2 giờ.
Dưới ánh sáng mờ ảo của ngọn đèn bàn quên tắt, tiếng chuông đang rung và giật mạnh những chiếc kim trên mặt đồng hồ. Tờ giấy trắng lật qua lật lại xột xoạt. Người đàn ông nghiêng đầu về phía cửa sổ. Gã vơ lấy mớ giấy trên mặt bàn, nhìn chằm chằm vào những con chữ, kí tự đã nhập nhòe màu mực: *xactl*. Gã nhận ra ngay lập tức cái khoảng trắng nào đó chấp chới trên đầu mình. Nhưng, gã mặc kệ. Gã cần phải biết trong xấp giấy đầy hình vẽ chắp nối này ẩn chứa điều gì? Gã phải hoàn thành nhiệm vụ mà người ta đã giao cho gã. Một nhiệm vụ dở hơi. Một nhiệm vụ khó chơi nhất. Làm sao để dễ dàng len lỏi vào những giấc mơ và điều khiển các khoảng trắng.
Cửa kính hình như đêm qua không đóng. Chúng toang hoác như một lỗ thủng lớn. Rõ ràng, chẳng phải là mộng mị, mê hoang. Mọi thứ đều toang hoác như thế mỗi lần gã ngước mắt nhìn. Gã nhét vội tập giấy vào túi áo vest, bước lùi ra ngoài, khép cửa lại.
***
Căn nhà lặng lẽ gối đầu vào đêm nghe tiếng thở của bọn côn trùng. Ju thức giấc giữa khuya. Dưới tầng, có một phòng đọc. Bên trong chỉ toàn sách. Ju nhìn chăm chăm vào lỗ thủng ở tầng hai, rồi thản nhiên, liếc về bên tay phải, thêm một khoảng trắng nữa khiến nàng giật mình cụp mắt xuống. Cái trần nhà quét vôi đập vào mặt Ju một khoảng trắng nhức nhối, hoảng loạn. Cảm giác và trực giác chạm vào nhau vỡ tan thành nhiều mảnh sắc lẹm. Ju nhớ trò chơi của mình thời bé. Ju đã biết cầm dao. Ju đã biết chơi dao. Ngón tay nào của Ju cũng từng bật máu. Cảm giác về những cơn đau hoang dại ấy, khiến Ju run lẩy bẩy như kẻ vừa nhìn thấy sự chết. Mà, sự chết thì có gì đáng sợ?
Ju nghe một vài thanh âm thì thầm quanh quẩn bên tai. Những cái bóng trong đêm chập chờn, trò chuyện với nhau. Những kẻ không tên tuổi, không dáng hình cụ thể đang cười rú, hú hét và kể lể khóc lóc như hồn oan trong cái khoảng trắng đó. Cửa sổ tầng hai không đóng. Trời lặng gió. Những mùa hè không có gió. Những mùa thu không có gió. Những mùa hè có lửa. Những mùa thu cũng có lửa. Lửa trắng và sáng. Lửa không cháy bùng trong đêm. Nhưng, lửa âm ỉ như hòn than đỏ ủ màu tro xám. Cả thân hình Ju nóng rẫy như lên cơn sốt. Hai giờ sáng. Thời gian của Ju đã đứng yên vào lúc hai giờ sáng. Thời gian của Ju đã chết vào lúc hai giờ sáng. Ju nằm mơ thấy sắc vàng của cây cổ thụ ngay phía sau sân vườn nhà mình. Cây cổ thụ khổng lồ cứng cáp. Từ khi sinh ra Ju đã thấy nó. Lớn lên Ju cũng thấy nó. Đến khi rời bỏ nơi ấy ra đi, Ju cũng thấy nó. Ju thích những mùa lá. Chúng u buồn và thì thầm rất nhiều thứ về một thế giới khác. Chúng rải xung quanh Ju những giấc mơ không bao giờ với tới được.
