Ngày mở sáng / When the Light Appears
Allen Ginsberg, mùa thu 1953 (Hình: William S. Burroughs)
Bản dịch nghĩa
Khi ánh sáng xuất hiện
Bạn sẽ sinh ra trần truồng, lớn lên, cầu nguyện, bạn mới biết
Lúc ánh sáng xuất hiện
Lúc ánh sáng xuất hiện
Bạn sẽ ca hát, yêu thương và cầu chúc những chân trời xanh thẳm
Lúc ánh sáng xuất hiện
Bạn sẽ rên xiết, kêu la, bệnh hoạn và thở than
Bạn sẽ ngủ, mơ mộng và bạn sẽ biết điều đó có ý nghĩa thế nào
Lúc ánh sáng xuất hiện
Bạn sẽ đi và đến, sẽ lang thang khoảng không dài rộng
Bạn sẽ về bến tuyệt vọng và tự hỏi vì sao phải lo lắng
Bạn sẽ lắp bắp dối gạt và hỏi mọi người vì sao
Bạn sẽ ho, nhăn nhó và phản kháng những ngón chân bệnh gao
Bạn sẽ nhảy lên, la rùm và đấu đá với bạn bè
Ban sẽ oang oang, phủ nhận và bảo mắt bạn đang khô
Bạn sẽ lăn lộn, vùng vằng, đưa cả cái buồi thô ráp của bạn ra
Bạn sẽ yêu, buồn đau và một ngày sẽ nhận ra
Trong khi bạn huýt sáo vui cười, Thượng Đế sẽ làm cho bạn trở nên giá trị
Bạn sẽ rao giảng và bay lượn trên bục giảng kinh đầy tự hào
Luồn lỏi len chân trên sân khấu như dòng sông dâng nước
Bạn sẽ đến nhanh hay chậm là điều bạn không bao giờ biết
Lúc ánh sáng xuất hiện
Lúc ánh sáng xuất hiện
Bản phóng dịch 1
Rằng khi ánh sáng hiện lời
Trần truồng sinh. Khóc lớn lên
Bạn ơi. Cầu nguyện chênh vênh mặt đời
Rằng khi ánh sáng hiện lời
Hát ca yêu dấu chân trời xanh lơ
Rồi sáng trắng. Ánh tỏ mờ
Kêu rêu bệnh hoạn đục lờ miền sao
Buổi nằm xuống. Mộng chiêm bao
Nhân sinh lục bục nghều ngào tả tơi
Rằng khi ánh sáng hiện lời
Mây mười phương. Gót chín trời lang thang
Về sông tuyệt vọng hàng hàng
Hỏi đêm lặt nhặt cây ngàn buồn lo
Rồi son sót. Ngày vần vò
Mi nhăn nhọ. Đuối cơn ho lồ ngồ
Hỏi ai. Những ngón chân thô
Cứ tong tóng. Thổi vàng khô bệnh người
Rồi cà khịa. Đấu đá đời
Inh oang khua. Vẹo khèo lời choe choe
Rằng mi mắt. Lệ không nhòe
Nhai ràu rạu. Chữi toe toe bạn bè
Rồi yêu mê. Buồn bóng đè
Một ngày bỗng thấy cầu kè nước trôi.
