Sau khi lo tang lễ, chôn cất ba xong, đêm về, tôi nằm nghĩ, sao mình có thể dứt khoát, mạnh mẽ như thế được chứ. Chứng kiến người cha sắp mất, chăm sóc ông hằng ngày mà tôi không hề rên la, vật vã, cào cấu. Tôi đã quyết định ở lại phụ má chăm sóc ba khi biết ông sắp ra đi. Một quyết định đúng đắn không hối tiếc. Giờ đây nghĩ lại, có lẽ vì tôi ở cạnh má, người đàn bà mạnh mẽ, bất cứ vì lý do gì cũng không để bị quật ngã. Bà mạnh mẽ thì mọi người quanh bà mới được yên thân. Ngay cả người chồng bệnh hoạn sắp chết cũng nương thân vào bà. Những giây phút cuối đời của ba, má vẫn thổi những hơi thở ấm áp cho ba an tâm ra đi.
Rồi tôi lưỡng lự không biết có nên ở lại thêm bên má hay về lại Sài Gòn ngay vì biết chồng đang trông ngóng.
Buổi chiều, má và tôi đang ngồi trong nhà, thình lình nghe tiếng súng nổ chát chúa vọng đến từ ngoài xa lộ. Má nói Việt Cộng chắc đã vào thành phố rồi. Nói xong, má đứng dậy, đi lại bàn thờ ba khấn vái. Mặt má như người mất hồn. Tôi đến ôm bé mun vào lòng. Mặt tôi lúc này cũng mất hồn như mặt má.
Sáng sớm hôm sau, má chít vội khăn tang, đội nón, xách giỏ nói đi ra ngoài coi tình hình như thế nào. Lúc về, thấy tôi đứng ở cửa sổ, má lại gần, nhìn tôi rồi nói, con phải vào lại Sài Gòn ngay, má sợ không kịp, ngoài đường loạn lắm rồi, Việt Cộng đang đánh sát nút, dân tản cư chạy loạn vào ở đầy trong trường học, nhà thờ, chùa. Giọng má dứt khoát. Tôi đứng im, gật đầu, nói dạ.
Suốt ngày hôm sau, tôi bật tivi, mở đài, đọc báo nghe ngóng tin tức, thời sự, theo dõi cuộc tháo chạy của người dân. Ruột tôi nóng như lửa đốt.
Quy Nhơn như rắn bị chặt đầu, xáo trộn dữ dội, tràn ngập đoàn người từ Quảng Trị, Huế, Đà Nẵng, Quảng Ngãi… Họ lếch thếch bồng bế, gồng gánh chạy tránh bom đạn. Việt Cộng đánh đến đâu họ chạy khỏi chỗ đó. Kinh nghiệm tết Mậu Thân 68 và Mùa Hè Đỏ Lửa đã cho người dân miền trung thấy rõ sự tàn ác của lính miền Bắc như thế nào. Mậu Thân thì người chưa chết đã đem chôn. Chôn sống tập thể. Mùa hè đỏ lửa, trên Đại lộ kinh hoàng biết bao xác người di tản sình thối la liệt do súng đạn Việt Cộng pháo kích, nên giờ đây, bằng mọi giá họ phải tìm cách trốn chạy. Có lẽ Sài Gòn là chốn dung thân cuối cùng. Rồi một đoàn người khác từ ngã cao nguyên, như Ban Mê Thuột, Kon Tum, Pleiku… cũng đổ xuống tìm đường trốn tránh Việt Cộng đang tiến tới sau lưng họ. Tình hình hỗn loạn, an ninh xứ sở không còn. Người người xơ xác, ai ai cũng hoảng loạn. Từng đàn lũ lượt như dơi như kiến dưới ánh nắng mặt trời nóng nổ đom đóm. Nha Trang là điểm kế đến của đàn dơi, lũ kiến.
Người dân hoảng sợ trong những ngày sắp tới. Binh lính bất an không biết số phận mình sẽ ra sao. Tướng tá rủ bỏ, tháo chạy trước về nhà lo cho vợ con. Chỉ một số ít cấp chỉ huy còn chí khí, còn trách nhiệm, cố bảo vệ đến cùng nhưng khả năng thì không thể. Cuối cùng, thân ai người nấy lo, tự kiếm đường mà di tản, thu dọn đồ đạc vác theo. Có xe đi xe, có ghe đi ghe, không có gì thì đi bộ. Cốt giữ lấy mạng.
