Category: Dịch Thuật
Viết lịch sử nhỏ về một không tưởng lớn: Phỏng vấn nhà văn Svetlana Alexievich của Belarus
Văn hóa quân đội đòi hỏi sự phục tòng, khái niệm anh hùng hóa của sức mạnh, sự tôn vinh “dương” tính, trò chơi tuyệt đỉnh của nam giới chính là chiến tranh, lạc thú trong cách họ hòa đồng với bộ quân phục, đây là những đề tài văn chương. Nhưng tình cảnh, hậu quả của chiến tranh, đó không phải là văn học.
họ đã dịch nó như thế
Liên lạc viên không biết đùa. Cô thiếu óc khôi hài. Cô không thể dịch những mẩu chuyện tiếu lâm. Giống như cha cô là thuyền nhân tới đây từ hai thập kỉ trước. Giống như một nửa cư dân của vùng này bây giờ. Khi đụng đến chuyện hài hước, cô trở nên câm điếc hay chậm hiểu.
Nhà dấn thân Miến Điện tới Washington
Để giúp dân chủ tiến bước, Aung San Suu Kyi đã phải tự làm lại chính mình, từ thần tượng tự do thành một vai trò khó khăn hơn: nhà chính trị.
Hai Hướng Nhìn của Janus: Da Màu phỏng vấn nhà văn Ngô Nguyên Dũng
Hành trang của một nhà văn lưu vong, bất cứ ở đâu, lúc nào cũng lỉnh kỉnh vấn đề …. Với tôi, nỗi niềm của ông ta “hương xa” hay “toàn cầu tính” không phải là vấn đề hàng đầu, mà là khả năng truyền đạt bằng phuơng tiện dịch thuật.
Dịch thuật: sáng tạo hay kỹ xảo của ngôn ngữ và hoàn cảnh ra đời của một tác phẩm bằng tiếng bản xứ
Trong vai trò vừa là người sáng tạo vừa là người dịch thuật, tôi có nhiều lợi điểm. Tôi hiểu rõ những gì tôi viết. Tôi không nhất thiết bám sát văn bản gốc. Tôi tự cho mình cái quyền sinh sát, mà không ngại ai trách cứ. Ví như người thợ may sửa lại tấm áo cho những đứa con tinh thần ra đời nơi đất khách…
Vào Nẻo Vô Biên với Ba Tiêu
Khái niệm rộng, hẹp, xa, gần, hàm chứa trong tựa đề Oku của Basho cũng có thể áp dụng cho hành trình dịch thuật. Các đôc giả thấm nhuần văn chương Đông Phương có lẽ sẽ cảm thấy gần gũi khi đọc thơ Basho. Ngược lại, các độc giả … như người dịch, vì lớn lên ở ngoài nước – sẽ ngạc nhiên và thích thú khi tìm thấy trong Basho nét sáng tạo rất hiện đại.
Cái Rộng (Nhã/Mỹ) của Dịch Thuật
Khái niệm dịch rộng, do đó, là một quyết định, chủ tâm, và khuynh hướng sống của tôi …. Tôi đề cao sự sáng tạo của dịch thuật, chứ không hô hào, khích lệ sự vô trách nhiệm của người dịch. Sự sáng tạo của dịch thuật đã bao gồm chữ Tín: Nhã là Tín, như một cách nói theo nhà thơ John Keats trong bài thơ Vịnh Bình Cổ Hy lạp.
góp ý với đinh từ bích thúy: Chữ Tín của Dịch Thuật
Người dịch … chung qui vẫn phải tôn trọng nguyên tắc TÍN như chính Nguyễn Hiến Lê đã lựa chọn. Trong công việc dịch, chủ thể dịch vẫn là nô dịch chuyển tải, ấy vậy mà tai ách “diệt” vẫn khôn lường.
Hãy luôn khao khát, hãy cứ dấn thân: trò chuyện với Đinh Từ Bích Thúy về dịch thuật (phần 2)
Quá trình dịch thuật có sự mâu thuẫn vì quá trình này không bao giờ chấm dứt, chính vì một bản dịch không bao giờ là một bản dịch bất diệt. Một bản dịch sẽ bị “diệt” và được “hồi sinh” lại qua nhiều quãng đời và nhiều không gian, để chứng minh cái vô biên của văn bản.
