Tầng Trệt Thiên Đường / Ground Floor of Heaven
Đinh Từ Bích Thúy giới thiệu
Tuyển tập truyện ngắn Tầng Trệt Thiên Đường của nhà văn Bùi Hoằng Vị đã được sáng tác trong thời hậu đổi mới, từ 1991-1993, nhưng đến năm 1995 mới được xuất bản lần đầu tại Việt Nam. Tác giả phát biểu lý do tại sao anh đã sáng tác, “Thành quả trong văn xuôi thời kỳ đổi mới tuy tương đối nhưng khiến tôi tò mò và bị kích thích viết ra những cái riêng, những điều không thể trông đợi những người kia viết hộ mình.” Những nhân vật trong truyện của Bùi Hoằng Vị thường không có tên hoặc diện mạo rõ ràng; họ cũng sống trong những bối cảnh mơ hồ không có những nét lịch sử hoặc địa lý cụ thể, mà chỉ là Thiên Ðường,” “Luyện Ngục,” “Xứ Sở Của Mùa Xuân,” “Xứ Sở Của Mùa Ðông,” “Phòng Bốn Giường,” “Bồn Rác,” “Khu Nội Trú” v.v… Tuy nhiên, tác giả không nghĩ truyện ngắn của anh là hoàn toàn “hư ảo,” mà nhận xét ánh nhìn của anh vẫn mang“hình bóng của ‘trần gian này,’ của ‘cõi người ta.’” (Xin cũng đọc bài “Nói Chuyện với Bùi Hoằng Vị” của Đinh Linh trên Tiền Vệ).
Truyện ngắn Tầng Trệt Thiên Đường đã được Đoàn Cầm Thi chuyển dịch sang tiếng Pháp và xuất bản ở Pháp trong một tuyển tập truyện ngắn với nhiều tác giả Việt, với tựa đề Au-rez-de-chaussée du paradis, cũng là tựa đề chung cho truyển tập “récits vietnamiens 1991-2003” (édition Philippe Picquier) vào đầu năm 2005. Qua sự xuất hiện trên Da Màu #24, đây là lần đầu tiên bản dịch tiếng Anh của tác giả, Ground Floor of Heaven, được xuất bản ngoài nước. Mặc dù nhà văn đã nhận định rằng nhiều truyện ngắn của anh không được độc giả Việt Nam, trong và ngoài nước,“hiểu chúng nói gì, kết quả là chúng [như những ‘tầng trệt văn chương’] đã bị nhận chìm giữa một biển ‘tác phẩm văn học,’” ta hy vọng, qua những bản dịch ngoại ngữ, chúng sẽ có cuộc đời văn chương may mắn và “lẫy lừng” hơn. Văn chương của Bùi Hoằng Vị, vì đã “xa lạ” ngay trong tiếng Việt, rõ ràng phủ nhận ý niệm của lý thuyết gia người Đức Friedrich Schleiermacher (1768-1834)—người đã cho rằng mỗi nhà văn chỉ có một giọng văn “đồng trinh” trong tiếng mẹ đẻ của mình, và khi giọng văn được dịch ra những ngôn ngữ khác sẽ trở thành giả tạo. Như Samuel Beckett và gần đây hơn, Haruki Murakami, văn chương của Bùi Hoằng Vị là loại văn chương hiện sinh vượt bờ cõi, không gian, và thời gian. Theo lời tác giả, văn chương của anh “không hẳn bàn về chính trị” (vì có lẽ chính trị hạn hẹp và “tương đối” quá?) mà là về tình cảnh con nguời trong một bầu không khí “ngột ngạt và phi lý,” nơi “không có Chúa hoặc nơi [ý niệm chân chính về] Chúa đã bị bác bỏ.” Tóm lại, “nơi ấy” có thể là bất cứ chỗ nào trên địa cầu.
