Việt Cộng, hai chữ mà GI Mỹ ở Việt Nam nghe là khiếp sợ. Vi xi là Việt cộng. Việt cộng là vc. Vc là Victor Charlie. Người miền Nam gọi ai theo cộng sản là Việt Cộng. Người Mỹ gọi ai theo cộng sản là Charlie cho gọn, chẳng cần phân biệt Mặt Trận Dân Tộc Giải Phóng hay Việt Nam Dân Chủ Cộng Hoà chi cho rườm rà. Ai không theo Việt Nam Cộng Hoà là đội cho cái mũ Việt Cộng, vi xi. Quốc gia – cộng sản phải luôn phân biệt rạch ròi. Không ai được đứng chàng hảng, hàng hai, hoặc chân Nam chân Bắc. Vào đầu năm sáu mươi, dưới sự lãnh đạo của đảng Cộng Sản, Mặt Trận Giải Phóng Miền Nam Việt Nam được thành lập với mục đích che mắt quốc tế. Phất cao lá cờ nửa xanh, nửa đỏ, giữa có ngôi sao vàng năm cánh công khai kêu gọi các lực lượng nhân dân miền Nam tập hợp để tổ chức hoạt động đấu tranh trên ba mặt trận: quân sự, chính trị và ngoại giao để hoàn thành sự nghiệp cách mạng dân tộc dân chủ. Đảng kêu gọi toàn dân và toàn quân thực hiện bằng mọi giá phải giải phóng miền Nam khỏi đế quốc Mỹ và đưa lại sự thống nhất đất nước. Dân miền nam từ trí thức giáo sư đại học, dân biểu trong chính quyền đến ông xích lô đầu ngõ mù chữ, đàn bà bụng mang dạ chửa, bầy con nheo nhóc trong nhà không đủ gạo cho bữa cơm chiều cũng được kêu gọi tham gia vào Mặt Trận Giải Phóng Miền Nam. Nó là một tổ chức thân cộng trá hình, có liên hệ mật thiết với nhà nước Cộng sản miền Bắc, tìm mọi cách cấu kết, thu hút các nhà hoạt động, các thành phần miền Nam theo cánh tả, chống đối đế quốc Mỹ xâm lăng, chống đối chính sách Diệm, chống đối chính phủ Việt Nam Cộng Hoà. Tất cả được gom vào cái rọ của Mặt trận Giải phóng Miền Nam. Dân chúng gọi quân đội miền Bắc là lính Bắc Việt hoặc lính Cộng Sản chính quy, còn quân đội Mặt Trận Giải Phóng Miền Nam là lính Việt Cộng.
Từ ngày anh về làm cho xếp lớn Mỹ, thỉnh thoảng anh đọc tin hay dịch các tài liệu, biết được nhiều chuyện bí mật, thâm cung bí sử thì tối về anh thường kể lại cho tôi nghe. Có những câu chuyện nghe xong tôi chỉ khẽ mỉm cười chua chát, nhưng cũng có những câu chuyện nghe xong toàn thân tôi tê cứng lại. Như câu chuyện bà má miền quê, thuộc gia đình Việt Cộng nằm vùng với nhiều năm trung kiên hoạt động bí mật với cách mạng. Nhà bà thường nuôi giấu hàng chục cán bộ cách mạng miền Bắc và cán bộ du kích ẩn náu, ăn ở dưới căn hầm đào trong sân vườn. Trong nhà bà quanh năm chứa gạo, dầu lửa, muối đường để tiếp tế cho bộ đội ở trên núi. Ngay lúc này đây, lính Mỹ và lính Cộng Hoà đang lùng sục những người theo cộng sản để thực hiện biện pháp tiêu diệt. Nhưng người dân nơi đây, điển hình là bà, vẫn một lòng yêu tổ quốc. Một tấc không đi, một ly không dời để củng cố và xây dựng cái làng cách mạng nổi tiếng kháng chiến chống Mỹ. Bà (buộc) phải bóp mũi giết đứa con mười tám tháng tuổi của bà để cứu năm mạng người của cách mạng thuộc đảng Cộng Sản Việt Nam, của xã hội chủ nghĩa. Một cán bộ cao cấp và bốn cán bộ du kích hiện đang có mặt trong căn hầm trốn bom đạn ở sau vườn nhà bà. Một là đứa bé chết hai là tất cả mọi người đều chết! Tên cán bộ cao cấp lên tiếng, giọng đanh thép. Bà