Trang chính » Biên Khảo, Nhận Định Email bài này

Đọc ‘Thơ đến từ đâu’

 

 

LTS:  Đây không phải là bài viết duy nhất Da Màu nhận được liên quan tới một tác phẩm nghiên cứu về thơ, mà quá trình xuất bản của nó làm nổ ra một cuộc tranh cãi trên diễn đàn Talawas.org gần đây, trước khi diễn đàn này bị tin tặc phá hoại và phải tạm đóng cửa. Bài viết này có nhắc tới nội dung cuộc tranh luận ở Talawas nhưng không nhắm tới giải quyết những vấn đề mà cuộc tranh luận đó nêu ra, chẳng hạn như về chế độ kiểm duyệt trong nước, thái độ của người cầm bút trước sự chi phối toàn diện của các cơ chế đương trị đối với hoạt động tư tưởng và văn nghệ, v.v. Bài viết nguyên là một tham luận của nhà văn Đặng Tiến, mà theo tác giả cho biết, đã được đọc tại cuộc hội thảo Espace, tổ chức tại 24 phố Tràng Tiền, Hà Nội, vào lúc 18 giờ ngày 06.01.2010.

 

 

Thơ đến từ đâu là một công trình tập thể của 25 nhà thơ quy tụ chung quanh cuộc phỏng vấn của Nguyễn Đức Tùng, nhiều bài trong đó đã được phổ biến trên mạng lưới Talawas năm 2007, nay được ra mắt bạn đọc bởi nhà xuất bản Lao Động. Cuốn sách, trong nội dung tự tại của nó, là một tác phẩm hay, có giá trị phổ cập về hai mặt lập thuyết và thời sự.

Đặt vào bối cảnh văn học hiện nay, Thơ đến từ đâu, là biến cố, làm cơn gió thông thoáng, một luồng tư duy tươi thắm, quy tụ được nhiều nhà thơ giàu kinh nghiệm sáng tác, thuộc nhiều lứa tuổi, nhiều trường phái khác nhau, trong và ngoài nước, không phân biệt chính kiến. Vì vậy về mặt khách quan, cuốn sách làm nên sự kiện.

Nhưng một sự kiện có tác dụng lâu dài hay không, là tùy nội hàm từng trang giấy. Thơ đến từ đâu sẽ có giá trị lâu dài vì có đóng góp nhiều quan điểm, kinh nghiệm trong việc làm thơ và đọc thơ. Khi vượt ra khỏi những phân biệt, kỳ thị về tuổi tác, phong cách, địa phương Nam Bắc, trong hay ngoài nước, thì những quan điểm kia, như những đóa hướng dương, tự quay về một hướng, có thể không cố tình : là việc hòa giải dân tộc.

Ở phần cuối sách, những nhà thơ nổi tiếng, đã từng một thời chưa xa, còn cầm súng ở hai bờ chiến tuyến, cùng nhau khẳng định : hòa hợp dân tộc là nhiệm vụ của thi ca và văn học. Họ còn đi xa hơn nữa : chỉ có thơ, chỉ có văn học mới có khả năng hóa giải những đau thương, thù hận mà chiến tranh đã gây ra – mặc dù những rào cản mà có người, trong hay ngoài nước, ngày nay còn cố sức kéo dài.

Nghe qua thì như lời vọng ngôn của thi sĩ ; nhưng trong thực tế thì từ 30 năm nay, văn chương đã và đang làm việc này như lời Thanh Thảo phản ánh ý kiến của các nhà thơ khác : « Chỉ có những người làm văn nghệ mới làm được giải oan cho dân tộc » ; như vậy trong hoàn cảnh Việt Nam, câu hỏi tổng quan Thơ đến từ đâu đã có câu trả lời cục bộ : thơ đến từ những vết thương chung của dân tộc đang đòi hỏi được kéo da non. Các nhà thi pháp thế giới sẽ ngạc nhiên trước câu trả lời cục bộ này. Nhưng mỗi dân tộc trong điều kiện lịch sử và địa lý của mình đều có Nguồn Thơ riêng.

Thơ đến từ đâu khởi đầu là câu hỏi văn chương, trí thức, nhưng đã đưa đến một hồi âm nhân bản, đạo đức, thiết thực và bức bách của dân tộc, qua một lớp độc giả.

* * *

Trên cơ bản Thơ đến từ đâu vẫn là một đề tài lý thuyết nhắc đến bài báo kinh điển của nhà ngữ học Jakobson Thơ là gì  (1934). Nhưng Thơ là gì truy nguyên đặc tính của ngôn ngữ trên những văn bản đã hình thành, còn Thơ đến từ đâu tra vấn quá trình thành hình của một văn bản sẽ được xem là bài thơ.

Thơ đến từ đâu : nếu xét thơ là một nghệ thuật ngôn ngữ đã được quy định, đã có quy chế có lịch sử lâu dài, chung cho các dân tộc, thì câu trả lời đơn giản : thơ đến từ nhu cầu ký ức của nhân loại nguyên sơ, muốn ghi nhớ kinh nghiệm, suy nghĩ, bằng những câu ngắn gọn, có vần có điệu, dễ nhớ. Nhưng điều này không còn đúng với thơ trên thế giới từ hàng ngàn năm nay. Vậy Thơ đến từ đâu là câu hỏi thời sự đặt ra cho các tác giả đương thời, sáng tác trong những điều kiện xã hội khác nhau. Các tác giả trả lời không phải là lý thuyết gia mà cũng không có thì giờ giải đáp một câu hỏi phức tạp như thế. Cho nên chúng tôi ghi thêm kinh nghiệm, có tính cách tiêu biểu, của nhà thơ Pháp Paul Valéry (1871-1945).

« Tôi đã quan sát trong tôi những trạng thái có thể gọi là thơ, vì một số trạng thái ấy có lúc đã kết thúc thành bài thơ. Chúng xảy ra không có lý do rõ rệt, từ những sự cố tầm thường ; chúng phát triển theo bản chất riêng, và do đó trong một quãng thời gian, tôi bị tách lìa ra khỏi tâm thức thường nhật. Sau đó tôi lại trở lại với những trao đổi bình thường giữa đời sống và tư tưởng, chu kỳ thơ này chấm dứt. Nhưng có lúc bài thơ đã thành hình (Valéry nhấn mạnh), và chu kỳ khi hoàn tất, còn lưu lại điều gì sau đó. Chu kỳ đã khép lại là một hành động, như đã nâng cao và tái tạo ra bên ngoài một nội lực thi ca

« …. » Đại khái như thế, trạng thái thi ca nhập tâm, phát triển và cuối cùng tan rã trong chúng ta… Trạng thái thi ca ấy hoàn toàn bất thường, bất định, vô ý, mong manh, mà chúng ta mất đi hay đạt tới, do tai nạn (Valéry nhấn mạnh)[1].

Valéry không dùng từ cảm hứng quen thuộc (inspiration) vì không ai biết thế nào là cảm hứng, từ ngữ mà chúng ta cũng dịch thoát, không mấy quan tâm đến hai khái niệm khác nhau : cảm hứng trong tư tưởng Á đông là một xúc cảm nội tâm, khác với inspiration trong tư tưởng Tây phương, Hy lạp, như ở Platon chẳng hạn, là một cảm xúc ngoại nhập, ân sủng của thần linh.

Thơ đến từ đâu, nhìn dưới một góc độ Việt nam nào đó, còn là một lối đặt vấn đề đối thoại, vì nó đă có lời giải đáp từ 1942 qua bài thơ Là thi sĩ kinh điển của Sóng Hồng :

Tìm ý thơ trên ngọn sóng Bạch Đằng,

Để tâm hồn rào rạt với Chi Lăng

Làm bất tử trận Đống Đa oanh liệt.

Sau này Tố Hữu còn đưa ra một định nghĩa thơ : Thơ là tiếng nói đồng ý, đồng tình, tiếng nói đồng chí. Hai tiếng đồng chí của ta thật là đẹp, nó có nghĩa là đồng ý, đồng tình[2]

Cứ như thể chân lý đã rõ ràng : thơ đến từ trái tim đồng chí, còn hỏi han, phỏng vấn, trao đổi qua lại làm gì nữa ?

Những giáo điều này ngày nay không còn mấy ai trích dẫn, nhưng đã lắng sâu vào máu huyết của một thời đại, mà lại là một thời đại đau thương, và các nhà thơ, như Nguyễn Thụy Kha ở phần cuối sách còn nhắc lại chính xác. Nó cũng còn in sâu trong tâm thức nhiều người ngày nay vẫn còn quyền lực, hay ảnh hưởng âm ỉ trong đời sống văn học. Hỏi Thơ đến từ đâu là vô hình trung đặt lại vấn đề nền móng của một nền văn học, thậm chí vấn đề lãnh đạo văn nghệ. Mà Nguyễn Đức Tùng, anh là ai mà ra mặt đặt vấn đề, và đặt cho một đám thi sĩ vớ vẩn ?

Từ đó nảy ra vấn nạn biên tập, hay kiểm duyệt, đã gây tranh cãi.

Cũng vì vậy mà việc làm của nhà xuất bản Lao Động, về mặt lý thuyết đã tham dự vào cuộc đổi mới văn học ; trong thực tế, tạo được cuộc giao lưu rộng rãi giữa 25 nhà thơ độc lập, là một việc làm dũng cảm đáng đề cao.

Cuối cùng, người phỏng vấn có thể kéo thòng câu hỏi : thơ đến từ đâu… đến đâu ? Dĩ nhiên là đến với người đọc. Nhưng liệu người đọc có nhận ra văn bản là một bài thơ hay không, lại là một quá trình khác. Nhận diện ra chất thơ còn tùy tự do lãnh hội của độc giả. Tác giả, người phê bình, hay cô giáo có rất ít thẩm quyền. Cô giáo thuyết phục được học sinh, là nhờ cô có uy hay có tài ; chưa chắc văn bản đã thật sự là thơ và việc cô làm là đúng.

Như vậy một văn bản đã hoàn tất khi đến với người đọc phải phát huy được thi tính, mới thành ra được một bài thơ. Valéry đã lưu ý đến quá trình này khi nói, đại khái : « thi sĩ không phải là người cảm thấy thi hứng, mà là kẻ gây ra thi hứng nơi người khác » (sđd, tr.1321).

Thơ là dư vang dừng lại, đọng lại trong lòng người đọc, khi văn bản đã bay đi.

Là vết máu hồng còn lưu luyến trần gian, khi hồn của bông hường đã phiêu bạt.

* * *

Thơ đến từ đâu là chuyên luận về nghệ thuật, được hiện thể với nghệ thuật, hòa âm được nội hàm nghiêm túc trong giọng điệu thông thoáng. Kết quả này là do người chủ xướng Nguyễn Đức Tùng uyên bác, nắm vững lý thuyết thi ca, mà không khoe chữ, đặt câu hỏi linh động, khi sâu sắc, khi dí dỏm. Người trả lời tinh tế nắm bắt được luật chơi. Cuộc trao đổi hồn nhiên, nhẹ nhàng, hào hứng nhưng vẫn biểu đạt tư tưởng sắc bén, chung quanh đề tài được mọi người trọng vọng, hướng về một tiềm năng độc giả đang khao khát những tư tưởng mới mẻ và chân thực.

Biết đâu khát vọng của độc giả mới là yếu tố tiềm ẩn thâm sâu làm nên giá trị cuốn sách do nhiều người cùng viết.

Khát vọng thi ca, hòa hợp và chân lý.

Chúng tôi mừng chào độc giả Việt nam.

 

Paris, Tết dương lịch 2010.


[1] Paul Valéry, Toàn tập, tập 1, tr. 1319-1321, Pléiade, Gallimard, 1961, Paris.

[2] Tố Hữu, Xây dựng một nền văn nghệ lớn, tr.441, nưb Văn Học, 1973, Hà Nội.

 

 

 

.

bài đã đăng của Đặng Tiến


Phần Góp Ý/Bình Luận


Xin vui lòng bày tỏ trách nhiệm và sự tương kính trong việc sử dụng ngôn ngữ khi đóng góp ý kiến. Da Màu dành quyền từ chối những ý kiến cực đoan, thiếu tôn trọng bạn đọc hoặc không sử dụng email thật. Chúng tôi sẽ liên lạc trực tiếp với tác giả nếu ý kiến cần được biên tập.