Sáo lên trời. Bóng môi cười
Hi ha Thượng Đế cuộc chơi liên thành
Bục truyền giáo. Tuổi an lành
Trang nghiêm kinh. Áo cài nhành hoa thơm
Đời sân khấu. Đời tởn tơn
Luồn lách luồn lỏi chờn vờn nước dâng
Chậm nhanh dụn dịn mây tầng
Biết mô sáng bạch. Tần ngần lô nhô
Địa cầu chọ chẹ lô xô
Lay nhay trời đất ô hô cuộc ngày
Bản phóng dịch 2
Khi ánh sáng ngày rung vỡ
Bạn sẽ chào đời. Tồng ngồng để lớn phổng
Chắp tay vái mười phương. Trí huệ vỡ
Ngày ánh sáng tở mở
Kinh chí tuyến. Những địa đầu trắng bạch
Rồi đàn một biến tấu sao bay, khúc tình yêu mụ mị
Mộng du chúc chín trời mây tơ nõn
Khi ánh ngày rung vỡ
Bạn lục đục bệnh hỡi. Ảo não heo may sẹo, loi ngoi
Rồi mê thiếp. Mộng diềm diềm
Nhân sinh lộ thiên bóng lịch mịch
Khi ánh ngày rung vỡ
Chân phi miền sương vô vi. Những bất tận rộng dài
Thất vọng quả đất. Hỏi
Đèn khuya giăng lưới nhện lo toan
Rồi lẩm bẩm, ứ ừ gian dối
Người ư! Không câu trả lời
Mặt hôm mai lọm khọm. Đêm ngằn ngặt cơn ho
Đau. Ngón chân sưng nước chảy
Rồi nhảy lên cắn xé, làng trên xóm dưới
Bọt miệng phèo tranh biện. Mắt vẫn còn khô
Rồi truồng ra đấm đạp, xổ tung bù khú
Rồi mi mùa yêu. Tóc ưu phiền. Nhận ra
Sáo lừng trời. Môi cười tươi
Thượng đế bàn giao giá trị người
Rồi lên đàn kinh giảng. Tự hào
Sân chơi đời lượn lách. Nước mở sông
Biết. Không biết. Trầm tư nhanh & chậm
Khi ánh ngày rung vỡ
Ngày mờ ơ trắng bạch
Allen Ginsberg
When the Light Appears
You’ll bare your bones you’ll grow you’ll pray you’ll only know
When the light appears, boy, when the light appears
You’ll sing & you’ll love you’ll praise blue heavens above
When the light appears, boy, when the light appears
You’ll whimper & you’ll cry you’ll get yourself sick and sigh
You’ll sleep & you’ll dream you’ll only know what you mean
When the light appears, boy, when the light appears
You’ll come & you’ll go, you’ll wander to and fro
You’ll go home in despair you’ll wonder why’d you care
You’ll stammer & you’ll lie you’ll ask everybody why
You’ll cough and you’ll pout you’ll kick your toe with gout
You’ll jump you’ll shout you’ll knock your friends about
You’ll bawl and you’ll deny & announce your eyes are dry
You’ll roll and you’ll rock you’ll show your big hard cock
You’ll love and you’ll grieve & one day you’ll come believe
As you whistle & you smile the lord made you worthwhile
You’ll preach and you’ll glide on the pulpit in your pride
Sneak & slide across the stage like a river in high tide
You’ll come fast or come on slow just the same you’ll never know
When the light appears, boy, when the light appears
.
bài đã đăng của Allen Ginsberg
- Cadillac Squawk - 02.09.2009
Có những trùng hợp kỳ lạ, My Khanh đổi tôi thành họ Đặng, Thanh Trúc ghi lộn từ Đỗ sang Đào. Đã có lần Việt Báo trên ghi Đào, dưới ghi… Đỗ. Rất vui vì họ nào nghe cũng hay hay. Cám ơn Da Màu đã nhận (hộ) lời xin lỗi. đxt.
Xin lỗi anh Đỗ Xuân Tê,
Ghi lộn Họ của anh từ Đỗ sang … Đào! Mong anh thứ lỗị cho
Trân trọng,
Trang Thanh Trúc & Vĩnh Phúc
Ghi chú của BBT Da màu:
Chúng tôi đã mạn phép điều chỉnh cho đúng và rất hân hạnh… chấp nhận lời xin lỗi … hộ anh Đỗ Xuân Tê 🙂
Xin chào hai bạn Đỗ Xuân Tê và Mỹ Khanh,
Dịch thuật thực sự không hề dễ dàng nhất là chuyển ngữ từ thơ Phương Tây sang tiếng Việt. Tuy nhiên, với mong muốn góp tay vào việc hé mở một góc cánh cửa văn học thế giới cho cộng đồng người Việt, chúng tôi đành cố gắng trong khả năng của mình. Cám ơn rất nhiều lời động viên khích lệ của hai bạn đọc. Hy vọng quý bạn đọc còn góp cho nhiều ý kiến để rút kinh nghiệm. Xin chào tất cả.
