Trang chính » Biên Khảo, Giới thiệu tác giả, Nhận Định Email bài này

Raymond Carver: nhà văn của những u hoài bất biến


♦ Chuyển ngữ:
0 bình luận ♦ 7.12.2009

Lê Khắc Phương Quỳnh chuyển ngữ từ bài nhận định, Man of Constant Sorrow của Richard Lacayo (Tạp chí Time, thứ Hai, 23 tháng 11, 2009)

 

 

carver

Chân dung Raymond Carver (đầu thập niên 1980)

 

Lời khuyên căn bản cho những cây bút trẻ là luôn luôn “viết về những gì bạn biết.” Raymond Carver (1938-1988) đã thực hiện chính xác điều đó. Hầu như những gì Carver biết rõ nhất trong suốt cuộc đời mình chính là sự gian khổ của cả thể chất lẫn tâm lý. Trong những truyện ngắn của ông – những câu chuyện về những điều khốn cùng mà người ta muốn giữ kín và đã có những ảnh hưởng văn học vô cùng lớn lao trong những năm 1980 – đời sống là một chuỗi dài đau khổ không ngừng. Những căn hộ tồi tàn; tiền mướn không trả; bàn ghế của phòng khách bị mang ra ngoài nằm lăn lóc khắp trên bãi cỏ. Con người dường như cũng bị tróc gốc, ngay cả khi họ bị kẹt ở một chỗ, cũng chỉ để liếm láp “thương tích” và rượu chè be bét.

Carol Sklenica đã viết một cách cân nhắc, thận trọng, xuyên suốt cuộc đời đôi khi vô cùng đau đớn của Raymond trong tập tiểu sử Raymond Carver: Đời Sống của Một Văn Sĩ (Sribner, 578 trang). Qua đó, chúng ta  biết được Carver thật sự hiểuthấu cái thế giới mà ông đã miêu tả. Ông lớn lên trong vùng lao động nghèo nàn Yakima, tiểu bang Washington. Cha ông đã làm việc trong một nhà máy cưa ở đó. Cha ông thay đổi công việc liên miên, say sưa tối ngày, đó là nếp sống mà ông ta đã truyền cho con trai mình. Gần 18 tuổi, Carver cưới Maryann Burk (16 tuổi), nhưng trước đó, ông đã quyết địnhcống hiến đời mình cho văn nghiệp.

Và hệ quả của những quyết định trên là một đời sống đầy dẫy những khó khăn, gian khổ. Trong nhiều năm, đôi vợ chồng đã di chuyển không ngừng, nhận làm bất cứ việc gì mà họ có thể có được, trong khi cố gắng thâu lượm những học vị từ trường này qua trường khác. Theo cuốn sách của Sklenika, Maryann đuợc phác họa như một nền tảng đáng khâm phục dù rằng không toàn vẹn trong cuộc đời Raymond Carver. Là kẻ đồng hành, người trụ cột của gia đình, tin tưỏng mãnh liệt vào tài năng của Carver, nhưng bà ta cũng chìm sâu trong rượu tuy rằng Carver bị chìm sâu hơn. Qua nhiều năm, Carver và Maryann, với hai đứa con của họ, đã phải chịu đựng những tủi nhục mà chứng nghiện rượu mang lại, bao gồm những lần ông say quắt không biết gì, những lần bà ngả ngớn say, hai lần vỡ nợ, và một lần đánh lộn ầm ĩ nhà trong dịp lễ đã làm ngã cây Giáng Sinh.

 

maryann burk carver and raymond carver in 1972

Maryann Burk Carver và Raymond Carver vào năm 1972

 

Ngoài vợ của ông ra, một khuôn mặt trụ cột khác trong cuộc đời trưởng thành của Carver là Gordon Lish, một nhà biên tập văn chương và giáo sư dạy viết văn trứ danh trước làm việc cho tạp chí Esquire, người mà một thời rất có thế lực trong giới xuất bản. Vào năm 1970, khi Carver được 32 tuổi, Lish đã cho Carver dịp xuất hiện chủ yếu đầu tiên trên Esquire – nhưng với một cái giá – Lish  tự cho mình quyền duyệt xét không nương tay tất cả tác phẩm của Carver, cắt đi nhiều trang, đổi tựa đề, loại bỏ những đoạn văn trữ tình, những giây phút “nâng cao” tâm hồn người đọc—những đoạn nhà biên tập cho là ủy mị hay sáo mòn. Kết quả là một tập hợp những truyện ngắn, gọn, trừu tượng và tinh lược hơn nguyên bản của tác giả, "tối giản" hơn, đó là sắc thái mà văn phong lúc ban đầu của Carver được biết đến.