Tầng Trệt Thiên Đường cũng có những nét độc đáo của thơ, và làm người đọc nghĩ đến những bài thơ hóm hỉnh siêu thực ở đầu thế kỷ 20 của Guillaume Apollinaire và Jean Cocteau. Cocteau đã nói, “những thảm kịch trong cuộc sống không bao giờ giống những ý tưởng mà người ta đã phác họa trong đầu về nó. Khi thảm kịch xảy ra, ta thường bị bàng hoàng vì tính chất giản dị của nó, cũng như đặc điểm phổ quát, gần như cao cả, hoặc yếu tố siêu thực, quái lạ, đã ở ngay trong ý niệm của ‘thảm kịch.’” (Jean Cocteau, Les Enfants Terribles). Nếu mục đích của Bùi Hoằng Vị trong văn chương là “nụ cười,” thì ý niệm về thảm kịch của anh —về tâm cảnh con người–có lẽ cũng phát hiện những nét tinh quái và ngông nghênh của một màn kịch hề. (ĐTBT)
| TẦNG TRỆT THIÊN ÐƯỜNG | GROUND FLOOR OF HEAVEN
(Translated by Bùi Hoằng Vị and edited by Tôn Thất Huy and Đinh Từ Bích Thúy) |
| Tầng trệt. Trong phòng. Chẳng có đồ đạc gì ngoài một tủ kê sát tường, một bàn kê sát tủ, và hai ghế kê sát bàn.
Hai hữu thể có cánh, rã rượi, ố bẩn, như chưa một lần bay lượn: Một, có cặp mông lớn và chảy nhão, đang đứng kiễng chân trên đầu bàn, ghé tai vào cái đài bán dẫn made in Hell giấu trên nóc tủ, vẻ lắng nghe, thỉnh thoảng quay lại bộ mặt xanh xao, mắt quầng thâm, thở dài … Một kia, đang ngồi ở ghế cạnh bàn, đầu cúi, viết không ngưng nghỉ, … Những dòng chữ chảy lênh láng, ngập một tấc trên sàn, tràn cả ra cống rãnh ngoài cửa. Bầu khí thì oi, thoang thoảng mùi chuột, và gián, và rác …. – Gì cơ? Giọng hỏi lơ đãng. * Anh bất giác ngửng đầu, lúc nàng đưa tay vặn nút, dò tìm kênh một, VOHell. Một bản giao hưởng tấu bằng các hậu môn. Anh ngừng bút, nhưng không có ý nghe, chỉ lơ đãng đưa mắt nhìn sang phải , ở đó, một mảng vôi xám nữa vừa rơi xuống từ cái vách ố bẩn, la liệt những chữ Dieu, Love, Rai,…viết nguệch ngoạc bằng phấn và than, chung quanh những nét vẽ, còn nguệch ngoạc hơn, phác thảo chân dung của Thượng Đế, vẻ mặt vừa đáng kính vừa đáng ngờ, với một vòng hào quang mầu hoen rỉ. Phải hào quang. Anh vẫn không buồn nghe. Sự chú ý của đôi tai anh đột ngột được dành cho những âm thanh đang vọng xuống từ những tầng trên của toà cao ốc, những tiếng cãi cọ, chì chiết chua ngoa, những tiếng quát tháo, rồi là tiếng khóc khô khan …. Mắt anh thì để ra cửa sổ. Ngoài ấy, một cơn gió đang cuốn bụi bay tung. Mầu trời u uất. Có một con trốt xám vẫn lơ lửng ở đâu đó, anh biết. Kênh ba. Tin về phát hiện khoa học mới nhất… Vừa qua, các nhà … đã thí nghiệm thành công … Tia nhìn anh bất động, bám lấy cái cửa sổ, trong lúc cố hình dung ra điều gì nghiêm túc, chẳng hạn một phòng thí nghiệm, những ống thuỷ tinh, những cái blouse trắng … Anh cố gắng đến đau mỏi, cuối cùng lắc đầu. A, một lần nữa anh kịp nhận ra, chẳng có hình ảnh nào gọi được là nghiêm túc lại có thể lưu trú trong trường ý thức của anh. Nhưng mà không, xét cho cùng, có hề chi. Những điều ấy, dầu nghiêm túc đến đâu mặc, có liên quan gì đến anh, đang ngồi đây, giữa một nỗi hỗn mang oi ả, thoang thoảng mùi chuột và gián và rác! * Nàng cứ rà đi rà lại cái nút vặn, vẻ thất vọng. Cuối cùng, bật khóc. Kênh năm lại vồ lấy thần trí anh với cái giọng thường trực: Chẳng bao giờ đã và cũng sẽ chẳng bao giờ có ai từng nghe nói về một vụ tự tử như thế – tự tử bằng thơ. Thơ dâng lên từng milimét, chắc chắn sẽ ngập đến cằm, đến miệng, đến mũi, và thế là hết, chỉ còn hai con mắt, thao láo, dần dần bất động, ngưng thần. Đồng thời, mức thơ không dâng lên nữa. Phải mất lâu lắm, thơ mới rút đi hết, qua ngả cống rãnh, và trên nền nhà chỉ còn lại sõng sượt một mình thi nhân, với đôi cánh nát tan …. Dường như nàng cũng thế, cũng biết quên. Thoắt cái, nàng đã trẩy sang kênh khác, vẻ lãnh đạm. …Nghiên cứu cho thấy, ở điều kiện… dung dịch từ mắt sẽ không chảy xuống má, nhưng sẽ… Những từ vựng lại tiếp tục nổ dòn một cách nghiêm túc phi thường, trong khi anh chẳng biết làm gì khác hơn là ngáp, và kín đáo nhận ra, chẳng bao giờ kịp che miệng. |
Groundfloor. Indoors. There is no furniture other than a bookcase against the wall, a desk next to the bookcase, and two chairs at the desk.