Một số người từng là dân miền Bắc di cư vào Nam năm 54, họ hiểu rõ chế độ hà khắc của Cộng Sản. Một số người từng sống ở vùng Việt Cộng tạm chiếm, họ bị đánh đập, tra khảo, chịu đựng biết bao cực hình, biết rõ sự dã man của Việt Cộng nên phải tìm cách trốn chạy. Một số khác thì quá mệt mỏi bởi cuộc chiến tàn khốc diễn ra từ bao năm nay, giờ buông được thì buông. Họ mong đất nước được hoà bình, nhà nhà được yên, đêm ngủ không bị đánh thức bởi tiếng pháo kích, chồng con không phải ra chiến trận. Họ là những người quyết định ở lại.
Vài người thân quen của má đến nhà bàn tán về cuộc chiến có thể sắp kết thúc. Người đi kẻ ở. Tôi nói chuyện với chị Lu, chị nói anh Trọng không muốn chạy đi đâu hết vì ba má anh đã quyết định ở lại. Ba anh là công chức, còn anh làm nghề dạy học thì nếu Việt Cộng vào chắc họ cũng nương tay. Chị nói tôi nên mau mau đem con trở lại sài gòn, ở đây đã có chị chăm lo cho má. Tôi nói cám ơn chị.
Suốt những ngày qua, tôi như ba con khỉ chụm lại. Đứa bịt tai, đứa bịt mắt, đứa bịt miệng trước tình hình thế sự chung quanh. Tôi đã dốc hết toàn tâm toàn sức chăm lo cho ba. Nay, trách nhiệm, bổn phận làm con đã xong, giờ mới biết ra rằng ngoài kia như đang tận thế. Tôi cảm nhận được không khí chết chóc đang đe doạ, bất an đang tới gần, rất gần. Mọi người tranh dành mua đồ dự trữ. Tiền bạc cất dành bấy lâu nay giờ moi ra mua gạo, mắm muối, mì gói, thuốc men, dầu, xăng , than củi… như để tự trấn an cho những ngày kinh hoàng sắp xảy đến. Con đường trước nhà người đi qua kẻ đi lại trong sự im lìm cố giấu nỗi sợ hãi vào trong. Xe lam, xe gắn máy, xe đò nối đuôi xuôi Nam trên quốc lộ. Ngoài phố, nhiều tiệm đã ngưng mua bán. Trường học cũng đóng cửa để làm nơi trạm trú cho đồng bào chạy loạn tản cư. Có gì đó vừa nhốn nháo vừa nặng nề. Khí trời đe doạ. Mắt người hớt hải.
Tôi đi ra trụ sở Hàng Không Việt Nam, cửa trụ sở đóng kín, không còn ai làm việc. Tôi trở về nhà với vẻ mặt tuyệt vọng. Nhìn tôi, má nói, giờ chỉ còn cách là đi bằng ghe mà thôi.
Suốt ngày má đi tìm đường cho tôi và bé mun trở vào lại Sài Gòn. Má vừa nghe tin người quen ở xóm biển, nhà có ghe đánh cá, sẽ di tản cả nhà vào Vũng Tàu sáng mốt, má vội đi đến nhà họ, trao đổi thoả thuận hai chỗ ngồi trả bằng vàng. Má về nhà, vào phòng căn dặn tôi đủ điều, rồi má dúi vào túi áo tôi một xấp tiền nói để tiêu trên đường đi. Má còn khâu vào quần lót tôi hai cây vàng để lỡ tôi cần đến. Dù bất cứ chuyện gì xảy ra, con cũng phải lo cho thân con và con của con trở vào lại Sài Gòn với chồng. Giọng má dứt khoát.
Má cho biết ghe sẽ đi từ bãi sau và sáng sớm ngày mốt má sẽ nhờ anh Trọng lái xe gắn máy chở hai má con tôi ra đó. Đồ đạc thức ăn nước uống soạn sẵn. Giọng má thoáng lo âu cho một viễn ảnh không mấy khả quan, thậm chí đen tối cho những ngày sắp tới. Nhưng rồi má vội cố gạt đi, nói tiếp, ba mới mất, má không có lòng dạ đi đâu cả, má còn phải đợi tin thằng út đang trọ học ở Huế như thế nào nữa đã, chắc nó cũng sắp về tới… thôi, cứ để từ từ má tính, có gì má thu xếp vào sau, má giờ cũng già rồi, nếu có ở lại chắc không đến nỗi nào… má chỉ lo cho con và thằng út. Tôi gật đầu. Tôi thương má. Tôi thấy má già thật. Tôi không còn nước mắt để khóc. Má đến nắm tay tôi. Tôi ôm chầm lấy má. Lâu lắm rồi, từ ngày còn nhỏ, nay hai má con mới ôm nhau. Má cũng không còn nước mắt để lau. Mọi thứ như không còn sức sống, cả tôi cả má cả thành phố cả xứ sở này. Tôi nghĩ đến anh. Tôi thấy mình như thân cây chực đổ xuống.
