Trang chính » Biên Khảo, Nghệ Thuật, Nhận Định, Tạo hình Email bài này

Phái Phố

0 bình luận ♦ 22.12.2009

 

 

 

Vào những thập niên 50, 60, 70 của thế kỷ XX, phố phường Hà Nội có thêm một cuộc sống mới, trong một không gian mới, mang tên: Fai Fo (Phố Phái). Người khai sinh ra địa danh ấy là họa sĩ Bùi Xuân Phái, đứa con yêu của mảnh đất kinh kỳ Thăng Long ngàn năm văn hiến.

 

clip_image002

BÙI XUÂN PHÁI – Phố Hàng Bè – sơn dầu

Bùi Xuân Phái là một trong số ít những họa sĩ để lại dấu ấn đặc biệt và có ảnh hưởng rất lớn đến sự phát triển của nền mỹ thuật Việt Nam hiện đại. Ông sinh ngày 1 tháng 9 năm 1920 tại Hà Nội. Là sinh viên Trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương khóa XV (1941 – 1946), nghệ thuật và tên tuổi của danh họa Bùi Xuân Phái gắn liền với đề tài phố cổ Hà Nội như một lương duyên tiền định: hễ nhắc đến Phái là người ta nghĩ ngay đến Phố và ngược lại. Tất nhiên không phải phố nào của Phái cũng đẹp, cũng toàn mỹ, nhưng chỉ với một số ít bức đẹp đã đủ để đưa Bùi Xuân Phái lên vị trí đặc biệt.

clip_image004

BÙI XUÂN PHÁI – Phố – sơn dầu

Sự nhạy cảm đậm chất bản năng nghệ sĩ trước lẽ tàn phai cùng tinh thần hoài cổ, Bùi Xuân Phái đã nhận biết cái gì là quí cho lâu dài, sợ nó mất đi nên muốn lưu giữ lại. Dưới nét cọ của ông, phố không chỉ đơn thuần là phố mà người hơn, hồn hơn. Phố đầy tâm trạng, từ cảnh quan đến chi tiết đều có chiều sâu nội tâm. Dường như phố cũng run rẩy theo từng đợt heo may. Không gian, thời gian như giãn ra, im ắng mênh mông, cứ thăm thẳm, lững lờ để con người trong ngưng đọng nhận ra cái chiều sâu vô tận của cuộc sống. Cái tài của Bùi Xuân Phái là vẽ cảnh vật mà hướng nội, thu vào, không sáng trưng lên. Phố Phái dù chỉ là những nét vẽ "nguệch ngoạc" nhưng ẩn chứa bao nỗi niềm hoài cảm, sự tiếc xót bâng khuâng trước vẻ đẹp xưa của thủ đô đang ngày một mờ xa. Nó gợi và làm sống lại những kỷ niệm về một Hà Nội thân thương bằng những vốn sống khác nhau của mỗi người thưởng ngoạn. Phố như là nơi chốn ôm giữ cho ta những lưu ảnh xưa cũ. Như thể là một bảo tàng sống, những tâm tư phố, hoài niệm ngõ… nơi vẫn còn cất dấu mãi những ảnh hình một thời. Trong những cơn nhớ cháy lòng, ta trở về phố để trầm ngâm, để nhìn ngắm lại quá khứ. Nhìn lại đời mình. Vì thế cái Hà Nội đó là Hà Nội riêng tư, thầm kín, có sức truyền cảm lớn. Càng nặng tình với Hà Nội bao nhiêu, ta lại càng yêu mến Phố Phái bấy nhiêu.

clip_image006

BÙI XUÂN PHÁI – Phố – sơn dầu

Tranh phố của Phái không chỉ đẹp về bố cục mà còn đẹp vì biết chọn đề tài, chọn góc nhìn, vẽ về cái đẹp của thủ đô xưa… Đường nét, hình khối khỏe, màu sắc mạnh, không gân guốc mà thường là màu trầm sáng, đậm màu cổ kính, phôi pha. Phố trầm mặc, suy tư, đẹp đến nao lòng.

Có những người con xa xứ, nỗi nhớ Hà Nội canh cánh trong lòng, không biết làm sao nguôi ngoai, cứ phải ngắm tranh Phái, để được Phố Phái dẫn về lại ba sáu phố phường.

Bùi Xuân Phái chọn chi tiết đặc tả rất tinh, đó là những nóc phố cong cong, những bờ tường phong rêu, loang lổ gạch, những vỉa hè, cột điện thời Pháp thân quen… nên giàu tính biểu cảm và làm cho chúng như có linh hồn, oằn oại dựa vào nhau mà sống, như thể gắn bó hữu cơ với đời sống riêng tư, thầm kín của mình. Phố Phái thơ mộng, se sắt buồn, quyến rũ vô cùng với kẻ sành sỏi, người xem chìm trong cảm giác chiêm bao. Phố Phái chính là con người Hà Nội của Phái, nó là một phần của Bảo tàng Hà Nội. Hà Nội trong ông không kiêu sa mà có một cái gì đó duyên dáng, tinh tế, một vẻ đẹp thầm kín. Lẫn trong đường nét, màu sắc và hình khối là một cái gì quyến luyến, ngọt ngào như người con gái Hà Thành. Vẻ đẹp của phố ánh xạ tâm hồn Phái: nặng tình, run rẩy…

Trong cuộc sống thường nhật, Bùi Xuân Phái là người sống đơn giản, tử tế và khiêm cung. Cứ lầm lũi, cặm cụi trên bước đường tìm kiếm cái đẹp, không khệnh khạng, không tranh giành với ai bao giờ.