There are only two beings, whose soiled and fallen wings look as if they have never once taken flight. One of them, with large and sagging buttocks, is standing on tiptoes on one end of the desk, her ear glued to the transistor radio made in Hell half hidden on the bookcase top, seeming to listen attentively. From time to time, she would turn around, sighing. She has a pale face with two puffy, weary eyes. The other – sitting at his desk, with head bent, writes continuously. The lines of his words flow all over the floor, flooding it four inches deep and spreading swiftly to the drains leading outside. The air feels sultry, reeking of rats, cockroaches, and garbage …. I beg you. The standing being repeats, her voice desolate. What are you writing there?
At last, the writing being raises his head while still looking quite absent-minded. The transistor radio emits sounds from nine channels of VOH, the Voice of Hell, one by one. * At last, he raises his head, when she reaches to turn the radio button, searching for Channel One, VOHell. A symphony is being played by anuses. He stops writing, but with no intention to listen, just gazing inattentively to the right; there, another piece of gray lime has just dropped off the dirty wall, on which words such as Dieu, Love, Rai are scribbled clumsily in chalk and charcoal, around a sketch, even more clumsily made, of God, whose expression is at once venerable and untrustworthy, donning a halo of some murky brownish color. Of course, He has to have a halo. The symphony stops. The program continues with a professional voice, announcing: … Following is the latest news. Just recently we have received twelve more beings with wings. One of them reported that they had fled the darkness of some medieval Heaven, from some incomparably depressing nation. They are all exhausted. Some of them are dead on arrival. At present, no measure has been found to effectively cheer up the survivors, not even just one bit. We respectfully bow before them all…. We respect every single sorrow of Heaven …. He yawns. The scratching sound resonates from the radio button. She tunes in to Channel Two. An essay is read half way: … Ultimately, it is very obvious that the most callous yet most faithful objective of consciousness is betrayal, but unfortunately, it’s the only means of preserving Truth … He still doesn’t feel like listening at all. His ears are paying attention to the sounds echoing from some floor above, in the same building – some quarreling, harshly nagging voices, some shouting, and then some hollow, desiccated sobs …. His eyes look out the window. Out there, a gust of wind picks up some dirt, spinning it into a whirlpool. The sky is sombre. There is a gray tornado hovering somewhere, he knows. Channel Three. Some news about the latest scientific discoveries .… An experiment has just been successfully performed on …. His staring eyes are fixed at the window while he is trying to imagine something serious – a laboratory, for example, with test tubes and white coats …. He tries to visualize until his head aches. At last, he shakes his head. Ah, at once he realizes that no serious image can ever reside in his consciousness. That’s all right, ultimately. Those things, no matter how serious they may be, have nothing to do with him, sitting here, in a suffocating chaos reeking of rats, cockroaches, and garbage! The radio tuner continues its scratching sound. It is being turned enthusiastically, again. Channel Four. The Scream that Trancends Time. He lays his pen down. That’s the word he really doesn’t want to hear. Time! Channel Five. The zero o’clock news. It’s time again! What is time? Isn’t it the concept attached to each geographical zone that a herd of tailed beings has submitted to and taken turns gnawing at? If so, he can’t share it with them. Here, where he resides, morning or night, on sunny or on rainy days, in the slightly hot or in the very hot season, the only lamp on that ceiling is always on, just like a sickly yellow eye, vertically hung and never shut, and, in its chronically sickly yellow, haunting light, he can’t tell what time it is. His time here is immeasurable, limitless, or twisted and condensed in some way, which he can’t describe with a worldly and imperfect language; it should be experienced by some absolutely transcendental means, which are quite beyond the reach of both his consciousness and his imagination. Ah, time! Since long ago, he has stopped being aware of it. The news bulletin suddenly pulls him back to the radio: … It is rumored that, on the ground floor of Heaven, from his false sorrow, a winged-being has let his poetry overflow, thus flooding all the drains and gutters …. She turns around, her voice full of reproach.