…. ….
Tôi dẫn bé mun ra nghĩa địa thăm ba. Thăm ba trong sự hối hả, trong tiếng hụ còi giới nghiêm báo hiệu giờ chia tay của mình rồi ba ạ. Mộ ba còn mùi đất mới, cỏ chưa mọc, bình hoa cúc hoa vạn thọ vẫn còn đặt trên mộ. Ba ơi, ba chỉ dời chỗ nằm, từ giường ở nhà ra đây. Giờ con và cháu mun của ba sắp sửa lên đường, đi gặp lại chồng con. Anh ấy đang nóng ruột chờ con mà ba cũng muốn con gặp lại chồng con phải vậy không ba. Bé mun nó cũng nhớ bố của nó lắm. Con thấy ba mỉm cười gật đầu. Gió thổi la đà qua cánh tay con. Con mệt mỏi quá ba ơi. Bóng tối phủ tràn trong mộ ba và cả mặt đất nơi con và bé mun đang ngồi. Biển nước trào dâng. Đâu là sự giới hạn của sức chịu đựng nỗi thống khổ nỗi lo âu nỗi sợ hãi hả ba. Xứ sở này đang co rút lại. Con giờ đây chỉ biết bám chặt bia mộ ba, có tên ba khắc ở đó. Đầu óc con hết còn mơ mộng. Rễ người bao bọc lấy xương ba con không thể nhìn thấy. Một sự mờ mịt. Lá xào xạc dưới chân con. Gió bắt đầu hú và hất tung mái tóc con. Bóng tối len lỏi từ phía sau. Trời vẫn còn tối. Sáng sớm mai con và bé mun lên đường. Con không biết tương lai rồi sẽ ra sao. Con bắt đầu sợ hãi quá ba ơi. Con muốn ẩn trốn trong mộ ba khi kẻ lạ quay lại tìm con. Con thấy bia mộ ba chảy máu và màu tối ăn cứ cắn nát màn đêm. Những tấm lưng tàn tạ trong nghĩa trang này có được yên nghỉ ngàn đời trên chiếc giường vĩnh cửu của họ trong những ngày sắp tới không ba? Họ có để yên người chết không ba? Ôi, những xác chết được người thân chôn cất. Những linh hồn thê lương quanh quẩn trong bóng tối, âm thanh rên rỉ than vãn, sao ta lại nằm đây. Con ơi, hãy đến với ba, hãy ở lại với ba lâu thêm chút nữa. Có ai đó đang đến gần cố tóm lấy linh hồn con. Cái lạnh len lỏi từ trong cột xương sống. Con chưa bao giờ nghĩ có chuyến đi vội vã về đây và rồi vội vã rời khỏi nơi đây. Đến đi trong vội vàng, trong lo âu, trong nước mắt. Gặp nhau là vĩnh viễn chia lìa. Một chuyến đi, dẫn con đến trạm cuối cuộc đời của ba. Rồi ai sẽ mang hoa tươi đến mộ ba. Con chim sẻ gục đầu, trong miệng ngậm một hạt giống, nó đến nhả trên mộ ba, nước mưa sẽ làm đâm chồi nẩy nụ, như thể nó tin rằng người chết cũng ôm ấp nỗi niềm hy vọng riêng. Gió thổi qua ruộng đồng và biển cả. Xứ sở này, bom đạn nổ tung hầm mộ người chết. Súng đạn, bom mìn không phân biệt được ai đang sống và ai đã chết. Chúng đến mà chẳng hề gõ cửa hầm mộ. Giờ đây bạn họ là thần chết. Con bốc nắm đất bỏ vào túi áo. Con sẽ mang nó theo suốt dọc hành trình còn lại đời con,như thế ba sẽ mãi mãi đi theo bên cạnh con. Bóng của phiến đá bia nghiêng mình. Hơi thở của gió làm con run sợ. Người chết có được rửa tội khi tái sinh không hả ba? Bao lần sinh tử trong quá khứ và trong tương lai. Sâu dưới hầm mộ của riêng ba không có chỗ cho người sống cất giữ hận thù chém giết cùng sự phù phiếm trần gian. Con nghe niềm an ủi của tình cha con trong im lặng vĩnh cửu. Cuối cùng ba đã tìm thấy ngôi nhà thực sự của ba ở đây. An toàn và ấm