Khi những tia nắng vừa ngập ngừng rón rén trên thành bao lơn, ông đã vội mang lồng sắt ra phơi. Đăm đăm nhìn cái lồng trong nắng sớm, ông vẫn thấy như có những bông tuyết trắng đang di động, nhảy múa. Một màu trắng tinh tuyền!

Một lúc, ông thở hắt ra, như muốn trút bớt những gì u uất chèn ép lồng ngực.

Sau sự việc đau buồn, tất cả bồ câu kiểng của ông chết không còn con nào, hôm qua cái lồng cũ được cọ rửa sạch sẽ. Những song sắt được ông sơn trắng, nhìn mới keng.

Từ hôm kia, khi được một người bạn giới thiệu địa chỉ có thể mua lại được loài chim như ông đã từng sở hữu, đúng ý mình, lòng ông bỗng khấp khởi, xen lẫn lo âu.

Ông quyết định mang cái lồng chim ra sơn lại.

Ước mong có được bầy chim như xưa. Cái mới là lồng sắt được sơn màu trắng. “Bình mới nhưng rượu cũ”.

Màu trắng là màu ông yêu. Những chú chim câu xin sẽ cứ y như cách đây một tháng, khi còn nhảy múa trong lồng, làm không gian trong nhà ông luôn rộn ràng.

Nhà ông nằm trong một con hẻm, nhưng lại ở ngay trung tâm thành phố. Đứng trên bao lơn nhìn thẳng ra là công viên hoa chạy ven ven con đường hai chiều, xe cộ qua lại tấp nập.

Vị trí quá đặc biệt của ngôi nhà khiến ông thường có cảm giác mâu thuẫn, đôi khi rất kỳ lạ. Chiều sâu hun hút của con ngõ dài và hẹp, không ngách. Khi đứng trên bao lơn nhìn lui, tâm tư cứ lắng dần, trong khi quay đầu ra là những dòng xe hối hả qua lại không ngừng, tiếng còi inh ỏi, tiếng rao ơi ới….

Ngôi nhà cứ như tâm của một cơn bão. Mắt bão im lìm như lắng lại bao nhiêu thì quanh nó lại bùng nổ, quay cuồng điên dại. Có những lúc ông đang coi ti vi, đang theo dõi trận bóng đá, tiếng bình luận viên cứ oang oang muốn điếc con ráy, ngoài kia âm thanh phố thị bát nháo, vậy mà tất cả vẫn thường tự nhiên biến mất….

Ông lơ mơ nghe văng vẳng bên tai, đâu đó lời ru ngằn ngặt, ủ ê. Hồn ông chơi vơi xoải theo cánh cò cánh vạc, bay qua những cánh đồng, lẳng lặng đuổi theo dáng mạ gồng gánh tất bật trên nẻo quê. Tóc mạ đổi màu có khi hòa trong nắng, có khi nhòa trong mưa, có khi tan vào gió sương… trắng xoá.

Màu thời gian không phôi pha, màu trăng trắng của nắng, của sương, mờ dần rồi lại đậm đặc. 

Ở đây cũng có hai mùa mưa nắng, tuy không có dòng sông, cũng chẳng có những nhịp cầu, những vùng mù sương trắng xóa bất chợt đến và đi, cũng đủ khơi gợi niềm yêu thương, không xóa nhòa được. 

Không biết từ khi nào ông luôn mê màu trắng. Ông mê nhìn nắng, nhiều khi như bị thôi miên, đến nỗi thấy cái gì cũng loa lóa trắng xóa, cũng mờ mờ ảo ảo, đến khi vào trong bóng râm thì mặt mũi tối sầm. Chính cái màu không gian khi rất “trắng” ấy lại khiến ông cứ say say, không muốn tỉnh táo chút nào!

Màu hoa sen trắng nở ban sớm, có lần làm ông hụt chân suýt đắm trong đầm. 

Con đường khiến ông đi mãi không muốn quay về là con đường hoa ban trắng.

Sao lại trắng? Có lẽ, đó là màu từ thuở nào xa lắc nhưng cứ lởn vởn quẩn quanh không buông rời, bám víu lấy ông, kéo ông lui về  ngoài đó, nơi có những nhịp cầu, phất phơ chập chờn những tà áo trông như bầy nhạn trắng  bay qua dòng sông.

Những âm thanh huyên náo của phố thị vẫn không thể khỏa lấp những ký ức một thời đã xa. Màu trắng vẫn cứ lướt qua, dù đó chỉ là giấc ngủ trưa vội vàng.

Có lẽ vậy mà ông mê chơi loài chim câu màu trắng cũng nên. Cái lồng chim của ông, bề dài và ngang cỡ hai thước, nhưng lại là điểm nổi bật của con hẻm bé tí. Mọi ánh nhìn đều đổ dồn vào cái lồng chim câu trắng xoá.

Trắng là phải trắng tinh, không được có một sợi lông màu nào. Lúc đó, giá chim đắt hơn nhiều lần, ông vẫn cố sở hữu cho được.

Loài chim câu phổ biến thường thấy hình như giống xưa rồi, của Pháp, nuôi lấy thịt. Giống này nhiều màu. Đen tuyền, nâu, xám xanh xen kẽ lốm đốm trắng, ông đều loại bỏ không mua.  

Phải là chim kiểng, màu trắng tinh tuyền rồi mới kể đến dáng vẻ, khi đó có khác cũng được nhưng yếu tố tiên quyết là màu lông không pha tạp! 

