Ngu Yên tuyển dịch

 

Thơ của Julio Cortazár không mấy liên quan đến Magic Realism, cũng tương tựa như thơ của Jorge Luis Borges, đa số trầm tư với những vấn nạn siêu hình; thơ Cortázar nhẹ nhàng hơn, đi sát đời sống hơn và kỳ lạ hơn. Những tượng trưng trong thơ ông thường gây nên sự ngạc nhiên vì tứ thơ nổi bật những dị biệt và mới lạ. Thơ của ông phần lớn chưa được dịch ra ngoại ngữ, cùng chung số phận với thơ của Borges, vì cả hai ông được biết đến qua phong trào Magic Realism trong truyện và tiểu thuyết. Thơ của cả hai đều không mấy mang hình ảnh hoặc tứ thơ, tứ truyện thơ có tính kỳ quái; có lẽ vì vậy mà các nhà phê bình ít đề cập và dịch thuật không mấy quan tâm.

Có thể, ở một nơi nào đó trên địa cầu, có những nhà thơ bước chân vào lãnh địa Magic Realism, nhưng đến nay, vẫn chưa thấy xuất hiện trên văn đàn thế giới. Có lẽ, cần phải có thời gian hoặc tài năng vượt trội và may mắn.

Sau đây là vài bài thơ tuyển của Julio Cortázar.

1. Mối Tình Phù Phiếm

Ô, thật là ngọt dịu

dìu tôi lên giường mơ

nơi hương tình mê mải,

ngón tay nàng vờn trên thịt da

dẫn hồn gặp nụ hôn, hồi hộp

cho môi cong đốt lửa liên hoàn

lửa từ tốn nhen dần kích động

điệu nhịp nhàng tăng ngọn bập bùng

đan đôi ta cuồng xoay sấm sét

tỉnh mê trong bão khói chập chờn

( Rồi, tại sao

trong tim điều còn lại

chỉ lịm dần vào đống tro tàn

không giả biệt, phải chăng là kinh ngạc

khi vô tình tay rời bỏ bàn tay? )

2. Xin Em Thoát Ly Công Sở

( Lá Thư Tình)

Tất cả những điều anh xin em

cho cùng đều bé nhỏ

rốt cuộc rồi, chỉ có thế thôi,

như chó lang thang, như ngọn đồi,

chuyện hàng ngày, nhàm không đáng kể

dáng điệu, tóc dài, đôi núm ngọt ngào,

và mùi hương em mang trên thân thể,

kể cả bất cứ điều gì em nói,

dù hài lòng hay phản đối anh,

vì yêu em anh chỉ đòi hỏi

những điều rất nhỏ nhoi.

Xin nhìn tận hồn anh sâu kín

yêu bất cần áp lực mai sau,

để tiếng thét em gào ngay tận mặt

chủ nhiệm văn phòng [ thành tiếng thoát ly ],

Rồi hoan lạc đôi ta sáng tác

dấu mới đời tự do.

3. Đọc Như Một Câu Hỏi

Anh đã thấy

thật sự đã thấy

tuyết những ngôi sao lộng lẫy lướt gió bay

Anh đã sờ

thật sự đã sờ

đĩa bánh khuôn mặt đàn bà yêu quá đổi

Anh đã sống

như bị đập vào trán

ánh chớp rụng rơi hổn hển cánh bay

Anh đã biết

tận cùng lỗ chân lông đã biết

đôi mắt bàn tay giới tính trái tim mềm

cần vứt bỏ

cần khóc than

cần tái tạo từ đầu

4. Bài Thơ (2)

Trôi nổi với đàn ong

trong gió bị vây bởi trống không

tôi sống như cành tạm,

giữa kẻ thù mỉm cười

tay tôi đan huyền thoại,

sáng tạo thế giới chói lòa,

giương buồm ra khơi.

5. Bolero

Huyền ảo là gì trong tưởng tượng

Anh hứa cho em tất cả, hoan lạc và tình yêu,

hành trình, trò chơi và âm nhạc.

