Tác phẩm “bóng chày” với hình ảnh tưởng niệm Hòa thượng Thích Quảng Đức của nghệ sĩ Tuấn Andrew Nguyễn
Gậy bóng chày bằng gỗ tần bì được chạm khắc [Louisville Slugger, Northern White Ash], với đế kim loại mạ crôm (2009)
(Courtesy of Tuan Andrew Nguyen)

 

Đài Tưởng Niệm Thích Quảng Đức (góc đường Nguyễn Đình Chiểu và Lê Văn Duyệt—nay là Cách Mạng Tháng Tám), được thành lập năm 2010

 

Tác phẩm điêu khắc/sắp đặt “Enemy’s Enemy: Monument to a Monument” (“Kẻ Thù của Kẻ Thù: Tượng Đài cho Một Tượng Đài”) của nghệ sĩ Tuấn Andrew Nguyễn biến cây gậy bóng chày Louisville Slugger – một biểu tượng điển hình của văn hóa Mỹ – thành một suy niệm sâu sắc về khả năng đoàn kết đồng thời cũng gây chia rẽ của tôn giáo và thể thao. Đầu gậy bóng chày tượng trưng cho đài tưởng niệm với chân dung trạm khắc của Hòa thượng Thích Quảng Đức (1897-1963), người đã tự thiêu ngày 11 tháng 6 năm 1963 để phản đối sự đàn áp của chính phủ Ngô Đình Diệm đối với cộng đồng Phật giáo. Hình ảnh tự thiêu của nhà sư được phổ biến rộng rãi và gia tăng sự mất tín nhiệm từ phía quốc tế cũng như trong nước về nền Đệ Nhất Cộng Hòa, dẫn đến việc nhà Ngô bị lật đổ (với sự đồng lõa của tình báo Hoa kỳ) vào tháng 11 năm 1963. Gần nửa thế kỷ sau, đài tưởng niệm Thích Quảng Đức được dựng tại Sàigòn, với sự tham dự của “đại diện Thành hội Phật giáo Thành phố Hồ Chí Minh,” nhưng được nhiều người coi như một hành động phô diễn, hầu che đậy chính sách đàn áp tôn giáo của nhà nước cộng sản Việt Nam.

Ngoài việc đề cập đến một điểm ngoặt trong lịch sử Chiến tranh Việt Nam, tác phẩm điêu khắc của Tuấn Andrew Nguyễn còn ám chỉ vai trò chính yếu của Hoa Kỳ trong “tổ hợp công nghiệp quân sự” (military industrial complex) không chỉ trong Chiến tranh Việt Nam mà còn qua những thời đại chiến tranh khác. Cây gậy bóng chày với nhãn hiệu Louisville Slugger được sản xuất bởi Hillerich & Bradsby, một công ty đã sản xuất báng súng cho Quân đội Mỹ trong thập niên 1940 như một phần đóng góp vào nỗ lực Đệ Nhị Thế Chiến.

Nói chung, Enemy’s Enemy: Monument to a Monument của Tuấn Andrew Nguyễn là một tác phẩm đa tầng, phức tạp, được sáng tạo bởi kinh nghiệm di cư, xuyên lịch sử và xuyên văn hóa của nghệ sĩ, hầu khai phá mối quan hệ giữa chính trị, tôn giáo, thể thao và chiến tranh. Tác phẩm cũng đặt ra những câu hỏi về bản chất ký ức và sự tưởng niệm, cũng như cách ký ức và tưởng niệm được khai thác như những món hàng bởi các thể chế chính trị và thương mại.

Enemy’s Enemy: Monument to a Monument là tác phẩm hiện được trưng bày trong chương trình triển lãm “Vietnam in Transition: 1976-Present” (Việt Nam Trong Thời Biến Chuyển: 1976-Hiện Tại), từ 1 tháng 4 – 22 tháng 10, 2023 tại Wende Museum, Culver City, Los Angeles, California—là viện bảo tàng trình bày các tác phẩm nghệ thuật và cũng là kho lưu trữ những di tích thời Chiến tranh Lạnh.

 

Lịch trình Trong Tuần:

Trích đoạn từ A New Name (Septology VI-VII) của Jon Fosse – vi lãng chuyển ngữ
Lời Nguyền ở Thế Giới Bên Kia (phần cuối) – truyện dài đăng từng kỳ của Hoàng Chính 
“Thích Tuệ Sỹ: Khuôn mặt tiêu biểu của Văn hóa Việt Nam” – nhận định/phê bình của Trần Hữu Thục
“Từ Một Góc California – Gìn giữ tấm dư đồ như nâng niu áo trận (kỳ 4)” –  nhận định/nghiên cứu của Nguyễn Tà Cúc
“Mùi Cộng Sản” – nhận định/bình luận của Sức Mấy