Trang chính » Thông báo, Tòa Soạn Email bài này

Những Sự Kiện Chung Quanh Việc Công Bố Di Cảo Tạ Chí Đại Trường

Tuần trước BBT Da Màu đăng thông báo trên Thư Tòa Soạn:

Trước khi về lại Việt Nam, Sử Gia Tạ Chí Đại Trường đã trao một bản thảo cho nhà văn Phùng Nguyễn với lời dặn chỉ công bố sau khi ông qua đời.
Da Màu hiện đang giữ tài liệu này. Chúng tôi sẽ công bố trong thời gian sớm nhất.

Mấy ngày sau đó, một số thân hữu và độc giả của Da Màu đã liên lạc với tòa soạn và hỏi tại sao Da Màu không đăng di cảo của Tạ Chí Đại Trường mà lại thấy di cảo với lời dẫn nhập của nhà văn Ngô Thế Vinh đăng trên Diễn Đàn Thế Kỷ và các báo mạng khác. Để độc giả được rõ sự tình, chúng tôi xin tóm tắt sự việc như sau:

Đầu tháng 10 năm 2015, nhà văn Phùng Nguyễn và đồng sáng lập viên tạp chí văn chương mạng Da Màu được sử gia Tạ Chí Đại Trường trao cho một tài liệu với lời dặn chỉ nên công bố sau khi ông qua đời. Sau đó Phùng Nguyễn giao tài liệu này cho người em gái lưu giữ. Anh qua đời đột ngột vì bệnh tim ngày 17 tháng 11, 2015, trước khi có cơ hội thảo luận với Ban Biên Tập Da Màu về tài liệu của Tạ Chí Đại Trường.

Ít lâu sau ngày anh mất, nhà văn Ngô Thế Vinh thuật lại với chủ biên Da Màu là nhà văn Đặng Thơ Thơ và thân nhân gia đình Phùng Nguyễn rằng Phùng Nguyễn đã nói cho ông biết sự hiện hữu của tài liệu này.

Sử gia Tạ Chí Đại Trường mất ngày 24 tháng 3, 2016 tại Việt Nam. Vào ngày 25 tháng 3, Ngô Thế Vinh và Đặng Thơ Thơ liên lạc với chị Christina Huệ, em gái của Phùng Nguyễn – người được Phùng Nguyễn nhờ giữ bản thảo của Tạ Chí Đại Trường. Sau đó cả hai (Đặng Thơ Thơ và Ngô Thế Vinh) được chị cung cấp bản thảo, nay là di cảo của Tạ Chí Đại Trường, và một số hình ảnh chụp Phùng Nguyễn và Tạ Chí Đại Trường trong lần gặp gỡ cuối cùng.

Trong ngày 26 tháng 3, Ngô Thế Vinh đề nghị với Đặng Thơ Thơ là ông sẽ viết lời dẫn nhập cho di cảo vì ông nói ông là người được Phùng Nguyễn kể về chuyện Tạ Chí Đại Trường giao cho di cảo. Ông cũng yêu cầu Da Màu phổ biến lời dẫn nhập của ông và di cảo Tạ Chí Đại Trường vào đầu tuần vừa qua (tuần 28 tháng 3 đến 3 tháng 4, 2016), cho kịp yếu tố thời gian tính. Đặng Thơ Thơ đề nghị nhà văn Ngô Thế Vinh soạn lời dẫn nhập như một bài viết độc lập, nhưng cũng trả lời là sẽ tham khảo với BBT về lời yêu cầu của nhà văn Ngô Thế Vinh.

Vào ngày 27 tháng 3, nhà văn Ngô Thế Vinh gửi cho Da Màu bản thảo lời dẫn nhập, cùng di cảo Tạ Chí Đại Trường, đã được sửa chữa một số lỗi chính tả và trình bày với các hình ảnh.