Do đó, cái lồng chim chia ra làm ba ngăn cho ba cặp chim câu, mỗi ngăn một giống khác nhau.

Ngăn bên trái là bồ câu xoè Nhật, ngăn giữa là bồ câu xoè Mỹ, và ngăn bên phải là bồ câu sư tử, nghe nói đâu, giống từ Đức thì phải. 

Ngày nào cũng như ngày nào, ông đều mang lồng chim câu ra phơi nắng.

Chim câu là loài chim hiền hoà nên ông nuôi đến ba loại chim câu khác giống, nhưng tất cả có điểm chung, “màu trắng”. 

Hàng xóm, khách qua đường cũng hay dừng lại ngắm nghía bàn tán.

Nói chung, hầu như ai cũng khen ông khéo chọn chim kiểng.

Những chú chim, con thì xoè đuôi, con thì khoe mào, thường gây ngạc nhiên cho khách qua đường. Có người rú lên thích thú, không tin vào mắt mình, khi chứng kiến chim câu đuôi xòe ra như cái quạt hay lông gáy lại dựng đứng căng phồng như bờm sư tử.

Vậy mà giờ đây những “cục cưng” của ông đâu rồi? Chúng chết hàng loạt, chết nhanh, khiến ông hụt hẫng, trở tay không kịp.

Nhìn đồng hồ ông vội vã xuống lầu dắt xe máy khỏi nhà.

Khóa cửa chính. Trước khi nổ máy, ông ngước nhìn thành bao lơn lần cuối, nơi có cái lồng sắt được gác lên phơi.

Ông cho xe chạy chậm lại khi đến gần một biệt thự cổ.

Một giàn hoa với những chùm tím tím viền quanh mái, trườn xuống hàng hiên buông rủ như bức rèm phất phơ trong gió.

Biệt thự sang trọng này lẽ nào là trang trại chim?

Nhìn kỹ địa chỉ tên đường, ông ngờ ngợ….

Tắt máy, vẫn ngồi trên xe, ông rút điện thoại đọc lại tin nhắn của người bạn giới thiệu trang trại.

Đúng là số này rồi!

Ông tiến lại gần cổng. Cổng khép kín im lìm. Định đưa tay lên bấm chuông, bỗng ông thấy có những mũi tên màu vàng dán trên lề đường, như ngầm chỉ hướng, chạy vòng ra phía sau.

Ông lên xe, tiếp tục chạy rà rà tìm kiếm.

Ộng dừng lại ở mũi tên cuối cùng. Ngước lên, ông thấy một cánh cổng bằng tôn xanh, có một tấm bảng nhỏ, ghi “Trại chim kiểng”.

Bất chợt, ông đưa tay lên ngực. Hồi hộp quá! Mong rằng trong chốc lát nữa thôi, ông sẽ nhìn lại được bóng hình giống như những cục bông gòn cưng cưng của ông hôm nào!

Có tiếng chân người, tiếng lịch kịch va chạm vào tấm tôn. Cánh cổng từ từ nhích ra.

Một người xuất hiện. Vẫn còn đội mũ lụp xụp, anh ta gật đầu nhẹ, lên tiếng trước:

– Chào anh. Mời anh vào. Anh thật đúng hẹn. Phải anh cần đặt chim kiểng không?

Chưa kịp để anh ta nói thêm gì, ông vội tiếp lời:

– Đúng, tôi đặt chim câu kiểng trắng, loại y như trong hình tôi nhờ chuyển đến anh đó! Chắc anh nhận được nên mới có cuộc hẹn hôm nay chứ?

– Không sai, tôi có lưu lại hình loài chim anh yêu cầu mà! Anh muốn một chục con bồ câu trắng, nhưng khác loại phải không? Nào, anh theo tôi qua lối này nha!

Ông bám sát theo chân người chủ trang trại.

Lúc đầu ông chưng hửng khi chỉ thấy nhiều lồng chim treo lủng lẳng mà trong đó phần lớn là chim sáo, chim chào mào…

Ông vội hỏi:

– Ủa, đây đâu phải chim câu? Chim sáo, chào mào, chích choè mà?

Chủ trang trại chậm bước, trả lời nhưng không quay đầu lại:

– Anh cứ theo tôi. Cứ ngắm chim đi! Nhiều loại lắm! Chúng đều đáng yêu mà!

Ông kiên nhẫn lầm lũi bước theo. Từ phía sau, ông nhìn kỹ anh ta. Vóc dáng cao ráo. Anh ta mặc một cái quần nhìn rất bắt mắt. Đây là loại quần thời thượng nhiều người thích lúc này. Giông giống loại quần của lính đánh trận miền Nam ngày xưa, mặt vải có nhiều màu đan xen, bắt nhịp với cỏ cây muôn thú miền hoang dã.

Giờ gọi là quần ka ki túi hộp, nhưng phía dưới không bó sát, ống buông rộng rãi. Nền vải không hẳn rằn ri mà loang lổ những mảng màu. Màu nâu của đất bụi, màu xanh rêu phong, màu bàng bạc của mây trời, màu trăng trắng khói sương, lâu lâu lại có những nét sắc nhọn xám xám vươn lên khiến ông liên tưởng đến sườn cao hoặc gẫy gập bất chợt của đèo dốc. Cái mũ trên đầu anh ta cũng một bộ với quần. Chỉ có chiếc áo thun là màu xanh nhạt. Hình như ông chưa thấy ai mặc hợp, đẹp bắt mắt như người này.

