Chiều muộn.
Ánh chiếu trên một dòng sông
Nắng rung trên mặt sông dài
Chiều. Thoi thóp sáng. Tàn phai ánh vàng
Mây trôi. Những mảnh mây tan
Nắng xưa đồng vọng những tàng lá vui
Chim reo tiếng sáng. Cuộc đời
Ong bay, trái chín. Qua rồi. Hôm nao.
Chiều xanh tiếng gió ngọt ngào
Đọng trong ngấn sắc âm hao bóng chiều
Tôi. Con thuyền nhỏ. Rong rêu
Mưa bay tạt. Gió cuốn xiêu. Giấc người
Mơ hồ tiếng gọi xa xôi.
Ngấn sông vàng đọng tiếng đời. Tịch liêu
Một mình ôm cả buổi chiều.
*
Chiều buông. Tôi và dòng sông đối mặt. Sông lờ lững. Nước không chảy. Chỉ là thời gian đang trôi theo dòng nước. Hoàng hôn lấp loá ánh vàng trên mặt sông vắng. Hoàng hôn chưa gục ngã. Vẫn còn những sợi nhạc vàng. Ánh sáng cũng chưa vội tàn phai.
Chỉ còn lại một lời nhắc của hữu hạn.
Tôi đứng đó, xa biệt con người và những tiếng ồn của cuộc đời. Tiếng hưởng thụ, tiếng phán xét, tiếng mặc cả, và tiếng quần áo se sua. Sự mua bán, so sánh, đổi chác. Cái trì níu những giấc mộng đời và sự trì hoãn phải chọn lựa những quyết định của hiện sinh, của con người.
Cuộc đời, trong bóng chiều buông, lúc này, như một thỏi vàng trong lò luyện kim, lò cảm ứng, đang chảy tan, đang vỡ sắc, để lộ ra cái trần trụi của nó. Hay của con người. Của tôi?
Mặt sông vắng.
Chiều rơi.
Nhưng vẫn còn một vài vệt sáng gọi mời. Cái tối và cái sáng. Cái đã qua và cái đang lại. Cái giấu kín và cái mở ra. Nét gấp đôi của thiên nhiên, của cuộc đời, của con người.
Nét Gấp Đôi của Thế Giới.
Hãy vượt trước chính mình.
Bóng tối đang đổ xuống, như vệt chém sẽ cắt ngang chân trời hữu hạn.
Hoàng hôn như một cánh cửa hẹp. Một nếp gấp buồn. Cái đã hiện nay đang bắt đầu vắng mặt. Hiện hữu đang để lại một lời nhắn. Ánh nắng đang hiu hắt, tàn phai. Một cánh chim xẹt ngang.
Cuộc sống trôi qua chậm chạp, nhưng cũng gấp gáp như gió thổi mây bay. Với những cái tôi chấp chới.
Trong tiếng reo múa của nắng lên và mây nổi mỗi ngày. Như ong bay. Như trái chín.
Như tiếng vỡ nhẹ của nắng chiều. Trên một mặt nước còn long lanh những ngấn ren vàng.
Ý nghĩa của cuộc sống có nằm ở nắng múa, mây bay, hoặc chiều tàn, mây đọng và những ngấn vàng lập loè lấp loá trên sông? Hay ở sự hồi đáp của tôi trước tiếng reo vui và sự tắt lịm đó.
Để nhìn ra và tìm thấy chính mình. Trong từng giây phút. Hiện tại. Bây giờ. Hay cả trong cuộc vượt trước chính mình.
Tất cả. Ảnh xạ.
Ánh chiếu trên một dòng sông.
Tustin Ranch, Calif.
XI. 2025
Sông trong đêm trắng (1908), tranh Jan Ciągliński (Polish, 1858-1913)
Evening.
Light Over a River
Light quivers across the long sweep of water.
Evening, breathing faintly, its gold ebbing away.
Clouds drift, thin fragments dissolving.