Sau khi đọc lời dẫn nhập của nhà văn Ngô Thế Vinh và bản layout cho di cảo, BBT hội ý theo lệ đã đặt ra từ ngày thành lập vào năm 2006. (Trước khi nhà văn Phùng Nguyễn qua đời, mọi quyết định công bố bài vở của anh đều có sự tham khảo và biểu quyết của BBT.) Trong trường hợp này, Da Màu đạt quyết định hoãn việc thông báo di cảo cho đến khi làm được hai việc chính: (1) liên lạc với thân nhân của sử gia Tạ Chí Đại Trường để tham khảo về trách nhiệm phổ biến di cảo, sau khi tang gia đã yên ổn tinh thần; (2) tra cứu tư liệu và tham khảo với các chuyên gia sử học để hiệu đính di cảo, hiện chưa được hoàn hảo về mặt kỹ thuật cũng như nội dung.

Với khuynh hướng là một tạp chí văn chương, thay vì là một tờ báo chuyên về mặt thông tin hàng ngày, Ban Biên Tập nhận thấy rằng một văn bản trang trọng, với những chú thích cặn kẽ về nội dung, sau khi đã thông qua quá trình biên tập và kiểm chứng, sẽ hữu ích cho độc giả hơn là cách phổ biến bản di cảo như một nhu cầu tin tức. Vì những lý do trên, Ban Biên Tập thông báo quyết định này với nhà văn Ngô Thế Vinh qua điện thư gửi ngày 29 tháng 3:

Kính gửi anh Ngô Thế Vinh,

… [BBT Da Màu], sau khi đọc và hội ý, hiện chưa sẵn sàng công bố di cảo Tạ Chí Đại Trường vì BBT muốn có đủ thời gian hiệu đính những chú thích về các nhân vật và dữ kiện mà [sử gia] Tạ Chí Đại Trường đề cập trong di cảo để giúp các độc giả bình thường chưa quen thuộc với sự nghiệp sử học của tác giả biết đến những mệnh đề chính, cùng những dằn vặt thâm niên của sử gia trong những giây phút cuối đời — đây là những điều mà [BBT] nghĩ nên được chú trọng trong trách nhiệm làm việc của [Da Màu] nói chung và trên phương diện bày tỏ lòng thành với hai bậc đàn anh quá cố, là [nhà văn] Phùng [Nguyễn] và [sử gia] Tạ Chí Đại Trường, nói riêng.

BBT đã thảo luận và đưa đến quyết định là, dựa trên sự tôn trọng quan điểm lịch sử cùng mối tương quan thắm thiết mà [nhà văn] Phùng Nguyễn đã có với [sử gia] Tạ Chí Đại Trường, qua việc dự án kệ sách của Phùng Nguyễn, từ năm 2011 tới lúc anh qua đời, đã tái bản hoặc/và xuất bản sáu tác phẩm của Tạ Chí Đại Trường (Bài Sử Khác Cho Việt Nam, Trần, Một Khoảnh Việt Nam Cộng Hòa Nối Dài, Việt Nam Nhìn Từ Bên Trong, Thần, Người và Đất Việt, và Sử Việt Đọc Vài Quyển), Da Màu sẽ dành những ngày sắp tới cho công trình phụ chú di cảo bằng cách … liên lạc với thân nhân của sử gia Tạ Chí Đại Trường, để chính thức xin phép và hội ý trong công việc hiệu đính, nếu có thể. Sau đó [BBT] sẽ tham khảo các tài liệu mà kệ sách, computer file(s) của Phùng Nguyễn hoặc Da Màu hiện có về Tạ Chí Đại Trường …. Đồng thời, [BBT] cũng mong có cơ hội trao đổi với các chuyên gia, thân hữu sử học trong và ngoài nước.