Channel Six. The creaking noise of a bed. Panting noises are mingled with soft, encouraging hisses ….
But she still doesn’t seem to be appeased. Her trembling fingers go on torturing the radio tuner. Channel Seven. The sounds of clinking glasses. Laughter. Compliments. A raucous party. Well! Come on! Cheers! On the 1991st death anniversary of …. Once more he can’t help looking out the window. In the distance, at the end of his line of vision, across a treeless, deserted field, there is a big mound called The Tomb of God. As for him, he has never called it such. Today, it offends his heart to see His final resting place looking so exposed and forlorn, with nothing but patches of dirty yellow weeds. He wishes that it could have been constructed with cool marble slabs, shadowed by peace and quiet, under the dense shade of the evergreens…. Channel Eight. Choking laughter. * She keeps on turning again and again the radio button, desperately. At last, she bursts into tears. Oh no! She leans her head against the bookcase, her shoulders trembling. I can’t believe it! Come on. Patiently he responds, involuntarily groping for his pen. Again, he bends his head, writing at full stretch. And his words, again, flow all over the floor, flooding it, reaching every nooks and crannies, running down into the drains reeking of rats, cockroaches, and … Just a little rises up and spins with the wind, glittering in the cloud of dust. There is still a gray tornado hovering somewhere outside.… The air suffocates. He wishes that she would tune in to Channel Nine. But without much hope. She will never choose to listen to Channel Nine, nor will she ever turn them all off. She would rather keep on tuning in, enthusiastically, eternally prolonging the scratching sounds. Better than nothing. She says. I hate Channel Nine. Yes, he knows, only the Eternal Silence is emitted from there. For his part, how he craves such silence! From some floor inside the building can be heard a loud, brassy voice that blots out the persistent scratchy sound of the tuner. You are choking again! What misery! Other people manage to swallow blocks of hell so nicely, and you – you always choke, even on a single grain of rice. Honestly, if only I could vanish underground for shame. He doesn’t want to listen at all. He just wants to keep on writing, silently and purposedly. But, sadly, how can he shut his ears! There, and he also hears her tuning in to Channel Seven again …. Somebody’s snores sound like thunder. Has the raucous party ended? He mumbles …. Abruptly, he heard part of the Adagio of No 14 in C sharp minor, by … Channel Six, isn’t it? He is about to ask, but the tuner has been turned. Yes, it must have been Channel Six. They have stopped; there remains merely the bleeding sound of music, the bleeding moonlight. Again, he looks involuntarily out the window, at the clouds over the field of eternity; it’s not spring, summer, autumn, or …. Yes, the clouds. What immortal dreams are they harboring? Where do they come from? He suddenly feels like a stranger. So much a stranger to himself. Channel Five seizes his mind with its constant voice, once again: … Never has there been and never will there be anyone who hears of such a suicide – suicide by poetry. The flow of verse is rising high, millimeter by millimeter, and will certainly be over his chin, his mouth, his nose, and soon it will be an end to all that: there will remain only the eyes, wide open, slowly becoming motionless, and, finally, empty. Meanwhile, the flow of verses will stop rising. It should take a very long time to recede completely down the drains, and what will be left in the end is the poet himself, limp, flat on the ground, his pair of wings all crushed …
No. He looks blankly down the desk, merely making sounds on paper with his pen. He has stopped writing. They understand nothing. Here we don’t know what death is. Such concept has been defined as meaningless in Heaven. He is still scribbling with his pen. Why are they telling such lie? Nobody has ever known anything about this place of his. Suicide by poetry? What a ridiculous idea! For him to compose poems! Actually, he’s only letting the words spurt forth like this, flooding the floor four inches deep, and that is all, nothing more. And, as for him, his existence has been decreed as without end. But, I beg you. What do you keep writing like that for?
