Trang chính » Biên giới trong Văn Chương, Các Số Da Màu định kỳ, Chuyên Đề, Da Màu số 04 Email bài này

Ý kiến của BBT damau.org về thư gửi Ban biên tập của nhà thơ Nguyễn Duy

 

Ban biên tập damau.org (BBT) rất vui khi cuối cùng nhà thơ Nguyễn Duy đã góp tiếng với chủ đề phỏng vấn Biên giới trong văn chương, trong đó một số phát biểu của ông được ghi lại trong Coming Full Circle: A Conversation with Nguyễn Duy(1) được sử dụng như là chất xúc tác cho những câu hỏi về thơ và ngôn ngữ của chủ đề này. Tưởng cũng nên đề cập ở đây là vào đầu tháng 7 năm 2006, khoảng một tháng trước ngày “ra mắt” của tạp chí văn học damau.org, người chịu trách nhiệm soạn thảo phần gìới thiệu chủ đề phỏng vấn đã gửi câu hỏi đến nhà thơ Nguyễn Duy để tham khảo ý kiến và đồng thời mời ông tham gia cuộc thảo luận. Nhà thơ Nguyễn Duy trả lời sẽ tham dự cuộc chơi khi ông có nhiều thì giờ hơn. Sau khi số ra mắt của damau.org được gởi lên mạng vào ngày 10 tháng 8 năm 2006, BBT đã thêm một lần nữa liên lạc với nhà thơ Nguyễn Duy, trân trọng mời ông đóng góp tiếng nói của mình để độc giả có cơ hội quan sát vấn đề từ nhiều góc độ khác nhau.

 

Cuối cùng, nhà thơ Nguyễn Duy, dù có hơi trễ tràng, đã lên tiếng trong “Thư gởi BBT damau.org” mà bạn đọc có thể tìm đọc trên cùng trang báo này.

 

Về một số vấn đề đặt ra trong thư của nhà thơ Nguyễn Duy, BBT xin được phép trình bày ý kiến của chúng tôi như sau:

 

1. Trích dẫn cho phần câu hỏi về Thơ.

 

Nhà thơ Nguyễn Duy nhận xét:

Trích dẫn này bị chắp nối có dụng ý từ 2 đoạn văn tách rời nhau, một ở trang 102 và một ở trang 103 (sách dẫn trên), và bị cắt ra khỏi ý tứ của toàn bài khiến nó trở nên dễ gây sự. Giá mà BBT trích dẫn đầy đủ cả 2 đoạn thì có thể người đọc dễ cảm thông hơn. Bản tạm dịch tiếng Việt như trên cũng chưa thật chính xác với bản tiếng Anh. Mà bản tiếng Anh, đã sai lệch ít nhiều so với bản tiếng Việt tôi trả lời Nguyễn Bá Chung. Dù vậy, trích dẫn này vẫn không bị phản nghĩa, chính ý có thể đúng, có thể sai, nhưng đó là ý riêng của tôi. Tôi xin không bàn thêm.

 

Đúng như lời nhà thơ Nguyễn Duy, hai đoạn văn trích dẫn trong phần câu hỏi về thơ đến từ hai câu trả lời khác nhau. Có một xuất nhỏ ở đây: thay vì đánh số trang cho đoạn đầu (102), người phụ trách đã dùng dấu ba chấm (…) để phân đoạn và tin rằng bạn đọc sẽ nhìn ra dụng ý của mình. Ngoài ra, phần tạm dịch, như nhà thơ Nguyễn Duy đã chỉ ra, đã dùng “Mỹ” thay vì “Đức” từ chữ “German” trong nguyên bản.

 

Ở đây, tưởng cũng cần phải nói thêm rằng BBT đã trích dẫn nguyên văn những câu nói trong mỗi đọan văn, chứ không hề cố tình tách câu nói của Nguyễn Duy ra khỏi phạm trù và vấn đề chung đang được nhắc đến. Những trích dẫn của BBT vẫn bảo đảm tính thống nhất về ý tưởng của nhà thơ Nguyễn Duy khi phát biểu về thơ của người Việt ở ngoài nước. Đối với damau.org, ý kiến cá nhân không chỉ riêng của nhà thơ Nguyễn Duy mà của bất cứ ai cũng cần được tôn trọng. Sự kiện những ý kiến của ông được chọn để làm cơ sở cho những câu hỏi phỏng vấn không phải vì chúng thuộc về nhà thơ Nguyễn Duy nhưng chính vì chúng đặt ra những vấn đề lý thú, có khả năng khởi động một cuộc thảo luận hào hứng nhưng nghiêm túc và từ nhiều góc độ.

