Nhặt ý trong phóng sự “Những đứa trẻ ven sông Hồng”, do Thu Hà và Hà Hương thực hiện và đăng trên Tuổi Trẻ (03-01-2010). Hình chụp của nhiếp ảnh gia Quang Phùng.
chẳng biết gọi là nhà hay lán
mọc ở trên bãi Giữa sông Hồng
nghèo thê thảm trong lòng Hà Nội
đất nghìn năm văn vật Thăng Long
hai chị em cởi trần ngoài bãi
múc nước sông khiêng phụ với nhau
cha mẹ nghèo đâu được đi học
khổ đời này sang đến đời sau
mấy mẹ con chất lên xe đạp
đống tài sản chẳng đáng kiểm kê
chạy giải tỏa cong lưng ra đẩy
vài bữa yên lại dắt nhau về
bé gái cắt xoài đưa lên miệng
miếng xoài thơm nhai nuốt ngọt ngào
nhìn kinh quá có ai người lớn
xin dậy giùm cho bé cầm dao
người lớn đi vắng đâu hết cả
bé một mình phải tự nấu ăn
nhặt củi rác ven sông nhúm lửa
sống hồn nhiên với kiếp cơ bần
mỗi năm cả chục trẻ chết đuối
dưới sông oan nước chảy đục giòng
vì cha mẹ phải đi kiếm gạo
bỏ trẻ nhà chẳng có ai trông
bé gái bắt chuồn chuồn thụt hố
chết lúc ba bốn tuổi thơ ngây
bố tội nghiệp chôn luôn búp bế
mưa xói lồi còn mỗi cánh tay
thiếu phụ mang thai qua cầu ván
bãi Giữa sắp thêm trẻ ra đời
con nhà nghèo xã hội chủ nghĩa
sẽ lớn như cỏ dại mà thôi
.
Cám ơn anh Nguyễn Hoàng Nam đã trình bày về nhiếp ảnh báo chí và tầm quan trọng của nó, cũng như thực tại của ngành này tại Việt Nam ngày nay.
Về đề nghị của anh, chúng tôi xin được xác định rõ rằng Da Màu không phải là một cơ sở kinh doanh, do đó không có ngân quỹ để trả thù lao và nhuận bút cho các cộng tác viên hoặc những người có tác phẩm đóng góp cho trang báo. Tuy nhiên, chúng tôi sẽ tìm cách liên lạc với nhiếp ảnh gia Quang Phùng, để chính thức xin phép được đăng tải những tấm hình chúng tôi đã mạn phép đăng.
Nếu anh Nguyễn Hoàng Nam hay các vị độc giả hảo tâm muốn giúp đỡ nhiếp ảnh gia Quang Phùng, chúng tôi xin nhận đứng làm trung gian.
Ban Biên Tập Da Màu
Quý anh chị biên tập
Đây không phải chụp và chép, mà là phóng sự nhiếp ảnh, một công việc đòi hỏi rất nhiều công sức và có khi nguy hiểm đến người làm.
Thử nghĩ: phóng viên ngồi toà soạn gọi điện thoại, hay ra la cà phỏng vấn, chỉ là việc ghi chép, và có khi đồng ý cho người phát biểu dấu tên. Người phóng viên nhiếp ảnh phải chụp người thật, đối diện trực tiếp với họ, và còn phải lo ánh sáng, bố cục, “the decisive moment.” Và nhất là làm sao không bị cướp máy ảnh.
Quý anh chị chắc đã thấy những bức ảnh ẩu của phóng viên chụp lén từ xa, không thuyết phục gì lắm.
Ở Việt Nam, còn hết sức khó khăn được sự hợp tác của chủ đề. Nhiếp ảnh gia Quang Phùng kể: “Chúng bảo báo chí rách việc lắm, đăng lên thì thể nào chính quyền địa phương cũng đi đuổi họ với cái cớ: Chúng bay sống bẩn thỉu báo chí nó nêu kia kìa”.
Tức là nạn nhân không có lợi gì khi được chụp, mà còn bị đổ lỗi.
Khác với ở Mỹ, một bộ ảnh thế này đăng lên báo lập tức chính quyền địa phương sẽ bị dân chúng và báo chí hạch sách và phải chịu trách nhiệm giải quyết.
Bài phỏng vấn nhiếp ảnh gia Quang Phùng cho thấy ông đã bỏ hơn 1 năm để làm, và ông nói ” tôi thấy mình có nghĩa vụ phải chụp” và “tôi chụp để mong thanh lọc, minh bạch. Ảnh của tôi là ảnh thực trạng, ảnh minh chứng. Cốt lõi của nhiếp ảnh là nhân chứng của thời đại, của từng giai đoạn lịch sử.”
Anh chị xem thử vài trang quốc tế:
http://www.magnumphotos.com
http://www.jamesnachtwey.com
Nhiếp ảnh phóng sự (photojournalism) là một ngành tuy rất cần thiết nhưng tới nay vẫn chưa được quan tâm xứng đáng đối với người Việt.
Tôi xin đề nghị Da Màu liên lạc và trả tác giả một số tiền cho việc sử dụng bộ ảnh nhiều công lao này.
Nhìn ảnh đọc câu thêm nhói lòng
Vẫn là hy vọng vẫn chờ mong
Lúc nào cảnh đấy không còn nữa
Có phải là khi cạn biển Đông ?
Chuyện rất thật mà khó bề tưởng tượng
Vẫn xảy ra ở nước Việt Nam
Ai cũng biết rằng là Lăng Bác
Cách bãi này chỉ mấy bước chân
Ngậm ngùi quá.
Cảm ơn Bắc Phong vì Thơ hay, Ảnh đẹp.
Cát Minh.