***
Tôi cố gắng chợp mắt. Dù mộng mê tôi vẫn phải chợp mắt. Nếu không, cái khoảng trắng đấy sẽ ám ảnh tôi, bắt tôi trừng trừng nhìn vào nó cho đến lúc mặt trời lên, hẳn là bi kịch lắm. Nhưng, rõ thật là tôi khá khờ khạo. Chẳng ai ép buộc tôi phải chong mắt lên ngắm nghía cái khoảng trắng lúc hai giờ sáng. Người ta có thể đánh lừa nhau bởi một vài bài học lịch sử bằng cách vẽ vời sai lệch về con số thương vong trong cuộc chiến nào đó, hoặc người ta có thể dựng nên một vài bức tượng đài thần thánh vĩ nhân để tụng ca những tháng ngày cũ kỹ. Nhưng, cái khoảng trắng này chắc chắn chưa bao giờ lừa dối tôi, chưa bao giờ biến mất trong đêm như gã đàn ông bí ẩn đã từng lẻn vào nhà Ju. Tập giấy có vài kí tự không rõ nghĩa đã biến mất. Ông ta hẳn sẽ không bao giờ biết, đấy chỉ là dấu hiệu mà Ju để lại dưới mỗi bức tranh.
Dấu hiệu hiển hiện trong tờ giấy này lại làm tôi bận lòng đến mức mệt rũ. Những mộng mê trong đêm sâu đưa tôi đi xuyên qua nhiều chiều của không gian ảo. Thi thoảng cũng có vài khoảnh khắc đầy sắc màu, nhưng chúng mọc nhiều gai nhọn lởm chởm. Chúng lạnh lùng bám riết. Ít ra, tôi nghĩ, rằng tôi sẽ vượt qua được, sẽ đối diện với nó một cách dũng cảm nhất. Tôi chẳng thèm giật mình hãi hùng về những khoảnh khắc ảo giác ma mị ấy. Nỗi sợ hãi thường góp phần khiến tôi bị đánh lừa một cách dễ dàng. Riêng cái khoảng trắng bất chợt vào lúc hai giờ sáng, lại vô tình khiến tôi hoảng sợ. Vì lí do gì ư? Chẳng ai trả lời được cho tất cả mọi lí do mà con người cố tình tạo ra và đặt tên là ngụy biện đang chảy tràn trong bóng tối ngay giữa ban ngày.
Nhắm mắt. Tôi đã nhắm tịt hai mắt. Những khoảng trắng phập phồng đập nhịp, phủ bóng xuống căn nhà không bao giờ đóng cửa sổ về đêm. Những khoảng trắng luồn qua từng phách cửa sáng lóa. Và, khi đó cũng là lúc cơn đau đi ngang qua trán tôi. Rồi dừng lại. Khóc hờ như nỗi oan khiên từ trời đang nhào xuống đất vào một ngày mưa tầm tã trên núi lạ. Tôi lại mơ thấy Ju về. Ju vẫn không có gì thay đổi ngoài một khuôn mặt ủ ê và đôi môi thường xuyên mấp máy những lời khó hiểu. Tôi chỉ mơ thấy Ju về vào lúc hai giờ sáng. Một vài lần, Ju chỉ trỏ đâu đó xa xôi, để tôi hình dung ra một ngọn núi hình chữ S bị sét đánh xuống. Rồi Ju biến mất. Tiếng gà thưa thớt chập chờn gáy một cách yếu ớt.
2 giờ.
Tôi cố gắng đẩy thứ ánh sáng đó ra khỏi tầm mắt mình. Đưa tay kéo nhẹ tấm kính lên. Bên ngoài vẫn là một màu đen không thể nào nhầm lẫn được. Khoảng trắng chông chênh gắng gượng pha trộn những âm thanh trên đường lại thành một mớ hỗn độn nhảy nhót. Người đàn bà quét rác cùng với những nhát chổi xoèn xoẹt giữa phố, không hẳn đã bình thản, nhưng chắc chắn rằng đó là một sự lầm lụi và cô độc đến sầu thảm như những ngôi sao đêm.