Lưu ý: Xin vui lòng bỏ dấu tiếng Việt để giúp tránh những hiểu lầm đáng tiếc từ độc giả trong việc diễn dịch ý kiến đóng góp. Bài không bỏ dấu sẽ không được hiển thị. Xin chân thành cám ơn.

*

  • Tôn Thất Thái Dương says:

    “Trang Tử” trên Da Màu này sao càng ngày lại càng giống Khải Minh trên talawas vậy cà?
    Xin “Trang Tử” nói rõ ai là kẻ “không thẳng thắn phân tích mà đả kích tác giả vòng vo, dựa nhân thân, lý lịch, lôi chuyện ba đời, Nhất Lập gì gì”??? Đừng nói bừa để phá bĩnh. Please. Enough is enough.
     
    Không ai lôi “nhân thân, lý lịch, chuyện ba đời” riêng tư của ông Đặng Tiến ra cả. Người ta chỉ nhắc đến những tác phẩm mà ông Đặng Tiến đã viết năm 79, năm 80. “Gửi con Nhất Lập” là một bài thơ cho thấy rõ rệt quan điểm chính trị của Đặng Tiến. Những bài khác thì “hết chỗ nói”. Xin “Trang Tử” đọc lại bài “Đặng Tiến và nỗi băn khoăn: làm sao cho khỏi bị đào thải”  của Vương Thế Lan.
    http://tienve.org/home/activities/viewThaoLuan.do?action=viewArtwork&artworkId=9733
     
    Thiệt tình, tôi nghĩ “Trang Tử” đã đọc bài đó rồi, nhưng chơi game loạn kiếm, theo trường phái Khải Minh, với mục đích đánh lạc hướng, tung hỏa mù, rồi… chạy làng (như đã diễn ra trên talawas!).

  • Chu Hà says:

    @ Quý độc giả Trang Tử:
    Xin phép ông cho tôi được nhận xét về ông và những phát biểu của ông một lần rồi thôi (nhưng ai mà biết được, never say never again) như sau:
    Ông viết: Lại không thẳng thắn phân tích mà đả kích tác giả vòng vo, dựa nhân thân, lý lịch, lôi chuyện ba đời, Nhất Lập gì gì.
    Xin thưa: Ông đang giả mù sa mưa hay sao đây?  Trang Tử mà, tên nghe “xịn” quá, cứ như là “Người ở lại Charlie” (Phan Nhật Nam) vậy, mà chơi kỳ vậy thưa “Ngài”?  Hay cái kiểu của “Ngài” là như vậy?  Ông có cần tôi phải phân tích thêm về việc giả mù sa mưa này của ông không ạ?
    Ông viết: Ông biết thì để trong bụng, thật thà mà nói ra làm gì cho bị  đánh?
    Xin thưa: Úi cha, tội nghiệp “chàng” quá “chàng” ơi, bởi vì chàng “quá đỗi thật thà” mà, biên tập kiểm duyệt thì “chàng” phán là “dũng cảm”, đúng là “ra ngõ gặp anh hùng”, cái mentality này là cái quái quỉ gì vậy thưa ông? Phụ đề: “Oh my goodness, what the hell is this?”, có lẽ tiếng Việt ông không hiểu rành rọt, tiếng Chinese thì ông quá perfect (Trang Tử mà chứ bộ), mà khổ nổi tôi thì mù tịt Chinese (cái lày là ngộ hổng piết lớ, xo-ghì), nên đành chêm tiếng Anh oong đơ vô.  Như thế không biết là tôi có đủ khả năng lấy pen name là Abe Lincoln, hay là Martin Luther King Jr., cho nó hợp thời trang đi ông nhể? Ông đề nghị gì nào ạ, bẩm ông?
    A, tôi muốn viết dài, viết dãi, viết dai…  nữa, mà không biết là có làm mất thì giờ của bà con cô bác, thôi tạm ngừng đây xem sao cái đã.
    Chúc “Ngài” “hẩu lớ”!

  • trang tử says:

    Hoan nghênh ý kiến  Nguyen Anh Thang, nhưng tôi cho  là cần tí ti giải thích, trước khi Da màu ( dám lắm ạ ) ngưng ngang phản hồi.
    Bài viết  Đặng Tiến là bài  luận hay, không, rất hay,  viết về Thơ Đến Từ Đâu,  ý riêng  tôi. Có nói được các điểm học thuật, nói  kinh nghiệm làm thơ, đọc thơ. Lối văn DT xưa nay nhiều người mê, chẳng phải mới giờ đâu. Duyên lắm.
    Trích Valery đúng.
    Nhưng trích đến Sóng Hồng và Tố Hữu thì loạn  thiệt, nhiều người chịu sao thấu, hở trời?
    Thế là phản ứng.
    Lại không thẳng thắn phân tích mà đả kích tác giả vòng vo, dựa nhân thân, lý lịch, lôi chuyện ba đời, Nhất Lập gì gì.
    Nhắc đến hoà giải là nhược điểm thứ hai của Đặng Tiến. Hải ngoại (và trong nước) nhiều người sợ nhất là chữ hòa giải.  Cũng như trong nước ( chứ không hải ngoại) nhiều người sợ nhất là chữ nhân quyền.
    Ông biết thì để trong bụng, thật thà mà nói ra làm gì cho bị  đánh?
    Thử đọc bài của Nguyễn Viện mới đây nói về hòa giải trên Tiền Vệ mà xem.
    Đấy là cái mentalite’  của thế kỉ ông ạ.
    Một trăm năm nữa cũng không được nói ra miệng hai chữ đó. Ai cho chúng bây hòa, mà hòa với ai?
    Ông Đặng Tiến đừng buồn, họ chẳng ghét gì ông, họ ghét cộng sản đó thôi. Giận cá chém thớt.

    Nếu ông chỉ nói về thơ thì họ phải im, vì có được mấy người giỏi bằng ông về thơ đâu? 

    Kính,
    Trang Tử.

  • Tôn Thất Thái Dương says:

    Thưa ông Nguyen Anh Thang,
    Tôi thiển nghĩ Da Màu hành xử khác với các báo Nhân Dân hay Công an, ông ạ!
    Ngày nào mà Da Màu theo lời đề nghị của ông Nguyen Anh Thang để “tạm ngưng hay đóng cửa phần post cũa (sic) độc giả” vì lý do “chủ đề đối thoại của bài viết đã bị bỏ quên”, thì ngày đó độc giả sẽ hoan hỉ chào vĩnh biệt Da Màu vậy.
     

  • Nguyen Anh Thang says:

    Chủ đề đối thoại của bài viết đã bị bỏ quên  Đề nghị Damau tạm ngưng hay đóng cửa phần post cũa độc giả

  • Nối lời bác Hoàng Xuân Sơn:

    Kẻ sĩ đời nay
    Bên này chỉ điểm
    Bên kia điểm chỉ
    Sĩ thành săn
    Ngán!

  • Tôn Thất Thái Dương says:

    Trong vụ tranh luận “Thơ đến từ đâu” ở Talawas thì có Khải Mnh. Bây giờ ở đây thì có Trang Tử.
    Nhưng Khải Minh và Trang Tử  sao mà giống hệt nhau!!! Đầu tiên là nhào vô tấn công, miệt thị người chung quanh. Khi bị phản công thì biến thành cợt nhả. Khi đuối lý thì biến thành “thoát tục”.
     
    Đầu tiên Trang Tử xuất hiện ở đây và miệt thị ông Ngô Nguyên Dũng là “có tính trẻ con, suy diễn vội vàng, mang bản chất phản trí thức cùng cực”. Rồi miệt thị TT Thái Dương là “toàn lời lươn lẹo”. Bây giờ thì bất ngờ lại “thoát tục” bằng ngôn ngữ không bớt thô lỗ: “Bỏ ba cái văn chương đả kích nôn mửa đi, dẹp cái tâm nhỏ tí chật hẹp đi, bằng yên, các bác ạ.”


    Khải Minh – Trang Tử.
    Ở đời sao có những người giống nhau đến rứa???
     

  • hoàng-xuân sơn says:

    Chân dung “Kẻ Sĩ” thời nay :

                                         Sinh ra đã hèn
                                         vốn đã hèn
                                         những bản mặt cúi gầm
                                         những thân tàn lê nhục . .
    .

                                         HXS  

  • Trang Tử says:

    Lữ và những trang văn đem lại bình yên

    Thấy trên Diễn Đàn, tôi đưa cái link này để thân gởi mến gởi kính gởi Đặng Tiến, Trần Văn Tích, Chân Phương, Vương Ngọc Minh, Hoàng Ngọc Tuấn, Nguyễn Viện, Lê Thuyết, Sarahly, Nguyễn Đặng, Võ Văn Nam, Đỗ Kh, Nguyễn Đức Tùng, Nguyễn Thị Hoàng Bắc, Hồ Đình Nghiêm, Ngô Nguyên Dũng, Trần Thị Trường, Phan Xuân Sinh, Trần Nghi Hoàng   v..v… những người tôi đọc lai rai trên Da Màu, Tiền Vệ, Hợp Lưu, Talawas hay đâu đó cũng chẳng nhớ nữa.

    Bỏ ba cái văn chương đả kích nôn mửa đi, dẹp cái tâm nhỏ tí chật hẹp đi, bằng yên, các bác ạ.

    Trang Tử.

    “NGUYỄN NGUYÊN THẢO Cập nhật : 20/01/2010 20:59
    Ba năm nay, trong giới viết văn bằng tiếng mẹ đẻ ở hải ngoại xuất hiện một cây bút mới cần mẫn, với lối văn nhẹ tênh, phóng túng ngẫu hứng và lạc quan hiếm thấy.”

    Địa chỉ của liên kết là: http://www.tuoitre.com.vn/Tianyon/Index.aspx?ArticleID=358829&ChannelID=124
     

  • Hồ Đình Nghiêm, Bắc Phong và bằng hữu,
    Ở một bàn nhậu khác tôi nghe lóm được phần tiếp theo câu chuyện NHÍM ĐỰC VÀ CÁI BÀN CHẢI như sau:
    Có lão thợ săn nhiều kinh nghiệm tình cờ quan sát được màn diễn solo của chú nhím trong rừng vắng. Như một thiền sinh vừa ngộ đạo, lão vỗ trán cười vang: ” Đúng là trời thương ta!”. Từ ngày đó, khi nào đi săn lão cũng tranh thủ vứt khắp rừng những cái bàn chải để đánh bẫy nhím đực. Tuần này sang tháng khác, lũ vật đáng thương không ngớt bị lão bắt về cung cấp thường xuyên cho bọn bợm nhậu nơi các quán đồng quê.
    Có kẻ tò mò mời lão thợ săn uống thật say để gặng hỏi bí quyết bắt nhím. Dù đã quá chén, lão vẫn khôn khéo vừa nửa đùa nửa thật bảo rằng: “Chả có bí quyết hay mưu thần chước quỉ gì cả! Lũ nhím chẳng thoát khỏi tay lão chỉ vì chúng sống trong rừng nên thiếu tự do thông tin và tự do ngôn luận, ha ha…”
    Chân Phương
    TB: Câu chuyện này tôi chép lại theo trí nhớ. Hi vọng nó sẽ mang đến cho bạn đọc vài phút thư giãn. Nếu có chỗ nào sai sót , xin các bạn thông cảm.
     
     

  • hồ đình nghiêm says:

    Để thư giãn, xin cóp nhặt một câu chuyện hài (bảo đảm chưa hề bị cắt bớt, chưa bị biên tập lại)
    và chuyện này chỉ nghe vo ve ở bàn nhậu (không hội nghị bàn tròn gì ráo):
    Một con nhím đực lang thang trong rừng, lòng rất đổi buồn; bất chợt ngó thấy một cái bàn chải
    thật lớn nằm trong bụi. Nhím rất hồ hởi phấn khởi, nhanh lẹ leo lên. Trăm trở đổi thế. Bức xúc
    đổi kiểu. Loay hoay mãi, chả ăn thua! Nhím bèn tụt xuống, đỏ mặt, cả thẹn mà rằng: Ở đời ai mà
    chẳng có khi lầm!
    Phiên phiến vậy thôi. (chữ của bác Đặng Tiến)

  • vương ngọc minh says:

    rằng, cây muốn lặng gió chẳng ngừng!
    .. ờ, thì cứ cho từ bấy ông Đặng Tiến “bị” hết nhầm lẫn này tới nhầm lẫn khác đi, nhưng [cái chữ “nhưng” thiệt nghiệt ngả] khi hạ bút viết ..”việc làm của nh àxuất bản Lao Động.. là một việc làm dũng cảm, đáng đề cao..” thì ông Đặng Tiến “phải” được các bác/ các chú mớm lời, các cô/ dì động viên chứ không thể bảo- ối dào! tôi đã nhầm lẫn thêm nữa.
    – vì thế lúc nghe ông Đặng Tiến hạ giọng “.. ở đời ai làm sao tránh được nhầm lẫn” tôi nhận ra ngay đó là lời nói không thật, nói vô liêm sĩ, nói láo không hơn không kém.

