Trang chính » Âm Nhạc, Lê Văn Khoa, Nghiên Cứu Email bài này

Âm Nhạc Lê Văn Khoa

0 bình luận ♦ 12.05.2011
clip_image002_thumb.jpg

 

 

 

Trên bán nguyệt san Trẻ Magazine, các số 286, 289, 290, 291, ở vị trí thính giả, chúng tôi đã ghi lại những cảm xúc của riêng mình về toàn bộ, bảy tiểu phẩm trong CD và sách nhạc – Piano Solo Advanced – viết riêng cho Piano với kỹ thuật cao, phức tạp của giáo sư Lê Văn Khoa. Trong đó, chúng tôi chỉ trích dẫn những đoạn nhạc giàu hình ảnh, sống động, rő nét, để minh họa cho những đoạn văn đã được mô tả. Vì giới hạn của bài báo, đành phải loại bỏ những câu nhạc tuy có tạo được rất nhiều cảm xúc. Bài viết này, chúng tôi muốn viết riêng để bày tỏ sự ngưỡng mộ của mình đối với nhị vị giáo sư: một ở vị trí Trình Diễn, cầm thủ Piano Lyudmila Chichuck; và một ở vị trí Tác Giả, nhà soạn nhạc Lê Văn Khoa.

Giáo sư Lyudmila Chichuck tốt nghiệp tại nhạc viện Tchaikowsky năm 1996, và hoàn tất chương trình Post Graduate năm 1998. Mười bảy tuổi, cô đã chiếm giải sáng tác nhạc thiếu nhi toàn quốc, và liên tiếp hai năm 2001 và 2002, chiếm giải “Người Đệm Đàn Xuất Sắc” tại Ukraine. Cô đoạt giải thưởng cuộc thi Piano Quốc Tế tại Bordeaux, Pháp, năm 2006, và tham gia đại hội âm nhạc quốc tế Jean Francais tại Paris, năm 2008. Cô thu thanh nhiều nhạc phim cho các nhà viết nhạc Tây Ban Nha như Lucas Vidal, hay Zakarias Martinez De La Riva. Cô cũng đã thu thanh nhiều nhạc Piano của Giáo Sư Lê Văn Khoa, từng cảm nhận rồi yêu thích, nên cô đã trình diễn nhạc của ông khắp Ukraine từ nhiều năm qua, đầu năm nay thì tại Vienna, Austria, và gần đây nhất vào ngày 29/10/09 vừa rồi, tại thủ đô Kyiv.

Được đào tạo với phong cách và kỹ thuật theo trường phái Cổ Điển Tây Phương, riêng tiểu phẩm Elegiac/Nỗi Lòng thì không có gì trở ngại cho cô, nhưng với sáu tiểu phẩm còn lại gồm The Drafonfly/Con Chuồn Chuồn, Evening Breeze/Gió Chiều, Music In The Air/Sáo Diều, In The Pond/Ao Nhà, Cut The Tree To Build A Boat/Chặt Gỗ Đóng Thuyền, và A Night In Viet Nam/Đêm Việt Nam, tất cả đều được xây dựng và phát triển trên nền nhạc dân tộc của một xứ sở xa lạ, như đột ngột chuyển từ tây sang đông, do đó, kỹ thuật ít nhiều phải thay đổi cho phù hợp, chắc có nhiều lúc, cô đã phải ngán ngẩm, muốn bỏ cuộc?

Nhưng lạ lùng thay, tuy xa xôi cách trở về địa dư, khác nhau về lời ăn tiếng nói, cách biệt về màu da chủng tộc, vậy mà cuối cùng, ngôn ngữ âm nhạc đã giúp cho họ cảm thông, gần gũi lại được với nhau. Một trong những kết hợp kỳ diệu nhất, là với đôi tay ngà ngọc, qua 36 phút 47 giây, đồng cảm với tác giả, cô đã biến một bản văn thầm lặng, vô tri, vô giác, vừa vặn trên 60 trang giấy, dầy đặc các nốt nhạc, thành những chuỗi âm thanh sống động, ngập tràn cảm xúc, và gợi nên vô số hình ảnh cụ thể, rõ nét.

 

clip_image002Nhà soạn nhạc Lê Văn Khoa và cầm thủ piano Lyudmila Chichuck

 

Diễn tả cánh diều từ trên không với nốt La cao nhất của đàn Piano, đâm bổ xuống đất với nốt Sol thấp nhất, và giẫy dụa ở kỹ thuật láy rền:

 

clip_image004

 

Diễn tả tiếng đạn nổ rền vang ở bè trầm, lằn đạn vung vãi, và hai tay đập mạnh xuống bàn phím với chùm 14 nốt ở cường độ cực mạnh 3 fff như tiếng nổ dữ dội của đại pháo:

 

clip_image006

 

Tiếng động khởi sự ở bè trầm, qua bè trung gian, lặp lại ở bè cao, diễn tả âm thanh phát ra ở miền núi thường có tiếng vang dội lại:

 

clip_image008

 

