Lược dịch từ văn bản “How E-Books Will Change Reading And Writing”
đăng trên trang mạng của National Public Radio, 30/12/2009

 

 

Mười năm trước, ít người tưởng tượng vào cuối thập niên này, người ra sẽ đọc tiểu thuyết trên điện thoại di động.

Nhà văn Nicholas Carr tự nghĩ mình suốt đời là một độc giả nghiêm túc, nhưng trong một bài viết trong tờ The Atlantic, ông lập luận rằng Internet đang cho luyện người ta đọc theo cái kiểu bị chia trí và đứt đoạn. Nhưng người viết có cần phải thay đổi cách viết nhằm lôi kéo sự chú ý của một quần chúng đã quen với cách đọc mới? Carr nghĩ là có, và ông dẫn chứng một vài sự kiện lịch sử.

Khi sách in bắt đầu trở nên phổ biến nhờ chiếc máy in Gutenberg, các tác phẩm phát triển về tính hùng biện và tính thử nghiệm. Carr nói rằng, sách in là một công nghệ khuyến khích người ta đọc sâu và tập trung. Nhưng công nghệ màn ảnh có một tác dụng hầu như ngược lại.

Nhiều nhà văn đã thử sáng tác trên những phương tiện kỹ thuật số. Nhà tiểu thuyết Rick Moody gần đây thử viết một cuốn truyện trên trang mạng xã hội Twitter. Moody nói ông bị hấp dẫn bởi ý tưởng viết từng đoạn truyện vắn tắt trong giới hạn 140 mẫu tự của một đợt đăng lên Twitter.

Ngoài nhận xét là viết cho Twitter giống như làm thơ Haiku, Moody công nhận nỗ lực của ông thất bại. Tuy ông không tiếc là đã thử, ông quả thực nghi ngờ tiềm năng văn chương của Twitter. Ông nói Twitter đã buộc ông phải đưa vào truyện nhiều tự sự hơn là ông muốn, bởi vì ông thấy khó viết đối thoại cho các nhân vật trong khoảng hẹp của cái hộp Twitter.

Nhà phê bình sách Lev Grossman của tập san Time thì ngờ rằng truyện trên Twitter là một thị hiếu đang qua. Grossman nghĩ tiểu thuyết cho điện thoại di động có tương lai hơn.

Nhiều cuốn sách được viết trên điện thoại di động để nhằm được đọc trên đó, đã bán rất chạy ở Nhật. Các tác giả thường là phụ nữ, và truyện diễm tình là chủ đề chính.

Grossman nói những tác giả viết cho điện thoại di động thường thúc đẩy câu chuyện đi mau, không chú ý tới phong cách và vẻ đẹp của ngôn ngữ. Truyện thường có nhiều bi kịch và hoạt cảnh trào phúng, tình dục và bạo lực. Chúng tóm lấy sự chú ý của người đọc và không chịu buông ra.

Grossman cũng nhắc tới những dụng cụ đọc sách điện tử như chiếc máy Kindle của Amazon.com. Với động tác cuộn xuống thay vì lật trang, người đọc sẽ không dừng lại như để thưởng thức dư vị của mỗi trang được lật qua. Người ta sẽ không chiêm nghiệm ngôn ngữ của tác phẩm mà có lẽ chỉ lướt qua để tìm dữ kiện. Ngay cả việc chọn mua một cuốn sách cũng hầu như sẽ chỉ dựa trên những trích đoạn ngắn. Tóm lại là nhà văn không thể viết dài dòng, và Grossman cho rằng, họ sẽ muốn “có máu trên tường ngay cuối đoạn văn thứ hai.”

Cả Grossman, Moody, và Carr đều tin rằng những cuốn sách truyền thống sẽ vẫn còn tồn tại trong một thời gian dài, và một số thay đổi về cách viết sẽ có tính tiến hóa hơn là cách mạng. Nhưng Carr nói rằng, khó biết sách truyền thống – cũng như những người đọc và viết chúng – có còn ảnh hưởng nhiều lên văn hóa của tương lai hay không. Liệu sách in có còn đứng ở trung tâm của nền văn hóa hay không?

Có lẽ chúng ta sẽ phải chờ 10 năm nữa mới biết được.

 

 

 

.