  • Thưa ông TTTDương, tôi lấy làm lạ là ông lại không phản tỉnh những câu viết của chính ông. Lần này ông cố tình gán tôi với ông Đặng Tiến “cố ý biến…” trong lúc trước tiên chính ông cố ý – it nhất là ý thức rõ – biến một hiểu lầm của người khác thành có lý do chính đáng theo quan điểm của ông – chứ không phải là tôi hay ông Đặng Tiến. Riêng tôi đã viết phản hồi vì đọc ý kiến cố chấp của ông. Mong ông khi nào viết điều gì cho người khác thì nên nhìn lại, cũng như đừng kéo ông Đặng Tiến vào cùng “cá mè một lứa” với tôi, trong lúc ông ĐT chỉ lên tiếng đính chính một lần về hiểu lầm của ông NNDũng.  

    Đọc thư của bà Trần Thị Trường và Flyer của l’ Espace thì tôi chỉ biết muợn lời bình luận của ông Phan Đức là “hết thuốc chữa” cái “lươn lẹo vẫn là lươn lẹo” (chữ của ông Lê Thuyết).

    Thưa ông ĐTiến, đọc câu “ở đời ai làm sao tránh được nhầm lẫn” tôi thất vọng, dù nó đúng một trăm phần trăm như các “lời hay ý đẹp” trong nhiều tấm lịch treo tường, nhưng đối với tôi nó kéo tuột ông một hạng dưới chức “Chánh tổng An Nam”.

  • Thai Nguyen says:

    Gần đây, khi người dân phát hiện những tấm những tấm pano mừng ngày Thành lập Quân đội Việt Nam của Sở Văn Hóa thực ra là dùng hình của quân đội Trung Quốc, ông Giám đốc Nguyễn Thành Rum cho là “Cái đó là cái sơ suất của nhân viên”.
     
    Trước đó, khi trang báo Điện tử của Đảng CSVN đăng tin “Hải quân Trung Quốc diễn tập tại Biển Đông” được đăng lại từ báo Phượng Hoàng, Hoàn Cầu của Trung Quốc trong đó thừa nhận Hoàng Sa và Trường Sa là của Tàu, ông Tổng biên tập Đào Duy Quát nói đây là một “tai nạn nghề nghiệp” và lỗi chính thuộc về “cậu đánh máy”.
     
    Đây là những biện hộ thật lố bịch, nhưng hai ông này cũng công nhận đó là những “sơ suất” hay “tai nạn” mà họ có một tí trách nhiệm cho những đứa con tinh thần của họ.
     
    Tôi chợt nhớ đến hồi năm 1975, khi các nhà văn nhà báo miền Nam phải đi nghe học tập về những tội đồi trụy hay phản động của mình, thì nghe kể bà nữ sĩ Lý Thụy Ý tuyên bố là dù đứa con của bà có tật nguyền như thế nào, bà ta cũng không từ bỏ nó.
     
    Trong cuộc tranh luận hiện nay, ông Ngô Nguyên Dũng khi nhận thấy một chi tiết nhỏ mình đã viết sai thì công nhận “tôi nợ Anh Đặng Tiến một lời xin lỗi thật.” Và ông Đặng Tiến rất khoan dung “Đề nghị anh bỏ qua đi.” Và ông Đặng Tiến cũng nhiệt tình trả lời nhiều độc giả khác.
     
    Chỉ có điều là lạ ở đây là khi người ta nhắc đến những đứa con tinh thần của ông Đặng Tiến được chào đời trong thập niên 1970 thì ông lặng thinh. Ông bận đi ngắm con người khác nên quên mất con mình? Hay là vì chúng lỡ có bẩm tật nên ông ngoảnh mặt bỏ đi? Tôi tin rằng chúng chẳng có gì oán trách ông nếu ông mở miệng gọi “Con ơi…” Thành ra thấy đáng tội cho cô Nhất Lập hay cậu Thống Độc quá vì lỡ làm con của một vị trí thức yêu nước khôn ngoan nhìn xa hiểu rộng đầy lòng khoan dung…

  • Tôn Thất Thái Dương says:

    Đặng Tiến và Sarahly Nguyen cố ý biến một chi tiết hiểu lầm rất nhỏ của ông Ngô Nguyên Dũng thành chuyện chính, để làm ngơ về chuyện chính.

    Chuyện chính là chuyện khác, như ông Ngô Nguyên Dũng đã nhắc đi nhắc lại:
    “Ý chính mà tôi không đồng ý với Anh Đặng Tiến trong bài tham luận của Anh ấy, khi Anh ấy cho rằng:  “…việc làm của nhà xuất bản Lao Động … là một việc làm dũng cảm, đáng đề cao”,  lại không được chị nhắc nhở gì tới. Như tôi đã thưa cùng Ông Trang Tử trong bài góp ý của tôi vào ngày 17.01.2010:  “Cho dù Anh Đặng Tiến có đi hay không đi Việt nam tham dự Hội thảo, có tự đọc hay để cho người khác đọc bài tham luận của Anh ấy, vẫn không thay đổi được nội dung bài viết, là điểm tôi muốn đề cập tới trong bài góp ý của tôi.”

    Trong khi người ta đặt ra những câu hỏi quan trọng về ông Đặng Tiến thì ông ta lặng lẽ biến mất suốt nhiều ngày. Đến khi thấy ông Ngô Nguyên Dũng lịch sự xin lỗi về một chi tiết rất nhỏ, ông Đặng Tiến liền tái xuất hiện để phán: “Ở đời ai làm sao tránh được những nhầm lẫn. Đề nghị anh bỏ qua đi.” Nghe mà tưởng mọi chuyện đã được giải quyết thỏa đáng.

    Tài thật.

  • Ngô Nguyên Dũng says:

    Thưa Chị Sarahly Nguyen,
     
    xin được giải thích cùng Chị một lần nữa lý do tại sao tôi viết lời cám ơn rồi rút lại: Vì tôi không phải là tác giả bài tham luận mà chỉ là một tham luận viên như Chị, nên tôi nghĩ rằng tôi không có tư cách để cám ơn Chị đã hăng hái góp ý. Tư cách này, theo tôi, đúng ra phải dành cho Anh Đặng Tiến mới phải, như tôi đã giải thích trong bài góp ý ngày 18.01.2010. Ngoài ra, không có ý nghĩ gì khác.
     
    Tôi vui vì Chị đã hiểu tôi.  
     
    Mến chúc Chị mọi sự lành.
     
    Ngô Nguyên Dũng.

  • Thưa anh NGDũng,

    Sở dĩ tôi, một người đọc thầm lặng và quê mùa, góp ý về chuyện anh hiểu lầm ông ĐTiến đi Viêt Nam dự hội thảo giới thiệu tập “Thơ đến từ đâu”, là vì tôi thấy chuyện thật đơn giản mà bỗng dưng thành ra “phiền toái”, nếu dùng thay chữ “lươn lẹo” cho nhẹ nhàng. Đơn giản như thế này: có một người hiểu lầm một người về một sự việc (ở đây ông NND tưởng ông ĐT về VN tham dự hội thảo), người kia giải thích sự thật (ông ĐT không về). Thiết nghĩ chuyện đã chấm dứt ở đây, đế bàn sang chuyện khác. Nhưng vì ông TTTD, một người ở ngoài, lại lý giải về lý do ông NND hiểu lầm, hầu như, tôi nhấn mạnh đó là ấn tượng của tôi, để củng cố thêm sự hiểu lầm hay bênh vực ông NNDung ngay cả điểm ông ấy hiểu lầm, nên tôi mới tìm hiểu xem lý do ra sao, và tôi đã trình bày suy nghĩ của mình.

    Cũng thế góp ý của tôi với ông Lê Thuyết, tôi cũng chỉ căn cứ vào lý luận của ông Lê Thuyết và những dữ kiện (factes) ông Lê Thuyết đưa ra để nói quan điểm hiểu văn bản Lê Thuyết của tôi. Nó độc lập với quan điểm của các vị ĐT và Nguyễn Thị Hoàng Bắc, trừ việc (facte) hai người này không về VN và không có nhờ người thay họ thảo luận. Nếu một người khác không phải hai vị này, lập luận của tôi cũng không thay đổi.

    Tôi xin cám ơn anh đã cám ơn rồi rút lời cám ơn, không hề gì. Riêng tôi rất vui, và xin cám ơn anh NNDũng đã cho tôi niềm vui này, khi đọc các giải thích của anh dựa trên văn bản của Da Màu, cụm từ: tham luận… ”được đọc” có thể gây hiểu lầm, rất dễ hiểu. “Được đọc” có thể là do ông ĐT hay một người khác…và “bấy lâu nay không thấy anh trên diễn đàn Da Màu” như anh viết đưa đến kết luận “té ra anh về VN dự…” Cũng thật dễ hiểu, chứ không “hàn lâm” như giải thích của ông TTTD. Chính sự đồng ý của anh NNDung với giải thích của ông TTTD là lý do tôi nhận thấy “sai” giống nhau.

    Chuyện lạ ở đây, thưa ông Phan Đức, nằm ở điểm ngay cả sự hiểu lầm cũng được bênh vực vô lý, hỏa mù là ở chỗ ấy và ý hướng của tôi là giải hoả mù, để nói cái bánh dở là cái bánh dở chứ không thể nói ngon. Tôi cho đây là một điểm khá mấu chốt làm nền tảng cho một cuộc đối thoại minh bạch và thẳng thắn. Tôi tôn trọng những ý kiến khác biệt phê bình bài ông Đặng Tiến cũng như ý kiến ủng hộ.

    Ông ĐT không cần cám ơn tôi như anh NND đòi hỏi, diễn đàn Da Màu dành cho tất cả mọi người vì sự thật và độc lập, tự do tư duy. Không phải hể thấy nói khác mình là cho về phe của đối thủ.

    Trân trọng

  • Dang Tien says:

    Gửi anh Ngô Nguyên Dũng:
    Ở đời ai làm sao tránh được những nhầm lẫn.
    Đề nghị anh bỏ qua đi. Còn việc anh không đồng tình , đồng ý với bài viết của tôi,
    cũng là bình thường thôi.
    Chúc anh khỏe và viết khỏe.
    Kính thư, ĐT

  • Trần Thi Trường says:

    Kính gửi Ban Biên tập Tap chí Da Màu
     
    Tôi là Trần Thị Trường, Hà Nội.

    Tôi mới đọc trên Da Màu bài viết liên quan đến “Hội thảo bàn tròn Thơ đến từ đâu ngày 06.01.2010 tại L’Espace- Hà Nội”. Vì thông tin đưa ra của ông/bà/bạn Lê Thuyết * không chính xác nên tôi xin gửi ban biên tập những thông tin liên quan. Hy vọng, chúng ta có cái nhìn chính xác với người đưa thông tin “rởm”.

    Tôi không tranh luận và cũng không thấy có gì phiền phức tới mình, nhưng tôi thấy không thể để L’Espace coi tất cả chúng ta là những người điên.

    Tôi gửi Ban Biên tập những Flayers do Lespace thiết kế, lịch làm việc tháng 1-2/2010 của họ… qua e mail.

    Cảm ơn Ban biên tập.