Chỉ một cây đàn Piano, một âm sắc, mà hiệu quả âm thanh của nó đã phong phú đến như thế, hãy tưởng tượng, cả một dàn nhạc giao hưởng quốc tế như Kyiv Symphony Orchestra and Chorus khi trình diễn với bản tổng phổ dầy độ hai trăm trang ở khổ giấy lớn, thời lượng kéo dài khoảng một tiếng đồng hồ, với một rừng âm sắc từ mỗi một nhạc cụ được phân chia thành bốn bộ trong dàn nhạc gồm: Đàn Dây/Kích Phát/Kèn Đồng/Sáo Gỗ nhạc công lên tới 60 người, cộng với ban hợp xướng cũng khoảng 40 giọng hát cho bốn bè, thì hiệu quả âm thanh, âm lượng của nó, ở đoạn cao trào nhất, sẽ bùng nổ mãnh liệt cỡ nào?

Hành âm cuối, số bảy, trong bản giao hưởng Symphony Viet Nam 1975 của giáo sư Lê Văn Khoa, cũng có cấu trúc đồ sộ như trên, đã được trình diễn và thu thanh với biên chế dàn nhạc và ban hợp xướng cả trăm người như vậy. Muốn thực hiện nó, soạn nhạc gia phải am hiểu về hòa âm để có thể phân phối bè, hợp lý, cho từng giọng hát, phải tường tận về kỹ thuật phối khí, cũng như tính năng của từng nhạc cụ, để có thể phối hợp chúng lại thành một chỉnh thể thống nhất – ví như một kiến trúc sư phải am hiểu việc thiết kế đồ án, rồi tính toán chính xác nguyên vật liệu, đủ để xây dựng cho cả một ngôi nhà cao tầng đồ sộ – Dĩ nhiên, ngoài tài năng thiên phú, với vốn sống được tích lũy hàng nửa thế kỷ, lại có một khối óc giàu trí tưởng tượng, ông còn cần phải có một tâm hồn thật vị tha, rộng mở để có thể quan sát tỉ mỉ từng sự việc, từng cảnh vật, từng mảng đời sống, và mọi chuyển động xung quanh, đãi lọc, rồi đưa tất cả vào âm nhạc, dùng hình tượng âm thanh với kỹ thuật tối ưu nhất, để tái tạo, mô phỏng chúng.

Có dịp, chúng tôi sẽ phân tích kỹ từng hành âm trong bảy hành âm của bản giao hưởng Symphony Viet Nam 1975. Ở đây, chỉ xin trích dẫn tượng trưng một trang số 14/27 của hành âm số bảy (cũng là hành âm cuối có tên Hymn to Freedom/Ca Ngợi Tự Do) cốt để so sánh sự khác biệt về hình thức, cách trình bày giữa một nhạc cụ, với một dàn nhạc ra sao, còn về hiệu quả âm thanh thì chúng ta nên dùng loại máy dàn như Akai/stereo hoặc loại bỏ túi Discman/mega bass mới nghe rõ được sự vang vọng của bè trầm, là nền tảng của hòa âm.

 

clip_image010

 

Giới thiệu: Các loại nhạc cụ được sử dụng trong hành âm số bảy, gồm năm bộ, thứ tự theo cách ghi của một bản tổng phổ (còn số lượng, và vị trí chỗ ngồi của nhạc công có thể thay đổi tùy ở sự sắp xếp của mỗi vị nhạc trưởng):

  • Bộ Dây: Contrabass, Cello, Viola, Violin II, Violin I.
  • Hợp Xướng: Bass, Tenor, Alto, Soprano.
  • Kích Phát: Glockenspiel, Cymbals, Snare, Bass Drum, Timpani.
  • Kèn Đồng: Tuba, Trombone, Trumpet in Bb 2, Trumpet in Bb 1, Horn in F.
  • Sáo Gỗ: Bassoon, Clarinet in Bb 2, Clarinet in Bb 1, Oboe, Flute, Piccolo. (tổng cộng 25 dòng nhạc).

Nhận xét: Khi ban hợp xướng vừa tạm ngừng ở chữ “thuyền” ta thấy các dòng nhạc từ trên xuống dưới đều dầy đặc các nốt, chuyển động nhanh (móc đôi) theo hướng đi lên, với dấu biến cường từ mạnh vừa (mf), đến mạnh (f), và mạnh hơn (ff ) ở nốt cuối cùng để chuẩn bị mở đầu cho câu hát mới “Trong đêm khuya”. Hãy tưởng tượng dàn nhạc hùng hậu như một đội quân cả trăm người với tiếng trống, tiếng kèn xung trận, đồng loạt vừa tiến công vừa hò hét xung phong để thấy cường độ của nó dũng mãnh cỡ nào?