[BBT] sẽ có một lời giới thiệu của tòa soạn, chú trọng nhiều tới nội dung bài di cảo như di sản trí tuệ của sử gia Tạ Chí Đại Trường. Trong trường hợp này, [Da Màu] sợ lời dẫn của anh [Vinh] không đồng tâm với khuynh hướng của Da Màu. Do đó, [BBT] không dám buộc tay anh. Xin anh tùy tiện phổ biến lời dẫn như một bài viết độc lập, hy vọng là với những trích đoạn trong di cảo, thay vì toàn bộ di cảo mà Da Màu, nay nhận lãnh trách nhiệm thay nhà văn Phùng Nguyễn, và biết rõ những điều phải làm, dự định sẽ phổ biến trong tương lai.

BBT] rất mong được anh hiểu và đồng ý với đề nghị trên, tuy nhiên, nếu anh nghĩ khác, [Da Màu] cũng đành chịu thôi. Trong trường hợp anh quyết định phổ biến toàn bộ di cảo với lời dẫn của anh trong lúc này, thì [BBT] cũng sẽ đăng thư này trên Da Màu để làm sáng tỏ vị trí của Ban Biên Tập.

Da Màu, tuy có thể được xem là được anh Phùng giao phó trách nhiệm, không hề có ý đồ tranh giành tác quyền hay có những tham vọng vụ lợi, vì [BBT], kể từ ngày được sáng lập, luôn xem văn chương là niềm vui trong sáng, vượt lên trên mọi bon chen của những nhu cầu thường nhật. Ý muốn của [Da Màu] về chuyện dành thời gian hiệu đính di cảo, thay vì phổ biến trong lúc này, khi văn bản còn một số vấn đề, cũng chỉ là cách bày tỏ sự kính trọng với người đã khuất.

Kính thư,

Đinh Từ Bích Thúy
Thay mặt BBT Da Màu

(chữ in đậm của Da Màu)

Cùng ngày 29 tháng 3, lời dẫn nhập của Ngô Thế Vinh và di cảo Tạ Chí Đại Trường được phổ biến trên Diễn Đàn Thế Kỷ.

Vì di cảo đã được công bố, Da Màu sẽ tiến hành công việc hiệu đính hoặc/và phân tích di cảo sau khi đã có đủ thời gian tham khảo với thân nhân của sử gia Tạ Chí Đại Trường và các chuyên gia, tư liệu sử học.

Trân trọng thông báo,

BBT Da Màu.

Phần Góp Ý/Bình Luận


Xin vui lòng bày tỏ trách nhiệm và sự tương kính trong việc sử dụng ngôn ngữ khi đóng góp ý kiến. Da Màu dành quyền từ chối những ý kiến cực đoan, thiếu tôn trọng bạn đọc hoặc không sử dụng email thật. Chúng tôi sẽ liên lạc trực tiếp với tác giả nếu ý kiến cần được biên tập.

Lưu ý: Xin vui lòng bỏ dấu tiếng Việt để giúp tránh những hiểu lầm đáng tiếc từ độc giả trong việc diễn dịch ý kiến đóng góp. Bài không bỏ dấu sẽ không được hiển thị. Xin chân thành cám ơn.

*

  • Nguyễn Tà Cúc says:

    Thưa các bạn Da Màu,
    Tôi rất cảm mến cách giải quyết của các bạn, mà, trên hết thảy, là sự chờ đợi một thời gian cần thiết để không hấp tấp trong việc phổ biến di cảo của một sử gia. Tôi tin các bạn sẽ được sự giúp đỡ chân thành từ những bạn đọc quan tâm hay/và có khả năng [thí dụ như Black Raccoon và Hai Trầu…như đã thấy ngay]. Chúc các bạn may mắn để đi tiếp con đường dài, và, một lần nữa, xin chia buồn trước sự mất mát của cả hai tác giả có mối liên hệ đặc biệt với các bạn. Riêng anh Phùng Nguyễn, tôi còn có một mối tiếc thương khác: anh ấy rất công bằng. Tôi nhớ có lần, cách đây tới mấy năm, anh ấy chỉ phê bình tôi đúng một câu mà tôi trả lời lại hơn một trang! Vâng, sát phạt lắm! Thế mà bài tôi xuất hiện ngay lập tức trên Da Màu một cách hoàn hảo. Anh ấy còn chữa vài lỗi chính tả cho tôi nữa. Sau này, tôi khám phá người cho post lên web lại là chính anh ấy. Tôi còn nợ phải đi tìm một cuốn truyện của anh Nguyễn Xuân Hoàng để anh ấy đem lên Kệ Sách mà chưa tìm được thì anh ấy đã ra đi rồi.
    Chúc các bạn chân cứng đá mềm.