Old sunlight echoes through joyful leaves.
Birds calling with morning brightness. Life.
Bees hover. Fruit ripens. All of it—already gone,
now far behind.
The wind’s sweetness gathers in the green-blue dusk,
Pooling in the fading tones of twilight.
I. A small boat. Moss-covered.
Rain sweeping across. Wind bending me askew. A human dream.
Faint, faraway calls.
The river’s golden traces holding life’s sound. Desolate.
Alone, embracing the whole evening.
*
Evening
falls. The river and I face each other.
It barely moves. The water almost still—
only time flowing through it.
Dusk flickers gold across the empty surface.
Dusk has not collapsed.
There are still golden threads of music
The light has not quite given up.
Only a reminder of the finite lingers.
I stand apart—from people,
from the noises of living:
the sounds of pleasure, judgment, bargaining,
the whisper of fabrics flaunting themselves,
buying and selling, comparing, exchanging.
the clinging of life’s dreams, and the delaying of having to choose
the decisions of existence, of being human.
Life, in this falling dusk, at this moment, is like a bar of gold
in a melting furnace, an induction fire,
running molten, breaking into colors,
revealing its bareness. Or that of a human being.
Of me?
The river lies empty.
Evening descends.
Yet a few bright streaks still beckon—
dark and light,
what has passed and what arrives,
what hides and what opens:
the two-fold of nature, of life, of being human.
The Twofoldness of the World
Go beyond yourself.
Darkness spills downward
like a blade cutting across the horizon of the finite.
Dusk—
a narrow doorway, a sorrowed crease.
What is present is beginning to be absent.
Being leaves a message as it slips away.
Sunlight dimming, fading. A bird flaring past.
Life drifts slowly,
yet also urgently—
like wind pushing cloud.
And my many wavering selves drift with it.
In the daily dance of morning light and rising cloud
Like bees in flight,
Like fruit coming to sweetness,
Like the quiet fracture of evening light
on the water, still shimmering with gold-stitched ripples.
Does life’s meaning lie in this dance of light,
in drifting clouds, in the dying day,
the gathering shadows,
the flicker of gold across the river?
Or in the way I answer that joy
and that extinguishing?
To discern and locate oneself.
In each moment.
In the present—
here, now—
Even in the long arc of surpassing oneself.
All of it: mappings.
Projections laid out
upon the continuum of a river.
Tustin Ranch, Calif.
XI. 2025
bài đã đăng của Bùi Vĩnh Phúc
- Tạp chí Ngôn Ngữ ấn bản đặc biệt: BÙI VĨNH PHÚC • Chữ Nghĩa & Không Gian Văn Chương - 24.03.2026
