Sự tàn độc và khốc liệt của cuộc chiến Quốc-Cộng không những chỉ giới hạn trong hơn nửa thế kỷ tàn phá khủng khiếp của bom đạn và những con số tử và thương vong mà còn kéo dài, lây lan sang cuộc sống mới của người Việt trong các xã hội sở tại của thế kỷ 21 này. Dĩ nhiên không ai có thể chối cãi được sự mất mát, đau thương thực tại của hàng triệu người Việt, vẫn còn âm ỉ, ám ảnh chúng ta đến ngày hôm nay.

Nhưng có lẽ chuyện tang thương đau buồn nhất của dân tộc là sự tồn đọng, lây lất của hận thù và chia cắt giữa những con người Việt với nhau sau bao nhiêu năm làm nạn nhân của chế độ Cộng sản.

Chính ra, sau ngày 30 tháng Tư, bất kể tất cả những vụ ám sát, thủ tiêu, đấu tố, trả thù và thảm sát ác độc và đê hèn nhất của Cộng Sản trước đó — Cải cách Ruộng đất, Nhân văn Giai Phẩm — ví giả nếu người Việt có thể quên đi tất cả những biến cố lịch sử này cùng những sự trù dập, bắt bớ, đầy đọa cá nhân thì đảng Cộng sản đã có một cơ hội ngàn vàng vào ngày 30 tháng Tư.

Đây là một cơ hội hiếm có trong lịch sử khi Việt Nam thật sự độc lập, không còn bị chi phối bởi một ảnh hưởng ngoại bang nào, để Hà Nội có thể đoạn tuyệt với những tản tích đau buồn và đen tối, mạnh dạn bước thêm một bước dài đột phá, làm nên những trang sử mới, đoàn kết, hàn gắn vết thương dân tộc, xây dựng một xã hội thật sự công bằng, dân chủ văn minh và tốt đẹp hơn. Người Mỹ đã làm được điều này sau cuộc nội chiến tương tàn của họ. Có đúng Cộng sản Việt Nam không thể nào đổi lốt hay lột xác để làm điều ích quốc lợi dân?

Nhưng hãy cho phép tôi vài phút làm phim, mơ mộng chuyện tử tế với lãnh đạo Cộng sản. Có thể đây là điều hoang tưởng như mọi người đã công nhận bấy lâu không? Không, tôi không nói về chuyện 34 năm trước. Tôi ước ao thật mãnh liệt đến điều chúng ta có thể thực hiện hôm nay, khi chủ quyền Việt Nam đang bị mất dần về tay Trung quốc. Cầm quyền Việt Nam hãy thức tỉnh, hãy dựa vào sức mạnh của toàn dân. Hãy trở về với nguyên lý quốc gia dân tộc trước khi quá muộn. Nếu không thì phần số của các ông đã được định phận tại thiên thư. Tôi xin trở về với con đường mà các ông, các bác đã chọn hơn nửa thế kỷ nay:

Sau ba mươi bốn năm thanh bình, thống nhất đất nước, người Việt được nhiều cơ hội sống chung hòa bình, hòa giải hòa hợp dân tộc, cớ sao hận thù, oán ghét, nghi kị không tiêu tán mà vẫn còn hằn sâu trong lòng người Việt để trở nên những nếp sống và hành xử tiêu cực của nhiều người?

Hỏi thì hẳn đã có câu trả lời: chế độ Cộng sản tuy đã mở cửa phần nào, vẫn tiếp tục cai trị một cách tham tàn và bất công quá nên không những không gia giảm được mức uất ức và tức tối của người Việt để giúp họ vươn lên cho những lý tưởng nhân bản bao dung của Việt tộc, lại càng chồng chất thêm oan khiên trên những núi hận thù của bao thế hệ.

Bất chấp những oan khuất đầy dẫy ở miền Bắc, khi lấy được miền Nam, đảng Cộng sàn lại tiếp tục xâm chiếm tài sản của tư nhân, vẫn áp bức người dân, trừng phạt và đầy đọa họ đi kinh tế mới, trại học tập, tù cải tạo cùng khắp, nhà nước vẫn cứ ngang nhiên gây ra tội ác, họ vẫn trù dập con dân của họ, gây oán thù nhiều hơn ân nghĩa, tạo ra những bất cập trong tầng lớp công dân trong xã hội, đảng viên, tư bản đỏ thành phần được đặc quyền đặc lợi và những người liêm chính, thất sủng và dân oan.