Mắt ông cứ dán vào người phía trước. Bước chân anh ta không sải dài nhưng vẫn nhanh nhẹn. Có lẽ vì anh ta không mang loại giầy bốt hầm hố (kiểu giày cũng đang được giới trẻ sành điệu “săn” lúc này) mà chỉ là giày ba ta vải đế mỏng? Quần rộng, túi nhiều, nhưng trông anh ta thật thoải mái, linh hoạt, không luộm thuộm. Hình như kiểu quần đó dành riêng cho người này thì phải?

Bộ trang phục, dáng người, dáng đi, cứ thế cuốn hút ông lúc nào không biết.

Bỗng anh ta đứng lại đưa cánh tay phải ra dấu:

– Rẽ phía kia là tới chỗ chim câu! Ông tha hồ ngắm nghía, chọn lựa. Cứ tự nhiên nha anh! Chút tôi quay trở lại. Đi nhắc nhở dặn dò nhân viên làm việc cái đã.

Anh ta quay gót tiếp tục đi.

Giờ ông đã thấy rõ mặt chủ trại. Những vết hằn quanh mắt anh ta khiến ông ngạc nhiên. Cứ tưởng anh ta còn trẻ lắm! Nhìn kỹ chắc chẳng thua mình là bao. Mà sao vừa chạm vào ánh mắt người này ông lại thấy sao sao khó nói.

Đang suy nghĩ mông lung, ông bỗng nhớ là phải đến nơi ông muốn đến.

Một vài chục bước, ông đã đứng trước một cái lồng chim câu rộng thênh thang.

Trong đầu ông không thể không so sánh nơi đây với cái lồng nhà ông. Một bên nhỏ hẹp, đơn điệu, đơn sắc, một bên thì cao rộng phơi phới. 

Trại chim không phải chỉ có những con màu riêng lẻ, nhất định. Những màu căn bản ai cũng biết đã hòa tan, phối hợp lạ lùng để tạo ra những màu lông, có khi sặc sỡ nhưng vẫn kỳ bí thâm trầm, có khi phơn phớt nhưng lại cuốn hút, bắt mắt. Những sắc màu bỗng chan hoà, nâng đỡ, tôn vinh lẫn nhau. 

Trước thế giới chim câu, ông khựng lại, cứ trố mắt nhìn không sao thốt nên lời, đầu óc hoang mang, không hiểu mình có nằm mơ không. Ôi, những chú chim kiểng muôn màu, muôn kiểu dáng! 

Trang trại sở hữu những loại chim câu giống mới ông chưa thấy bao giờ. Màu lông lạ quá!

Những con chim câu cánh xám xanh, xám khói, xám trà sữa. Có con cánh ánh bạch kim pha với chút tím, chút hồng, lông cánh xoăn xoăn; đôi cánh sẽ không lấp lánh, không nổi bật ,nếu lưng và bụng, kể cả đôi chân, không có lông phẳng phiu trắng toát, mượt mà. 

Đó là những con chim điệu đà nhất, duyên dáng, nổi bật nhất, nếu không nói là đẹp nhất xưa nay chưa từng thấy! Quả là bàn tay tạo hoá đã tạo ra những tác phẩm quá ư độc đáo. Một bản giao hưởng sắc màu. 

Ông đứng bất động, lặng người đi, chỉ đôi mắt cứ đảo quanh vòng vòng.

Màu lông chim, là sự nhiệm màu của tạo hóa trên những cơ thể sống.

Ui, những chú chim mang “gien đột biến” muôn màu!

Tận sâu tâm khảm ông dấy lên một nỗi sợ hãi mơ hồ. Lòng dạ mình đổi thay nhanh thế sao? Đó chỉ là những chú chim câu thôi mà!

Màu trắng tinh khôi, màu trắng đến loá cả mắt đến ngây ngất lòng, giờ cũng không hẳn nổi bật hơn những màu khác. Không còn cảm giác say say, ngơ ngẩn như mọi khi. Mục đích của mình đến đây là chim câu trắng mà! Cách đây vài phút chẳng phải mình đã nhấn mạnh nhắc nhở người ta đó sao?

Ủa, nãy giờ “mục đích” của ông vẫn vờn qua vờn lại mà ông quên béng mới kỳ! Đó đó, những cục cưng y như cục cưng của ông lúc trước đang lẫn trong cái đám muôn màu. Vậy sao những cục cưng cứ như vô hình trong đám đông? Chính ông đặt mua chúng mà giờ mới nhớ ra và để ý.

Cảm xúc sắc nét, ngạc nhiên đến tận cùng. Như người vừa mới khám phá cái gì lạ lùng chưa từng nghĩ đến rồi bỗng nhiên bắt gặp… Có một điều làm ông ngờ ngợ khi được dịp ngắm khu vườn chim này, đó là “trắng” có thật được gọi là màu nếu nó không đi đôi hay pha trộn với sắc màu?

Ông tưởng mình sẽ đắm mãi trong cái màu trắng tinh khôi cho đến lúc này đây, hai tay tì vào cái song sắt của lồng chim khổng lồ. Chính trong khoảnh khắc đặc biệt thoáng đãng ấy, tự nhiên ông ngộ ra cái ý nghĩa của sự “muôn màu”.