He catches a glimpse of her tightening lips. Naturally, that’s not the first time he has been asked such a question. Oh well, let’s forget such trifles once he, alone, is capable of being the counterpoint of the world and, also alone, is capable of becoming …. Channel Four. A program of poetry. Gone where is The Scream that Transcends Time? It is now poetry. A reciting voice, with an urgency that forces him to tune in. … You go out to the street, sit down on a boulder and begin to cry your heart out. You cry at first for yourself and then for everything, yes, everything in the world : for the sky and earth being too vast, for the clouds being too blue, for the sun – too bright , for the rice field – too yellow, for the river – too full of water, for the people passing by: for that woman with shoulders too frail, yet with breasts too big, for that man with a weary, miserable gait, burdened even more with his oversized penis .… Ah, all things existing are too beautiful and too pitiful for you to bear. However, the very thing that is becoming more and more terrible is that you still aren’t able to understand the reason for their existence. Thus, you go on crying and, finally, find out that your eyes are an overflowing spring. Oh poor thing! What nameless tailed creature is able to bear such anguish, an anguish so much like that of his own ? The poetry makes him envious despite its brevity. Well, unlike many other masterpieces he has known, which are senselessly long and perfect, senselessly intelligent and lofty but are not worth his recalling at all…. Anyway, regretfully, poetry is still not something she is interested in. The scratching sound of the radio’s tuner once again reflects her indifference, articulating it. The radio is being tuned back to Channel Three …. There is still some brief news about the latest scientific discoveries : …. have confirmed the existence of black holes …. The question on the nature of black holes, an absurd mystery of physical reality … Again, all the things that are at once serious and having nothing to do with him, sitting here, in a suffocating chaos, reeking of rats, cockroaches, garbage, under a two-fold oppression: as grayish as the tornado hovering somewhere out there, at the same time as sickly yellowish as the only lamp in the room, which is not much different from a chronically haunting eye vertically hung and never shut …. … Recent studies have shown that, under the conditions of Heaven, fluid from the eyes will not run down the cheeks, but will … The words reverberate in an extraordinarily serious manner, yet he doesn’t know what else to do but yawn, silently realizing that he never once remembers to cover his mouth in time. His yawn lasts as long as the scratching sound of the radio button and cannot stop even when, on Channel Two, the familiar, peculiar essay is heard: … Although energy is to be consumed in all forms, in one way or another, it is still a tragedy to expend one’s energy for the memorization of things that are untrue, or for the bargaining of belief in things that are unreal … His yawn cannot stop even when he, as if by some natural reflex, turns his eyes away, in a flash, sadly, out the window, towards the Tomb of God. Oh well, let him consider this action as his only solution, and he will forever adhere to it, despite everything, despite the radio itself, which has been tuned by her hurriedly and noisily back to Channel One, where some news report, or some essay, or some poem has just been concluded, he is not quite sure: …. There will be just you, alone, yet that fact will be enough to fulfill your mission as witness of the mysterious and eternal meaninglessness of the existence of Heaven ….And, of course, even this conclusion, he says to himself, should be ignored as well. Saigon, February 1991 |
Articles by Bùi Hoằng Vị
- PHỎNG VẤN VỀ NGUYỄN VIỆN - 01.04.2015
- Phòng Bốn Giường - Four-Bed Room - 15.06.2007
- Bát Cú 6-trong-1, Tại Sao Không? - 31.05.2007