 

Mặc dù nhà thơ Nguyễn Duy đã xác nhận là trích dẫn này vẫn không bị phản nghĩa, BBT vẫn cảm thấy không yên tâm. Nếu quả thực việc đặt hai đoạn văn nói trên gần nhau khiến nó trở nên dễ gây sự như nhận xét của nhà thơ Nguyễn Duy và đưa đến khả năng hiểu sai tư duy của ông trong bài phỏng vấn Coming Full Circle của đặc san "Two Rivers," BBT xin chân thành tạ lỗi cùng ông, các tác giả tham gia cuộc tranh luận, và bạn đọc của damau.org.

 

Để loại bỏ những khả năng nói trên, câu hỏi về thơ của chủ đề Biên Giới trong Văn Chương sẽ được điều chỉnh lại về phần trích dẫn như sau:

 

 

“As for a marriage of languages, I cannot imagine a hyphenated poetry – half Vietnamese and half English or some other language. Poetry can’t be created via bi-national marriages or artificial insemination. There might be first class Vietnamese scientists of the first generation, but it’s doubtful there could be first class Vietnamese poets in the English, French, or German language so soon” (Two Rivers, page 102) and

 

“Vietnamese poets living abroad can act as a bridge between Vietnamese poetry and world poetry. It’s a contribution befitting the circumstance of the time. But whether contemporary Vietnamese poetry can create a new departure is something that will be determined by poets living in the homeland” (Two Rivers, page 102 – 103)

 

Phần in đậm là phần sẽ được bổ sung trong mục trích dẫn của câu hỏi phỏng vấn. Những thay đổi tương tự cũng sẽ áp dụng trong bản dịch tiếng Việt:

 

“Về một cuộc hôn phối của ngôn ngữ, tôi không thể hình dung được một thứ thơ pha trộn – nửa Việt nửa Anh, hay với những thứ tiếng khác. Thơ không thể được sáng tạo qua những hôn nhân hai-quốc-gia hay qua thụ tinh nhân tạo. Có thể có những khoa học gia Việt Nam hàng đầu thuộc thế hệ thứ nhất, nhưng một nhà thơ Việt nam hàng đầu viết bằng ngôn ngữ Anh, Pháp, Đức thì còn là một điều đáng ngờ” (Two Rivers, tr. 102) và

 

“Nhà thơ Việt nam ở ngoài nước có thể làm một nhịp cầu giữa thi ca Việt nam và thi ca thế giới. Đó là một đóng góp phù hợp với hoàn cảnh hiện tại. Nhưng việc có hay không một hướng đi mới cho nền thi ca đương đại Việt nam sẽ được quyết định bởi các nhà thơ trong nước.” (Two Rivers, tr. 102 – 103)

 

Với cách trình bày mới, BBT hy vọng sẽ trong cùng một lúc giải quyết thỏa đáng những yêu cầu của nhà thơ Nguyễn Duy và mang đến những suy diễn tươi mát cho câu hỏi về thơ. Thêm vào đó, trong khi chờ đợi sự đồng ý của Manoa Journal và ông Nguyễn Bá Chung, tác giả của Coming Full Circle: A Conversation with Nguyễn Duy, để đăng lại toàn bộ bài viết này, chúng tôi xin thêm vào phần phụ lục những câu hỏi và trả lời giữa Nguyễn Duy và Nguyễn Bá Chung mà chúng tôi đã trích dẫn một phần, hy vọng điều này sẽ giúp bạn đọc damau.org khám phá thêm những khía cạnh khác trong suy nghĩ của nhà thơ Nguyễn Duy. Ngoài ra, chúng tôi cũng xin đề nghị nhà thơ Nguyễn Duy cho phép chúng tôi đăng lại bản tiếng Việt những câu trả lời của ông mà tác giả Nguyễn Bá Chung đã dịch qua Anh ngữ trong Coming Full Circle: A Conversation with Nguyễn Duy để phần qui chiếu trở nên chính xác và hứng thú hơn.