  • hai trầu says:

    Kính chào quý vị,

    Theo các lịch Vạn Niên hiện tôi đang có với Âm Lịch và Dương Lịch đối chiếu, các soạn giả bắt đầu từ năm 1780(Canh Tý)dẫn dài tới năm 2060(Canh Thìn). Các năm 1694 không có trong các bộ lịch Vạn Niên này, nên để coi xem 1694 là tên gì bên âm lịch, tôi lần mò bắt đầu từ năm 1780 (Canh Tý) đi ngược trở lại và có bảng đối chiếu dưới đây để quý vị tùy nghi.

    Trân trọng,
    Hai Trầu
    Kinh xáng Bốn Tổng ngày 09 tháng 04 năm 2016

    ===========================

    BẢNG ĐỐI CHIẾU VÀI NĂM ÂM LỊCH VÀ DƯƠNG LỊCH

    1694 Giáp Tuất
    1695 Ất Hợi
    1696 Bính Tý
    1697 Đinh Sửu
    1698 Mậu Dần
    1699 Kỷ Mẹo (Kỷ Mão)
    1700 Canh Thìn
    1701 Tân Tỵ
    1702 Nhâm Ngọ
    1703 Quí Mùi
    1704 Giáp Thân
    1705 Ất Dậu
    1706 Bính Tuất
    1707 Đinh Hợi
    1708 Mậu Tý
    1709 Kỷ Sửu
    1710 Canh Dần
    1711 Tân Mẹo (Tân Mão)
    1712 Nhâm Thìn
    1713 Quí Tỵ
    1714 Giáp Ngọ
    1715 Ất Mùi
    1716 Bính Thân
    1717 Đinh Dậu
    1718 Mậu Tuất
    1719 Kỷ Hợi
    1720 Canh Tý
    1721 Tân Sửu
    1722 Nhâm Dần
    1723 Quí Mẹo (Quí Mão)
    1724 Giáp Thìn
    1725 Ất Tỵ
    1726 Bính Ngọ
    1727 Đinh Mùi
    1728 Mậu Thân
    1729 Kỷ Dậu
    1730 Canh Tuất
    1731 Tân Hợi
    1732 Nhâm Tý
    1733 Quí Sửu
    1734 Giáp Dần
    1735 Ất Mẹo (Ất Mão)
    1736 Bính Thìn
    1737 Đinh Tỵ
    1738 Mậu Ngọ
    1739 Kỷ Mùi
    1740 Canh Thân
    1741 Tân Dậu
    1742 Nhâm Tuất
    1743 Quí Hợi
    1744 Giáp Tý
    1745 Ất Sửu
    1746 Bính Dần
    1747 Đinh Mẹo (Đinh Mão)
    1748 Mậu Thìn
    1749 Kỷ Tỵ
    1750 Canh Ngọ
    1751 Tân Mùi
    1752 Nhâm Thân
    1753 Quí Dậu
    1754 Giáp Tuất
    1755 Ất Hợi
    1756 Bính Tý
    1757 Đinh Sửu
    1758 Mậu Dần
    1759 Kỷ Mẹo (Kỷ Mão)
    1760 Canh Thìn
    1761 Tân Tỵ
    1762 Nhâm Ngọ
    1763 Quí Mùi
    1764 Giáp Thân
    1765 Ất Dậu
    1766 Bính Tuất
    1767 Đinh Hợi
    1768 Mậu Tý
    1769 Kỷ Sửu
    1770 Canh Dần
    1771 Tân Mẹo (Tân Mão)
    1772 Nhâm Thìn
    1773 Quí Tỵ
    1774 Giáp Ngọ
    1775 Ất Mùi
    1776 Bính Thân
    1777 Đinh Dậu
    1778 Mậu Tuất
    1779 Kỷ Hợi
    1780 Canh Tý.