    Trần Thị Trường

    ———————-
    Ban Biên Tập Da Màu:
    Xin xem các tư liệu kể trên tại đây: http://damau.org/archives/10622

  • Nam Phan says:

    Tr ư ớc h ết xin hoan ngh ênh ông Phan Đ ức đ ã nh ắc nh ở, nh ưng xem ra c ần ph ải gi ải quy ết ba c ái r âu ria tr ư ớc khi xo ắn v ào c ái l õi.
    Ông Ng ô Nguy ên D ũng ơi, d ù c ó quen, c ó th ân c ũng ch ả n ên suy b ụng ta ra b ụng ng ư ời. Vi ết nh ư ông c ần t ự do th ì c òn hi ểu đ ư ợc. C ứ nh ư ông Nam Chi th ì t ự do l àm g ì? C ó ch ăng c ũng ch ỉ nh ư c ái b ình hoa trong ph òng kh ách. L ại c ó ng ư ời h ỏi sao ông ấy ở n ư ớc ngo ài th ấy “n óng” sao kh ông v ề t ắm ao nh à cho “m át”. Ch ẳng qua l à v ì c ông vi ệc ch ứ tuy ở xa m à l òng đ ã g ửi đ ám m ây h àng t ừ l âu .( xin th ưa tr ư ớc l à t ôi ch ưa h ề n ói c ó “t ổ ch ức” n ào giao vi ệc cho ông ấy. Đ ừng suy đo án)
    L ại ông T ôn Th ất Th ái D ư ơng n ữa, ông “d ại” qu á, ai đ ời l ại đi khai m ình l à h ọc tr ò th ày Qu ốc. C ứ l àm “ ng ư ời t ình kh ông ch ân dung” th ì ai kia đem c ái “gi à, tr ẻ” ra m à lu ận? U ả trong ch ốn v ăn ch ư ơng nh ư th ế n ày m à c ũng c ó Ti ên Ch ỉ, Th ứ Ch ỉ v ới X ã S ử n ữa sao m à nh ếc m ép khinh b ạc th ế ông Trang T ử?
    L ại n ói v ề “ v ăn ho á l ư ơn l ẹo” n ếu ông ch ẳng s ống ở nh ững n ư ớc “ v ăn minh” nh ư ng ư ời ta ch ì chi ềt th ì ai kia d ám đ òi ông tr ưng ra c ái ngay th ẳng? C ứ nh ư h ọ v ới nhau t ừ m ấy anh c ầm quy ền, ch ị  T ôn N ữ qu ốc h ội ăn theo, đ ến c ái gi àn V ăn H ọc, Ngh ệ Thu ật t ỉ nh ư ông Thi s ĩ Nguy ễn, b à h ội vi ên H ội Nh à V ăn Hoa Đ ào, ông Nh ạc s ĩ B ảo…, c ô nh à th ơ 8x v à h àng l ô h àng l ốc n ữa th ì c ái v ăn ho á th ẹn c ũng l à c ủa hi ếm ch ứ n ói g ì đ ến ngay th ẳng v ới ch ả l ư ơn l ẹo?
    N ếu đ ộc gi ả Ph ạm th ị Thanh n ói th ẳng ra l à tr ư ớc đ ây đ ã t ừng l à “fan”, đ ã t ừng “th ần t ư ợng” ông Đ ặng Ti ến, nay nh ân v ụ ch áy nh à n ên ch ả c òn g ì đ áng tin. T ừ r ày tr ở đi vi ệc g ì c ũng ph ải đ ặt d ấu h ỏi th ì ông Đ ỗ Kh. l ấy c ớ đ âu m à n ịnh đ àn anh khi n âng quan đi ểm h ình s ự cho ph ản h ồi cu ả c ô/b à.
    (Th ật d ại. V ạ mi ệng. R ồi đ ây kh ông bi ết xoay s ở l àm sao v ới 3 m ặt gi áp c ông đ ây!)
     
     

     

     

     

  • Trang Tử says:

    Gởi các bạn Ngô  Nguyên Dũng, Lê Thuyết vân vân:

    1. Đọc Ngô Nguyên Dũng:
    “xin lỗi Anh Đặng Tiến. Và xin lỗi Anh thêm một lần nữa vì lời xin lỗi muộn màng này.”
    Tôi cảm động.
    Trí thức phải thế chứ. Nhất là trí thức nhà văn trẻ tuổi đẹp trai con nhà giàu cơ mà?
    Ai ngờ ít phút sau:
    “đọc lại, tôi giật mình nhận ra, tôi đã “lươn lẹo” quá sức, khi bắt đầu bằng câu: “cám ơn Chị đã tích cực đóng góp ý kiến”. Bởi vì, đáng lý ra Anh Đặng Tiến là tác giả bài viết, phải cám ơn Chị mới phải.
    Tôi xin rút lại câu trên…”
    Tôi té ngửa.
    Xin lỗi DT nhưng không cám ơn Sarahly. Lạ nhỉ?
    Có người chỉ ra lỗi cho mình, mà xin, thì phải biết ơn người ta chớ. Hay là xin lỗi hoặc cám ơn mà trong bụng còn ấm ức?
    Không thành thật, buông thả, y như các nhân vật cửa quyền ở trong nước,  ai người ta tin mà đòi cách mạng với dân chủ cho Việt nam hỡi một số nhà trí thức ?
    2. Đừng hiểu lầm rằng tôi tranh luận với NND  thế này là tôi hoàn toàn phản đối hay không đồng ý với anh về mọi  chuyện khác.
    Cũng đừng hiểu lầm rằng, tôi nói về Đặng Tiến như thế này là tôi đồng ý “chăm phần chăm” với bài viết của ông ấy đâu nhé.
    Chuyện nào ra chuyện đó các vị trí thức( hải ngoại) ạ.
    3. Lê Thuyết: te- ríp- bờ – lờ.
    Thầy của Thái Dương.
    Còn ta đây e bất khả thuyết?

    Trang Tử.

  • Ngô Nguyên Dũng says:

    Thưa Chị Sarahly Nguyen,
     
    bài góp ý của tôi được hiển thị rồi, đọc lại, tôi giật mình nhận ra, tôi đã “lươn lẹo” quá sức, khi bắt đầu bằng câu: “cám ơn Chị đã tích cực đóng góp ý kiến”. Bởi vì, đáng lý ra Anh Đặng Tiến là tác giả bài viết, phải cám ơn Chị mới phải.
     
    Tôi xin rút lại câu trên và thay vào đó là câu: “Rất thú vị được đọc các ý kiến đóng góp của Chị”. Xin lỗi Chị, Anh Đặng Tiến cùng toàn thể độc giả Da Màu.

  • Lê Thuyết says:

    Lại vẫn lươn lẹo

    + sarahly nguyen viết: “…cuộc hội thảo tại l’ Espace, chứ có nói tròn méo gì đâu?

    Có nói rành rành chứ. Trong mẩu giấy mời của ban tổ chức đã có in rõ “table rond”. Trong THÔNG CÁO BÁO CHÍ làm tại Hà Nội, ngày 30 tháng 12 năm 2009, gửi cho tất cả báo chí trong cả nước, ban tổ chức cũng đã có ghi rõ. Xin copy nguyên văn:

    Bàn tròn về «Thơ đến từ đâu», cuốn sách của nhà thơ Nguyễn Đức Tùng, Canada. Với sự tham gia của các nhà thơ và dịch giả Phạm Toàn, Dương Tường, Đà Linh, Nguyễn Thụy Kha, Cao Việt Dũng và một số diễn giả khác… v.v.

    Sau đó, hàng loạt báo chí đưa tin về cái “bàn tròn” ấy:
    Báo Evan, 04/01/2010: http://evan.vnexpress.net/News/Tin-tuc/trong-nuoc/2010/01/3B9AE889/

    Báo Diễn đàn, 04/01/2010, đưa bản tin song ngữ “Table ronde / Bàn tròn – Poésie, d’où viens-tu? / Thơ đến từ đâu”: http://www.diendan.org/sinh-hoat/buoi-gioi-thieu-sach-tho-111en-tu-111au

    Báo Lao Động, 05/01/2010: http://www.laodong.com.vn/Home/Ban-tron-ve-Tho-den-tu-dau/20101/169434.laodong

    Báo Sông Hương, 05/01/2010: http://tapchisonghuong.com.vn/index.php?main=newsdetail&pid=0&catid=69&ID=4520&shname=Ban-tron-ve-chuyen-Tho-den-tu-dau

    vân vân…

    Sau ngày “bàn tròn” 06/01/2010, các báo lại đưa tin về nội dung cuộc “bàn tròn”.

    Báo Đại đoàn kết, Cơ quan trung ương của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, đưa tin ngày 08/01/2010: http://www.daidoanket.vn/index.aspx?Menu=1372&Style=1&ChiTiet=6892

    Báo Tiền Phong, 08/01/2010: http://tienphong.vn/Tianyon/Index.aspx?ArticleID=182756&ChannelID=7

    Báo Diễn đàn, 10/01/2010, có “Tham luận của Đặng Tiến tại hội thảo bàn tròn về cuốn sách của Nguyễn Đức Tùng”: http://www.diendan.org/sang-tac/tho-111en-tu-111au

    vân vân…

    ++ sarahly nguyen viết: “Còn chuyện có ai tham gia hội thảo để cho đúng “bàn tròn”, ơ kìa sao các ông chủ toạ lại ngồi bàn vuông mà nói là tròn…

    Viết như vậy là cố ý giễu dở để đánh lạc hướng vì chả ai lại ngô nghê đến độ cho là một cái “hội thảo bàn tròn” phải có cái bàn hình tròn. Tôi chỉ nêu lên là cái tên gọi “Hội thảo bàn tròn” phải dành cho một hội thảo chứ không phải dành cho một buổi giới thiệu hay ra mắt sách.

    +++ sarahly nguyen sử dụng lối ngụy biện lươn lẹo để tránh né trả lời cái lươn lẹo thứ 3.

    +++ sarahly nguyen viết: “trên thực tế hai ông bà kia có nhờ ai thảo luận dùm đâu?” Thì đúng là thế! “Hội thảo” mà không có thảo luận, cho nên đâu cần phải nhờ ai thảo luận giùm! Một buổi giới thiệu, lăngxê sách, mà đặt tên là “Hội thảo bàn tròn” thì đúng là giỏi quảng cáo!

    Lươn lẹo vẫn là lươn lẹo.

  • Ngô Nguyên Dũng says:

    Thưa Chị Sarahly Nguyen,
     
    cám ơn Chị đã tích cực đóng góp ý kiến. Nhưng tiếc quá, ý chính mà tôi không đồng ý với Anh Đặng Tiến trong bài tham luận của Anh ấy, khi Anh ấy cho rằng: “…việc làm của nhà xuất bản Lao Động … là một việc làm dũng cảm, đáng đề cao” (1), lại không được chị nhắc nhở gì tới.
     
    Như tôi đã thưa cùng Ông Trang Tử trong bài góp ý của tôi vào ngày 17.01.2010: “Cho dù Anh Đặng Tiến có đi hay không đi Việt nam tham dự Hội thảo, có tự đọc hay để cho người khác đọc bài tham luận của Anh ấy, vẫn không thay đổi được nội dung bài viết, là điểm tôi muốn đề cập tới trong bài góp ý của tôi.”
     
    Thưa Chị, trước khi tôi đọc bài tham luận của Anh Đặng Tiến, tôi đọc LTS (Lời Toà Soạn), đoạn cuối như sau: “Bài viết nguyên là một tham luận của nhà văn Đặng Tiến, mà theo tác giả cho biết, đã được đọc tại cuộc hội thảo Espace, tổ chức tại 24 phố Tràng Tiền, Hà Nội, vào lúc 18 giờ ngày 06.01.2010.” (2) Xin Chị giải thích giùm tôi, chỗ nào trong đoạn này cho biết là Anh Đặng Tiến đã không đi Việt nam tham dự Hội thảo và không tự đọc bài tham luận?
     
    Xin Chị đừng vội đặt câu hỏi nguợc lại, mà cho tôi được giải thích, Chị tin hay không là quyền của Chị. Trong góp ý của tôi cùng Anh Đặng Tiến ngày 11.01.2010), tôi bắt đầu: “bấy lâu nay thấy Anh vắng tiếng trên Diễn dàn Da Màu”, ý tôi chỉ là một lời thăm hỏi cùng Anh Đặng Tiến, cộng thêm đoạn văn trên (2), nên tôi đinh ninh rằng, Anh ấy đã đi Việt nam tham dự Hội thảo trong khoảng thời gian này. Vì tôi cũng nghĩ, dù không viết ra (giống như, sau đó, Anh Tôn Thất Thái Dương đã giải thích trong bài góp ý của Anh ấy cùng độc giả Trang Tử). Để rồi khi được Anh Đặng Tiến trả lời, tôi mới vỡ lẽ, tôi đã hiểu lầm.
     