Trân trọng.
Trang Thanh Trúc & Vĩnh Phúc
Cả hai bản dịch đều Hay cả.
Bản dịch thứ nhất Hay về cách dứt câu. Bản dịch thứ Hai hay về cách dùng chữ. Tuyệt diệu.
Ý tưởng của bài thơ rất huyền nhiệm.
Xin cám ơn hai bạn Trang Thanh Trúc và Vĩnh Phúc đã có sự giao lưu hai chiều giữa độc giả và tác giả dịch bản. Qua sự diễn dịch của anh Vĩnh Phúc tôi đã hiểu thêm về vài ngôn từ mới làm phong phú thêm cho ngôn ngữ của ta. Tất nhiên lúc đầu có gây bỡ ngỡ cho người đọc, nhưng cái gì cũng có bước khởi đầu. Nhờ VP nhắc nhớ và minh họa qua bài thơ Đèo Ngang, tôi hiểu được tầm sâu lắng của hai từ ‘lịch mịch’, chính cái âm vang khua động của âm thanh hòa trộn trong không gian tĩnh mịch của chiều tà mà tác giả chuyển ngữ phải ghép lại ngôn từ để lột tả cảm xúc của tác giả bài thơ nguyên bản. Cũng như bạn My Khanh có lần nhận xét, dịch đã công phu, còn mất công chuyển tải qua bút pháp và ngôn từ theo phong thái Việt nam không hẳn chỉ làm thăng hoa ý thơ nguyên bản mà theo tôi cũng là cách biểu lộ sự thẩm định sâu sắc và trân trọng những vần thơ của Allen Ginsberg. Đa tạ. đỗ xuân tê
Xin Chào bạn Đỗ Xuân Tê. Chúng tôi, Trang Thanh Trúc và Vĩnh Phúc, cám ơn bạn đã vào đọc và chia sẻ bài phóng dịch “Ngày mở sáng” của Allen Ginsberg.
Về hai hình ảnh “mộng diềm diềm” và “bóng lịch mịch”, mà bạn chưa hiểu hết, xin tạm giải thích ngắn như sau:
+ diềm = riềm (cantonnière). Ở đây là màn cửa chắn che. Lập lại diềm + diềm để mở ra con số vô chừng. Nếu “sao diềm diềm” mọc đầy trời thì “mộng diềm diềm” cũng che kín đất. Chỉ là một cách dùng từ trong thơ. (!)
+ Lịch mịch gần nghĩa với tịch mịch / tĩnh mịch ( silencieux; calme). Ở đây khác hơn là ghép thêm từ lịch kịch (à grand-peine) thành ra lịch mịch, một nỗi tịch mịch khua vang nhọc mệt. Tôi nghĩ, cảnh Bà Huyện Thanh Quan buổi chiều Đèo Ngang dưới trời mây nước thì không chỉ là tịch mịch / tĩnh mịch. Tâm trạng của thi sĩ, theo chủ quan, là lịch mịch chính xác hơn.
Chúng tôi thiển nghĩ rằng, trong thơ, cần có một ngữ pháp mới và ngôn từ xếp đặt làm thế nào cho mới và góp phần làm phong phú Tiếng Việt.
Hy vọng bạn Đỗ Xuân Tê và bạn đọc cho thêm ý kiến trao đổi, chúng tôi sẽ rất vui và Trân trọng.
Trang Thanh Trúc – Vĩnh Phúc
Khi thơ được ‘hòa âm’, tôi chọn bản phóng dịch 2, tuy chưa hiểu hết ‘mộng liềm diềm’/’bóng lịch mịch’. Bài thơ tựa như mang âm vang Vũ Hoàng Chương những năm cuối. Xin cám ơn dịch giả. đxt