Thuyền- Thi Pháp và Diễn Ngôn Thơ trong Tiểu Thuyết của Nguyễn Đức Tùng

“Có một nơi trên trái đất ở đó người ta không chết, họ chỉ biến mất.
(…)
Ý nghĩa của sự ra đi?Biến mất khỏi một đời sống. Tức là chết?Không. Từ chối nó.”

Làm sao để thoát …

Năm Mươi Năm Thơ Việt Hải Ngoại

Các thế hệ tiếp nối của các dân tộc lưu vong có những khoảng cách không quá xa như ở người Việt. Ở người Việt có một khoảng cách … giữa những người tham gia chiến tranh, bị tù đày, và những người sinh ra tại hải ngoại. Ở thế hệ thứ hai và thứ ba này, quá trình hội nhập xảy ra mau lẹ nhưng đột ngột, cắt đứt với truyền thống. Những thế hệ về sau thậm chí không còn tự xem mình là người Việt nữa.

Vượt Di Sản, Vượt Ký Ức: Thuyết Trình Ngày 30 tháng 4 về Văn Học Miền Nam và Văn Học Hải Ngoại

Tôi nghĩ “ký ức” về văn học miền Nam Việt Nam, do bản chất của nó là một truyền thống bị phân tán và vẫn còn bị đàn áp ở Việt Nam – không thể tách rời điều được coi là “vượt ra ngoài ký ức” – sự phân tán của ký ức và mọi điều vượt khỏi tầm ký ức vốn đã hòa quyện vào nhau.

đọc văn học việt nam hải ngoại (sơ thảo)

Có thể hiểu tính nhân loại phổ biến từ quan niệm Mạnh Tử về con người: “Con người chỉ hơn cầm thú một chút,” nhưng cái “chút” này có khả năng phát triển vô tận. Nhiệm vụ của văn học là góp phần đưa cái “chút” hơn cầm thú ở con người phát triển vô tận, chí ít thì cũng giữ gìn cái “chút” đó. Cái “chút” đó, hết sức mong manh, đặc biệt dễ bị tiêu huỷ trong những ngọn lửa của tức giận và oán thù.

2025, những điều trông thấy và sau đó – Suy nghĩ sau khi đọc Tôi làm tôi mất nước của Lê Văn Phúc

Ông Lê Văn Phúc có lý do riêng để quy trách nhiệm ai làm mất nước của ông. Ông nói: “Tôi làm tôi mất nước”. Người viết bài này không biết ông nói như thế …

Thử tìm một lối tiếp cận văn sử học về hai mươi nhăm năm văn học Việt Nam hải ngoại 1975-2000

Hai mươi nhăm năm. Một phần tư thế kỷ. Khi nhìn lại chặng đường vừa qua của văn học Việt Nam, người ta nhận thấy do một tình cờ, một định mệnh hay một thần …

Nhìn lại một năm [1995] văn chương hải ngoại

(Nguồn: Văn Học số 117&118-Xuân Bính Tý, 1996)
·

Năm 1995 đánh dấu hai mươi năm trưởng thành của cộng đồng tị nạn Việt Nam hải ngoại, nên trong tất cả mọi ngành sinh hoạt, người …

Tâm Thức Lưu Đày và Thân Phận Chính Trị của Một con người

Khi tôi chết nỗi buồn kia cũng hết
đời lưu vong tận tuyệt với linh hồn[1]
Biến cố chính trị minh định thân phận chính trị[2] con người. Bởi chính con người tạo ra biến cố mà …

50 năm sau Sổ tay viết lại (kỳ 5): Phản bội Thông minh

50 năm sau 1975, rất nhiều người Việt nhập cư đã chứng tỏ họ là “những hàng nhập cảng” giá trị của Mỹ. Nhưng ngoài người Việt nhập cư, mọi người nhập cư đều góp phần vào phúc lợi chung, là làm cho nước Mỹ thêm giầu, mạnh, hạnh phúc, và luôn xứng đáng là người bạn tốt của mọi người trên thế giới. Đó là lý do chính mà mọi người từ khắp nơi đã tìm tới Mỹ, không phải tới đây để ăn hại hay làm loạn.