    Thưa Chị, tôi và Anh Tôn Thất Thái Dương hoàn toàn không hiểu lầm hay hiểu sai giống nhau. Chỉ có tôi hiểu lầm, và Anh Tôn Thất Thái Dương giải thích mạch lạc và cặn kẽ giùm tôi, tại sao tôi hiểu lầm. Tiện đây, tôi có lời cám ơn Anh Tôn Thất Thái Dương.
     
    Đọc các bài góp ý sôi nổi, nhiệt tình của Chị, thú thật, Chị làm tôi có cảm tưởng, như thể tôi đã “lươn lẹo” vu khống Anh Đặng Tiến đã làm một việc xấu xa là “đi Việt nam tham dự Hội thảo” vậy. Nếu quả vậy, thì tôi đã nợ Anh Đặng Tiến một lời xin lỗi thật. Vậy thì, tôi xin rút lại câu: “bấy lâu nay thấy Anh vắng tiếng trên Diễn dàn Da Màu, thì ra anh đi Việt Nam tham dự Hội thảo.” trong bài góp ý của tôi ngày 11.01.2010, và xin lỗi Anh Đặng Tiến. Và xin lỗi Anh thêm một lần nữa vì lời xin lỗi muộn màng này.
     
    Nếu được, xin Chị cho biết thêm ý kiến về ý chính (1) mà tôi và nhiều người đã đề cập ở đây.
     
    Cám ơn Chị trước.
     
    Trân trọng.
         

  • Phan Đức says:

    Thật lạ lùng khi một số phản hồi chỉ quanh quẩn ở những chi tiết chẳng dính dáng gì đến
    nội dung là cái cốt lõi cần trao đổi. Khởi đầu là… hài hước hóa cuộc thảo luận bằng chuyện
    phá ra cười hết sức vớ vẩn của ông kể chuyện…phịa, tiếp đến là ĐK, ngưòi được thầy bàn
    ĐT “nịnh” lên tận mây xanh cũng nhảy vào…hô hoán lên là…hình sự hóa!
    Phải chăng đang diễn ra màn tung “hỏa mù” nhằm đánh lạc hướng và mục tiêu cuộc
    thảo luận?
    Mượn hình ảnh mà ông TNT từng ví von rằng có người khi ăn bánh thì anh ta chỉ quan
    tâm cái vỏ bánh chứ cái bánh chẳng ra gì anh ta cũng mặc kệ! Đến nông nỗi này thì 
    tôi e rằng bệnh đang ở giai đoạn “hết thuốc chữa” rồi vậy ?  
     

  • xin lỗi bạn đọc và đính chính: TRÍ (có dấu sắc, chứ không phải dấu huyền) trong phản hồi SLN ngày 17. 01. 2010 lúc 6.06

  • chú thích:
    cụm từ “phản hồi này” trong  phản hồi thứ hai của SLNguyen là phản hồi ngày 17. 01. 2010 lúc 7 giờ 55 trên Da Màu

  • sarahly nguyen says:

    Thưa ông Lê Thuyết, tôi nói đến cái “nguyên tắc chính qui” của “hội thảo” mà ông TTTD đang nói ở trên a. Ngoài ra:

    Về cái hội thảo gọi là “bàn tròn” mà ông Lê Thuyết nói, thì phần giới thiệu của Da Màu ở trên là “đã được đọc tại cuộc hội thảo Espace, tổ chức tại 24 phố Tràng Tiền, Hà Nội, vào lúc 18 giờ ngày 06.01.2010”. Bài viết của chính tác giả Nguyễn Đức Tùng “Một quyển sách, nhiều suy nghĩ” trong Tiền Vệ cũng chỉ nói “cuộc hội thảo tại l’ Espace”, chứ có nói tròn méo gì đâu? Trong L’ Épace tôi chẳng thấy có “bàn tròn” nào cả, chỉ thấy bàn vuông, phải chăng chính L’Espace “lươn lẹo”? Còn chuyện có ai tham gia hội thảo để cho đúng “bàn tròn”, ơ kìa sao các ông chủ toạ lại ngồi bàn vuông mà nói là tròn, thì đó là quyền tự do của người tham gia, trên bàn chủ toạ cũng như khán giả đều tự nguyện. Ai có mặt hôm đó mà không tham gia ý kiến là lỗi của mỗi người đã góp phần vào điểm “lươn lẹo thứ 3” của ông Lê Thuyết. Hôm đó ông Lê Thuyết có mặt không nhỉ?

    “Tuyệt chiêu”, xin mượn chữ của ông Đỗ Kh., của ông Lê Thuyết là “lươn lẹo thứ 4.” nằm ở “nếu” và “chắc”: “Nếu đây là buổi “Hội thảo bản tròn” đúng nghĩa thì chắc là 2 ông bà này phải nhờ 2 người khác “thảo luận” giùm???” Ông Lê Thuyết đã suy diễn một cái lươn lẹo “ảo”, “nếu và chắc”, trên thực tế hai ông bà kia có nhờ ai thảo luận dùm đâu? Phải chăng “lươn lẹo” thứ 4 là sản phẩm tâm tư của chính ông Lê Thuyết như chính ông nói:

    – Cái giả (nếu và chắc, chú thích của SLN) làm sinh ra cái lươn lẹo, nhiều cái lươn lẹo.
     
    Khi tôi viết phản hồi này, tôi chưa đọc được phản hồi của ông Ngô Nguyên Dũng, được Da Màu đưa lên cách phản hồi của tôi 1 tiếng 20 phút, tôi ghi nhận rằng ông Ngô Nguyên Dũng xác nhận ông TTTDương đã giải thích (dùm) rất mạch lạc và cặn kẽ về sự hiểu lầm của chính ông Ngô Nguyên Dũng. Hay thật. Tri thức đúng giống nhau thì không đáng ngạc nhiên, vì chân lý chỉ có một, tri thức sai mà giống nhau thì mới thật là kinh dị! Vì sai là vạn trạng. Hình như TRÍ (có dấu huyền) thức hay không trí thức chỉ khác nhau ở điểm này?

  • Lê Thuyết says:

    Không biết sarahly nguyen muốn nói đến loại “hội thảo” gì, chứ cái gọi là “Hội thảo bản tròn” “Thơ đến từ đâu” thì rõ ràng là có nhiều điều lươn lẹo:

    Lươn lẹo 1: Cái “Hội thảo bàn tròn” “Thơ đến từ đâu” ở L’Espace được quảng cáo rùm beng là “do Đại sứ quán Pháp tại VN kết hợp với Công ty TKK concert tổ chức”, nhưng thực chất là chỉ do công ty TKK Concert của ông Nguyễn Thụy Kha thuê phòng trong L’Espace để tổ chức, nhưng quàng cái nhãn “do Đại sứ quán Pháp” để làm cho sang trọng. Trong agenda của L’Espace không hề có cái “table ronde” này.
    http://www.ambafrance-vn.org/rubrique.php3?id_rubrique=73

    Lươn lẹo 2: Thực chất cái gọi là “Hội thảo bàn tròn” “Thơ đến từ đâu” cũng không phải là một “Hội thảo bàn tròn”, vì không có các chuyên cùng ngồi quanh để thảo luận gì cả. Đó chỉ là một buổi ra mắt sách, với các diễn giả đem những bài nhận định (mà thực chất chỉ là quảng cáo sách) lên đọc cho khán giả nghe và… vỗ tay (lác đác)!!!

    Lươn lẹo 3: Trên bàn của “chủ tọa đoàn” chỉ có 5 người là Dương Tường, Hoàng Ngọc Hiến, Nguyễn Thụy Kha, Cao Việt Dũng và Đà Linh (làm MC). Những người này chỉ đọc các bài viết rồi sau đó họ không “hội thảo” với nhau gì cả. Chỉ có giao lưu với khán giả.

    Lươn lẹo 4: Ông Đặng Tiến và bà Nguyễn Thị Hoàng Bắc không có mặt trong cái “Hội thảo bản tròn” này mà chỉ nhờ người khác đọc “tham luận” giùm. Nếu đây là buổi “Hội thảo bản tròn” đúng nghĩa thì chắc là 2 ông bà này phải nhờ 2 người khác “thảo luận” giùm???

    Cái giả làm sinh ra cái lươn lẹo, nhiều cái lươn lẹo.

  • sarahly nguyen says:

     
    Sở dĩ ông TTTDương hỏi “tôi lươn lẹo ở chỗ nào” là vì thứ nhất ông không thấy, có nghĩa ông không có khả năng phản tỉnh lại điều mình viết, thứ hai ông bị bốn chữ “lý do chính đáng” mà ông hớn hở đưa ra làm choá nên “lươn lẹo” trườn đi mất. “Chính đáng” mà!

    Cái “lươn lẹo” của Tôn Thất Thái Dương nằm ở câu này của chính ông:

    “Nhưng sự hiểu lầm của ông Ngô Nguyên Dũng là có lý do chính đáng:”

    Đã được giải thích để thấy chuyện ông NND nói “thì ra anh đi VN dự hội thảo” là sai, theo lịch sự “văn minh” Tây phương,- mà Đông phương thì cũng chẳng khác-, khi mình hiểu lầm và gán ghép cho người một chuyện không phải, khi được biết sự thật thì hoặc là cám ơn đã giải hiểu lầm, hay xin lỗi đã nói sai. Đằng này ông TTTD lại cố đi guốc vào bụng của Ngô Nguyên Dũng để nói rằng ông này hiểu lầm “có lý do chính đáng”.

    Đọc cái “lý do chính đáng” mới hổi ôi.

    Cái “nguyên tắc chính qui” của tham luận ông lấy ở mô mà xưa rích rứa? Chính tôi đã từng đi dự tham luận tại các nước văn minh, từng tổ chức hội thảo quốc tế “ở các nước văn minh”của ông, ngay cả các nguyên thủ quốc gia, nếu không đi được đều có đại diện đọc thay và người ta có thể thảo luận trên văn bản. Xin ông hãy xét lại “chính qui” và “văn minh” của ông.

    Tuy nhiên điều làm tôi ngạc nhiên hơn cả, ngoài việc ông TTTD nói giùm cho ông NNDũng cái “lý do chính đáng”, là chính ông NNDũng không lên tiếng biểu lộ đồng ý hay không với cái lý do chính đáng này. Ông NND cũng lờ luôn sự hiểu lầm, làm cho chúng tôi có thể “hiểu lầm” hai ông gấp đôi. Tôi tò mò muốn biết “cái lươn lẹo” này có làm cho các nhà trí thức sảng khoái hay không?

    Ít nhất tôi tôn trọng ông Chu Ha khi phản hồi Nam Phan.
     

  • Ngô Nguyên Dũng says:

    Tôi xin có thêm đôi lời cùng:
     
    – Anh Đặng Tiến,
     
    cá nhân tôi tin thành tâm, cũng như tôn trọng quan điểm chính trị của Anh.
     
    Đúng vậy, thưa Anh, chính vì muốn được hưởng những quyền tự do, trong đó có tự do ngôn luận, mà tôi với Anh chấp nhận sống đời lưu vong từ bấy lâu nay. Nhưng đó chỉ là quyền tự do cá nhân. Trong khi đó, lời phát biểu của Anh trong bài tham luận lại liên can tới quyền tự do của một tập thể. Ở đây là tập thể một số người cầm bút, vì muốn có tác phẩm được ấn hành trong nước, chấp nhận chế độ biên tập và kiểm duyệt chính trị khắc nghiệt của nhà nước.  
     
    Tôi chỉ cảm thấy thất vọng và bất nhẫn, khi Anh, một người đang sống an lành tại một đất nước văn minh với đầy đủ quyền tự do nhân bản, lại lên tiếng cho rằng việc làm “phản tự do” của guồng máy kiểm soát ngôn luận trong nước là một việc làm … (xin miễn lặp lại). Nên tôi, bắt đấc dĩ, phải lên tiếng.
     