Bất chợt có tiếng gõ cửa. Mỗi lúc một lớn dần, kéo rê từng nhịp. Tôi vẫn mở mắt nhìn vào khoảng không trắng sáng lấp lửng trên trần nhà. Hình bóng Ju chập chờn lơ lửng. Ju cười. Môi Ju đỏ mọng. Răng Ju trắng như tuyết. Ngày xưa, Ju cũng đã từng hút thuốc. Nhưng, chẳng bao giờ răng Ju vàng khè như gã lạ mặt vẫn trung thành ngồi ở quán cafe quen thuộc của tôi. Nghĩ đến Ju, tôi mới nhớ ra. Gã khiến tôi khó chịu. Tôi không muốn đón tiếp vị khách như gã. Xem tư thế của gã, vị trí ngồi của gã, ánh mắt láo liên của gã. Tất thảy đều ẩn hiện một dấu hiệu nào đó đáng sợ. Ju của tôi, nàng chỉ là một cô gái mong manh. Nàng thích vẽ. Và, nàng chỉ vẽ độc nhất một loại hình hài kì ảo của loài bướm. Tài năng của nàng không hẳn chỉ là vẽ bướm. Vài lần, tôi phát hiện ra một hình nhân đủ đầy mắt mũi, tay chân phía sau đôi cánh. Đôi cánh bay lên, hình hài bay lên. Con Ngài bay lên. Nhưng, sau đó, mỗi lần đến quán cafe của tôi, Ju bỗng trở nên buồn ảo não. Tôi chẳng biết vì sao Ju buồn. Nỗi buồn sâu như đêm vũ trụ không trăng sao. Ju không nói với tôi về nỗi buồn đó bao giờ. Ju lặng thinh như một cái bóng in lên vách tường đến lạ kỳ. Sự im lặng thật đáng sợ. Ju biết, tôi vẫn len lén ngắm sự im lặng của nàng từ phía sau. Nhưng, Ju mặc kệ. Nàng quyết không mở miệng nói về nó.
Một ngày đầu thu. Ju mang tất cả những bức tranh nàng đã vẽ đến bìa rừng phía sau ngọn núi. Gã đàn ông lạ mặt ấy xuất hiện. Gã đi theo những bước chân của Ju. Gã soi mói nhìn chằm chằm vào những bức tranh của Ju. Gã thì hiểu gì về nghệ thuật. Gã thì biết gì về tự do và sáng tạo.
Ju có hơi hoang mang. Nhưng, chắc chắn Ju không sợ. Ju tưởng tượng nhiều viễn cảnh xám xịt phía sau lưng mình. Ju tưởng tượng những bức tranh của nàng sẽ cháy bùng trong lửa. Ju gom lá, rồi cười khẩy vào mặt gã. Sau đó, Ju châm lửa. Đốt. Ngọn lửa xanh cháy phừng lên trong mắt Ju. Ngọn lửa xanh cười nhạo những kẻ luôn tìm mọi cách để bắt nhốt sự sáng tạo. Gã không tìm thấy ở những bức tranh Ju vẽ bất cứ lí do nào để bắt và nhốt. Gã làm sao hiểu được sáng tạo là gì. Gã rời đi. Bìa rừng hoang hoải những cánh chim hiu hắt, cô độc. Ju kể với tôi về hình ảnh ấy rồi nàng thổn thức khóc. Tôi nhìn thấy trong mắt Ju những tia lửa. Một ngọn lửa nhỏ đang âm ỉ cháy.
Từ ngày bỏ vẽ tranh, Ju càng trở nên hoang mang và bất ổn. Ju ít xuất hiện ở những nơi đông người, và kể cả quán cafe của tôi. Ju đang chạy trốn. Tôi có cảm giác Ju đang cố tình ẩn nấp. Nhiều lần, tôi thẩn thờ nghĩ về những hình nhân phía sau đôi cánh trắng lốm đốm của con bướm đêm nhảy múa trước mặt Ju. Chúng cười cợt, trêu đùa, mỉa mai, thương hại Ju. Sáng tạo chẳng phải là việc làm tội lỗi. Ai đó đang ngăn cản Ju, khiến Ju hoang mang như bị loài sâu bọ ăn mòn trong não. Ju lại nghĩ về những bức tranh. Ju sẽ vẽ nhiều con Ngài phía sau đôi cánh bướm hơn nữa. Vậy là, Ju quay lại với giấy, với toan, với sắc màu ngổn ngang.
Lại một ngày đầu thu. Ju đang say mê với bầu trời đầy những con ngài hóa bướm. Gã đàn ông lạ mặt ấy ập vào sau vài tiếng gõ cửa.
