Từ chỗ Sinh ngồi đến đó cách năm sải tay. Nàng không còn đó nữa, dù Sinh biết mấy vuông gạch tàu hãy còn ươn ướt, ấm chỗ. Mãi sau này, khi tóc bạc, Sinh còn nhớ mùi ngai ngái nồng nồng của trưa hôm ấy. Mà ai tin Sinh đâu nhỉ. Sống để dạ, chết mang theo.

Phố Khâm Thiên thời ấy đã tàn tạ lắm. Phấn nụ cũng khó tìm. Lệnh giải tỏa đã ban từ hôm trước. Mụ Tú tất tả chỉ huy cho đám con gái chất đồ lên những chiếc xe thồ. Mà đi đâu đây? Về quê. Phải đó bà ạ, Bà Khiêm cạnh bên đã nói thế lúc lệnh vừa ra. Gương lược, váy yếm vương vãi cùng khắp. Mụ Tú kêu hết đám con gái ra gian trước.

“Bọn chúng bây cầm lấy chút tiền mà phòng thân. Về quê tìm u chúng mày.”

“Dưới quê không yên.”

“Tiền đâu ra thế này?”

“Mấy hôm nay đói rạc sao không mang ra mà ăn.”

Bọn con gái nhau nhau.

“Tiên sư cha chúng mày. Dưới quê bọn bây là đồ cha căng chú kiết mấy đời thì sợ cái gì. Lắm lời. Tao vừa mới được tiền.”

Mụ mới được tiền thật, như của trên trời rơi xuống. Mà Mụ cũng không biết sao ả Kiều lại ưng thuận. Lúc hoạn nạn nhiễu nhương mới biết người. Mụ thở dài cảm kích.

Sinh cũng không biết tại sao mình dốc hết tiền của còn lại để mua lấy Kiều trong một buổi trưa. Không phải vì công tử Sinh đã từng cầm trống thâu đêm, chếnh choáng giữa nhịp ca trù. Cũng không phải vì những giải yếm đào mềm oặt dưới tay Sinh khi tàn tiệc. Đó là những đồng tiền cuối cùng của cơ ngơi Từ Liêm tan nát. Ông cụ thân sinh sẽ không bao giờ gửi nữa. Thì sao phung phí? Phải đến buổi trưa hôm đó Sinh mới lờ mờ cảm nhận.

Còn Kiều.

Kiều lang thang qua ba gian trước. Ngổn ngang, lăn lóc những món đồ vứt lại, nào hộp phấn sứt vành, nào dùi trống, nào xiêm áo lấm lem, nhàu nát. Không còn ai, Kiều cất tiếng ngâm nga. Đôi guốc mộc vang vang đánh nhịp. Tiếng ngâm, tiếng guốc dội lại giữa gian nhà trống. Xem nào, tổ dân phố bảo tối mai họ sẽ tiếp thu, vì họ bận chuẩn bị học tập. Như vậy nàng có 24 tiếng đồng hồ trong gian nhà này.

24 tiếng trước khi Kiều phải khoác lên người nhân phẩm, xứng đáng trở thành công dân tự chủ của một nước nhà độc lập. 24 tiếng để Kiều nằm ngồi, hít thở như vật sở hữu của một người đàn ông.

Vật.

Vật như chiếc đàn nhị hồ đứt một dây còn nằm trong xó? Hay vật như một con vật có xúc giác trên da và vị giác trên lưỡi? Kiều hít sâu vào lồng ngực mùi sương vừa xuống. Trên mái ngói có tiếng mèo kêu rất nhỏ.

Ngọn đèn dầu lạc đánh mấy vòng sáng lung linh trong vại nước. Kiều dùng gàu phả những con giun đỏ mà nàng biết đang trồi lên lặn xuống trong vại dù đèn mù không nhìn thấy được. Kiều đã có những buổi trưa trời oi thọc tay vào vại nước mưa trong sân nhà, để những con giun đỏ óng luồn qua kẽ tay, nhồn nhột. Có lần, năm lên 13, cũng buổi trưa nghịch nước, cảm giác mới đầu nhồn nhột ấy đã từ những kẽ tay chạy lan lên chân tóc, như những luồng điện tê tê. Hôm đó, Kiều đợi nửa khuya, cả nhà đi ngủ, nàng lén trở ra vại nước. Kiều kéo dây thắt yếm sau gáy, sau lưng. Chiếc yếm vải sợi, màu cháo rơi xuống lúc Kiều leo vào vại. Kiều hạ mình vào vại chầm chậm. Làn nước mát lạnh dâng lên tới cổ, sóng sánh, chực trào. Quần Kiều rộng, ống phồng nước, phập phều. Kiều ngước tựa gáy vào vành lu, nhắm mắt: những con giun đỏ từ đáy vại trồi lên qua ống quần, dọc theo đùi, luồn vào rãnh, châm chít vào da những điểm nhỏ như mũi kim, nhiều như chấm sáng sao trời. Kiều dạng chân. Những điểm tê khít lại, khít lại. Nàng rùng mình, co thắt.