Khu vườn được khoanh vùng, rào lại rộng có đến mấy trăm thước, to gấp cả trăm lần cái lồng bé tí ti của ông! Phải nói là cả một thế giới chim câu mới đúng! Càng nghĩ ông càng thẹn không dám so sánh tiếp! Ông có cảm giác như mình vừa bị tát cho một cái thật mạnh, khiến ông ngộ ra rằng trên đời làm gì có một màu? 

Ngắm nghía một lúc, ông biết màu trắng không còn là màu ngự trị trong ông nữa. Những nuối tiếc đã giảm hẳn. Ông đang mong mỏi một điều khác. Nói sao đây? Những màu ông đang chứng kiến, nó không đơn điệu, nó hoà trộn tài tình đến nỗi không thể nói nó màu gì mà phải nói nó màu tựa như là…

Ông nhìn quanh… trắng pha đen nhưng có thể là xám trắng như con kia, xám đen như con này.

Cũng không phải, con mình vừa chấm mới đây mà biến đâu rồi? Phải nó trong góc kia không? Hình như nó màu khói?

Một vài con vụt qua mắt ông. Ông lại ngẩn người ra tư lự.

Khói thì có bao nhiêu loại như khói xám, khói vàng, khói hồng. Quá nhiều màu để chọn.

Ông nhủ thầm. Phải từ từ nhìn cho kỹ, cho cẩn thận!

Giờ ông đang chú tâm nghĩ đến cái không thuần, không chuẩn, cái pha tạp, cái khó diễn đạt bằng lời, nhiều khi không thể tưởng tượng trước.

Một màu thôi đã có biết bao sắc độ đậm nhạt! 

Màu lông chim, nếu trắng tinh có phải là màu? 

Còn nếu là cái trại chim này e rằng…

– Sao rồi! Đã thấy, đã hả hê chưa? Y chang như trong hình anh yêu cầu đó! Còn có thêm vài loại hình thể hơi khác nhưng vẫn màu trắng kia kìa! Lấy bao nhiêu loại đây?

Ông giật mình nhìn quanh. Người chủ trang trại đã đứng bên cạnh ông từ lúc nào.

Lặng đi vài chục giây, ông lắp bắp:

– Không, không, chưa, chưa…tôi chưa chọn được anh à!

– Ủa, anh đã quyết định từ khi chưa tới đây mà? Hình anh gởi còn lưu lại đây, để tôi tìm lại…

Không để cho anh ta nói thêm, ông xua tay:

– Thôi thôi anh ơi, chim kiểng của anh nhiều màu quá, toàn màu lạ, màu độc không à. Tôi còn hồn vía đâu nữa mà quyết định. Tiền không nhiều nên phải có thời gian đắn đo suy nghĩ chứ! Ang biết không, tôi đang ngổn ngang vương vấn những màu, không đích xác màu gì. Khó hơn nhiều khi đứng trước một bảng màu mà người chủ tiệm bán sơn đưa cho lựa… Nói chung, cái chuồng chim câu này là cái muôn màu, biến hoá không bị bàn tay con người chi phối, nhưng lại tinh tế đến cực điểm. Do đó, ông thư thư cho tôi một tuần nữa được không? Tôi về sắm sửa chuồng lồng cho đàng hoàng đã. Tôi bị trật kế hoạch rồi!

Người đàn ông ngửa mặt lên cười to:

– Úi trời! Nghiêm trọng vậy sao?

Như để có được sự thông cảm từ chủ trại, ông hạ thấp giọng, kiểu kể lể tỉ tê:

– Tôi cứ tưởng mãi mãi chỉ có một giống chim câu nhiều màu ngày xưa, nên khi được nuôi giống chim câu kiểng trắng loại mới tôi yêu lắm, ai dè hôm nay….

Cuối cùng ông tặc lưỡi:

– Đàn chim câu ở đây làm tôi liên tưởng đến màu tóc của giới trẻ.

– Nhưng đó là sắc tố. Nguyên tố của sắc màu. Nó vẫn có gì như chất màu chất nhuộm, có thể làm được, có thể hiểu được.

– Tôi tưởng mình đang đứng trước một sô thời trang về tóc.

– Nhưng để có những bộ tóc màu sắc cuốn hút lạ lẫm, bắt mắt như vậy phải tốn bao nhiêu công, bao nhiêu tiền? Còn đây là những màu lông tự nhiên.

Ông gật gù:

– Đúng vậy! Màu sắc chim câu ở đây hoà nhập, tạo nên những bộ lông muôn màu khác, uyển chuyển hơn, độc lạ hơn. Các màu sắc phối hợp, đan xen đến diệu kỳ khiến tôi choáng ngợp. Ôi, những chú chim chưa từng thấy bao giờ! Mỗi chú chim câu là một sự nhiệm màu. Màu sắc biến hóa khôn lường khó hiểu! 

Đang nói, ông bỗng quơ tay loạn xạ, hỏi tíu tít:

– Sao con này chỉ đôi cánh là lông xoăn xoăn màu cà phê sữa, còn những chỗ khác thì lại trắng toát, lông thẳng vậy kìa? Hay quá ta! Thiệt hết biết luôn! Sao lại có loại chim lai tạo hoàn hảo vậy kìa? Lông xoăn, lông màu đúng điểm nhấn, nhìn hay quá, đẹp quá!