  • Đinh Từ Bích Thúy says:

    Kính thưa độc giả Nhan Như Ngọc,

    Cám ơn ông/bà đã cho biết rằng năm 1694 là năm Giáp Tuất chứ không phải năm Giáp Ngọ. Trước khi nhận được thư góp ý của ông/bà, chúng tôi chỉ tóm tắt các nhận định của sử gia Tạ Chí Đại Trường trong di cảo:

    Trở lại với Bình Nam đồ. Nó nằm trong một quyển sách tập họp các bản đồ được gọi chung một tên “Hồng Đức bản đồ” xuất bản dưới vai trò điều khiển (không có sách ở đây, nói tạm) của ông Trương Bửu Lâm, Viện trưởng Viện Khảo Cổ VNCH (Institut des Recherches Historiques, cũng ghi tạm chỉ để khỏi lộn với… archeologiques). Chú thích Nôm, Hán thì hẳn là của các phụ tá trong tình hình kiến thức sử học chung lúc bấy giờ …. Nhiều tranh luận đưa ra về niên đại và người thực hiện bản đồ này. Trương Bửu Lâm cho hạn cuối là 1690. Tôi dựa vào bài của Huỳnh Ánh Vân mà biết Li Tana đồng ý với con số 1690 nhưng cũng cho biết năm Giáp Ngọ đúng là 1694 chứ không thể 1558. Rồi lại nảy đâu ra con số 1774 trong bài của Huỳnh Ánh Vân? Chúng tôi là người đi sau -không “sau” lắm, nên quả quyết đó là bản đồ của Đoan quận công Bùi Thế Đạt vẽ dâng lên Trịnh Sâm, sử dụng cho chiến dịch Bình Nam 1774, chiếm kinh thành Huế.

    Dựa trên những tra cứu của Da Màu, thì “Bình Nam đồ” có tên chính thức là “Giáp Ngọ niên Bình Nam đồ” và năm 1774 mới là năm Giáp Ngọ, chứ không phải là năm 1694. Vì hiện chưa kiếm được tài liệu của Li Tana (học giả Úc gốc Trung Hoa), chúng tôi chưa thể kiểm chứng nếu chính bà – theo lời Tạ Chí Đại Trường – đã quả quyết rằng “năm Giáp Ngọ đúng là 1694.” (BBT Da Màu sẽ liên lạc với bà Li Tana và thông báo sau với độc giả.)

    Tuy nhiên, lập luận của Tạ Chí Đại Trường về chuyện Bình Nam đồ được phác họa từ những tài liệu lịch sử trước năm 1774 – trong khoảng thời gian từ 1690 đến 1694 – đã được một số sử gia công nhận. Xin được trích dẫn dưới đây những phân tích của học giả Trần Hoàng Vũ (trong bài đăng trên Tạp chí Văn hóa – Lịch sử An Giang số 120, tháng 03-2015), https://sites.google.com/site/vhlsangiang/cac-bai-nghien-cuu/giapngonienbinhnamdovoilichsukhanhoangmiennam:

    Bản đồ số 14 phản ánh hiện trạng một vùng đất mà Bùi Thế Đạt chưa từng đặt chân đến và ghi nhận những thành quách của một thời kỳ sớm hơn. Đây không thể là bản đồ do Bùi Thế Đạt tự vẽ dựa trên việc phỏng vấn các nhân vật Đàng Trong mà ông đã gặp. Rất có thể Bùi Thế Đạt đã khai thác bản đồ này (và một số bản đồ khác của các địa phương phía nam Bến Ván) từ kho lưu trữ của chúa Nguyễn để hình thành văn bản Giáp Ngọ niên bình nam đồ.