Kiều mở mắt. Trời không có sao.

Tối nay, Kiều không leo vào vại, chỉ dội nước từ đỉnh đầu. Tiếng nước vỡ ra trên thềm đá đóng rêu xanh. Nàng đứng im. Kiều nhớ lần ngâm trong vại nước, Kiều thấy hoảng sợ như đứng trước cánh cửa bung. Mà thân thể Kiều nối liền vào cánh cửa, mở bật vào khoảng không bên kia, một thế giới trống đến kinh hồn. Lúc người Kiều vừa yên lại là lúc nàng thấy luồng nước nóng hổi phả ra vại, từ giữa đùi. Bây giờ Kiều còn nhớ hơi nồng trong vại nước.

Tối nay Kiều không nghĩ đến Sinh. Hay đúng ra, Kiều không nghĩ gì xa hơn điều Sinh là một gã đàn ông đã bỏ hết tài sản còn lại—thì chẳng là bao—để làm chủ nàng, có nghĩa là làm chủ thân thể nàng trong một buổi trưa. Trưa mai. Thậm chí, lúc quấn khăn từ thềm đá đi vào nhà trên lối gạch bát tràng, nàng không nhớ cả Sinh diện mạo thế nào; tài tử lịch lãm đến đâu.

Trong nhà, Kiều khơi to ngọn bấc, mở chiếc hòm lấy tấm yếm hồng, váy lụa đen, giải thắt lưng hoa lý, lược đồi mồi, xà tích bạc, đôi hài gấm thêu rồng phụng giao hoan, vành khăn tuyết nhung đen mướt; chỉ trừ tấm khăn vuông dấu tích cô gái quê ngây thơ mộc mạc lúc mang thân đến cho Tú Bà xem mắt là Kiều không động đến. Tất cả Kiều sắp thành hàng trên sập gụ. Kiều ve vuốt từng thứ: cái trơn mềm của lụa, cái góc cạnh của lược của trâm, cái êm rờn rợn của nhung đang lần dò da thịt, cái cứng lạnh của mặt gỗ. Kiều muốn mình nối liền vào chúng, như nối liền vào cánh cửa đêm 13 tuổi. Kiều quyến luyến như sắp cách ly, cuộc lưu đày của thân xác ra khỏi cảm giác rạo rực tung hoành giữa khoảng không tuyệt đối, để trở về làm con người nhân phẩm, tự chủ lấy đời mình.

Mà biết có tự chủ được đời mình không nhỉ?

Kiều leo lên sập gụ ngồi so dây nhị hồ. Mất cần kéo, đàn nhị tiếng không thương tâm, chỉ thánh thót như những giọt nước rơi lên mỗi phím, mỗi dây. Kiều đưa tay vuốt dọc cần đàn, tuốt theo những sợi dây gân nửa trong nửa đục, sắc như muốn cứa vào da.

*

Môi Sinh mơn man vành tai Kiều ửng hồng đeo đôi khuyên vành chạm. “Sao em mặc yếm mà không chít khăn vuông?” Thoáng ấy dưới mắt Sinh hình ảnh cô thôn nữ con gái người tá điền ngày nào đang lồng vào bóng Kiều chập chùng giữa nắng trưa dữ tợn đang chém vào mặt phản. Khăn vuông? Còn mặt mũi nào khoác lại tấm khăn vuông để nhìn mặt thầy u nữa? Kiều cố nén thở dài pha chút khinh bạc. Nàng đã nghiệm rằng mỗi lần thay áo là mỗi lần lột xác, lột tim, lột cả linh hồn, càng lột càng giàu có thêm lên.