- Nói chuyện Ăn trong Đời sống, Tâm thức, và Ngôn ngữ Việt - 19.02.2026
- cho đi lại từ đầu - 13.11.2025
- Phỏng vấn nhà nghiên cứu, phê bình văn học Bùi Vĩnh Phúc (về chuyện Đọc và Viết & về Văn Học Hải Ngoại) – kỳ 2/2 - 29.08.2025
- Phỏng vấn nhà nghiên cứu, phê bình văn học Bùi Vĩnh Phúc (về chuyện Đọc và Viết & về Văn Học Hải Ngoại) – kỳ 1/2 - 28.08.2025
- Hãy ngước mặt và thả bay đi những cơn mưa - 01.08.2025
- Lift Up Your Face and Let the Rain Fly Away - 01.08.2025
- Về vấn đề ngôn ngữ và sự sáng tạo của nhà văn, nhà thơ (phần 2/2) - 02.05.2025
- Về vấn đề ngôn ngữ và sự sáng tạo của nhà văn, nhà thơ (phần 1/2) - 24.04.2025
- Mấy Suy Nghĩ Thơ - 10.04.2025
- Trên đường đi tìm đoá hồng thất tung - 07.01.2025
- Mùi trần gian và hương hoa huệ trắng trong thơ Lê Đình Bảng - 16.08.2024
- Và khi về ngồi dưới những gốc nho biển - 28.06.2024
- Nói Chuyện Đọc và Viết & Cái Sống, Thân Phận, Hiệu Ứng của Chữ - 09.05.2024
- mất tích và thời gian trong ngôn ngữ & cấu trúc động của Ai - 26.04.2024
- 9 Khuôn Mặt . Chín Phong Khí Văn Chương - 12.03.2024
- Thanh Tâm Tuyền (1936 – 2006) – ‘cái tôi ẩn mật…’ 3-4 (kỳ chót) - 09.02.2024
- Thanh Tâm Tuyền (1936-2006) – kỳ iii (‘Cái Tôi ẩn mật…’ 1-2) - 26.01.2024
- Thanh Tâm Tuyền (1936-2006) – kỳ ii [.4.5.] - 19.01.2024
- Thanh Tâm Tuyền (1936-2006) – Kỳ I [.1. 2. 3.] - 12.01.2024
- Lối Về Của Nước của Trần C. Trí- Bùi Vĩnh Phúc Giới Thiệu - 20.06.2023
- Dịch Thuật (Văn Học) trong Bối Cảnh Toàn Cầu Hóa / Một Số Chiến Lược Diễn Dịch & Những Hệ Hình Mới (*) - 15.04.2022
- Bùi Bích Hà, Một Mình Trong Nỗi Nhớ - 19.07.2021
- Một Cách Nhìn về Mười Ba Năm Văn Chương Việt Ngoài Nước (1975-1988) - 22.09.2020
- William Saroyan & kịch “Trái Tim Tôi Trên Miền Non Cao” - 02.12.2019
- Vũ Khắc Khoan & Samuel Beckett: Nghệ thuật, như một cái cớ - 05.11.2019
- Bùi Vĩnh Phúc: Trả Lời Phỏng Vấn Chuyên Đề về Kịch của Da Màu - 16.10.2019
- Những Bóng Mây của Một Thời Lưu Lãng - 25.04.2019
- Trả Lời Nhà Văn, Dịch Giả Đinh Từ Bích Thuý - 31.12.2018
- Đọc Kiều của Trương Vĩnh Ký, nghĩ về ngôn ngữ Việt & một vài khía cạnh biến đổi ngữ âm, ngữ nghĩa trong tiếng Việt (kỳ 4 - hết) - 28.12.2018
- Đọc Kiều của Trương Vĩnh Ký, nghĩ về ngôn ngữ Việt & một vài khía cạnh biến đổi ngữ âm, ngữ nghĩa trong tiếng Việt (kỳ 3) - 27.12.2018
- Đọc Kiều của Trương Vĩnh Ký, nghĩ về ngôn ngữ Việt & một vài khía cạnh biến đổi ngữ âm, ngữ nghĩa trong tiếng Việt (kỳ 2) - 26.12.2018
- Đọc Kiều của Trương Vĩnh Ký: Nghĩ về Ngôn Ngữ Việt và Một Vài Khía Cạnh Biến Đổi Ngữ Âm, Ngữ Nghĩa trong Tiếng Việt”* (kỳ 1) - 25.12.2018
- Truyện & Tiểu luận của Phùng Nguyễn qua cái nhìn Thi pháp học Văn hoá - 21.11.2018
- Về Lượng Tử, Tiếng Chim Hót, Văn Chương, và Con Người (kỳ 2/2) - 04.01.2018
