Anh ngồi tỉ mẩn cắt móng tay móng chân cho tôi. Khi toàn bộ móng chân-tay tôi cụt ngủn, anh cúi xuống hôn từng ngón chân tôi, rất đỗi dịu dàng. Rồi, anh cầm bàn tay tôi, trong im lặng, từ từ lấy ngón trỏ của tôi thọc sâu vào miệng anh. Anh ngậm rồi mút chặt nhưng rất đỗi nhẹ nhàng, trìu mến, rồi anh khẽ rung đùi, ư ử điệu nhạc ngoại quốc đang thịnh hành.

Trưa Sài Gòn nóng hầm hập. Mồ hôi vã ra ướt đẫm áo may ô anh đang mặc trên người.

Làm sao chúng ta gặp gỡ ở cùng cấp độ và ngang tầm nhau? Làm sao có thể thông cảm khi chúng ta có cùng ngôn ngữ và cùng màu da? Tôi chợt nghĩ tới Yến và Thu. Tiếng nói của cả hai đứa bạn gái cùng tuổi cùng quốc tịch nhưng ý thức hệ lại phức tạp và khác xa cực kỳ. Chẳng hề giản dị như tà áo dài trắng cả đều mặc mỗi khi bước chân vào giảng đường. Hai vạt áo tạt về hai phía: Nam và Bắc. Chỉ cặp đùi của cả hai là luôn khép kín. Bỗng ý tưởng quái đản xẹt ngang đầu tôi, lúc nào và người con trai nào đã, đang hay sẽ banh được háng của hai nàng? Rồi tôi phì cười. Anh nhìn tôi, lắc đầu, nhíu mày tỏ ý khó hiểu. Ngón trỏ tôi vẫn còn trong miệng anh. Tôi ngửi mùi môi ám khói thuốc lá của anh đang dần sát lại gần.

Những thuật ngữ khúc mắc không giải quyết được mọi vấn đề đang xảy ra ở học đường do cuộc chiến bủa vây, kềm kẹp. Những kẻ có quyền hành gán cho cái tên quốc-cộng, phân định rõ ràng như trắng và đen. Tôi đứng giữa hai đứa bạn, Yến và Thu. Hai đứa như thể đang ngồi trong hai cái thúng do người đàn bà đi chân đất, đầu đội khăn tang đang cố gồng gánh. Như bà, tôi cố không để mình nghiêng về phía nào, đứa nào, vì cả hai cùng là con của bà, và cả hai đều là bạn của tôi. Cả hai đều có lý. Cái lý chúng chọn lựa và nếu cần, Thu và Yến sẵn sàng hy sinh số phận. Lý tưởng đẩy đưa cuộc sống tuổi trẻ đến bờ vực thẳm. Được phong tên thánh gọi là Lý tưởng tuổi trẻ – Tình yêu quê hương. Tôi như kẻ ngoại đạo, đứng bên ngoài cuộc chiến quốc-cộng. Kẻ luôn dè dặt, khép nép đi đứng bên lề. Cũng như anh, người yêu tôi và tôi yêu, luôn giảng giải, dặn dò rằng, đó là thứ lý tưởng bị áp đặt, đừng để nó làm máu tháng của em trồi trụt không đều.

Tôi chọn lựa bịt hai tai lại, không muốn nghe. Nghe lắm khi chẳng phải là nghệ thuật khơi gợi sự tế nhị. Nghe, đòi hỏi một khả năng thực sự. Sách vở học đường cố nhồi nhét mọi thứ vào đầu tôi. Có cả tiếng bom tiếng đạn tiếng còi giới nghiêm tiếng người kêu cứu vang vọng đâu đó trên màn ảnh tivi hay đài phát thanh từ nhà hàng xóm. Ba má tôi đặt trọn niềm tin vào đứa con gái, là tôi và vào đứa con trai, là anh cả đang du học ở trời tây.

Tôi phải vứt bỏ một số thành kiến. Những điều rao giảng mang đầy tính chất nào tiền định nào giả định và kể cả một số sinh hoạt chứa đựng sự bấp bênh. Vì thế, ngồi giữa Thu và Yến tôi đành phải bịt hai lỗ tai tôi lại. Tôi không muốn nghe, không có khả năng lắng nghe. Tôi từ chối lắng nghe những nỗi thầm thì cõi lòng gắn cho những hàng chữ lý tưởng đấu tranh, hãy xuống đường, giăng biểu ngữ, vì dân vì nước, chống đối chính quyền Thiệu Kỳ, đuổi Mỹ cút về nước, đòi hỏi tự do- dân chủ- độc lập… Bức tường vô hình tôi phải tự xây, có anh bên cạnh ủng hộ, có lẽ vì thế mà anh và tôi luôn kề cận bên nhau để bớt thấy lạc lõng, cô đơn, xa lạ giữa đám bạn cầm cờ vạch rõ hướng nào cần tiến bước. Đứa chọn hướng Bắc, kẻ chọn hướng Nam. Quốc hay cộng. Hai vạt áo dài của Yến và Thu gió thổi tung bay theo hai hướng giữa cặp đùi con gái phải luôn nhớ khép chặt.

Tôi sợ hãi nếu tôi nói rằng tôi sợ hãi mỗi khi nghĩ đến ngôi mộ hoang. Xương dưới lòng đất và tấm bia trên mộ bị thời gian xói mòn. Oan hồn vô danh. Anh hùng vô danh. Nấm mồ vô danh. Chỉ tên gọi cuộc chiến bao phen thay đổi. Kẻ ngã gục do viên đạn bắn ra từ ống súng sản xuất bên ngoài quê hương tôi.

Tôi chỉ biết cố giữ mình bận bịu trong công việc không tên thường nhật. Ngồi lật giở từng trang sách đầy chặt con chữ không có thời-tương-lai. Đứng cắt nhỏ từng cọng hành ngò bỏ vào nồi canh đang sôi trên bếp. Hoặc đang bước từng bước ngắn, đều trên con đường ngập bóng nắng.

—–

trích đoạn tiểu thuyết trường thiên 31 phút, tập 2 (1967-1969 )