp tránh những hiểu lầm đáng tiếc từ độc giả trong việc diễn dịch ý kiến đóng góp. Bài không bỏ dấu sẽ không được hiển thị. Xin chân thành cám ơn.

*

@2006-2019 damau.org ♦ tạp chí văn chương Da Màu Web services provided by InfoResources Center, Inc. Scroll Up
Log in | Entries (RSS) | Comments (RSS)