Hãy luôn khao khát, hãy cứ dấn thân: Trò chuyện với Đinh Từ Bích Thúy về dịch thuật (phần 1)
“băng qua khoảng trống” là hoài bão được trở về một thế giới hoàn hảo và gần gũi. Dịch cũng là cách kéo lại giây đồng hồ, trở về với quá khứ, hướng đến tương lai, hoặc để … sống mãi trong hiện tại – trong khuôn khổ một bài thơ, trong thế giới văn chương của một truyện ngắn, hay một tác phẩm tiểu thuyết.
Phan Xuân Sinh: Two Versions in English
Pour me another drink, my friend
Sitting with you here has lifted my spirit
Tomorrow’s tasks are of no consequence
Forget them so we won’t be troubled
Một trăm cảnh núi Phú Sĩ
Nhiều lần khi tôi lặng ngắm cái vẻ đơn giản vô song của cái hình trụ đứng, cảm thấy quả thật ngọn núi chắc chắn là tặng vật của Phật Di Lặc. Nhưng cái tặng vật này với vẻ biểu hiện vô song gần như không thể nào chịu nổi của nó lại khiến tôi nghĩ rằng có một cái gì sai lệch…
Hương Thái Cổ, Cánh Chim Trời: Đọc và Dịch Thơ Nguyễn Sỹ Tế
Như người tù tái tạo liên tục những bài thơ trong trí óc, như một kiến trúc sư, người dịch vừa là người phá hủy vừa là người xây lại lại tác phẩm. Những tàn phá vẫn không thể phủ nhận điều là tác phẩm đã có một lịch sử, đã được ra đời lần đầu tiên trước khi những bản sao xuất hiện….
Diễm from days of Long Ago
Days, months of those years that were long ago, the girl kept walking under the rows of camphor trees
Nhiều ngày, nhiều tháng của thuở ấy, người con gái ấy vẫn đi qua dưới những vòm cây long não
Về dịch thuật
Có lẽ dù muốn dù không, Anh ngữ sẽ chiếm vị trí thượng phong trong cộng đồng thế giới, trong khi mỗi nước sẽ cố gắng bảo vệ một khoảng không gian riêng cho chủ quyền và văn hóa quốc gia. Ta sẽ thấy nay mai những biến chuyển cực kỳ quan trọng về dịch thuật, và ảnh hưởng quan trọng không kém của chúng đến tiến trình của xu hướng toàn cầu hóa.
Phỏng Vấn với Dịch Giả Phương Quỳnh và Trần Viết Minh Thanh
Với tôi dịch thuật là một “trò chơi khám phá”, khám phá tác phẩm (và tác giả), khám phá chính mình. Dịch thuật không những là chuyển đạt mà còn sáng tạo, chuyển đạt những gì tác giả muốn nói, sáng tạo trong cấu trúc (PQ).
Dịch Thuật như một họa sĩ sao lại một bức tranh tuyệt vời, chăm chút ghi chép từng đường nét, nhưng vẫn thiếu một vài đường nét hay cảm xúc làm nên nét chấm phá của bức tranh nguyên thủy. (TVMT).
Tản mạn về văn chương và dịch thuật
Chắc bạn đọc cũng thắc mắc vì sao tôi cứ quay mũi dùi vào dịch già Tôn Thất Quỳnh Du. Có vài lý do …. Tôi nghĩ với khả năng hiện nay, anh TTQD có thể trở thành một dịch giả “tầm cỡ” như Huỳnh Sanh Thông — với điều kiện học hỏi thêm và từ bỏ tư duy “duy ngã độc tôn” — để tiếp tục cống hiến văn chương Việt Nam cho thế giới bên ngoài.
Xứ Tuyết
Ánh lửa di động lần lần ngang qua khuôn mặt. Đó là một ánh lửa lạnh lẽo lấp lánh ở xa xôi. Và khi những tia sáng yếu ớt của nó rọi ngay chính giữa tròng mắt của người con gái, ánh nhìn lẫn với ánh lửa xa, con mắt ấy tưởng chừng như một đốm lân tinh đẹp huyền ảo đang vật vờ trên trùng dương núi rừng buổi tối.
Vài cảm nghĩ về bài thơ Travel của Nguyễn Tiến Hoàng (Thường Quán)
Khởi điểm của “Travel” thì bắt đầu từ một phương hướng, nửa cố định, nửa mơ hồ. East of the sea. Phía đông của biển. Vị trí của biển trên trái đất thì không ai chối cãi – đa số diện tích trái đất là nước là biển. East. Phía Đông. Rõ. Cố định. of the sea. của biển. Mơ hồ không rõ. Biển nào, ở đâu, Đông Hải, Địa Trung Hải, Hồng Hải?