    Anh, với cương vị của một biên khảo gia sử dụng ngôn ngữ tài hoa, lẽ nào lại viết lên những lời cường điệu, không cần thiết như vậy? Không lẽ Anh không rút tỉa được kinh nghiệm nào từ những gì Anh đã viết trong quá khứ, bằng bút hiệu này hay với bút hiệu khác, để mỗi sáng soi gương không tự hổ thẹn, hay sao?
     
    Trân trọng.
     
    – Ông “Trang Tử”,
     
    thái độ cười cợt, nhạo báng tôi của ông về chuyện hiểu lầm giữa tôi và Anh Đặng Tiến trước khi tìm hiểu nguyên nhân (đã được Anh Tôn Thất Thái Dương giải thích rất mạch lạc, cặn kẽ), không phải là thái độ chững chạc, chín chắn của một người lớn tuổi.
     
    Cho dù Anh Đặng Tiến có đi hay không đi Việt nam tham dự Hội thảo, có tự đọc hay để cho người khác đọc bài tham luận của Anh ấy, vẫn không thay đổi được nội dung bài viết, là điểm tôi muốn đề cập tới trong bài góp ý của tôi. Anh Đặng Tiến và tôi biết nhau, tôn trọng ý kiến của nhau. (Chúng) tôi biết cách làm việc của diễn đàn Da Màu, một diễn đàn hoàn toàn không bị bất cứ áp lực độc đoán nào sai khiến. Thành thử, chuyện “không có cơ hội để trả lời” không thể xảy ra ở đây, trừ khi Anh ấy không muốn trả lời tôi.
     
    (1) Trường hợp bài viết của Anh Đặng Tiến là một “bi hài kịch cá nhân”. Anh ấy là “tác nhân” phát biểu những điều mà cá nhân tôi không đồng ý, không phải là “nạn nhân”, vì vậy tôi lên tiếng phản đối. Còn trường hợp Mậu Thân và Sơn Mỹ là hai “thảm kịch của dân tộc Việt nam” (2), mà “tác nhân”, chẳng hạn cho trường hợp Mậu Thân, có người hiện vẫn còn sống và đang góp phần tích cực cho chế độ kiểm duyệt ở trong nước. Tại sao ông không đặt vấn đề thẳng với họ?… Không thể đem (2) ra so sánh với (1) để phản biện. Nếu không nói là, (2) hoàn toàn không liên quan gì tới (1).
     
    Thật vậy, thưa ông, chính những ý kiến phản biện hấp tấp, nhớn nhác, qui chụp hồ đồ (như trong các phản hồi của ông đối với Anh Tôn Thất Thái Dương, để khi bị Anh ấy chất vấn, ông lại không thể nêu ra bằng chứng) đã gây cản trở tiến trình dân chủ không ít. Hay, đó là mục đích của ông?
     
    Chúc ông đạt được mục đích.    

  • Đỗ Kh. says:

    Người ơi người ở đừng về

    “Ông Đặng Tiến không đủ thuyết phục tôi ông là người thẳng thắn. Làm sao tôi có thể tin là ông không về VN vừa rồi để tham dự buổi Hội thảo?”

    Với nhận xét này, bà Phạm Thị Thanh đưa cuộc tranh luận và đối thoại sôi nổi gần đây trên các diễn đàn mạng lên đến một tầm mới, là tầm hình sự. Một người viết (ĐT), tưởng phải thuyết phục người đọc chuyện gì, nào ngờ giờ phải chứng minh là ông không có mặt tại hiện trường (Hội thảo gì ở VN) vào thời gian nào nhất định.
     
    Đêm qua, vào lúc 11 giờ, ông làm gì?
    Từ…10 giờ đến 11 giờ 15…tôi, tôi đọc sách.
    À, ông có chắc là đọc sách không? Hay là ông đọc tham luận?
    Tôi có…có… viết tham luận và gửi đi…
    Ông gửi đi hay ông cầm tay đến? Ông viết nhưng mà ông có đọc không? Ông có đọc tại chỗ không? Đừng nói quanh co nữa!

    Chuyện ông Đặng Tiến viết gì, cái đó thì đã đăng và ai cũng biết, không cần thuyết phục ai hết. Tham luận là chuyện nhỏ, tham dự mới là tội ác! Có mặt tại chỗ thì phải biết, có chạy đằng trời.

    Nhưng câu sau đó mới là câu nghiệp vụ (trên cả) tuyệt vời.

    “Mà có về thì đã sao, phải không ông?”

    Này, còn chối với bà!

  • Trang Tử says:

    Cô (?) Phạm Thị Thanh:
    1. Theo tôi biết, Đặng Tiến có về Việt Nam, có tham dự Hội Thảo, nhưng hôm ấy hóa trang, trông giống như một người già lắm, râu dài ( ngoài đời ông ta trẻ hơn tuổi, không có râu), nên không ai nhận ra ngoại trừ người tinh mắt như tôi.
    2. Trang Tử là tên tôi, do… cháu nội tôi đặt cho. Nó học giỏi lắm, đang du học ở Mỹ, sắp ra  tiến sĩ.
    Nó cũng là ca sĩ.
    Trên đời này còn có ai khác là Trang Tử nữa sao?
    Cô đừng nói giỡn.
    3. Đọc thư của cô xong, tôi đã đổi ý và rất khâm phục Tôn Thất Thái Dương. Cái tên nghe hay quá.

  • Phạm Thị Thanh says:

    Tôi xin  có vài nhận xét sau  khi đọc tất cả:
    –       Ông Đặng Tiến không đủ thuyết phục tôi ông là người thẳng thắn. Làm sao tôi có thể tin là ông không về VN vừa rồi để tham dự buổi Hội thảo? Mà có về thì đã sao, phải không ông?
    –       Ông “Trang Tử”! Thật là khéo chọn biệt hiệu! Chẳng lẽ ông không biết Trang Tử là ai? Chẳng khác gì nếu tôi lấy biệt hiệu là « Đức Mẹ Maria »!
    –       Rất phục lối lý luận của ông Tôn Thất Thái Dương , phản hồi của ông hay lắm.
    –       Rất chịu phản hồI của Vương Ngọc Minh
    –       Phản hồi bằng mấy câu thơ như Bắc Phong thật độc đáo, mấy ai dễ dàng làm được.
     

  • Tôn Thất Thái Dương says:

    Xin ông “Trang Tử” chỉ ra giùm tôi “lươn lẹo” chỗ nào.
    Cái kiểu đang đối thoại bỗng chụp cho đối phương một chữ, rồi chạy làng, thì coi có vẻ thiếu văn minh quá.
    Ngay cả cái ý kiến của ông đối với Ngô Nguyên Dũng là đã  thiếu văn minh rồi.
    Nếu ông chỉ chụp tôi một chữ như vậy mà ông không thể chỉ ra chỗ nào “lươn lẹo”, thì xin ông tự thẹn với chính ông.
     

  • Trang Tử says:

    Gởi Thái Dương:

    Anh tự xưng mình còn trẻ (?) mà lạ thật.  
    Sao không học thói suy luận hợp lý, trong sáng, chặt chẽ của phương Tây?
    Đọc thư anh thấy toàn lời lươn lẹo.
    Già này xin chịu thua anh.

    Trang Tử.

  • Tôn Thất Thái Dương says:

    Lời góp ý của “Trang Tử” rõ ràng dùng một chuyện hiểu lầm nhỏ để xí xoá vấn đề lớn và chính yếu ở đây.

    Nhưng sự hiểu lầm của ông Ngô Nguyên Dũng là có lý do chính đáng:

    Theo nguyên tắc chính quy, thì “tham luận” được chính tác giả trình bày tại một cuộc hội thảo. Ở các nước văn minh, chưa từng có cái chuyện gửi “tham luận” đến một cuộc hội thảo để nhờ một người khác đọc giùm.

    Trong một cuộc “hội thảo” (cùng nhau thảo luận), sau khi một tác giả trình bày tham luận của mình, thì cử tọa góp ý tại chỗ, và mọi người cùng trao đổi, bản luận. Tác giả bài “tham luận” không thể nhờ ai “thảo luận” giùm mình trong một cuộc hội thảo cả.

    Ông Ngô Nguyên Dũng đã hiểu đúng theo tinh thần “tham luận” và “hội thảo”, nên ông ta tưởng rằng Đặng Tiến về Hà Nội để “tham luận”!

    1- ĐIỀU NÀY KHÔNG HỀ “MANG BẢN CHẤT PHẢN TRÍ THỨC CÙNG CỰC”, mà chính cái kiểu tổ chức hội thảo nhếch nhác, cái kiểu gửi tham luận cho người khác đọc và không hề hiện diện để cùng thảo luận, thì mới “MANG BẢN CHẤT PHẢN TRÍ THỨC CÙNG CỰC”.
     
    2- Vấn đề chính ở đây là nội dung bài tham luận của Đặng Tiến, trong đó ông ta đã ca ngợi nxb Lao Động là “dũng cảm”, trong khi chính ban biên tập của nxb Lao Động đã thực hiện công tác kiểm duyệt một cách nặng tay theo đường lối của Đảng. Ví dụ: Họ đã cắt bỏ hàng ngàn chữ trong bài của Nam Dao, họ tự ý sửa văn của Thận Nhiên thành ngược ý, họ đã vất bỏ Lý Đợi ra khỏi cuốn sách, và họ còn cắt bỏ rất nhiều câu văn, đoạn văn,… viết tắt tên tuổi của nhiều tác giả khác.
     
    Hành động của nxb Lao Động không phải là biên tập văn học, mà chính là kiểm duyệt chính trị.

    Đặng Tiến đã ca ngợi hành động kiểm duyệt của nxb Lao Động là “dũng cảm”, nhưng lại nói rằng:  “Riêng tôi chống lại mọi chế độ  và cách thức kiểm duyệt, bất cứ ở  đâu.”

    Đó là một lời nói láo.
     
    Mời quý vị xem bài phân tích của các ông Vương Thế Lan:

    http://tienve.org/home/activities/viewThaoLuan.do?action=viewArtwork&artworkId=9733

    và Huỳnh Văn Nhơn:

    http://tienve.org/home/activities/viewThaoLuan.do?action=viewArtwork&artworkId=9748

    để thấy rõ bản chất của Đặng Tiến.

  • Trang Tử says:

    Đoạn đối thoại sau đây, giữa Ngô Nguyên Dũng và Đặng Tiến, trên Da màu:

    “Gởi Anh Đặng Tiến,
    Bấy lâu nay thấy Anh vắng tiếng trên Diễn dàn Da Màu, thì ra anh đi Việt Nam tham dự Hội thảo.”

    và:

    “Gửi anh Ngô Nguyên Dũng:
    Có sự hiểu lầm : tôi không về Việt Nam dự hội thảo. Tôi viết tham luận,  vào giờ chót, theo yêu cầu ban tổ chức Bàn Tròn”

    Ngồi quanh tôi, ai đọc xong cũng phá lên cười. Nó điển hình cho các “phản hồi” hiện nay trên các trang mạng, có tính trẻ con, suy diễn vội vàng, mang bản chất phản trí thức cùng cực.

    Nếu Đăng Tiến không có cơ hội để trả lời thì sao? Bao nhiêu người, nạn nhân của vụ Mậu Thân, nạn nhân của vụ Sơn Mỹ, đã có cơ hội trả lời?

    Suy cho cùng, nó có hại. Những người ủng hộ dân chủ , dù tự cho mình là chống cộng hay không, nên giật mình nghĩ lại.

    Than ôi!

    Trang Tử.

  • Chu Hà says:

    @ Quý độc giả Nam Phan:

    Cám ơn đã “lôi” cái tôi lẻ tẻ ra. Đúng là Chu Ha một lần bên Talawas hay Chu Hà bên ni là một thôi. Trước đây tôi có thói quen đánh tiếng Việt không bỏ dấu, mới gần đây mới tập sự gõ có dấu, cho nên vẫn còn lờ quờ lạng quạng khi đủ khi thiếu, mong ông thông cảm…

    Có thể là ông sẽ cho rằng tôi chưa hoàn toàn “giác ngộ kách mệnh”, vẫn còn nhiều phần là chủ quan, nhưng xin ông vui lòng hiểu cho những gì tôi phản hồi trên Talawas lúc đó là purely in a different context.  Tôi luôn trộm nghĩ thông thường thì cái gì ra cái đó, ngô ra ngô, khoai ra khoai, người nào tính người đó thì vẫn hay hơn, ngay cả khi đó có thể là “cá mè một lứa” như ông nói đi nữa.  Đại khái vậy đi nhé ông nhé.