Từ những chuyện đàn áp nhân quyền, trù dập bắt bớ những nhà dân chủ đối kháng, chiếm đoạt tài sản của dân oan, họ đã tìm cách cho thoát hơi, chuyển sức ép của dân sang Trung quốc với chuyện nhượng đất, nhượng biển, nhượng đảo cho Bắc triều khai thác Bô xít ở Trung nguyên, gây ô nhiễm cho con dân Việt Nam. Dường như chuyện cai trị tồi dở của lãnh đạo Cộng sản vẫn tiếp tục ở một mức độ sai lầm có định kỳ.

Nguyên do của nghiệp chướng oan khiên này đã rõ ràng hiển nhiên, người Việt có nguyền rủa bóng tối hay hận thù Cộng sản thì cũng không thay đổi được chuyện thực tại. Người ta nên hoán chuyển tiềm lực thù ghét này sang những chuyện tích cực hơn, liên kết với những người trong và ngoài nước để tạo nên một sức mạnh đáng kể thì mới mong thay đổi được cục diện Việt Nam.

Thế nhưng tại sao một số người người hải ngoại (chống Cộng) vẫn tiếp tục thù ghét đất nước và dân tộc mình, đồng hóa đảng Cộng sản với người dân? Nhiều lúc người ta quên rằng đất nước Việt Nam không thuộc sở hữu của Đảng Cộng Sản, dù họ là người cai trị độc đoán đến đâu. Từ chuyện về nước cho đến chuyện văn nghệ sĩ ra hải ngoại, đều bị họ gán cho nhãn hiệu kiều vận hay tay sai văn hoá.

Cho nên ngay cả khi Đảng Cộng sản có những hành xử khả dĩ ‘nhân nhượng’ những kẻ cực đoan cũng không biết lợi dụng chuyển bại thành thắng, tạo lợi ích cho tiến trình dân chủ hóa đất nước.

Có phải giận quá mất khôn, một số người hải ngoại đã vô tình rơi vào bẫy chia rẽ của Cộng sản, gặp ai có đầu óc bao dung, hiểu biết tình hình đất nước — muốn kết nối người dân trong và ngoài nước tạo nên một trọng lượng đáng kể — là vu oan cho người ta thân Cộng? Hay chính họ mới là những tay cò mồi Việt Cộng, muốn gây xào xáo, phân liệt cộng đồng?

Ước nguyện chính của tôi — và thiết nghĩ của những Việt ưu tư vì hiện tình và tương lai đất nước — là làm thế nào cho dân tình hiểu được dân chủ không phải là những lý tưởng cao siêu, hàn lâm, hay không tưởng. Làm thế nào tạo cho người dân trong và ngoài Việt Nam cơ hội bình đẳng, nhằm gặp gỡ học hỏi cảm thông nhau. Làm thế nào để chúng ta phân biệt được ai là bạn ai là ‘thù,’ ai là người vẫn còn lương tri, có thể kêu gọi, cảm hóa được vì lẽ phải, vì tinh thần dân tộc.

Nếu qua những nỗ lực, giao du này mà tôi thu phục được cảm tình của một số người trong nước trong khi một số người hải ngoại ta cho rằng tôi thân Cộng, tôi cũng sẽ làm. Nếu qua những nỗ lực này tôi giúp cho người chống Cộng hiểu rằng hai chữ ‘chống Cộng’ trở thành vô nghĩa nếu chúng ta không chống tất cả những gì bất công, độc đoán, thiển cận trong chúng ta, cho dù ai có miệt thị vu khống tôi, tôi cũng sẽ làm. Nếu qua những cố gắng này mà đồng hương trong và ngoài nước hiểu được vai trò của nhau, tạo được một xã hội dân sự giúp cho Việt Nam đi lên trong khi nhiều người chống Cộng ghét bỏ mình, tôi cũng sẽ làm.

Nếu qua những nỗ lực này tôi giúp cho người Cộng sản (hay quốc gia) ý thức được thông tin một chiều là có hại cho sự khai trí, giao lưu văn hóa, làm chậm tiến trình khai thông ‘gỡ bí’ cho dân tộc, trì trệ bước tiến của Việt Nam, dù cho họ có cho tôi là tay sai đế quốc (hay Cộng sản), tôi cũng sẽ làm. Nếu qua những nỗ lực này tôi giúp cho người Cộng sản ý thức được ý chí quốc gia dân tộc sẽ trường tồn hơn Đảng của họ, cho dù họ có cho tôi là phản động, tôi cũng chấp nhận. Nếu qua những cố gắng này mà người Việt trong và ngoài nước có thể hãnh diện được với đất nước và con người họ, hãnh diện với những gì họ đang chung vai góp sức sẽ mang lại tốt đẹp cho tương lai chung của Việt Nam, thì bất kể ai có thương hay ghét tôi, tôi cũng sẽ làm.