Chịu ảnh hưởng phái Ấn tượng (chủ yếu là trường phái Ấn tượng Paris) thế nhưng tranh Bùi Xuân Phái lại có phần hiện đại hơn, giản lược hơn, gồm những mảng lớn và vẫn rất đậm chất Việt Nam.

Phải chăng đã có những năm tháng ông chỉ nhìn phố qua sân thượng, cửa sổ nên một số bức tranh dù yêu ông người ta cũng chưa thấy hài lòng. Một số tranh thiếu cảm xúc, thiếu cái thần của phố. Có những tranh ông cho mái ngói đỏ tươi quá, không hợp. Nhìn chung, tranh phố hơi cứng vì ông hay bo viền, có những phố quá hoang vắng, quá đơn điệu, buồn tẻ, sơ lược, không có đời sống phố mà chỉ nặng về kiến trúc phố cổ…

Ngoài đề tài phố cổ, Bùi Xuân Phái còn vẽ các đề tài khác như: chân dung, khỏa thân, tĩnh vật, sân khấu hay phong cảnh nông thôn, sông, núi… cũng rất độc đáo, sâu sắc và thành công. Tranh chèo của ông mang tính khái quát cao, không gian xốp hơn, mềm mại hơn, lung linh huyền ảo hơn. Bùi Xuân Phái cũng góp phần rất lớn trong việc minh họa báo chí và bìa sách. Ông được giải thưởng quốc tế Leipzig về trình bày cuốn sách Hề chèo năm 1982. Thế nhưng lại ít người biết đến!

Danh họa Bùi Xuân Phái là người làm chủ được khá nhiều chất liệu: sơn dầu, mực nho, bút sắt, bột màu, khắc gỗ… Bức Ông đồ – mực nho là bức Bùi Xuân Phái vẽ tặng hai ông bạn vong niên của mình: nhiếp ảnh gia Trần Văn Lưu và nhà thơ Vũ Đình Liên. Đó là một bức tranh đẹp, đúng sở trường Bùi Xuân Phái. Thông qua hình tượng ông đồ, bằng bút pháp tả thực, phóng khoáng, có tính khái quát cao, không đi vào chi tiết, Bùi Xuân Phái đã nói lên được cả một nền giáo dục xưa của dân tộc: truyền thống hiếu học, tiết tháo… Tất cả các chi tiết từ dáng dấp, phong thái, cách ăn mặc, tay cầm bút của ông đồ, Bùi Xuân Phái đều không bỏ qua.

Tài năng cũng như sự nghiệp hội họa của Bùi Xuân Phái đã được lịch sử vinh danh. Nhiều tranh của ông đã được giải thưởng ở các cuộc triển lãm Mỹ thuật toàn quốc các năm 1946, 1980; giải thưởng Mỹ thuật thủ đô 1969-1981, 1983-1984. Năm 1988, danh họa Bùi Xuân Phái qua đời, và năm 1996, ông được truy tặng giải thưởng Hồ Chí Minh. Hà Nội phố đã đẻ ra Phái để rồi chính ông lại khai sinh Phố Phái trong hội họa. Bùi Xuân Phái là một nhân cách lớn, một tài năng lớn, biết tự trọng, biết sống đời sống thanh cao của nghệ thuật. Thành công nhất của ông là đã tạo được một phong cách riêng, độc đáo, đầy cá tính nghệ sĩ.

 

 

 

.

bài đã đăng của Trịnh Chu


Phần Góp Ý/Bình Luận


Xin vui lòng bày tỏ trách nhiệm và sự tương kính trong việc sử dụng ngôn ngữ khi đóng góp ý kiến. Da Màu dành quyền từ chối những ý kiến cực đoan, thiếu tôn trọng bạn đọc hoặc không sử dụng email thật. Chúng tôi sẽ liên lạc trực tiếp với tác giả nếu ý kiến cần được biên tập.

Lưu ý: Xin vui lòng bỏ dấu tiếng Việt để giúp tránh những hiểu lầm đáng tiếc từ độc giả trong việc diễn dịch ý kiến đóng góp. Bài không bỏ dấu sẽ không được hiển thị. Xin chân thành cám ơn.

*

1 Pingbacks »

@2006-2019 damau.org ♦ tạp chí văn chương Da Màu Web services provided by InfoResources Center, Inc. Scroll Up
Log in | Entries (RSS) | Comments (RSS)