cúng. Kền kền, rắn rít, bọ cạp không thể làm gì được ba cả. Ba nói. Chúng đang trốn thoát trong rừng già. Nơi đây là nghĩa địa, lưu giữ kiếp này sang kiếp khác. Nơi mọi người nặng lòng khi bước vào nhẹ lòng khi bước ra. Nhưng rồi cuối cùng ai cũng phải chôn chặt chân mình nơi đây, phải vậy không ba. Con nói lan man cho con đỡ sợ hãi, đỡ run rẩy trong giờ phút chia ly không biết bao giờ ba con mình mới gặp lại. Con ngước nhìn lên trời cho nước mắt không nhỏ xuống mộ ba, làm ướt người ba, ba sẽ cảm lạnh. Con muốn nỗi niềm thương nhớ ba được chôn vùi theo ba. Ba nằm giữa trời đất, có mưa rơi có gió bụi thổi xung quanh. Chúng có cố tìm cách len lỏi vào bộ phận cơ thể của ba không ba? Ban ngày ba nhìn chằm chằm vào mặt trời. Ban đêm ba tìm kiếm những vì sao đi lạc, ba khẻ nói. Con mong ba không bị đánh thức bởi tiếng còi của xe tải hàng, tiếng bánh xe đò cứa cạch mặt đường quốc lộ, tiếng thắng gấp của xe gắn máy, xe lam… Con nghe tiếng người đàn bà đang nỉ non ở bên kia mộ, phía sau lưng ba nằm. Tiếng người đàn ông nói trong nước mắt, nơi này là chỗ tôi nằm. Một người khác lên tiếng, không, chỗ này là của tôi. Rồi con nghe một giọng khác nữa, ai đã di chuyển những bông hoa của tôi. Bình hoa này, lọ nhang này đã đặt sai chỗ rồi. Thời điểm đã khác! Những vết dầu loang trên mặt đường nhựa. Cuộc sống đi cùng với cỏ dưới chân. Nơi đây không có tên đường mà chỉ có tên người gọi nhau như khi họ còn sống. Ba ơi, con sẽ không bao giờ được gọi lại hai tiếng ba ơi! để ba quay đầu lại hỏi, gì hả con. Giờ đây nghĩa địa là chốn dung thân của ba. Nó thu hút sự tĩnh lặng mà khi còn sống có lúc ba đã nghĩ như thế. Bé mun đang chơi với mấy viên bi ai đó đã mang đến cho nó. Con đoán có lẽ là của người cõi âm ba ạ. Nó thích lắm, muốn mang về nhà nhưng nói thôi để lại đây làm quà cho ông ngoại vui. Đôi mắt của ba giờ đây chứa đầy bóng tối. Nhìn ánh trăng tròn mờ ảo qua làn sương bao phủ nghĩa địa đang trở mình. Tiếng nứt rạn của nắp hòm gỗ chạm khắc dưới lòng đất. Ba đang nghiêng vai trở người. Tất cả sự chờ đợi đã đến hồi kết. Ba muốn tìm con để nói, nghĩa địa cô đơn, quạnh quẽ quá! Con ở lại đây với ba thêm chút nữa, rồi đi, chẳng biết bao giờ ba con mình mới gặp lại nhau. Con thấy người con đã bện trong đất. Con không thấy gì ngoài bóng tối. Tiếng gió rít. Con buông thõng tay. Thần chết mất kiên nhẫn và đã bỏ đi. Con kịp thấy đôi mắt độc ác bẩn thỉu trên khuôn mặt ngây thơ sạch sẽ của thần chết. Thần chết vừa đi vừa phát ra tiếng òng ọc từ trong bụng, chắc là đang đói. Tếng rên rỉ vẫn còn luẩn khuất đâu đây. Bỗng nỗi kinh hoàng khiếp sợ bùng lên trong con như ai vừa châm lửa đốt. Một cái răng của con bị lung lay. Cõi lòng con tan nát. Bóng tối bám sát lưng con. Tiếng lách cách cửa nắp hòm hé mở và tiếng rên rỉ áp sát tai con. Rồi con nghe tiếng chồng con gọi con về… Trời vẫn còn tối, má đang nóng lòng đợi con ở nhà… ba ơi… ba ơi…
—-
Trích đoạn tiểu thuyết 31 phút – tập ba