“Lê Văn Khoa là soạn nhạc gia Hoa Kỳ gốc Việt. Ông chào đời tại Cần Thơ, vùng châu thổ của miền Nam Việt Nam. Ông học nhạc dưới sự hướng dẫn của Tiến sĩ Elton Wallace và phu nhân, bà Evelyn Wallace. Ông tị nạn và định cư tại Hoa Kỳ từ 1975. Lê Văn Khoa chiếm giải cuộc thi Sáng Tác Nhạc Toàn Quốc (1953-1954) và giải thưởng Tổng Thống Việt Nam Cộng Hòa (1968-1970). Viết nhạc với nhiều thể loại khác nhau, những bài ông sáng tác và những bài ông viết hòa âm cho hợp ca và dàn nhạc giao hưởng tổng cộng trên 600 tác phẩm. Ông cũng là tác giả nhiều bài viết về âm nhạc rất có giá trị và hiện phụ trách chương trình “Âm Nhạc Trong Đời Sống” trên đài Little Saigon Radio”.

Đối với quý vị vẫn theo dõi thường xuyên lịch trình diễn của hội Hiếu Nhạc Việt Mỹ (nhạc trưởng Khánh Hồng), ban Hợp Xướng Ngàn Khơi (nhạc trưởng Vũ Tôn Bình), ban Hợp Xướng Magnificat (nhạc trưởng Trần Chúc) thì không cần phải đề cập đến. Nhưng với đa số quần chúng, ít tiếp xúc với Âm Nhạc Lê Văn Khoa, mà vẫn còn nghi ngờ về tài năng và sức sáng tạo phi thường của ông, thì chúng tôi hay dùng hình ảnh của ông Bùi Bảo Trúc để so sánh, vì ở hải ngoại này, ai mà chả biết về sự thông minh hóm hỉnh của ông ta, và khi đặt câu hỏi: Quý vị có biết ông Bùi Bảo Trúc không? thì mười người như một, họ đều trả lời rành rẽ từng chi tiết như sau: Nổi tiếng như ông ta, ai mà chả biết, ông ấy thông thạo nhiều ngoại ngữ, từng du học, dạy học, viết văn, làm báo: Phụ trách mục Ngày này năm xưa với Vũ Kiểm, Nhạc chủ đề với cô Quỳnh Anh trên Little Saigon Radio. Thư gởi bạn ta, Tạp ghi, Chữ nghĩa chúng ta, trên tuần báo Viet Tide. Viết và bình luận tin tức trên đài phát thanh và truyền hình với các cô Ngọc Ân, Thụy Trinh, rồi dạy Anh Văn trên đài Hồn Việt TV với hai cô Quỳnh Anh và Nhã Lan. Giới thiệu những buổi ra mắt sách, MC cho các chương trình ca nhạc… Tóm lại, ông biết đủ mọi chuyện trên trời dưới đất, mà lại còn biết tường tận từng chi tiết, rồi lan man cả sang những chuyện liên quan khác, chẳng có buổi nói chuyện nào mà đủ thời gian cho ông ấy nói.

Nghe tới đây thì tôi đã có thể nhẹ nhõm để trả lời với họ rằng: Giáo sư Lê Văn Khoa cũng vậy, trong âm nhạc, ông am hiểu tường tận cả ba lĩnh vực: Lý Luận, Sáng Tác, Chỉ Huy, ông viết đủ mọi thể loại từ nhạc cho Thiếu Nhi, đến Người Lớn, từ Dạo Khúc cho đến Giao Hưởng… Người ta đặt nhiều danh xưng cho ông, nhưng tôi muốn đơn giản, chỉ thích gọi ông là Thầy.

 

 

Nghe trên mạng:

Đêm Việt Nam cho piano solo của Lê Văn Khoa

 

Tải xuống máy (nhấn chuột phải, chọn “Save Target As”):

Đêm Việt Nam cho piano solo của Lê Văn Khoa

 

Nguồn: CD Le Van Khoa, Advanced Piano Solos, đĩa nhạc đi kèm với tập nhạc cùng nhan đề, xuất bản năm 2004

 

 

clip_image012

Lưu Nguyễn sinh năm 1946 tại Hà Nam Ninh
Cao Đẳng Sư Phạm/Nhạc Họa (VN)
Đại Học Âm Nhạc/Lý Luận (VN)
Giáo sư Piano/Teacher (Mỹ)

Phần Góp Ý/Bình Luận


Xin vui lòng bày tỏ trách nhiệm và sự tương kính trong việc sử dụng ngôn ngữ khi đóng góp ý kiến. Da Màu dành quyền từ chối những ý kiến cực đoan, thiếu tôn trọng bạn đọc hoặc không sử dụng email thật. Chúng tôi sẽ liên lạc trực tiếp với tác giả nếu ý kiến cần được biên tập.

Lưu ý: Xin vui lòng bỏ dấu tiếng Việt để giúp tránh những hiểu lầm đáng tiếc từ độc giả trong việc diễn dịch ý kiến đóng góp. Bài không bỏ dấu sẽ không được hiển thị. Xin chân thành cám ơn.

@2006-2022 damau.org ♦ Tạp Chí Văn Chương Da Màu
Đăng nhập | Entries (RSS) | Comments (RSS)