Hai mươi năm văn học Việt Nam ở hải ngoại

Viết về văn học Việt Nam ở hải ngoại là điều khó. Thứ nhất là vì các nhà văn tản mác khắp nơi, định cư ở nhiều quốc gia khác nhau, nhiều lục địa khác nhau, cách nhau xa lơ xa lắc, do đó sách báo cũng tản mác theo, hiếm có ai, kể cả các nhà phê bình cần cù nhất, có đủ tài liệu để an tâm theo đuổi một công trình khảo cứu nghiêm túc. Thứ hai là vì dòng văn học ấy không phải là một cái gì liên tục và nhất quán: nó không ngừng được bổ sung bằng những cây bút mới

50 năm sau Sổ tay viết lại (kỳ 4): Mùa Chịu Nạn, Mùa Giải Phóng

Cuối loạt bài về cuộc bầu cử tổng thống Mỹ vào tháng 11 năm 2024, người viết đã đề cập tới hình ảnh nước Mỹ như một người khổng lồ bị vấp ngã. Vấp ngã là chuyện thường, nhưng với bọn trẻ, mỗi khi ngã, có thể bật dậy ngay, phủi bụi trên quần áo, rồi tiếp tục cuộc chơi. Nhưng với người già, hoặc thân thể quá đồ sộ, chẳng may bị ngã, thường không tự mình dậy được, cần phải có nhiều người hợp sức vực dậy.

50 năm sau Sổ tay viết lại (kỳ 3): Người Việt tàn sát Người Việt

Sau Hiệp Định Paris 1973, không còn Quân Mỹ đánh Việt Cộng. Năm 1975, chỉ có người Việt giết người Việt. Chính xác hơn: Cộng Sản Việt giết dân Việt, từ cả hai phía, Bắc và Nam. Dân Bắc bị đẩy ra trận, giết dân Nam. Đảng là “Bên Thắng Cuộc”…. Dân là bên thua cuộc. 1975: Bên thua cuộc, ai chưa chết, đi tù. 2025: Tác giả “Bên Thắng Cuộc”, cũng ở tù! Hầu hết Tướng Bắc, Tướng Nam không còn nữa. Chỉ còn Đảng!

Thuỵ Khuê phỏng vấn Đặng Tiến về Văn học hải ngoại

(Bài phỏng vấn đã được phát trên đài RFI ngày 8.5.1994)
 
Hỏi: Xin anh cho biết ý của anh về bài báo của anh Nguyễn Huệ Chi tựa đề “Vài cảm nhận Văn học Việt Nam …

Thơ của ba người: duyên – Lê Chiều Giang – Nguyễn Thị Khánh Minh

Không rõ do một cơ duyên nào mà ba người ấy – ba nhà thơ nữ, ba tâm hồn, ba định mệnh, ba trải nghiệm, ba cuộc đời, ba ngọn suối nguồn thơ ca lại …

thơ duyên – lê chiều giang – nguyễn thị khánh minh

Xin mời bạn đọc theo dõi những trang sau đây viết về ba nhà thơ nữ: duyên, Lê Chiều Giang và Nguyễn Thị Khánh Minh. Ô, lần đầu tiên ba nhà thơ nữ họp mặt nhau trong cùng một tập thơ. Một cuộc hội ngộ tuyệt đẹp.

50 năm sau Sổ tay viết lại: Thời Gian Hấp Hối của Việt Nam Cộng Hòa (kỳ 1)

Không phải chỉ có ở Việt Nam, nơi người viết sinh sống 50 năm trước, mới có nhiều người lăn xả vào quyền và tiền như những con thiêu thân. Nửa thế kỷ sau, tại Mỹ, nơi người viết đang sống, nơi vốn được tiếng là khá hơn Việt Nam về nhiều phương diện, cũng có rất nhiều ông to bà lớn đang vật lộn với quyền và tiền. Người có tiền muốn có tí quyền, người có quyền muốn có thêm tiền, kẻ đã có một thứ, muốn có cả hai.

MÃO XUYÊN, THƠ QUEER

Bao giờ cũng là sự hứng khởi, việc tìm thấy một nhà thơ mới, lắng nghe tiếng nói của người ấy. Mão Xuyên viết đã nhiều năm, nhưng đối với tôi, anh mới. Về hai …

lê ký thương, khép lại những hẹn hò…

Chiêm ngắm chân dung Lê Ký Thương qua văn chương, tôi thật sự có ấn tượng với hình ảnh chàng trai tuổi đôi mươi trong một thời với Ý Thức và hình ảnh của “lão ngoan đồng” thích chơi với trẻ con trong độ bạc đầu. Tuổi thanh niên sôi nổi, dũng cảm chống chiến tranh, bất công, bạo quyền; tuổi lão niên đằm thắm, hiền lành góp từng tiếng lòng phụng sự lứa măng non.