    Bản đồ mà Bùi Thế Đạt đã sao lại thành bản đồ số 14 này phải được vẽ trước khi Lễ Thành Hầu Nguyễn Hữu Cảnh vào thành lập hai huyện Tân Bình và Phước Long (1698). Vì khi ấy vùng Đồng Nai – Gia Định đã có hơn bốn vạn hộ, chứ không chỉ vẻn vẹn một xã Hà Tôm với 20 người dân như bản đồ đã cẩn thận ghi chú. Việc bản đồ không đả động gì đến Nông Nại đại phố và Mỹ Tho đại phố do Trần Thắng Tài và Dương Ngạn Địch mở mang từ năm 1679 càng đẩy niên đại sớm nhất của bản đồ lên xa hơn nữa. Nói cách khác, bản đồ số 14 đã sao lại một bản đồ có niên đại xưa hơn niên đại cuối thế kỷ XVIII, cụ thể là trong khoảng 1674-1690 – giai đoạn mà sự ghi nhận việc phân chia Nặc Thu thành và Nặc Nộn thành vẫn còn có ý nghĩa. Bản đồ số 14 trong Giáp Ngọ niên bình nam đồ là bản đồ cổ nhất mô tả thực trạng khẩn hoang vùng đất Nam Bộ Việt Nam thế kỷ XVII, cũng là bản đồ sớm nhất do người Việt vẽ lại vùng đất này.

    Trong di cảo, Tạ Chí Đại Trường quả quyết rằng Bình Nam Đồ được vẽ để “dâng lên Trịnh Sâm sử dụng cho chiến dịch Bình Nam 1774, chiếm kinh thành Huế,” đồng thời ông cũng theo lập luận của Trương Bảo Lâm (và Li Tana) rằng thời điểm lịch sử của bản đồ là những năm 1690-1694. Theo sự suy luận của chúng tôi thì quan điểm của Tạ Chí Đại Trường hòa hợp với nhận định của Trần Hoàng Vũ: năm 1774 (Giáp Ngọ) chỉ là năm Cộng quân Bùi Thế Đạt sao lại từ một bản đồ cổ của dân bản xứ Đàng Trong từ hơn một thế kỷ trước, vì những địa danh trong bản đồ, tuy vẽ vào năm 1774, phản ảnh hoàn cảnh lịch sử vào cuối thế kỷ 17. Có lẽ vì thế nên Tạ Chí Đại Trường mới đặt câu hỏi, “Rồi lại nảy đâu ra con số 1774 trong bài của Huỳnh Ánh Vân?” Vì không có bài viết của Huỳnh thị Ánh Vân trong lúc này, chúng tôi chưa thể trả lời được câu hỏi của Tạ Chí Đại Trường.

    Nếu tác giả Huỳnh thị Ánh Vân, và/hoặc quý độc giả nào hiện có bài viết của Huỳnh thị Ánh Vân đã đăng trên tờ Nghiên Cứu Lịch Sử, xin vui lòng cho phép Da Màu đăng tải để chúng tôi có thể nới rộng tầm thông tin và học thuật, và có được sự công bằng trong cách cân nhắc mọi dữ kiện. Xin đa tạ.

    Trân trọng,
    Đinh Từ Bích Thúy

  • Nguyễn Đức Tùng says:

    Thưa các bạn,
    Tôi nhận thấy, đối với một văn bản, cách làm việc thận trọng của BBT Da Màu là hợp lý.
    Tuy nhiên tôi không hiểu vì sao BS Ngô Thế Vinh lại cần vội vàng như vậy; hay là ông có một lý do nào khác mà chúng ta không được biết.
    Hy vọng chỉ là hiểu lầm tạm thời giữa hai bên.
    Đối với những người thực sự tốt, từ từ người ta sẽ hiểu mình.

    Nguyễn Đức Tùng

  • Nhan Như Ngọc says:

    [1594 hay năm 1694, tuy theo Tạ Chí Đại Trường đã nhiều phần trăm được phác họa vào năm Giáp Ngọ (1694).] Bích Thuý viết lộn chút xíu, 1694 là năm Giáp Tuất chứ không phải năm Giáp Ngọ.