    Chúc ông vui khỏe.

  • Nam Phan says:

    Nếu độc giả Chu Hà là Chu Ha đã có lần trách tôi  và ông Phùng Tường Vân bên Talawas là lôi mấy “đại gia” ra diễu thì bây giờ, sau cú “vén màn bí mật ” cuả Vương Thế Lan, đã ” sáng mắt sáng lòng” rồi nhé! Họ cũng là cá mè cả thôi! Phải thú thật tôi vừa “phục” vừa tởm cái kiểu tỉnh bơ cuả ông Chánh Tổng!

  • Chu Hà says:

    Phản hồi như quý ông/bà Vương Ngọc Minh trên đây làm tôi “sáng mắt sáng lòng” liền tù tì, khỏi phải bận tâm thắc mắc thắc mung gì cả.  Gọn ơ!
    Đa tạ.

  • Cơ vinh says:

    Nói như Vương Ngọc Minh :”Sự việc ông Đặng Tiến tuyên bố “Riêng tôi chống lại mọi chế độ và cách thức kiểm duyệt, bất cứ ở đâu.” là nói “lăng nhăng” mua vui ấy mà.” là nói lằng nhằng, nói mỉa Đặng tiên sinh đấy nhé. Đặng tiên sinh ở trời Tây phê bình văn chương chữ nghĩa Việt cả thế kỷ rồi nên công đóng góp cho văn học CS Miền Bắc trở thành văn học chính thống của cả Việt Nam quả là công lao hạn mã, xứng bậc khai quốc công thần. Vậy hôm nay Đặng tiên sinh tuyên bố chống kiểm duyệt là đúng với tinh thần của một lãnh tụ. Như vậy thì Đặng tiên sinh không hề “lăng nhăng” mà là “khẩn trương” và “đúng đắn” để tạo một chổ thở cho những kẻ thiếu không khí đó mà.

  • vương ngọc minh says:

    … tháng 5 năm 1975 làm bài thơ “Nói Với Con Nhất Lập” ông Đặng Tiến biết rất rõ thơ đến từ đâu!

    Ba mươi mấy năm sau {trời ơi!} viết tham luận: Đọc ” Thơ Đến Từ Đâu” ông Đặng Tiến phải biết [khá rõ] cuốn sách “… đến từ đâu”!

    Sự việc ông Đặng Tiến tuyên bố “Riêng tôi chống lại mọi chế độ và cách thức kiểm duyệt, bất cứ ở đâu.” là nói “lăng nhăng” mua vui ấy mà.

  • Nguyễn Nhật Minh says:

    Cách hành xử của anh Đặng Tiến là của một “lãnh tụ”, của các anh Ngô Nguyên Dũng, Cơ Vinh, Chu Hà là của những “anh hùng”.
    Xin lỗi các anh vì lời nhận xét buột miệng của kẻ ngoài cuộc.

  • Dang Tien says:

    Gửi anh Ngô Nguyên Dũng:

    Có sự hiểu lầm : tôi không về Viẹt Nam dự hội thảo. Tôi viết tham luận,  vào giờ chót, theo yêu cầu ban tổ chức Bàn Tròn, do người khác đọc. Tôi ủng hộ cuốn sách vì đánh giá cao nội dung, vì ủng hộ việc phổ biến tác phẩm, quan điểm của các tác giả hải ngoại qua sách báo phát hành trong nước: đây là thành tâm của tôi.

    Dù ở vào vị thế nào đi nữa, tôi vẫn chống lại mọi hình thức kiểm duyệt, đây là một thành tâm khác, và là quyền tự do của tôi. Câu này tôi trả lời ông Thái Dương, vì ông ấy nhận xét tôi viết không rõ, thậm chí không mạch lạc, và ông ta có lý. Vì vậy, tôi phải nói cho rõ với ông ấy.

    Ai tin thì tôi cảm ơn,  không tin thì tôi cũng đành chấp nhận.

    Kính thư. ĐT

  • Ngô Nguyên Dũng says:

    Gởi Anh Đặng Tiến,
     
    bấy lâu nay thấy Anh vắng tiếng trên Diễn dàn Da Màu, thì ra anh đi Việt Nam tham dự Hội thảo.
     
    Đọc tới đọc lui, đọc xuôi đọc ngược phần trả lời của Anh cho độc giả Tôn Thất Thái Dương, tôi vẫn chưa hiểu ra tại sao “việc làm của nhà xuất bản Lao Động khi ấn hành quyển ‘Thơ Đến Từ Đâu’, sau khi được biên tập và kiểm duyệt sạch sẽ, lại là một việc làm dũng cảm, đáng đề cao”
     
    Theo tôi, nếu như câu “Riêng tôi chống lại mọi chế độ và cách thức kiểm duyệt, bất cứ ở đâu” được Anh cho vào bài tham luận và đọc lên cho mọi tham dự viên trong buổi Hội thảo ở Việt Nam cùng nghe, mới thật là một hành động “dũng cảm, đáng đề cao”.
     
    Đàng này, Anh đi Việt Nam đọc bài ca ngợi, theo tôi trật lất, việc ấn hành sách báo ở trong nước, và khi về lại Pháp, mới (dám) lên tiếng “phát biểu linh tinh” trên một Diễn dàn ở nuớc ngoài. Thái độ như vậy, nên gọi là gì cho phải, thưa Anh?
     
    Tiếng Việt mình rất phong phú, Anh lại là người có căn bản về ngôn ngữ học, tôi nhân nhượng để cho Anh tự chọn lấy một tính từ thích hợp.
     
    Trân trọng.
    Ngô Nguyên Dũng.

  • Cơ vinh says:

    Tôi thấy ông Đặng Tiến viết câu:”Riêng tôi chống lại mọi chế độ và cách thức kiểm duyệt, bất cứ ở đâu.”là ông đã không thật lòng với chính ông. Có lẽ ai cũng hiểu Đặng Tiến viết phê bình văn học từ lúc ông bắt đầu viết cho đến giờ đều nghiêng qua “lề bên phải” do đó tôi có thể hiểu câu nói của ông là để dành ưu tiên cho ông . Còn người khác thì nên kiểm duyệt đấy chứ !

  • Chu Hà says:

    Cá nhân tôi thấy chưa hiểu rõ quý ông Đặng Tiến khi ông viết trong phản hồi trên của ông như sau:” … Riêng tôi chống lại mọi chế độ và cách thức kiểm duyệt, bất cứ ở  đâu…” Chưa hiểu rõ là bởi vì như quý ông Vương Thế Lan đã chỉ ra trên Tiền Vệ http://tienve.org/home/activities/viewThaoLuan.do?action=viewArtwork&artworkId=9733 thì cá nhân tôi thấy, nếu những gì ông Vương Thế Lan chỉ ra la đúng sự thật, rõ ràng là ông Đặng Tiến đã là một thứ chuyên gia phò lề phải.  Đã là phò lề phải mà lại còn đòi “chống lại mọi chế độ và cách thức kiểm duyệt”, đó là chổ tôi không hiểu. Hay là theo thời gian ông cũng đã “sáng mắt sáng lòng”?

    Riêng vấn đề biên tập và kiểm duyệt trên quyển “Thơ Đến Từ Đâu” tôi vẫn thấy tính chất và mức độ kiểm duyệt trên “Thơ Đến Từ Đâu” như nhiều tác giả, thí dụ như các quý ông Hoàng Ngọc-Tuấn, Nam Dao, Thận Nhiên, nếu tôi nhớ không lầm, đã nêu ra trên Talawas, quả là thô bạo, nếu không muốn nói là kém văn minh, mà ông vẫn cho là “dũng cảm”, thì lại càng chứng tỏ phần nào đó ông đang bênh vực cho lề phải? Nếu quả như thế thì cá nhân tôi thấy đây là một lối biện hộ vớt vát trên một sự đã rồi (sự cố tình “xuất bản lấy được” một quyển gọi là “văn thơ tự do” làm cảnh).  Trước giờ đã xảy ra hiện tượng “nói lấy được” như các giới chức “nhà nước ta” đã từng, rồi mới vừa đây lại thấy thêm tình trạng “xuất bản lấy được”, và bây giờ, theo sau đó là “biện hộ lấy được”?

  • Bắc Phong says:

    đọc lời bàn bác Hai Trầu
    nghĩ mình cũng phận bí bầu thế thôi
    xin trân trọng những ý lời
    bác đã chia sẻ với tôi chân tình
    Kính, BP
     

  • Dang Tien says:

    Gửi ĐXT:
    Cảm ơn anh. Nguồn gốc câu ” chánh tổng ” la Nguyễn đăng Mạnh, trong Hồi Ký,
    gán cho HNH. Ngươi khác lấy lại.
    Chuyện nhỏ, bỏ qua đi.
    Thân, ĐT

  • đxt says:

    xin diễn đàn DaMàu cho biết lý do lời bình xây dựng của tôi không được hiển thị (1/8/10). xin giải oan cho HNH, thực sự là Hoàng Hải Thủy (Công tử Hà đông trên tờ SGN) đã tặng ông ĐT  danh hiệu chánh tổng an nam. đxt

  • Dang Tien says:

    Gửi anh Thái Dương:

    Theo trình tự thời gian” thì công việc bắt đầu từ khi nhà Lao Đọng quyết định in lại  những bài phỏng vấn đã đăng trên mạng Talawas ở hải ngoại, hỏi một số nhà thơ ở ngoài nước, về kinh nghiệm làm thơ, một đề tài có ít nhiều tính cách lý luận, xưa nay do nhà nước độc quyền. Các nhà thơ đa trả lời tư do, tư nhiên, có khi ngổ ngáo, không giống những lời lẽ chinh thống trong nước. Bển cạnh, những tác giả  trong nước được phỏng vấn, cũng là các nhà thơ  không thuộc giới cung đình, một số ngoài luồng. Nội dung hỏi/đáp cũng tư do.

    Chọn xuất bản một cuốn sách như vây, tronh hoàn cảnh Viet Nam hiện nay, là dũng cảm.

    Tuy nhiên, cách viết của tôi, xưa nay ngắn gọn, không rõ ý, không rỏ mạch lạc, làm anh thắc mắc.

    Rồi sau đó, đến khâu biên tập, cắt xén, là việc kỹ thuật, tùy thuộc chế độ kiểm duyệt, và cung cách lao tác của ngừoi biên tập. Trong việc này, họ có thể quá tay, hay sai lầm.

    Nhưng nói chung, cuốn sách, dứoi dạng đã được xuất bản, là một điều hay, tương đối, trong hiện tình đất nước. Vì vậy mà tôi vui mừng và đề cao nhà xuất bản.

    Riêng tôi chống lại mọi chế độ  và cách thức kiểm duyệt, bất cứ ở  đâu.

    Kính thư, ĐT

  • Hai Trầu says:

    Kính chào tác giả Bắc Phong,

    Nhân đọc câu thơ của ông anh trong ý kiến bên trên:

    “tôi e không ít những đồng hương
    nghĩ chúng ta vĩ cuồng ngòi bút.”

    Tui là một trong những “đồng hương” mà ông anh “e không ít” đó. Hồi năm kia khi đọc loạt bài “Mừng vui…”,(*) tui có vài suy nghĩ vụn vặt rồi ghi trên giấy học trò để lâu lâu ngồi uống trà có lúc buồn buồn đọc lại hầu nghĩ xem việc cũ có chút nghĩa lý gì hông; nay, may sao ông anh “e không ít” rất trúng đó, nên tui xin chép lại mấy ý vụn vặt để ông anh đọc chơi cho vui :

    “Tui nhớ thi sĩ  Du Tử Lê có nói :” những người làm văn nghệ như chúng ta mới có thể làm điều mà chúng ta gọi là sự xoa dịu phần nào vết thương chung.”(*).