 

 

2. Trich dẫn cho phần câu hỏi về Ngôn Ngữ.

 

Khi trích dẫn từ cuốn "Nếu Đi Hết Biển" (NĐHB) của Trần Văn Thủy, BBT đã ghi rõ nguồn gốc, đã trích dẫn nguyên vẹn câu văn, và đã cẩn thận lưu ý bạn đọc rằng đây là Wayne Karlin dẫn chứng lời nhà thơ Nguyễn Duy trong một cuộc phỏng vấn. Vì thế, chúng tôi không cho rằng damau.org đã vi phạm hay sai sót trong nguyên tắc trích dẫn. Dưới đây là nguyên văn phần trích dẫn trong chủ đề Biên Giới trong Văn Chương:

 

Trong khi đó, để trả lời Trần Văn Thủy, ông Wayne Karlin đã dẫn chứng lời của nhà thơ Nguyễn Duy:

 

“Tôi có đọc một bài phỏng vấn nhà thơ Nguyễn Duy trong đó anh ấy cho rằng người Việt hải ngoại không thể đóng góp vào nền văn học Việt Nam được vì họ đang mất dần sự thuần chất của ngôn ngữ, mất cái tiếng đang được nói và viết ở Việt Nam.” (trích Nếu Đi Hết Biển, tr.163) (2)”

Ở đây, người cần phải xác minh là quý ông Wayne Karlin và Trần Văn Thủy. BBT damau.org ủng hộ yêu cầu của nhà thơ Nguyễn Duy như ông đã viết trong thư gửi chúng tôi: “Mong BBT damau.org giúp tôi, liên lạc để nhờ ông Wayne Karlin cung cấp văn bản mà ông ấy lấy làm căn cứ để trả lời ông Trần Văn Thủy; nhờ ông Thủy gửi cho văn bản cả bản tiếng Anh lẫn bản dịch tiếng Việt câu trích dẫn (1) kia.”

 

BBT đã, một cách nhanh chóng, tìm cách liên lạc với quý ông Wayne Karlin và Trần Văn Thủy để chuyển đến quý vị này những yêu cầu hợp lý của nhà thơ Nguyễn Duy. Một cách may mắn, nhà văn Wayne Karlin đã lập tức đáp ứng yêu cầu này, và dưới đây là nguyên văn phần trả lời của ông trong email gửi cho BBT damau.org ngày thứ Năm 31 tháng 8 năm 2006:

 

It’s been a few years, but I believe it came from an article in Manoa (14?) in 2002–an interview done by Nguyen Ba Chung in which Nguyen Duy commented on diaspora Vietnamese poetry. I admire Nguyen Duy’s poetry greatly, and regarded this as simply a healthy intellectual disagreement between writers about purity of language. I’m sorry if I in any way misunderstood his remarks to Nguyen Ba Chung.

BBT xin tạm dịch như sau:

 

Đã vài năm trôi qua, nhưng tôi tin rằng nó [phần trích dẫn nói trên – ghi chú của BBT] đến từ một bài viết trong đặc san Manoa (số 14? [số 14:1 – ghi chú của BBT]) năm 2002 — một bài phỏng vấn thực hiện bởi Nguyễn Bá Chung trong đó Nguyễn Duy bình luận về thơ ca Việt Nam ở ngoài nước. Tôi vô cùng ngưỡng mộ thơ Nguyễn Duy, và xem điều này [bình luận của Nguyễn Duy về thơ ca Việt Nam ở ngoài nước – ghi chú của BBT] chỉ đơn giản là một bất đồng lành mạnh giữa các tác giả về sự thuần chất của ngôn ngữ. Tôi rất tiếc nếu trong bất cứ cung cách nào đã hiểu lầm nhận xét mà ông chia sẻ với Nguyễn Bá Chung.

 

Đến đây, chúng ta có thể lấy làm chắc là nguồn mà nhà văn Wayne Karlin đã dựa vào đó để đưa ra phần bình luận của mình cũng chính là nguồn mà BBT damau.org đã sử dụng, bài phỏng vấn Coming Full Circle: A Conversation with Nguyễn Duy." Khám phá này làm cộm lên một số vấn đề thú vị:

Vấn đề thuần chất của ngôn ngữ/purity of language từ đâu đến? Nếu phần Việt ngữ trích dẫn từ NĐHB là chính xác, bằng cách nào ý niệm này được gán ghép cho nhà thơ Nguyễn Duy ngoại trừ khả năng nhà văn Hoa Kỳ Wayne Karlin đã hiểu sai một cách nghiêm trọng phát biểu của nhà thơ này qua bài viết bằng tiếng Anh của Nguyễn Bá Chung, một điều khó hình dung? Chúng tôi hy vọng sẽ có cơ hội tiếp tục cuộc đối thoại với quý nhà văn Wayne Karlin và Trần Văn Thủy để nghi vấn này được làm sáng tỏ.