  • Đinh Từ Bích Thúy says:

    Kính thưa độc giả Hai Trầu và Black Raccoon,

    Chân thành cám ơn quý vị đã góp ý. Ban Biên Tập không hề có ý định sửa đổi trên văn bản của sử gia Tạ Chí Đại Trường. Chúng tôi dự định sẽ biên khảo và chú thích những đoạn liên hệ đến các luận đề hàn lâm hoặc những tranh cãi có tính cách chuyên môn để làm rõ nghĩa hơn cho các độc giả phổ thông.

    Di cảo của Tạ Chí Đại Trường có vẻ bắt đầu như lời góp ý về những nghiên cứu liên hệ đến “Bình Nam Đồ” trong bài viết của Huỳnh thị Ánh Vân trên tờ Nghiên Cứu Lịch Sử (mà sử gia không cho biết ngày tháng xuất bản). Nhưng hình như những ưu tư của ông vượt ra ngoài khuôn khổ của một lời góp ý thông thường và đại diện cho toàn thể những ưu tư trong cuộc đời sử nghiệp đầy gian truân của ông. Câu hỏi “Để Vào Đâu”? của ông có lẽ cũng không khác gì câu hỏi tu từ “To be or not to be” của Hamlet.

    Tạ Chí Đại Trường chỉ trích mệnh đề và những sai sót trầm trọng về địa danh trong luận án dài 434 trang của Brian Zottoli (thí sinh tiến sĩ sử học năm 2011 tại Đại Học Michigan) mang tựa “Reconceptualizing Southern Vietnamese History from the 15th to 18th Centuries: Competition along the Coasts from Guangdong to Cambodia.” Một bản sao của “Bình Nam Đồ” có xuất hiện ở trang 170 trong bản luận án của Zottoli, nhưng thời điểm của “Bình Nam Đồ” không được Zottoli xác định là vào năm 1594 hay năm 1694, tuy theo Tạ Chí Đại Trường đã nhiều phần trăm được phác họa vào năm Giáp Ngọ (1694).

    Ngoài ra, di cảo cũng phê bình những lập luận khiên cưỡng thiên về chính trị và yếu về mặt minh chứng khoa học của các sử gia nhà nước như Hà Văn Thùy (người bênh vực khuynh hướng của (huyền) sử gia Kim Định; và các sử gia khác như Nguyễn Phan Quang và Nguyễn Đức Nghinh – là hai nhân vật vào năm 1976, sau khi miền Nam thất thủ và bị chiếm cứ bởi chính quyền Hà nội (chứ không phải là “được” giải phóng), đã bài bác quan điểm của Tạ Chí Đại Trường về ảnh hưởng giáo sĩ Tây Phương trong luận án Cao học – và cũng là tác phẩm đầu tay của ông – là quyển Lịch Sử Nội Chiến ở Việt Nam từ 1771 đến 1802.

    Trong di cảo cũng nói đến sử gia Mỹ như Liam Kelley (lấy tên Việt là Lê Minh Khai), hoặc sử gia Úc chuyên về lịch sử hàng hải Đông Nam Á như Li Tana mà Tạ Chí Đại Trường lúc sinh thời đã tham khảo hoặc trao đổi ý kiến. Chúng tôi cần đọc những tài liệu của các sử gia này và so sánh, đối chiếu với khái niệm sử học của Tạ Chí Đại Trường. Dù sao, sự đề cập tới các sử gia quốc tế cho ta thấy Tạ Chí Đại Trường có một khuynh hướng đa diện và dân chủ về ngành sử học — điều này có lẽ chưa được thực hành nghiêm túc ở Việt Nam, nơi mà khuynh hướng kín hơi (hermetic) và mặc cảm tự ti dân tộc của các chuyên gia hàn lâm Việt đã và đang bóp chẹt quyền tự do học thuật và phát biểu, như ta thấy gần đây trong trường hợp Nhã Thuyên.