Travel/Du Chơi
my name is yellow snow can be jay-blue whitist
you once lived the most agile courtesan
in Nguyen Du’s Kieu
bìa mang tên hoàng tuyết hay còn gọi là nửa bạch bán thanh
nơi ả đào lanh lợi nhất có lần đã sống
trong Kiều Nguyễn Du
"tri thức" về một bài thơ: Nói Chuyện Với Nhà Thơ Nguyễn Đức Nguyên
Quá trình dịch thuật không phải luôn là một tư duy về bản chất [tuyệt đối] của “nhận thức luận”. Tác giả hôm nay không phải là tác giả hôm qua vì đã có những thay đổi nào đó, rất li ti hay rất lớn lao, trong họ. Theo Paul Celan, văn bản, một bài viết, một bài thơ có thể được coi như là một “mẩu tin trong lọ/một dấu mốc thời gian.”
Bài dịch
tôi dịch cái mõ* Trung Hoa
thành con cá gỗ Việt Nam
và sửng sốt đứng từ xa
nhìn sự khác biệt khó có thể vượt qua
của hai ngôn ngữ
như cương vực đời đời không đổi
tôi không chờ đợi gì về điều này
prisoner with a dictionary
After decades of unceasing mental exertion, the only fruit of the prisoner’s remarkable labor, the only word he ever acquired for sure, was “dictionary,” simply because it was printed on the cover of a book he knew for sure was a dictionary.
Đôi điều về dịch thuật
Cách đây ít lâu tôi bạo gan dịch và xuất bản cuốn tiểu thuyết The Unbearable Lightness of Being của Milan Kundera. Phải chi tôi được quyền dịch là “Khôn Kham Nhẹ Cái Bi-ing”! thì đỡ khổ cho tôi biết mấy. Thôi, tôi đành phụ lòng Kundera vậy. Nếu người dịch là kẻ bắc cầu giữa hai nền văn hóa thì cây cầu của tôi là cây cầu khỉ lắc la lắc lẻo băng qua đại dương đầy sóng dữ.
Nhân đọc bản dịch bài “Người già em bé” của Trịnh Công Sơn
Chẳng thế mà, trong lời bàn của Ban Biên Tập Da Màu về bản dịch bài hát “Người già em bé” của Joseph Đỗ Vinh và Eric Scigliano có đoạn : “Câu ‘Ghế đá công viên dời ra đường phố’ đã là một thử thách cho người dịch.”
Side By Side: tuyển tập Thơ Dịch Lấy Cảm Hứng từ Nghệ Thuật Hoàn Cầu
Side by Side: New Poems Inspired by Art from Around the World bao gồm những bài thơ dịch sang Anh ngữ, với nguyên bản lấy hứng từ những tác phẩm nghệ thuật của nhiều quốc gia trên thế giới, theo truyền thống thi ca họa hình (ekphrastic poetry) xuất xứ từ Hy Lạp. Một bài thơ được tuyển chọn trong tập Side By Side là bài “Màu Phố Phái” của nhà thơ Lâm thị Mỹ Dạ, mà Đinh Từ Bích Thúy và nhà thơ Martha Collins đã dịch sang tiếng Anh thành “The Color of Phai Street.”
Chú tâm – Lời nguyện cầu tự nhiên của linh hồn
Như một cái bắt tay, một vói tìm ngang qua thời-không-gian. Khi ông nói, bài thơ vươn đến một kẻ khác, ngang-vựợt qua, một Ngươi có-thể-định-vị (addressable Thou), người ta cũng có thể nghe được ông ta muốn nói về một nhà thơ vói tìm đến người dịch, về Mandelshtam tìm đến Celan. Hơn hết, đẹp đẽ nhất, trong việc dịch thuật Celan tìm thấy được một cái gì đó như sự cứu rỗi
"hỏi Thăm" của Nguyễn Duy và những biến tấu
Vừa xa mà đã nghe lâu / Gone so short a time, it seems forever
hỏi thăm áo tím qua cầu gió bay / tell me, does the lavender shirt still hang from the bridge,
Ớt Đông Ba có còn cay / are the Dong Ba peppers still burning hot,
gạo de An Cựu dạo này còn thơm? / the An Cuu rice as sweet as ever?
New Comments