Tiếp tục luồng suy luận trên, liệu câu hỏi về ngôn ngữ trong chuỗi phỏng vấn Biên Giới trong Văn Chương, vốn hoàn toàn dựa trên một điều mà nhà thơ Nguyễn Duy không/chưa từng phát biểu, còn có một giá trị cho những thảo luận [văn học] nghiêm túc hay không? Đây là một câu hỏi vô cùng lý thú và cần thiết, và trong khi BBT damau.org có thể xác lập ngay vị trí của mình trong vấn đề này, chúng tôi xin trước hết đón nhận ý kiến của quý tác giả, thân hữu, và bạn đọc. Câu hỏi này sẽ được gửi lên chủ đề phỏng vấn Biên Giới trong Văn Chương trong số báo này cùng với các văn kiện liên quan.

 

Chúng tôi một lần nữa xin cám ơn nhà thơ Nguyễn Duy, đã cùng với các tác giả khác, tích cực tham dự vào việc biến Biên Giới trong Văn Chương thành một chủ đề phỏng vấn hào hứng và bổ ích. Trong những ngày sắp tới sẽ có thêm nhiều tiểu luận và câu hỏi mới. Chúng tôi khuyến khích quý bạn đọc tham gia đóng góp ý kiến và bài vở cho chủ đề sinh động này. Về phần BBT, chúng tôi sẽ cố gắng để bảo đảm mỗi bạn đọc và tác giả cộng tác những cơ hội bình đẳng để góp tiếng nói của mình trên tạp chí văn chương damau.org.

 

Ban biên tập damau.org

 

Phần phụ lục

 

damau.org xin đăng lại phần câu hỏi của Nguyễn Bá Chung (NC) và phần trả lời đầy đủ của Nguyễn Duy (ND) trong bài phỏng vấn Coming Full Circle: A Conversation with Nguyen Duy từ đặc san "Manoa 14:1: Two Rivers, New Vietnamese Writing" thể theo đề nghị của nhà thơ Nguyễn Duy

 

NC You have been to the United States three times-in 1995, 2000, and 2001-and you’ve traveled even more often to Europe. You have had extensive contact with members of the Vietnamese overseas communities. What do you think of the Vietnamese poetry overseas? Its perambulations from 1975 to today? What do you see as the future of this poetry? Will there be a kind of hyphenated poetry-half Vietnamese and half English, half French, half German-or all English or French or German down the road?

 

ND The Vietnamese who o nuoc ngoai (live abroad)- pardon me, I do not like the term hai ngoai (overseas)- still write poetry, and most of them continue to write it only in Vietnamese. Each language has its own spirit. You can change the words, the phrases, the pronunciations, but you cannot easily change the spirit. So the writers who live abroad continue to write in Vietnamese.

As for a marriage of languages, I cannot imagine a hyphenated poetry-half and half English or some other language. Poetry can’t be created via bi-national marriages or artificial insemination. There might be first-class Vietnamese scientists of the fist generation, but it’s doubtful there could be first-class Vietnamese poets in the English, French, or German language so soon. There may well be such poets down the road; but it’ll take some time, at least a generation, for the cultural heritage to be replaced and its spirit reoriented.

 

NC During the 193os, Vietnamese poetry broke ayay from its millennium-old moorings with the arrival of the New Poetry movement. Then came the August Revolution in 1945 and the predominant presence of Revolutionary Poetry. Do you see a need now for another breakaway: a poetry for the contemporary period? Could Vietnamese poets living abroad make contributions to this poetry?

 

ND The "new” in poetry isn’t the same as the "new" in fashion or fad.When it’s new, it appears of its own accord. It can neither be produced on order nor prohibited on order. What’s new in poetry results from the coming together of what’s new in the individual’s spirit and the spiritual life of the time.

Vietnamese poets living abroad can act as a bridge between Vietnamese poetry and world poetry. It’s a contribution befitting the circumstance of the time. But whether contemporary Vietnamese poetry can create a new departure is something that will be determined by poets living in the homeland. I can sense that this departure has already begun. It will neither stop nor be stopped.

Phần Góp Ý/Bình Luận


Xin vui lòng bày tỏ trách nhiệm và sự tương kính trong việc sử dụng ngôn ngữ khi đóng góp ý kiến. Da Màu dành quyền từ chối những ý kiến cực đoan, thiếu tôn trọng bạn đọc hoặc không sử dụng email thật. Chúng tôi sẽ liên lạc trực tiếp với tác giả nếu ý kiến cần được biên tập.

Lưu ý: Xin vui lòng bỏ dấu tiếng Việt để giúp tránh những hiểu lầm đáng tiếc từ độc giả trong việc diễn dịch ý kiến đóng góp. Bài không bỏ dấu sẽ không được hiển thị. Xin chân thành cám ơn.

*

@2006-2019 damau.org ♦ tạp chí văn chương Da Màu Web services provided by InfoResources Center, Inc. Scroll Up
Log in | Entries (RSS) | Comments (RSS)