Đương nhiên, chuyện như thế này:

những gì anh có sẽ cho em tất cả, thật vậy,

nhưng không đầy lòng em

như những gì em có

cũng không đủ cho anh.

Vì vậy, đôi ta không bao giờ

thành uyên ương hoàn hảo, bưu thiếp,

nếu không thể bằng lòng

chỉ có trong số học

hai bằng một cộng một.

Trên tấm bưu thiếp này

viết:

Em mãi mãi là gương soi của tôi,

nghĩa là, muốn thấy tôi phải nhìn vào em.

Và đoạn sau đây:

Bộ máy khổ đau chạy chậm rãi

xoay ngược những bánh quay

thân xác rời khỏi gối,

bỏ khăn giường, xa môi hôn

đứng trước gương tự hỏi

mỗi câu cho chính mình

không còn nhìn nhau nữa

không trần truồng cho nhau

anh hết yêu em rồi,

em yêu dấu.

Bản gốc:

1. Elbreve Amor

Con qué tersa dulzura

me levanta del lecho en que soñaba

profundas plantaciones perfumadas,

me pasea los dedos por la piel y me dibuja

en le espacio, en vilo, hasta que el beso

se posa curvo y recurrente

para que a fuego lento empiece

la danza cadenciosa de la hoguera

tejiédose en ráfagas, en hélices,

ir y venir de un huracán de humo-

(¿Por qué, después,

lo que queda de mí

es sólo un anegarse entre las cenizas

sin un adiós, sin nada más que el gesto

de liberar las manos ?

2. Una carta de amor

Todo lo que de vos quisiera

es tan poco en el fondo

porque en el fondo es todo,

como un perro que pasa, una colina,

esas cosas de nada, cotidianas,

espiga y cabellera y dos terrones,

el olor de tu cuerpo,

lo que decís de cualquier cosa,

conmigo o contra mía,

todo eso es tan poco,

yo lo quiero de vos porque te quiero.

Que mires más allá de mí,

que me ames con violenta prescindencia

del mañana, que el grito

de tu entrega se estrelle

en la cara de un jefe de oficina,

y que el placer que juntos inventamos

sea otro signo de la libertad.

3. Para leer en forma interrogativa

Has visto

verdaderamente has visto

la nieve los astros los pasos afelpados de la brisa

Has tocado

de verdad has tocado

el plato el pan la cara de esa mujer que tanto amás

Has vivido

como un golpe en la frente

el instante el jadeo la caída la fuga

Has sabido

con cada poro de la piel sabido

que tus ojos tus manos tu sexo tu blando corazón

había que tirarlos

había que llorarlos

había que inventarlos otra vez.

4. Poema 2

Empapado de abejas

en el viento asediado de vacío

vivo como una rama,

y en medio de enemigos sonrientes

mis manos tejen la leyenda,

crean el mundo espléndido,

esa vela tendida.

5. Bolero

Qué vanidad imaginar

que puedo darte todo, el amor y la dicha,

itinerarios, música, juguetes.

Es cierto que es así:

todo lo mío te lo doy, es cierto,

pero todo lo mío no te basta

como a mí no me basta que me des

todo lo tuyo.

Por eso no seremos nunca

la pareja perfecta, la tarjeta postal,

si no somos capaces de aceptar

que sólo en la aritmética

el dos nace del uno más el uno.

Por ahí un papelito

que solamente dice:

Siempre fuiste mi espejo,

quiero decir que para verme tenía que mirarte.

Y este fragmento:

La lenta máquina del desamor

los engranajes del reflujo

los cuerpos que abandonan las almohadas

las sábanas los besos

y de pie ante el espejo interrogándose

cada uno a sí mismo

ya no mirándose entre ellos

ya no desnudos para el otro

ya no te amo,

mi amor.

Articles by Julio Cortazar

• Trang Phục Một Cái Bóng / Vestir Una Sombra / To Dress A Shadow - 19.08.2016
• Thư cho Người Bạn gái đang Du hành - 01.03.2016