Người chủ trang trại nhìn thẳng vào mắt ông, giọng trầm trầm giải thích: 

– Đây là loài chim phiêu bách (frillback), có tổ tiên là Bồ câu đá, mà Bồ câu đá là loại chim câu Pháp mình thường thấy từ trước tới giờ đó! Giống này cũng có màu chứ, nhưng lông không xoăn và màu của nó cứ vô duyên sao đó, không hài hòa, nên anh không thích đó thôi! Nhưng bây giờ lai nhiều đời có đột biến, giống như loài hoa lan vậy đó, thường gây ngạc nhiên vì nó lạ! Lẽ dĩ nhiên là phải cao giá hơn nhiều. Ngay cả cây cỏ cũng vậy, người ta ghép cành trên cái gốc cũ, cành ghép lẽ dĩ nhiên là giống mới để lai tạo. Sau đó, cây ghép sẽ ra hoa nhìn lạ và đẹp hơn. Theo tôi, màu sắc phải hòa nhịp, tan hòa vào nhau. Muốn đa sắc muôn màu thì trước hết không thể tôn vinh một màu riêng lẻ nào cả! Tôi thích muôn màu muôn vẻ, anh à! Nhưng thật ra có nhiều yếu tố khiến cho ta thích màu này mà không thích màu kia. Anh thấy đó, nắng trắng hay nắng là loại ánh sáng trắng được tổng hợp bởi những màu đơn sắc khác? Âm thanh êm dịu là âm thanh trắng. Nhưng cái gì êm êm hoài thì cũng chán…. Ánh sáng màu gì? Tùy sự tiếp xúc với môi trường mà ánh sáng thay màu chứ có bao giờ khẳng định ánh sáng chính xác là màu gì đâu?

Ông nhìn sững anh ta. Vài phút đối thoại qua lại khiến ông ngờ ngợ. Khuôn mặt thuôn, có góc cạnh, đuôi mắt hằn vết chân chim. Màu mắt nâu khiến người đối diện cứ thấy man mác sao sao, ánh nhìn sâu thẳm như chất chứa ẩn giấu điều gì…

Anh ta rõ ràng xa lạ, chưa gặp bao giờ, nhưng lại gợi cho ông những cảm xúc đã từng trải qua, không phải với ai cả, mà với những bức tượng, những tòa tháp cổ không toàn vẹn qua bao thăng trầm, mòn mỏi tang thương giữa đất trời nhưng vẫn níu chân du khách!

Ông e dè hỏi:

– Này anh, có phải…

– Gì hả anh?

Ông lúng túng, ấp úng…

Bỗng một bóng chim câu lướt qua.

Ông rú lên:

– Nó đó, con này, lạ nhất trong đám, đừng bán cho ai hết, để cho tôi, tuần sau tôi lấy, nhớ đừng bán cho ai hết! Sao nó lạ quá, thân nó màu trắng, cánh màu khác lung linh, trắng ra trắng, màu ra màu, chỗ trắng thì lông thẳng, chỗ màu thì xoăn xoăn, vậy mà vẫn nhịp nhàng hòa điệu, yêu dễ sợ cưng dễ sợ! Ôi chao, sao mà những cái khác biệt thế lại có thể ở trên mình một con chim câu, sao phối hợp chuẩn quá vậy?

Ông chủ cười ngặt nghẽo, vươn tay chụp đại một con, thích thú dí vào mặt ông.

Con này có hai màu chính. Bụng và cổ chân lông trắng nhưng cánh thì màu xanh xám, sắc độ đậm nhạt khác nhau đến độ ông không thể kết luận là xám xanh hay xanh xám, hay màu lam, màu khói, màu xanh chai, màu màu…. gì không biết, chỉ biết là thích quá! Lông cánh nó xoăn tít như những lọn tóc xoăn của các minh tinh màn bạc cứ lấp la lấp lánh lung linh khiến ông sướng rơn, lắp ba lắp bắp… “Con… này…nữa…”

Đang hoan hỉ cao giọng, bỗng nét mặt ông xèo lại. Ông thủ thỉ với ông chủ trại mà như nói với chính mình:

– Anh biết không, lúc này đây sau một thời gian đau buồn nuối tiếc vì cả cái lồng chim câu trắng đột ngột chết không còn một con, tôi có cảm giác lòng mình đổi thay. Giờ nghĩ về cái lồng trống không ở nhà, thấy như mình mong cái gì đó khác hơn màu trắng. Ngay lúc này đây, tôi muốn khi về nhà nhớ lại cho chính xác, cho thỏa lòng những màu lông chim câu tôi có dịp ngắm ở đây nhưng hình như không thể! Quá nhiều màu, quá nhiều sắc độ. Trái lại, tôi vẫn như nhớ lại toàn vẹn hình dáng màu sắc của các chim câu cũ trong lồng vì có thể đó là màu đơn giản nhất… Giờ nghĩ lại màu trắng hình như đã làm cho tôi có cảm giác trống không mất mát sao sao đó…

Ngừng một lát, ông bỗng cao giọng trở lại, kiểu phân bua để cho ông chủ trại hiểu lý do chính đáng về cái “lòng dạ trắng đen” của mình:

– Đôi khi tôi thắc mắc nếu chỉ có một sắc trắng liệu có thể gọi đó là “sắc “ không ? “Không sắc”, “sắc không”… Trắng tay là không còn gì, trang giấy trắng là trang giấy chưa có gì, bài thi bị bỏ trắng, “mất trắng”, “thức trắng”, “thua trắng”, “cái chết trắng”, tất cả hàm ý không có gì,  không còn gì… hoặc “khoán trắng” tức là giao hết cho một bên không nhúng tay vào. Trắng là riêng rẽ, là không chung không hòa….