- Về Lượng Tử, Tiếng Chim Hót, Văn Chương, và Con Người (kỳ 1/2) - 03.01.2018
- Dẫn Độ & 6 bài thơ khác - 07.12.2017
- Chùm thơ Bùi Vĩnh Phúc - 01.11.2017
- Viết và Đọc: những nẻo đi về - 03.10.2017
- Nói Chuyện Thơ Người Việt Ngoài Nước - 06.09.2017
- Như Chiếc Rìu Đập Vỡ Mặt Băng ( Tựa cho tuyển tập Bốn Mươi Năm Thơ Việt Hải Ngoại ) - 11.07.2017
- Đọc, giữa những ảnh xạ của phê bình (phần 2) - 30.06.2017
- Đọc, giữa những ảnh xạ của phê bình (phần 1) - 29.06.2017
- NHỮNG ĐÓA HOA PHẤT PHƠ DỊU DÀNG TRONG GIÓ - 27.01.2017
- Bùi Bảo Trúc / giữa ma-trận của Ngôn Ngữ & Cuộc Đời - 29.12.2016
- Mario Vargas Llosa: ngọn lửa cháy sáng của tiểu luận và những giấc mơ - 08.07.2016
- Bùi Vĩnh Phúc: Vài Suy Nghĩ Nhỏ Về Văn Và Chữ Việt, Trong Và Ngoài Nước, Kể Từ 1975 - 02.05.2016
- Từ Những Chùm Hoa đến Phục Sinh của Những Mùa Đời - 08.02.2016
- Phùng Nguyễn, bên ngoài lưới trần gian - 05.01.2016
- Hãy ngước mặt và thả bay đi những cơn mưa - 25.12.2015
- Tiễn Võ Phiến - 05.10.2015
- Nghĩ về Võ Phiến và cuốn Văn Học Miền Nam, Tổng Quan - 02.10.2015
- Ẩn Dụ, một thế giới mở - 15.06.2015
- Cái Đẹp của Ngôn Ngữ & Nét Hậu Hiện Đại trong Khả Thể (*) - 06.03.2015
- Về nhận định của nhà phê bình Vương Trí Nhàn - 29.12.2014
- Hai Mươi Năm Văn Học Miền Nam (1954 – 1975): Phẩm Tính và Ý Nghĩa (*) - 12.12.2014
- Và vó ngựa chập chờn như mắt ai xa - 16.09.2014
- Về những khí hậu & mưa nắng riêng (Mấy suy nghĩ từ một cuộc truyện ngắn, một cuộc sẻ chia) - 02.05.2014
- Truyện Ngắn, Mỹ Học của Cái Vụt Qua - 01.04.2014
- Nguyễn Xuân Hoàng: những bước đi trần gian/những nhịp đập thời gian - 26.08.2013
- Nhớ Nguyễn Mộng Giác. Và tưởng nhớ một thời văn - 16.08.2012
- Hãy thử dán lại những hạnh phúc cũ (*) - 26.01.2012
- Một sổ thông hành để đi vào trái tim đời - 28.07.2011
- Mấy Tưởng Khúc với/về Phạm Công Thiện - 14.03.2011
- Dịch và... dịch: một thoáng nhìn - 30.12.2010
- Những Giấc Mơ Trộn Lẫn... - 24.11.2010
- Cao Xuân Huy, một ngọn gió đã bay xa (*) - 17.11.2010
- Nhân vụ Trái Phá & Tình Yêu, bàn về chuyện chữ nghĩa, câu cú, dịch thuật, và phê bình - 20.10.2010
- Tình Yêu & Con Tim trong Tình Sầu của Trịnh Công Sơn: một thoáng dư ba (góp ý với Đinh Từ Bích Thúy và Thái Kim Lan) - 20.04.2010
- Trên những đường bay của chữ - 02.11.2009
- Về liên hệ giữa người quan sát, thiết bị đo và vật được quan sát - 22.08.2009
- Về Tính Vũ Đoán trong Viết, Đọc, và Thẩm Thức Văn Chương - 18.08.2009
- Vấn đề thẩm thức một tác phẩm nghệ thuật - 12.08.2009
- Nghệ Thuật Ngôn Ngữ Trong Ca Từ của Trịnh Công Sơn - 21.04.2009
- Trên Những Lớp Sóng Của Mùa Biển Động - 27.03.2009
- Nỗi Băn Khoăn Của Nguyễn Mộng Giác (*) - 25.03.2009