 

gordon lish

Gordon Lish, nhà biên tập và giáo sư dạy viết văn trứ danh (đầu thập niên 1980)

 

Carver không hoàn toàn vui về điều này, đặc biệt là khi ông thấy Lish đã sửa đổi rất nhiều trong tuyển tập truyện ngắn Chúng Ta Nói Gì Khi Chúng Ta Nói về Tình Yêu, (What We Talk ABout When We Talk About Love), tuyển tập thứ hai trong loạt truyện của Carver được xuất bản vào năm 1981. Ngay ở vào phút chót trước thời hạn sách được in, Carver vẫn bàn cãi với Lish để rút lại cuốn truyện, nhưng rồi dịu xuống, có lẽ vì ông ta thấy rằng Lish vẫn là người giúp ông đạt được danh vọng và sự nghiệp văn chương. Carver cũng thấy rằng, và cảm thấy bất an, rằng sắc thái bi thương nhưng lạnh lùng, tối giản mà Lish làm đậm nét trong những truyện của Carver đã làm cho văn phong của ông đặc biệt hơn và cũng bảo đảm thanh danh của ông ta  – và đúng như vậy. Chẳng bao lâu (sau khi được Gordon Lish biên tập), thanh danh và tiền bạc đã thực sự đến với Carver.

Và rồi, vào khoảng cuối thập niên 70, Carver và vợ quyết định cai rượu. Khi trí óc đã sáng suốt, cuộc hôn nhân cũng tan rã, mặc dù không nhuốm mùi cay đắng. Bạn có thể nói rằng họ đã yêu nhau đến phút hạ hồi. Carver đã gặp và rồi lập gia đình với nhà thơ Tess Gallagher, người đã gặp ông ở cuối đời, trong những năm Carver sáng tác mạnh mẽ trước khi ông qua đời năm 1988 vì bệnh ung thư phổi, không khác gì Anton Chekhov, thần tượng của ông. Đây là những năm Carver ở đỉnh cao của sự nghiệp. Thánh Đường (Cathedral), một tuyển tập tuyệt diệu với những biến chuyển tình cảm sâu xa và phức tạp hơn hết những gì ông viết trước đây. Lish cũng biên tập cho cuốn này, nhưng chỉ sửa đổi rất ít. Vào lúc đó, Carver đã là một tên tuổi lớn, không cần phải chịu sự sửa đổi của bất cứ ai.

 

tess_gallagher_raymond_carver3

Raymond Carver và Tess Gallagher

 

Vị thế vững vàng của Raymond Carver trong nền văn học Mỹ được xác định gần đây khi nhà xuất bản Thư viện Hoa Kỳ (The Library of America) long trọng phát hành quyển Carver: Những Truyện Ngắn Tổng Hợp (Carver: Collected Stories), một bộ mới trong loạt những tác phẩm được chính thức công nhận như "kinh điển" của Thư Viện Hoa Kỳ. Bộ truyện ngắn tổng hợp bề thế này (hơn 1000 trang) bao gồm cả hai ấn bản của tuyển tập Những Gì Chúng Ta Nói Khi Chúng Ta Nói về Tình Yêu: (1) ấn bản đã được biên tập và cắt xén khắc nghiệt–gần như “viết lại” bởi Lish, và (2) nguyên văn bản thảo, với tựa đề (trước khi bị Lish đổi tên) là Những Kẻ Mới Bắt Đầu (Beginners) của Carver, để giúp độc giả và các sinh viên văn chương so sánh và nghiên cứu. Đây là một quyết định độc đáo, làm sáng tỏ nhiều khía cạnh trong quá trình từ sáng tác đến biên tập liên hệ đến sự nghiệp văn chương của Carver, cùng những xung đột nghệ thuật giữa khuynh hướng viết văn của Carver và Lish.

Dĩ nhiên, không bao giờ là một điều dở khi chúng ta có dịp được đọc thêm văn của Raymond Carver. Chúng ta không bao giờ có đủ truyện của Carver, nhưng nếu có được những di tích nào, thì luôn là những tuyệt tác.

 

 

 

.

bài đã đăng của Richard Lacayo


Phần Góp Ý/Bình Luận


Xin vui lòng bày tỏ trách nhiệm và sự tương kính trong việc sử dụng ngôn ngữ khi đóng góp ý kiến. Da Màu dành quyền từ chối những ý kiến cực đoan, thiếu tôn trọng bạn đọc hoặc không sử dụng email thật. Chúng tôi sẽ liên lạc trực tiếp với tác giả nếu ý kiến cần được biên tập.

Lưu ý: Xin vui lòng bỏ dấu tiếng Việt để giúp tránh những hiểu lầm đáng tiếc từ độc giả trong việc diễn dịch ý kiến đóng góp. Bài không bỏ dấu sẽ không được hiển thị. Xin chân thành cám ơn.

*

@2006-2019 damau.org ♦ tạp chí văn chương Da Màu Web services provided by InfoResources Center, Inc. Scroll Up
Log in | Entries (RSS) | Comments (RSS)