Ông chủ trại cắt ngang:

– Không cần suy tư tự trách mình làm gì! Cũng không cần nhớ màu mà làm gì. Màu sẽ tìm tới ông vì mắt ông sẽ nhận ra nó khi gặp gỡ. Còn nữa, ông thấy đó, giờ bầu trời chỉ toàn mây trắng, nhưng ông có dám nói trời màu trắng không? Biết đâu chút nữa nó lại màu xanh, rồi có xanh mãi đâu? Hoàng hôn đến nhuộm vàng, hồng tím, rồi mai kia giông bão thì đen kịt một màu. Con chim câu trắng có thể từng có gien lặn là đen thì sao? Khi hai con trắng có gien lặn là đen, con nó sinh ra khả năng gien lại trội và lông có thể là đen đấy! Màu lông trắng tinh hay đen tuyền làm gì có sắc độ? Nó chỉ là một nốt nhạc, chưa phải là âm giai. Nó không lên không xuống, không trầm không bổng, không phối không hòa, nên chưa phải là một bài ca, không đậm không nhạt, nên nó sẽ vô vị, nhạt nhòa… Thế nhưng trắng không phải lúc nào cũng hàm ý tiêu cực. Những con chim câu có bộ lông tựa như màu khói nhưng vẫn lấp lánh, biết đâu chừng vì thế hệ trước có màu lông trắng thì sao?

Bãi cát trắng cũng có nghĩa là sạch, không rác. Tâm hồn trong trắng là tâm hồn chưa bị hoen ố, khăn trắng tinh là khăn sạch, trong trắng vì chưa trải đời. Màu trắng sẽ rất trắng trên nền đen, màu đen sẽ rất đen trên nền trắng, có những sự việc phải phân minh rõ ràng… để rồi được “trắng án”, vô tội! 

Những lời đó văng vẳng bên tai khiến ông bình tĩnh trở lại.

Ông nhìn người đối diện trân trối khiến anh ta kêu lên:

– Anh sao vậy? Nè đừng về nói với bà xã là tôi dụ anh mua chim màu đó nha! Tôi đã tránh đi cho anh tự do lựa chọn đấy!

Ông bật cười và nháy mắt hỏi, ỡm ờ:

– Vấn đề ở đây là tôi có thật sự đang giao dịch mua bán với chủ trang trại không?

Anh ta hơi ngập ngừng rồi hỏi nhỏ:

– Bộ anh nghi ngờ tôi điều gì hả?

Từ lúc nãy đến giờ bị thu hút hơi nhiều về hắn ta nên ông bạo miệng nói toẹt:

– Tôi nghĩ anh phải là một ca sĩ hay một nhạc sĩ thì đúng hơn!

Đến lượt hắn ta trố mắt nhìn ông rồi gật gù ra vẻ thán phục:

– Đúng một nửa. Tôi là giáo viên dạy nhạc đã về hưu. Trang trại này là của đứa cháu gọi tôi bằng chú. Nó có việc đi xa, tôi trông coi quản lý giúp cháu nó một thời gian. Phần mặt tiền phía trước tôi đang ở. Mời anh qua nhà uống nước đã!

Không nói gì thêm, ông gật đầu ngay.

Ông tiếp tục được đưa qua một lối nhỏ, hai bên là loài trúc thân đen rì rào trong gió dẫn ra hiên biệt thự, nơi có những chậu cảnh với những bông hoa nhỏ bé xinh xinh soi mình xuống mặt nước trong veo, lung linh trong nắng.

Chủ nhà hất hàm, hỏi như thách thức:

– Anh nghĩ sao về bông hoa súng trắng này? Tại sao tôi không thả loài cá trắng bạch kim vào đây, mà trong cái chậu súng trắng này tôi lại nuôi cá bảy màu? Còn trong chậu súng vàng kia tôi nuôi giống Hắc Kim (cá đen). Trong chậu súng tím kia tôi nuôi cá trắng và cá vàng (Bạch kim, Hoàng kim). Đối với tôi, cá bảy màu là điều kỳ diệu nhất của thiên nhiên. Ộng không thể biết chính xác ông thích con cá bảy màu nào nữa trong khi nhìn chúng bơi lội. Mỗi con là một pha trộn kỳ diệu, luôn mới mẻ, luôn tạo cho ta cái cảm giác bất ngờ. 

Ông nhìn sững không chớp mắt. Đàn cá bảy màu tung tăng, mải mê vờn theo bóng hoa nhỏ bé tinh khôi, mong manh, đang vươn lên kiêu sa khỏi mặt nước. 

Không nói ra nhưng ông thầm ngưỡng mộ anh ta. Một đàn cá trắng sao bằng một đàn cá bảy màu? Một bông súng trắng sẽ trở nên lạnh lẽo băng giá, như bông tuyết bị những áng mây bao quanh vần vũ khi trong chậu súng là những chú cá bạch kim. Ngược lại, với đàn cá bảy màu, súng trắng sẽ đẹp hơn, duyên dáng hơn, vì bao quanh nó là vầng hào quang lấp lánh muôn màu. 