Ju bị bắt. Lí do bị bắt rất buồn cười. Ju sáng tạo. Người ta đã cấm Ju sáng tạo mà nàng không chịu từ bỏ. Ju vẽ những bầy sâu, những tổ sâu, những bầu trời đầy sâu. Ju biết, nếu vẽ con Ngài, họ sẽ cấm. Ju chuyển sang vẽ sâu. Ấy vậy, họ vẫn không buông tha cho Ju. Họ cho rằng Ju đã vi phạm điều gì đó mang tính cấm đoán. Sáng tạo cũng cần có giới hạn. Họ dứt khoát đề ra nhiều lề luật đối với việc sáng tạo. Rồi, họ quyết định tịch thu những bức tranh vẽ sâu của Ju. Sau đó, giam giữ nàng trong bốn bức tường đầy những thanh sắt. Ju buồn. Ju cô độc. Ju càng cô độc, lại càng khát thèm được vẽ. Năm đó, mùa thu không sắc hương, thời điểm người ta báo cho tôi biết, Ju đã chết giữa bốn bức tường đầy những hình hài của bọn sâu Ngài hóa bướm. Ju chết như những mùa lá mục vàng úa dưới gốc cây cổ thụ sau vườn nhà tôi. Ju về. Giấc mơ chìm sâu. Tôi nhìn thấy Ju trong hình hài của loài bướm. Đôi cánh trắng chập chờn.
Hóa ra, đâu phải mộng ảo mới tồn tại giữa hiện thực bầu trời đêm nay. Tôi biết, tiếng gõ cửa sẽ chẳng thể dừng lại, dù rằng gió vừa tranh thủ lọt qua vách cửa. Khoảng trắng hoang vu và sâu hun hút. Bất giác tôi muốn đưa tay, bắt với cái khoảng trắng đó, ép lại trong trang sách đang đọc dở dang. Hư vô chỉ là một phần nằm trong suy tưởng của kẻ cô độc. Vốn dĩ, tôi có thể từ chối những hiện hữu không cần thiết để tự biện minh cho sự tồn tại của mình lúc này. Ấy thế, tôi lại trở nên bất lực. Nhất là mỗi lần tôi nghĩ về Ju. Tôi cũng có những cơn mê giống Ju. Tôi cũng đuổi theo những giấc mộng dài như Ju. Nhưng, tôi chưa tìm thấy nó, chưa tìm thấy ý nghĩa sự tồn tại của chính mình trên đời này. Chắc hẳn, tôi vẫn còn mang nhiều nỗi hãi sợ. Tôi sợ bị người ta giam nhốt trong bốn bức tường sắt dù chỉ là ý nghĩ.
Tôi không thể rời bỏ khỏi căn phòng cô độc này.
Khoảng trắng lúc hai giờ, và kể cả việc mơ về Ju, gặp Ju để ngắm nụ cười sáng bóng, đôi môi mấp máy đầy ẩn uất, hay việc Ju luôn chỉ trỏ về nơi nào đó, để tôi tự mường tượng ra điều Ju muốn nói. Tôi thiếp đi trong mộng mị nhiều đêm như thế.
Sáng nay, khoảng trắng mênh mông lan tỏa chắp nối với nhau bằng hàng vạn tia nắng. Tôi mang đến mộ Ju một bó hoa hồng bạch. Cuối cùng người ta đã chịu chôn nàng xuống đất. Những người thân của Ju từng cố chấp muốn giữ hài cốt hỏa táng của nàng ở trọng lọ gốm và gửi lên chùa gõ mõ, tụng kinh. Ju không thích thế, tôi biết rõ. Ju từng bảo, xác thịt cũng chỉ là hư vô, xác thịt phải được hòa tan trong lòng đất mẹ thì linh hồn mới đời đời yên nghỉ được.
Khói dưới chân núi buổi sáng bãng lãng trôi rồi bén lên tận mây. Tôi rời bước khỏi bìa rừng, nơi Ju từng đốt những bức tranh cuối cùng. Tôi cố ngoái lại lần nữa nhìn bầu trời của Ju. Gã đàn ông lạ mặt ấy xuất hiện. Gã chính là kẻ đã bắt và nhốt Ju trong bốn bức tường sắt vì những bức tranh sâu. Gã đứng đó. Bất động. Trước mộ Ju. Tôi không muốn tìm hiểu thêm nữa. Ju đi thật rồi. Ju đã bay nhảy tự do giữa bầu trời rộng rãi này. Ju không cần phải hãi sợ nữa. Tôi trở về, ngồi xuống gốc cây cổ thụ lớn ngắm Ju qua những tầng lá thủng phía trên đầu mình. Tôi nhìn thấy một hình hài mảnh khảnh bay lên. Đôi cánh trắng giang rộng.
Bay lên. Bay lên. Ju.
Những con Ngài hóa bướm giữa một bầu trời đầy sâu.
Trần Băng Khuê
hình ảnh: Great Peacock Moth (Ngài Đuôi Công)- sơn dầu. Viện Bảo Tàng Van Gogh- Amsterdam