Sinh đê mê với lối giải thích kỳ quặc ấy, lối giải thích rất hiện sinh, giọng lạc đi nghe ra tiếng rên bấn loạn: “Ừ, lột được cái gì thì lột tuốt nhé.” Miệng nói tay làm, bàn tay Sinh lột váy Kiều, dứt khoát và điêu luyện như cách điêu khắc gia hất tung vải trùm để khai mạc tượng khỏa thân Vệ Nữ. Váy Kiều rơi xuống như bóng đen lồng lộng giữa ban ngày, phủ lên chiếc quạt vẽ phong cảnh Hương Tích với mấy câu thơ cảm đề Chu Mạnh Trinh tài tử.

Mắt Sinh đăm đắm vào khoảng ấy. Bóng tối nơi ấy làm chàng ngộp thở, người nóng hừng như sốt dịch. Kiều khoan thai gỡ tay chàng, tình tứ bảo: “Chàng đừng vội. Để em biểu diễn ngón nghề. Ngón tuyệt kỹ không tiền khoáng hậu.”

“Anh nghe đồn đã từ lâu. Mong em chóng cho anh rửa mắt.”

“Đừng gấp. Từ từ đã nào. Để em chuốc rượu đã chứ.”

Trên khay Kiều đã sắp sẵn thứ rượu tăm ngọt sánh do chính tay nàng ủ và nấu để dành cho khách thanh lâu. Kiều học cách nấu rượu gia truyền từ thủơ bé, lúc thầy u nàng nấu rượu lậu rồi bị Pháp bắt vì đã dám cạnh tranh với rượu hãng Fontaine độc quyền toàn cõi Đông Dương thời ấy.

Con nhà rượu có khác, tửu lượng Sinh so với nàng kém xa. Nhưng cách uống của nàng kỳ lạ. Sinh ái ngại nhìn Kiều đổ rượu vào họng, tọng vào người, cách uống không giống gây men tình mà như để tự đầu độc. Thoáng chốc cả vò rượu đã tan vào máu hai người. Rượu bốc hừng hực trong hơi thở trộn lộn vào nhau. Lúc chàng điếng người ngất đi thì rượu cũng từ Kiều thoát ra cuồn cuộn như nước sông Hồng mùa lũ.

Tiếng gà gáy trưa vẳng lại từ cuối phố não nề như chảy qua dòng thời gian đặc quánh mùi tinh chất, xa xăm như tiếng vọng thời tiền chiến. Sinh mở lớn mắt để chứng kiến những giây phút cuối cùng trước khi tuyệt tích vào quá vãng. Ngày mai! Ngày mai còn xa quá. Bây giờ chỉ có Kiều, tung hoành múa lượn như ả đào say trong vở tuồng Vân Dại. Bây giờ Kiều, trống cơm đeo trước bụng, hai tay cầm dùi trống lắc lư như lên đồng. Cây đàn nhị hồ phơi thân trên phản, đứt mất một dây, cần kéo gãy lìa nằm lăn lóc cạnh án thư, thong thả nhỏ những giọt thánh thót vào giờ trưa im ắng…

Cây đàn không người kéo đang ngân nga thành tiếng…

Rượu trong người Kiều, bây giờ thoát ra như mưa lắt dắt từng hột nhỏ. Kiều chạy tới chạy lui ngang dây đàn, múa lượn uyển chuyển như tế nữ quan, những giọt nước từ người nàng bắn ra búng chính xác trên sợi dây căng thẳng, thành khúc dạo ngũ âm hồ – xừ – xang – xê – cống. Những giọt rượu boong – boong – boong rào rạt rơi trên nhiều âm vực đa đoan, từ quan họ Bắc Ninh đến ca trù, hò Huế… Nàng chuyển dịch mỗi lúc một nhanh thoăn thoắt. Mưa từng hồi từng chập dồn dập trên nhị hồ. Có những đoạn nghe vô điệu thức, vô thang âm, như những nhạc khúc của Arnold Schõenberg. Có khi từ sợi độc huyền ấy lại vang lên giai điệu vi cung như giọng Ấn Độ khao khao mòn mỏi giữa buổi trưa sa mạc. Lúc ấy không phải một Kiều, mà nhiều Kiều thấp thoáng chập chùng chồng lấp như bức tranh “Woman running on a Balcony” của nhà danh họa Tây Phương, từ trong người đàn bà này lại thoát ra một người đàn bà khác như là vô số những phiên bản bóng của nhau.