    Trong thời đại internet, những tài nguyên thông tin ngay dưới ngón tay, khả năng tra cứu, cùng kiến thức ngôn ngữ, là những yếu tố đắc lực trong việc giải mã di cảo. Nếu có ai kết luận rằng cộng đồng văn chương học thuật nên hoan nghênh chuyện phát tán thông tin mà không cần phải làm công việc tra cứu “vì tác giả viết về những trường hợp quá riêng biệt mà chỉ những người trong cuộc mới hiểu hết” theo ý chúng tôi, chỉ là một ngụy biện để đăng tin sốt dẻo nhưng thật ra là chuyện thoái thác trách nhiệm biên tập.

    Trân trọng,
    Đinh Từ Bích Thúy
    Ban Biên Khảo
    Tạp chí văn chương mạng Da Màu

  • hai trầu says:

    Kính chào quý vị,

    Theo các bộ từ điển, tự điển Việt Nam cũng như Hán Việt mà tôi đang có thì chữ Di: để lại; Cảo là bản thảo chưa in thành sách, và Di Cảo là bản thảo sách vở của người chết để lại.

    Chẳng hạn học giả Vương Hồng Sển khi “trăm tuổi” đã để lại rất nhiều “di cảo” như cuốn “Cuốn Sách và Tôi”, “Ăn Cơm Mới Nói Chuyện Cũ: Hậu Giang-Ba Thắc”, “Tạp Ghi Năm Quí Dậu (1993)” vân …vân; những gì cụ viết ra như những lời trăng trối, có khi chỉ là chuyện “lụn vụn”, “loạn xà ngầu” nhưng đó là cái nét chính yếu thuộc về tính cách rất riêng của cụ nên nhiều khi cụ Vương rất bực mình khi phát hiện sách của mình được in ra mà chữ nghĩa bị thay đổi nên các nhà xuất bản không dám sửa chữa hay cắt bớt vì họ biết tánh của cụ Vương là rất ghét ai sửa văn của cụ, dù nay cụ không còn.

    Vả lại, theo thiển ý của riêng cá nhân tôi, ngoài tác giả ra, không ai có quyền hiệu đính hay sửa đổi những gì trong các bản “di cảo” của các tác giả mà nay họ không còn trên cõi đời này nữa! Và tôi nghĩ đó cũng là cách “bày tỏ sự kính trong người đã khuât” (*) thiết thực nhứt vậy.

    Hai Trầu
    Kinh xáng Bốn Tổng ngày 06-04-2016

    (*) Chữ dùng của BBT/Da Màu.

  • Hiệu đính 校訂: đính chính lại sách vở cho đúng
    Di chúc 遺囑 : lời, văn tự người quá cố để lại
    Di cảo 遺稿: văn bản mới viết ra của chính người quá cố, để lại cho người sau

    Theo tôi biết: không thể đính chính hay sửa đôi lại 1 văn bản có tính di chúc là di cảo. Di cảo như thế nào thì đọc hoặc đăng như thế đấy. Di cảo có tính di chúc nhưng hơi khác bản 1 bản di chúc ở điểm, di cảo do chính tay người quá cố viết hoặc trước tác. Di chúc có thể được người chuyên môn viết và người để lại di chúc đồng ý ký tên.

    Nếu quý vị nghĩ rằng vì phận sự văn chương, quý vị có thể hiệu đính (chữ của DM) di cảo của ông TCĐT trước khi quý vị đăng, tôi xin … can. I can du. Hảy cứ đăng lên nguyên văn, nếu cần phụ chú, hảy cứ phụ chú bên dưới theo chủ trương của quý vị. Cũng rộng đường dư luận chứ chả mất đi đâu. Hơn nữa, đọc giả họ cũng có nhận định riêng.

@2006-2019 damau.org ♦ tạp chí văn chương Da Màu Web services provided by InfoResources Center, Inc. Scroll Up
Log in | Entries (RSS) | Comments (RSS)