    Tui không đồng ý với thi sĩ Du Tử Lê về việc này. Và tui rất nghi ngờ  về  điều này. Âu đó cũng chỉ là một ảo tưởng khi cho rằng chỉ có “những người làm văn nghệ” là những người có thể mang lại sự hoà giải tuyệt diệu giữa trong và ngoài…

     
    Thật ra, giới “làm văn nghệ” như thi sĩ Du Tử Lê đề cập, dưới cái nhìn của một người làm ruộng nhà quê như tui, tui thấy quý  vị khó mà có được môt mẫu số chung lắm; mà mỗi vị , theo tôi, chẳng những  không thể có mẫu số chung mà còn là những hàm số với nhiều ẩn số mà nhiều lúc qúy vị còn không giải nổi bài toán khó , nói gì đến  “xoa dịu phần nào vết thương chung” của nhân quần, xã hội…
     
     Không ai khác làm chuyện hòa hợp nhân quần chính là những người mà qúy vị coi thường nhất khi viết văn, vì quý vị không bao giờ nghĩ là sẽ viết về họ và viết văn để cho họ đọc. Họ chính là cái lớp người nhà quê quanh năm sống với vườn cây ruộng lúa của mình. Trong lãnh vực nhân sinh thôi, tôi thấy càng quê dốt chừng nào càng dễ hòa nhập chừng nấy và càng cao sang chừng nào càng khắc kỵ nhau nhiều chừng nấy, bởi, không ai chịu thua ai.

    Cho nên, cái cam chịu, cái chơn chất, cái hiền từ, cái đơn giản, cái bình dị của dân quê là cái nền của mọi thứ dễ gần gũi nhất, dễ hoà nhập nhất. Người nhà quê họ vui với cánh đồng lúa vàng là họ vui thiệt bằng công lao của họ; họ mừng miếng vườn xoài, vườn mận trỗ bông  rồi kết đầy trái là họ mừng vườn xoài, vườn mận của họ được mùa . Những “mừng vui” ấy là họ “mừng vui” thật với những kết quả mà họ tạo dựng được bằng chính bàn tay cùng mồ hôi và sức lực của họ, chứ không ai ngoài họ mang lại cho họ. Mặc dù họ nhiều lúc cũng có những nỗi đau chung, “những vết thương chung”, nhưng vì tình láng giềng chòm xóm thân thiết gắn liền, nhất là những người già bảy tám chục tuổi chết dần theo năm tháng qua mau, thì nỗi đau cũng theo nhau xuống mồ ráo trọi, chẳng còn gì, chẳng được gì …  

    Thành ra, nói như thi sĩ Du Tử Lê là do quý vị có  hơi coi thường nhiều giới người khác không phải là  giới“làm văn nghệ”. Tui nói như vậy không có ý gì vặn  bẽ ý của thi sĩ Du Tử Lê nhưng nếu ông có sống qua và sống nhiều với lớp người nhà quê như tụi tui, tui tin ông sẽ có cái nhìn khác hơn điều mà ông đã đưa ra về  “những người làm văn nghệ như chúng ta mới có thể làm điều mà chúng ta gọi là sự xoa dịu phần nào vết thương chung


    (*)Loạt bài “Mừng vui còn có hôm nay” (phần 1), Talawas ngày 07-6-2007.

    Trân trọng,

    Hai Trầu
    Kinh xáng Bốn Tổng, ngày 08-01-2010

  • Tôn Thất Thái Dương says:

    Đặng Tiến viết 2 câu này khá ngược đời:
    “Từ đó nảy ra vấn nạn biên tập, hay kiểm duyệt, đã gây tranh cãi.
    Cũng vì vậy mà việc làm của nhà xuất bản Lao Động, về mặt lý thuyết đã tham dự vào cuộc đổi mới văn học ; trong thực tế, tạo được cuộc giao lưu rộng rãi giữa 25 nhà thơ độc lập, là một việc làm dũng cảm đáng đề cao.”
    ==> Theo trình tự thời gian, thì ban biên tập nhà xuất bản Lao Động đã ra tay cắt xén, rồi xuất bản cuốn sách.
    Sau đó, khi sách đã ra mắt, thì cuộc tranh cãi “biên tập hay kiểm duyệt” mới nổ ra.
    Nếu quả thực việc làm của nhà xuất bản Lao Động “là một việc làm dũng cảm đáng đề cao”, nghĩa là vượt qua kiểm duyệt  để bảo toàn cuốn sách, thì đã không nổ ra cuộc tranh cãi “biên tập hay kiểm duyệt”?
    ———————
    Lời giới thiệu của ban biên tập Da Màu cũng… kỳ cục. Da Màu viết:
    “Bài viết này có nhắc tới nội dung cuộc tranh luận ở Talawas nhưng không nhắm tới giải quyết những vấn đề mà cuộc tranh luận đó nêu ra…”
    ===> Sao không? Rõ ràng ông Đặng Tiến công khai đề cao việc làm của nhà xuất bản Lao Động “là một việc làm dũng cảm”. Lời đề cao này chính là một cách giải quyết rốt ráo, với cái ý nghĩa:  Tranh cãi như thế thì thật là vớ vẩn, vì nhà xuất bản Lao Động đã DŨNG CẢM đến thế, đáng đề cao đến thế! Họ đâu có kiểm duyệt mà sao quý vị cứ gân cổ lên cãi là “biên tập hay kiểm duyệt”!!!!
    Bài này của Đặng Tiến đã đăng trước trên báo Sông Hương rồi, trong cái chuyên đề “Thơ đến từ đâu”, chứ chẳng phải là bài mới mẻ gì cho cam.
    Than ôi! Lẽ nào độc giả lại phải bắt đầu chứng kiến thêm cái cảnh THƠ ĐẾN TỪ… Da Màu???
    Cầu trời cho tai qua nạn khỏi.
     

  • Phan Đức says:

    Xin cám ơn nhà phê bình Đặng Tiến đã trả lời cho thắc mắc của tôi.
    Tuy nhiên, tôi nghĩ câu nói của Hoàng Ngọc Hiến hay ai đó đã trở thành một 
    giai thoại, dù đúng 1 nửa chăng nữa (mà đúng 1 nửa là không trung thực) ! 
    Biết đâu ý ông Hiến là cây viết Đặng Tiến có… uy đến nổi văn nghệ sĩ nào dù
    không ưa ông cũng chẳng dám thẳng thắn phê bình ông ???

  • Bắc Phong says:

    mặc dầu tin sứ mạng văn chương
    là hòa hợp hòa giải dân tộc
    tôi e không ít những đồng hương
    nghĩ chúng ta vĩ cuồng ngòi bút

  • Phan Đức says:

    Nói thẳng ra thì giới văn nghệ sĩ chẳng có gì hận thù nhau để gọi là “hòa giải”, nếu họ không trở thành công cụ của nhà cầm quyền. Vậy thì đặt cho TĐTĐ cái nhiệm vụ đó có vẻ to tát và cường điệu qúa hay
    chăng? Mặt khác, khi trở thành công cụ của chính trị độc quyền, ai có bản lĩnh và tư cách để thoát ra khỏi nó, tôi nghĩ số đó rất ít (hay qúa ít) mà nếu họ muốn làm công việc hòa giải thì có lẽ chẳng có hiệu  
    qủa gì cả chỉ vì lý do duy nhất: họ không có thực quyền! 

    Đọc những ý kiến trao đổi qua lại trên Talawas về TĐTĐ tôi thất vọng thấy một hai người “cởi mở” (bề ngoài) còn cố bảo vệ ý kiến của mình dựa trên ngôn ngữ (danh) mà tránh nói đến kinh nghiệm mà họ đã trải qua (thực) khi cãi nhau như “mổ bò” về biên tập và kiểm duyệt! Chỉ những ai sống qua chế độ CS mới hiểu thực tế này: biên tập thực chất là kiểm duyệt! Mới chạm đến vấn đề ngôn ngữ thôi đã khó lòng hòa giải rồi, huống hồ những vấn đề liên quan đến chính trị mà họ không thể biết rõ!

  • Dang Tien says:

    Đặng Tiến giải thích:
    Hoàng ngọc Hiến cho biết không nói câu” chánh tổng” ấy, do ngươi khác gán ghép, chắc cũng với ý đùa vui. Rồi người khác nữa, trích dẫn ra khỏi văn mạch, thổi phồng ý nghĩa, với dụng ý ngoài văn học.
    Với tôi,  đây chỉ là câu nói đùa vui, không quan trọng.
    Cảm ơn các bạn damau đã nhanh chóng làm sáng tõ vấn đề, tránh ngộ nhận giữa những ngừoi cùng làm văn học.
    Cá nhân tôi, và Hoàng ngọc Hiến không quan trọng gì.
    Đặng Tiến

  • Nguyễn Văn Thà says:

    1.

    Sách Thơ Đến Từ Đâu của Nguyển Đức Tùng bị người ta cắt xén như vậy (xem talawas), và trước hành động vô văn hoá như thế, ông Tùng cứ muối mặt để cho in.

    Và thơ đến từ đâu? Thơ đến từ những rung cảm (ở mức cao nhất) của người làm thơ với hành trang văn hoá nhất định của mình, trong trường hợp này là nền văn hoá Việt Nam. Sĩ khí là một trong những tinh thể của văn hoá (Việt Nam). Bài thơ hay là bài làm nức lòng người; làm nức lòng người được là nhờ cái khí chất của kẽ sĩ (thi sĩ) bàng bạc giữa những con chữ, dòng chữ được tác giả xử dụng một cách tài hoa, dù đó là thơ tình “ướt át”.

    **Minh họa thêm một chút sĩ khí của ông Nguyễn Đức Tùng: Nhân đọc bài ông phỏng vấn Hoàng Cầm đăng trên Talawas tôi có gởi điện thư cho ông, và vì nội dung chỉ liên quan tới văn học, xin đưa ra đây:
     
    Thua anh Nguyen Duc Tung,
    Em la Nguyen Van Tha, o Na Uy.
    Em doc 2 bai phong van Hoang Cam cua anh; rat thich vi chung gia tri.
    Em co doc bai viet cua Nguyen Chi Thien viet la Hoang Cam co bai ca tung Ho Chi Minh (Tran Dan nua). Anh co bai do khong? Xin anh giup.

    Nguyen Van Tha

    Và điện thư trả lời:

    Thua anh,
    Toi khong co bai do .
    Ma neu co, toi cung se khong goi cho anh, la vi nhung bai nhu vay chac chan la co nhieu. (Nguyễn Văn Thà in đậm.)
    Nen khong can phai chung minh.
    Cam on anh da doc va khich le.
    T.

    2.

    Trích: “Thơ đến từ đâu sẽ có giá trị lâu dài vì có đóng góp nhiều quan điểm, kinh nghiệm trong việc làm thơ và đọc thơ. Khi vượt ra khỏi những phân biệt, kỳ thị về tuổi tác, phong cách, địa phương Nam Bắc, trong hay ngoài nước, thì những quan điểm kia, như những đóa hướng dương, tự quay về một hướng, có thể không cố tình : là việc hòa giải dân tộc.”

    Nhà phê bình Đặng Tiến chuyển-đoạn “Thơ đến từ đâu … thơ.” qua “Khi … hoà giải dân tộc.” không ăn khớp chút nào về mặt ý tưởng. Phê bình là nghề của Đặng Tiến, sao ở đây lại khập khiểng đến như thế?

    Xin ông Đặng Tiến đừng vặn quặt “nhữnng đoá hướng dương” sang hướng mặt trời của riêng ông (và của Nguyễn Đức Tùng).

    Đặng Tiến sao đang bàn chuyện thơ Việt Nam mà đưa ra Jakobson, Valéry mà thôi? Sao không đưa Nguyễn Du, Hàn Mặc Tử; hai ông ấy cũng có quan niệm sáng tác (làm thơ) có thua gì hai ông Tây đó.
     
     

  • Phan Đức says:

    Theo thiển ý,ông Đặng Tiến là người khôn ngoan có hạng.Ông được 2 phái
    hắc bạch xem như là bạn !
    Chỉ có điều không hiểu tại sao mà Hoàng Ngọc Hiến lại “hỗn láo” gọi ông là
    một ông chánh tổng An Nam ở Paris ? Xin chịu vì không hiểu nổi !

@2006-2019 damau.org ♦ tạp chí văn chương Da Màu Web services provided by InfoResources Center, Inc. Scroll Up
Log in | Entries (RSS) | Comments (RSS)