Quả là tuyệt kỹ thế gian. Thuở nhà còn khá giả, trong một chuyến buôn sang Hương Cảng, Sinh đã có lần mò vào hộp đêm coi vũ nữ khỏa thân biểu diễn mở nút chai, ăn chuối và hút thuốc phả khói phì phèo bằng âm hộ. Những thứ ấy sánh sao nổi tài nghệ mà chàng đang chiêm ngưỡng. Với công phu vận dụng cơ vòng khổ luyện từ những ngày còn bé ngâm mình trong vại nước, Kiều đã cách tân thú vui xác thịt lên hàng nghệ thuật, đã tự tái tạo và nâng cấp cơ thể đàn bà; nàng đã thăng hoa tấm thân kỹ nữ thành nhạc cụ êm ái du dương, tình tứ nhất.

Trưa hôm ấy Sinh ngất đi tỉnh lại mấy bận sau cơn thống khoái và đã làm cho Kiều thống khoái. Một bận chàng mở mắt thấy mình lênh đênh trên mặt nước, thân xác và cảm giác lâng lâng rã rời là có thật, nhưng thế giới chung quanh thì phi lý, những gì đã xảy ra cơ hồ như một nghi vấn mông lung. Trên mặt phản trơn nhẵn bóng lộn mồ hôi của khách làng chơi, nước lênh láng phản chiếu cảnh truy hoan trước đó.

Hà Thành phi lý, nông thôn phi lý. Từ Liêm của chàng sẽ tan nát. Sinh biết thế, chưa bao giờ Sinh thấy rõ đến vậy. Ngày mai là điều hoàn toàn phi lý. Sẽ không còn gì. Tính phi lý bao trùm tất cả. Sinh trôi đến trạng thái tự do tuyệt đối, hạnh phúc cùng cực. Như điếng ngất. Như âm nhạc. Như thoát khỏi mọi giáo điều.

Nhị hồ để bốc niềm cô tịch
Không khóc nhưng mà buồn hiu hiu…

Sinh cao hứng bứt chùm tóc, chụm lại chấm vào dòng rượu rỉ ra từ Kiều, đề hai câu thơ dọc theo hai đùi nàng từ cổ chân lên tận háng, những dòng thơ Xuân Diệu. Da Kiều gờn gợn, từ cổ chân chạy lên, tăng cường độ khi vượt quá gối. Kiều bắt đầu run nhẹ, run tận cùng luồng điện, điện giựt không còn đau xé mà trở thành hoan lạc khi giọng ngâm của Sinh và ý thơ thấm đẫm vào da thịt.

Hai câu thơ viết dọc theo đùi bằng rượu chảy từ người Kiều đã được Sinh liếm sạch. Càng liếm càng khát bỏng, chàng mê man sục tìm đến tận nguồn để hút, để nút, để nhấm nháp trên ký ức vị giác một hiện thực không bao giờ trở lại. Môi chàng mằn mặn vị biển tanh nhớt như lần tách vỏ hào sống ngoài ghềnh đá hòn Trống Mái, rồi để thịt sò mềm nhũn tan trong miệng. Lưỡi chàng luồn khéo léo, tách những mép thịt sò. Kiều bật tiếng rên, ngửa lòng ra đón. Sinh nghe tiếng Kiều rên, tiếng rên cụ thể như bàn tay Kiều đang nặn bóp sinh khí chàng bên dưới. Chàng nhích từng li từng li vào sâu hơn nữa. Đến một lúc Sinh cảm thấy đầu môi tê tê nhồn nhột, như bị kiến bò, chàng chép miệng, thấy những con giun đỏ óng đang từ háng từ động trườn ra. Những con giun ẩn mình chun vào kẽ ướt bây giờ túa ra trơn nhớt nằm tênh hênh trên rãnh, bám chặt vào lưỡi chàng. Kiều xõa tóc, ngẩng đầu cười như điên dại. Tiếng Kiều vỡ ra trên phố Khâm Thiên.

Lưỡi Sinh tê đi. Cánh cửa của Kiều năm 13 tuổi bật mở. Đàn nhị hồ tự kéo.

Đàn nhị là thứ đàn đưa đám.

*

Lúc Sinh rời phố Khâm Thiên trời còn nắng. Sinh gầm đầu bước, cùng hướng với những đội tuyên truyền cải cách ruộng đất đang đi về phía nông thôn. Mấy toán dân vận vừa đi vừa hát, đồng nhịp. Phía trước mặt Sinh là Từ Liêm.

Vũ Lê Phương Trinh

bài đã đăng của Vũ Lê Phương Trinh

• Thượng Ngự Trên Đò Huế - 10.08.2006