Ông bỗng ôm ấp một giấc mơ. Ông tưởng tượng sau này, biết đâu ông lại gây giống được một loại chim câu “lạ màu khác vẻ”, lạ đến nỗi không thể nói chính xác lông màu gì, như chưa từng thấy, chưa từng có một màu như thế trên đời. Chỉ có thể đặt cho nó một cái tên mới gì gì đó để gọi, như là Phép Màu, Màu Nhiệm, màu Ố Là La… khéo chừng lại mang tên ông cũng nên vì ông là người gây được giống mới tuyệt đỉnh…

Người đàn ông chỉ bộ bàn ghế gỗ đặt dưới hiên nhà, nơi có những chùm hoa tím buông lơi:

– Mời anh ngồi chơi. Anh uống gì? Cà phê đen, cà phê sữa, hay sữa cà phê, hay là trà hoặc trà sữa, trà tắc, sữa tươi không đường?

Ông ngồi xuống ghế, bật cười:

– Một loạt màu hồi nãy đã ngổn ngang trăm mối, đã mệt đầu lắm rồi! Đừng nhạo tôi nữa! Uống gì chả được! Tới đây rồi, chủ mời gì khách uống nấy!

Trong khi chờ đợi, ông nhìn quanh. Có một cái gì đó thân quen lảng vảng đâu đây…

Bỗng dưng ông buột miệng hát vu vơ: “Giàn thiên lý đã xa đã rời xa…”

Tiếng động rất khẽ đằng sau. Ông ngưng bặt.

Chủ nhà xuất hiện với một cái khay bằng gỗ trên có hai ly cà phê phin.

Anh ta đã cởi bỏ mũ.

Mái tóc hoa râm bồng bềnh làm ông liên tưởng đến những làn sóng bạc.

Ông buột miệng khen:

– Tóc anh còn dày thật. Anh có mái tóc đẹp quá!

– Cám ơn anh! Thời thơ ấu tóc đỏ hoe, thời thanh niên tóc đen nhánh, sau đó tóc lại tiêu muối, rồi muối tiêu, vài năm nữa là những “con sóng bạc đầu”. Có phải ai cũng thích tóc bạc đâu! Người ta đua nhau nhuộm tóc để che giấu tuổi già, sự tàn phai. Nhưng tóc bạc vẫn là câu cửa miệng trong những lời chúc hạnh phúc lứa đôi. Tóc bạc cũng là minh chứng cho vòng đời trọn vẹn, không yểu tướng. Ôi thôi, khi thích thì màu gì cũng đẹp phải không anh? Có phải hồi nãy anh hát bài Giàn Thiên Lý phải không?

– Anh thính nhỉ. Thoáng cái đã nghe! Tôi hát hay lạc giọng như vịt kêu nhưng tại cái giàn hoa leo nhà anh gây cảm hứng. Bài này hồi nhỏ tôi hay nghe bằng tiếng Pháp.

Chủ nhà kéo ghế ngồi sát lại bên ông, thân mật thủ thỉ:

– Tôi là một giáo viên dạy nhạc. Tôi sử dụng tai nhiều hơn mắt. Anh biết không, người như tôi xác định “màu” đôi khi bằng tai. Bởi vậy mới có thuật ngữ “màu giọng”. Mỗi ca sĩ có chất giọng riêng. Có thể cao, thấp, trầm, bổng, nhưng để người ta nhận ra mình, nhớ đến mình mà không cần phải thấy mặt, không ai bắt chước được giọng của mình thì giọng ca phải có hồn, phải gây thương nhớ, màu trong âm nhạc là vậy! Giọng ca chưa hẳn là lời ca đâu! Thính giả thích nghe màu gì, tưởng tượng ra sao ai mà biết được? Con đường đến với trái tim thính giả luôn mù mờ khó hiểu!

Ông nhìn thẳng vào đôi mắt nâu của chủ nhà:

– Cám ơn anh vì đã dành cho tôi vài phút giây quý giá! Anh biết không, khi tới đây tôi không tưởng tượng sẽ được gặp anh như thế này. Tôi cũng không nghĩ hôm nay tôi ra về “trắng tay”. Tuy chưa sở hữu con chim câu nào, tôi không còn buồn, không cảm thấy mất mát như mấy hôm trước.

– Mất mát thì đời ai không mất mát? Mất được là lẽ thường mà anh!

Ông gật đầu:

– Đúng, nếu không “mất mát” sao gặp được anh ở đây? Chốt lại, cân đong đo đếm, hôm nay tôi nghĩ tôi được nhiều hơn mất!

Chủ nhà vỗ vai anh, cười cười bỡn cợt:

– Vì đã khám phá ra tôi không đích thực là chủ trại nên tôi tặng không cho anh ba loại chim câu trắng như anh đã đặt. Anh cứ tha hồ chọn chim màu khác đi! Anh yên chí, khi nào có cái lổng mới, sẵn sàng rồi thì nhắn tôi! Mời anh uống cà phê…

Trong lúc nhâm nhi ly cà phê, ông nhớ lại cảm giác lúc ban đầu khi mới gặp chủ nhà. Trong con người này có gì ẩn giấu?

Háo hức đến bất chợt, ông buột miệng:

– Anh à, anh không cần tặng tôi chim câu trắng đâu! Tôi muốn ở anh một điều khác được không?