bóp mũi thằng bé hay để chúng tôi cắt thanh quản thằng bé. Một cán bộ du kích lên tiếng tiếp. Giọng cán bộ cao cấp mang âm hưởng miền Bắc. Giọng cán bộ du kích mang âm hưởng miền Nam. Thằng con mười tám tháng tuổi của bà đang bị nóng sốt vì mọc răng, đi tiêu chảy nên nó cứ giãy giụa gào thét. Nướu của thằng bé bị phồng rộp, lở loét. Nó vừa đau vừa đói khát. Nếu để tiếng gào thét của đứa bé từ trong căn hầm vọng ra thì tính mạng của cán bộ cao cấp và mấy tên du kích sẽ bị lính Mỹ, lính Cộng Hoà đang đi tuần trong xóm, rình phục trong sân vườn biết được sẽ quăng trái lựu đạn, cả bọn tan xương nát thịt trong tích tắc. Tay cán bộ cao cấp ra lệnh phải giết thằng bé trước khi tiếng gào thét đớn đau của nó làm lộ căn hầm. Rất có thể địch quân sẽ xông vào phá hầm, bắt sống cả bọn, sau đó chắc chắn tay cán bộ cao cấp và bốn tên du kích sẽ bị tra tấn nhục hình, ở tù mọt gông. Tay cán bộ cao cấp ra lệnh bà phải thể hiện lòng yêu nước bằng cách đành hy sinh thằng con mười tám tháng tuổi của bà để bảo toàn tính mạng cho sáu người, gồm cả bà. Bà phải chọn. Con của bà hay tổ quốc ta? Một câu hỏi dành cho bà nặng hơn quả địa cầu.
Bà cố lờ đi như không nghe mệnh lệnh từ ông cán bộ cao cấp. Bà chần chừ bằng cách cố nhét đầu vú bà vào miệng thằng con. Ban đầu nó nhai, nghiến, đau mấy bà cũng cắn răng chịu đựng. Núm vú bà tươm máu vì răng của thằng con. Nhưng chỉ lát sau thằng bé lại nhả đầu vú bà ra rồi lại gào khóc. Bà vội nhét ngón tay trỏ vào họng thằng bé cho nó nhai, cắn, nghiến, nghiền. Nhưng cũng chỉ được một lát nó lại nhả ra, gào thét, giãy giụa. Không thể được. Không đời nào. Thằng bé là con của bà. Bà đã banh da xẻ thịt đẻ ra nó. Cách mạng có đẻ nó ra đâu! Cắt thanh quản thì nó sẽ bị chết hoặc bị câm suốt đời còn lại. Không được. Nó không thể là thằng bé câm. Một đứa con tật nguyền. Nó không khóc được. Không cười được. Không nói được. Không ăn được… Nó sẽ bị coi như cái thây người sống. Bà đã đẻ ra nó. Nó là bà và bà là nó. Nó chết là bà chết. Nó sống là bà sống. Cách mạng là ai, là gì. Mả cha bọn cách mạng tụi bay! Con cặc, đụ má tụi bay! Để má con tao được yên. Cách mạng tụi bay đi chỗ khác! Bà phải ẵm thằng con bà ra khỏi cái hầm này ngay tức khắc. Ngay bây giờ. Cả hai má con mình cùng sống cùng chết con hén. Nhưng làm sao ra khỏi được cái hầm này đây. Bà phải bước qua mấy cái thân người vững chắc như đồng đúc của cách mạng tay đang lăm lăm cầm súng đứng chặn ở cánh cửa hầm. Bọn chúng muốn bà là bà má anh hùng cách mạng. Cách mạng muốn bà chết để cách mạng được sống. Cách mạng sống thì dân tộc trường tồn, tổ quốc quang vinh. Kệ xác chúng bay. Tao đéo cần cách mạng, dân tộc, tổ quốc nữa. Tụi bay không bằng cái lồn què của tao trong giờ khắc sinh tử này. Chỉ có thằng con tao là cuộc sống đích thực của tao. Nó nhập vào bà thành một. Má và con là một phải vậy không con? Má con mình cùng một nhịp thở cùng dòng máu luân lưu. Một tên du kích lấy báng súng đánh khẽ vào vai bà, lay thức bà tỉnh dậy. Hắn nhắc nhở bà là má của cách mạng. Bà phải nhận rõ trách nhiệm của mình trong việc bảo vệ lực lượng cách mạng. Hàng chữ nổi bật in sâu trong tâm trí bà lâu nay bỗng dưng rực sáng: không gì quý hơn độc lập – tự do. Vì tổ quốc, vì đảng bà phải hy sinh đứa con để khỏi tiếp tục nghe tiếng nó gào khóc. Bọn Mỹ hoặc địch quân ném lựu đạn xuống hầm thì cả bảy mạng người tan xương nát thịt. Bà như người mất trí, mất chính mình do mọi ánh mắt thôi miên của cả đám cách mạng ngồi trước mặt điều khiển. Làm sao bà và con bà bước qua khỏi từng con người đằng đằng sát khi tầm cao cách mạng đó được. Bà hoàn toàn bất lực. Nhưng, không được, tình mẫu tử trong bà bùng cháy dữ dội, đốt sạch dòng chữ không gì quý hơn độc lập – tự do. Bà phải bảo vệ mạng sống con bà như bà từng quyết định sinh nó ra với cuộc đời này, trong đất nước khốn nạn này. Con bà có tội tình gì đâu. Ừ, chính bà. Bà đã đẻ nó ra. Nó gọi bà là má. Má ơi … má à… bà cúi xuống mặt con nhỏ giọng ầu ơ… lòng mẹ bao la như biển Thái Bình dạt dào… Bà phải có trách nhiệm cứu mạng sống nó. Bà phải đưa thân gánh cái khổ nạn cho thằng con. Nó hoàn toàn vô tội. Chính bà là kẻ có tội. Tâm trí bà lại bấn loạn. Giết nó cũng là một cách giải thoát cho nó, để khỏi bị kẻ khác ra tay giết nó hoặc nếu nó sống sót thì sẽ bị người đời gọi nó là thằng câm, tha hồ hà hiếp nó. Con chết là coi như má chết theo con. Cả hai má con mình cùng được giải thoát, con há! Mấy báng súng dựng đứng của bốn tên du kích cùng ánh mắt diều hâu điều khiển ra lệnh của tên cán bộ cao cấp càng làm tâm trí bà bấn loạn, không còn biết mình là ai, phải làm gì ngay trong giây phút này, trong căn hầm chính bà từng cố công dốc lòng phụ cha bà đào bới. Bỗng trong tích tắc, bà đưa tay lên mũi thằng con mà ngỡ là mũi của tên cán bộ cao cấp, lấy hết sức bình sinh, bà bóp chặt mũi thằng con cho nó tắt thở. Có phải bà đành hy sinh con mình để cứu cán bộ cao cấp và du kích trong công cuộc kháng chiến giải phóng dân tộc? Bà là một người đàn bà bình thường như bao người đàn bà khác trong làng, trong đất nước chiến tranh này, nhưng giờ bà phải có một quyết định phi thường vì bà là bà má của cách mạng, vì tổ quốc Việt Nam. Bà sinh ra trong gia đình có sẵn tinh thần ‘quyết tử để tổ quốc quyết sinh’, kế thừa và phát huy truyền thống anh hùng bất khuất chống ngoại xâm, luôn sẵn sàng hy sinh quyền lợi cá nhân vì đại cuộc. Gia đình bà, nhiều người đã trở thành liệt sĩ. Ông nội bị địch phục kích giờ vẫn chưa tìm được hài cốt. Cha bà đã bị địch bắt, tra khảo nhiều lần vì tiếp tay cho cách mạng. Chồng bà và anh trai bà cũng đã lên núi tham gia cách mạng. Sự hy sinh của những người thân ruột thịt không làm bà nhụt chí. Trái lại, hun đúc tinh thần quả cảm kiên trung với cách mạng, với đảng. Giờ thì đứa con trai mười tám tháng tuổi của bà phải hy sinh vì cách mạng, vì đảng. Đứa bé bị chính má nó, người đẻ ra nó bóp mũi cho tắt thở, với mệnh lệnh của cán bộ cao cấp qua ánh mắt và giọng nói thôi miên, buộc bà phải thi hành, không cho bà sự chọn lựa. Bà được sự trợ giúp của mấy cánh tay du kích hiện đang có mặt. Kẻ nắm chặt tay thằng bé, kẻ nắm chặt chân thằng bé cho má của nó thi hành nhiệm vụ.