Tóc Sương Say Tàn

Bảo tàng về sự mất tích trong Ai là sự mở rộng của Phòng Triển Lãm Mùa Đông, người mẹ trong Ai là phần trưởng thành của nhân vật trong truyện “Mở Tương Lai” và hai mẹ con trong Ai là phiên bản hoàn hảo từ tùy bút “30/4 và Một Ngày Ở Phía Tương Lai.” Chỉ với một chữ Ai, Đặng Thơ Thơ đã suy tưởng được sự khủng hoảng giữa chủ thể và khách thể, chị khái quát và khái thác đến tận cùng…

ngu xuẩn, theo bonhoeffer

Một người ngu xuẩn thường không nhận thức được sự ngu xuẩn của mình. Họ không tự suy xét và cũng không tìm cách hiểu các quan điểm khác. Thay vào đó, họ hoàn toàn tin vào những gì đã được tuyên truyền cho họ – dù đó là tuyên truyền chính trị, định kiến văn hóa hay xu hướng đám đông.

Đó Là Một Cuộc Phục Kích (của Toà Bạch Ốc)

Tổng Thống Mỹ đã phục kích một đồng minh trung thành, có lẽ là để sớm đạt được một thỏa thuận với nhà độc tài Nga nhằm bán rẻ một quốc gia châu Âu đang chiến đấu vì sự sống còn của mình.

Những Hành Trình Trở Về của Trương Vũ

Chúng ta thường nghĩ đến sáng tạo trong một khuôn khổ hạn hẹp, một họa sĩ vẽ tranh, một nhà văn viết một quyển sách, được coi là những nghệ sĩ sáng tạo, nhưng ít khi chúng ta định nghĩa sáng tạo như một thực tập liên tục cho đời sống, hoặc như một quá trình phân tích, khảo sát hiện thực, để trở về với tinh túy.

Trương Vũ – trong mầu hoàng hôn

Gần bốn mươi năm quen, chúng tôi chỉ gặp nhau mấy lần.
Biết anh vẽ tranh, nhưng tôi chưa được xem; người ở Mỹ, người ở Pháp, chân trời góc biển. Tiểu luận văn học của …

Khuất Đẩu: Đi tìm bóng mình trong cơn lũ cuồng nộ của lịch sử

Khuất Đẩu không có những ẩn dụ tinh sắc và tinh tế của Nguyễn Huy Thiệp … cũng thiếu cái tàn nhẫn phi lý đặc trưng của Trần Vũ (do căm ghét giai cấp thống trị nên không ngần ngại giải thiêng, dung tục hóa các thần vị anh hùng). Nhưng Khuất Đẩu có cái nhìn nhân bản, và đó chính là điểm mạnh làm nền tảng cho ngòi bút của ông.

nhìn tranh, nhớ Khánh Trường

Sự tĩnh lặng của màu xanh trên diện rộng. Tràn ra khỏi khung. Có thể đây là lần đầu tiên anh xử dụng bột thạch cao với sơn dầu. Nhẹ. Như những giải cồn cát trên sông. Trên biển. Hoặc là hai giải ngân hà vắt ngang trời. Phía trên và khoảng giữa là một trăng, trắng đục, cũng lợn cợn bột thạch cao, chung quanh là một vành đen nhỏ. Nhưng vẫn là một màu xanh chiếm ngự. Một màu xanh cũ. Rất năm xưa. Và trăng cũng cô độc như ta.

Từ Phạm Thiên Thư, nghĩ về thơ và nhạc

Một nhà thơ, mặc áo nhà sư, thanh thoát tiếng chuông boong, nhưng cuộc đời ấy chẳng thể nào thoát ngoài phận đời chốn phù du. Ngoảnh lại, ai đã thốt ra lời này, một …

hai mươi năm và năm mươi năm

                                                                       …

Đọc AI, nghĩ một chữ Tình

Đọc AI là đọc một quyển từ điển về vô số vô cùng mất tích. Là một tập khảo luận công phu và giàu có về cuộc truy tìm, đáo hồi chỗ bản lại diện mục. Là một tập văn chương, sáng tác, với nghệ thuật đỉnh điểm, giàu mơ hoặc, mộng tưởng về sự còn mất trong nhân gian.

Đọc AI là dấn mình vào một cuộc gây cấn, đi tìm ý nghĩa của hiện hữu, tìm cái Ta đích thực trong những cái Ta phân mảnh. Với một cái Ta luôn rung chuyển, bị vỗ đập như rong biển bởi các tác động muôn đời được gọi là thế gian, tôi đọc AI với rất đỗi bàng hoàng.