Tất cả những nguyện ước trên đây có thể là hoang tưởng, nhưng ít ra khi người Việt vẫn còn giấc mơ, còn hy vọng, dẫu cho đất nước có đi vào vào một cuộc tranh đấu trường kỳ cho những lý tưởng trên, thì dòng gìống Lạc Việt sẽ vẫn trường tồn. Chì khi nào chúng ta xâu xé lẫn nhau, và không còn dám ngoảnh mặt hãnh diện nhìn lên cho những gì chúng ta hay tổ tiên đang cố tranh đấu cho mình cho đất nước, thì chỉ lúc đó nguy cơ tan rã của dòng giống mới gần kề.

Trong cuộc nội chiến Nam-Bắc tương tàn của Hoa Kỳ (1861-1865), tổng thống Abraham Lincoln phải đương đầu với nhiều vấn đề thật nan giải: bảo vệ và giữ vững Hợp chủng Quốc Hoa Kỳ đang bị nguy cơ tan rã, cũng như phải giải quyết ổn thoả chế độ nô lệ đa đen, một tệ nạn đang xâu xé và đưa đến chuyện phân tán dân tộc Mỹ trong một cuộc chiến thảm khốc nhất lịch sử Hoa Kỳ. Không khác gì Việt Nam (và Hán tộc ở Trung nguyên) trong giai đoạn này. Người ý thức phải hiểu rõ chuyện mình cần làm. Sau đây lả câu trả lời của tổng thống Lincoln cho một bài bình luận của Horace Greeley trong tờ báo có nhiều ảnh hưởng thời đó, tờ New York Tribune:

“Mục tiêu tối thượng của tôi trong cuộc đấu tranh này là nhằm cứu vãn Liên Minh (quốc gia), chứ không phải để bảo tồn hay hủy diệt chế độ nô lệ. Nếu tôi có thể giải cứu Liên Minh này mà không cần giải phóng một người nô lệ nào tôi cũng sẽ làm, nếu tôi có thể cứu vãn Liên Minh này bằng cách giải phóng tất cả các người nô lệ tôi cũng sẽ làm; nếu tôi có thể cứu rỗi Liên Minh đó bằng cách giải thoát một số người nô lệ và giữ nguyên một số khác tôi cũng sẽ làm như vậy. Việc giải quyết nô lệ và sắc dân da màu, tôi làm vì tôi nghĩ điều đó sẽ giữ vững Liên Minh; và chuyện tôi gánh chịu, tôi gánh chịu (một mình) vì tôi không nghĩ điều đó sẽ giúp giải cứu Liên Minh. Tôi sẽ làm ít đi mỗi khi tôi biết rằng chuyện tôi làm sẽ làm hại chính nghĩa của mình, tôi sẽ làm nhiều hơn mỗi khi tôi biết làm nhiều hơn sẽ giúp cho chính nghĩa của mình. Tôi sẽ cố gắng sửa sai khi được cho thấy là điều đó sai; và tôi sẽ tiếp thu ý kiến mới thật sớm sủa khi những ý kiến này đích xác. Tôi phát biểu mục đích của tôi nơi đây thể theo sở nhiệm chính thức của tôi; tôi không hề có ý định sửa đổi một ước muốn cá nhân mà tôi hằng bày tỏ là con người khắp nơi cần được tự do.”

“… My paramount object in this struggle is to save the Union, and is not either to save or to destroy slavery. If I could save the Union without freeing any slave I would do it, and if I could save it by freeing all the slaves I would do it; and if I could save it by freeing some and leaving others alone I would also do that. What I do about slavery, and the colored race, I do because I believe it helps to save the Union; and what I forbear, I forbear because I do not believe it would help to save the Union. I shall do less whenever I shall believe what I am doing hurts the cause, and I shall do more whenever I shall believe doing more will help the cause. I shall try to correct errors when shown to be errors; and I shall adopt new views so fast as they shall appear to be true views. I have here stated my purpose according to my view of official duty; and I intend no modification of my oft-expressed personal wish that all men everywhere could be free.”

 

 

.

bài đã đăng của Nguyễn Khoa Thái Anh

• Ba nhà văn: ba cái nhìn về hiện tình văn chương hải ngoại - 16.05.2011