Chủ nhà nhíu mày:

– Sao được? Hồi nãy tôi biết ý anh, muốn lơ luôn màu trắng. Anh nên có chim câu trắng, vì không có “trắng” đời sẽ không muôn màu. Còn anh muốn tôi giúp gì thì tôi sẽ đáp ứng trong khả năng.

– Vì anh là một người dạy nhạc, tôi muốn anh hát một bài, vậy thôi, trong khả năng của anh mà!

Chủ nhà búng ngón tay tanh tách, vui vẻ nói:

-Tưởng gì đây mới là nghề chính của tôi! Nhưng anh thích bài gì? Có cần đệm đàn không?

Ông cười cười:

– Bài nào tùy anh chọn, không cần nhạc đệm, chỉ cần nghe “màu giọng” của chính anh!

Anh ta nhìn đồng hồ tay, chép miệng:

– Chút nữa tôi có hẹn với khách, tôi hát bài ngăn ngắn thôi nha, nhân dịp hai anh em mình biết nhau. Anh nghe được tiếng Pháp phải không? Mong rằng bài hát này sẽ làm anh hài lòng, còn anh có nghe ra “màu giọng” hay không thì tôi không chắc đâu nha!

Giọng ca vang lên. Ông nhắm mắt lại.

Có một lực vô hình như đang lay động không gian. Tựa như những đợt sóng dâng cao, nhanh, mạnh:

LE VIEUX CHALET[1]

Là haut sur la montagne, l’était un vieux chalet
Mur blancs, toit de bardeaux,
Devant la porte un vieux bouleau,
Là haut sur la montagne, l’était un vieux chalet

Là haut sur la montagne, croula le vieux chalet
La neige et les rochers
S’étaient unis pour l’arracher
Là haut sur la montagne, croula le vieux chalet

Là haut sur la montagne, quand Jean vint au chalet
Pleura de tout son coeur
Sur les débris de son bonheur
Là haut sur la montagne, quand Jean vint au chalet

Là haut sur la montagne, l’est un nouveau chalet
Car Jean d’un coeur vaillant
L’a rebatit plus beau qu’avant
Là haut sur la montagne, l’est un nouveau chalet

Tạm dịch

MÁI NHÀ XƯA

Cao cao trên núi, cổ xưa ngôi nhà
Tường vôi, ngói ván, nhìn ra ngõ trước
Có cây dương già
Cao cao trên núi, cổ xưa ngôi nhà

Cao cao trên núi, sụp tan ngôi nhà
Tuyết rơi, băng đá, hoà chung lớp lớp,
Cuốn phăng theo đà
Cao cao trên núi, sụp tan ngôi nhà

Cao cao trên núi, mái xưa anh về
Trào dâng nước mắt, còn đâu yêu dấu
Xót xa cõi lòng.
Cao cao trên núi mái xưa anh về.

Cao cao trên núi, mới tinh ngôi nhà
Đẹp xinh hơn trước, vì anh đau đáu
Quyết như tâm nguyện
Cao cao trên núi, mới xinh ngôi nhà.

Lời ca và tiết tấu đơn giản, lặp đi lặp lại, vậy mà ông tưởng như mình đang ngồi trên chuyến tàu bị trật đường rầy, bánh quay lui về phía sau, chồng chềnh chơi vơi về nơi bắt đầu, ngậm ngùi quyến luyến.

Quãng âm đang cao, bỗng lưng chừng, xoay xoáy, trúc trắc trục trặc, rơi xuống, lặng đi. Dường như có tiếng con tàu rên xiết qua sỏi đá gập ghềnh?

Giọng ca lại cao vút lên, mạnh mẽ quyết liệt như không có gì ngăn nổi… Con tàu quay ngược trở lại, lướt qua hầm sâu tăm tối, hú vang, băng băng lao về phía trước nơi có ánh bình minh rực rỡ….

Quên cả vỗ tay, ông lặng đi, bồi hồi chìm đắm, không biết bao lâu, trong chiều kích không gian và thời gian quá ư lạ lùng! Lúc đầu, tất cả như bị co lại dồn nén trong khuôn khổ một khúc ca, rồi đột ngột theo giọng hát bung ra với rất nhiều cung bậc cảm xúc. Nhiều hình ảnh hiện ra chứ không phải chỉ cheo leo một ngôi nhà! Khoảnh khắc ngắn ngủi vài phút mà sao như cả một đời thăng trầm?

Tiếng điện thoại trên bàn rung lên, tiếng trả lời đối đáp qua lại….

Ông bừng tỉnh, đứng dậy bắt tay chủ nhà, xin phép ra về.

Đi vào cửa sau nhưng được tiễn cửa trước.

Đi một đoạn, lơ ngơ một lúc, ông mới nhớ ra mình để xe ở phía sau ngôi nhà.

Ông quay nhìn mặt tiền biệt thự. Viền hoa tím lung linh lơ mơ chập chờn trong nắng. Ông lẩm bẩm: “Hình như mình vừa bước vào khu vườn cổ tích và nhìn thấy phép màu?”

Nguyễn Minh Trân

 

[1] Le vieux chalet: bài hát của Thụy Sĩ, tác giả Joseph Bovet.

bài đã đăng của Nguyễn Minh Trân

• Người Nga, con số bí ẩn? - 23.03.2022
• Những mảnh ghép - 08.03.2021