Thằng bé ra sức giãy giụa trong tám cánh tay của bốn tên du kích. Kẻ nắm tay người giữ chân thằng bé. Cuối cùng thằng bé gục ngã ngay trước mắt tên cán bộ cao cấp. Thằng con tắt thở. Thằng con mười tám tháng tuổi đã hy sinh vì cách mạng. Và chỉ trong tích tắc, bà thấy rõ tuần tự từng khuôn mặt. Đầu tiên ông nội, rồi cha bà, chồng bà và anh trai bà. Từng khuôn mặt đang bị đốt cháy bởi ngọn lửa bi phẫn, uất hận. Cuối cùng còn lại là khuôn mặt hư ảo của ai đó với nụ cười mãn nguyện trên đôi môi. Đôi môi đã từng hô hào kháng chiến chống Mỹ. Đọc tuyên ngôn không có gì quý hơn độc lập, tự do. Bà ngã vật xuống và ngất đi trên ngực thằng con mười tám tháng tuổi đang còn nóng hổi nhưng tim đã ngưng đập. Tay cán bộ cao cấp nhìn bà rồi khẽ nói, giọng không còn đanh thép, giờ đây thay mặt đảng và nhà nước, tôi gọi bà là Bà Mẹ Việt Nam Anh Hùng. Bà có công lớn với cách mạng trong công cuộc kháng chiến chống Mỹ. Đảng và nhà nước sẽ ghi công bà đã tiếp tay cho Cộng Sản để giải phóng miền Nam. Sự hy sinh của bà dành cho tổ quốc thật là vô bờ bến.
Tôi quay sang hỏi anh, tại sao tay cán bộ cao cấp không ra lệnh cho một trong bốn tên chiến sĩ du kích dùng vũ lực trói bà mẹ lại, sau đó tay cán bộ tự tay giết chết đứa nhỏ. Cán bộ muốn đứa bé chết mình sống thì phải gánh phần nặng nề nhất cho nhân dân chứ? Tại sao ra lệnh bà mẹ giết đứa con của mình. Cán bộ dám theo đảng, theo cộng sản, theo chế độ, quyết đưa dân tộc tiến lên Xã Hội Chủ Nghĩa thì phải thực hành chức năng của của một đảng viên chứ. Dám làm dám chơi nhưng không dám chịu là sao hả anh?
Động vào cái bản năng sinh tồn thì chẳng ai quan tâm đến mạng sống người khác, huống chi kẻ tự đeo trên mình cái chủ nghĩa anh hùng dân tộc. Anh nói. Buộc giết con của mình để người khác sống có lẽ chỉ xảy ra trong chiến tranh. Mà khốn nạn là chiến tranh lại đang xảy ra trên đất nước này. Ờ. Tôi tiếp lời anh. Trên cái đất nước mà em đã đẻ con bé mun của chúng mình ra với thế gian này.