Vi Lãng chuyển ngữ

  

  

John Ashbery: Nhà thơ người Mỹ, sanh năm 1927, tác giả hơn 20 tập thơ. Ashbery là nhà thơ tiếng Anh đầu tiên được trao giải Grand Prix de Biennales Internationales de Poésie, và cũng đã được trao nhiều giải thưởng văn chương khác. Tập Self-Portrait in a Convex Mirror (1975) nhận giải Pulitzer Thơ, giải National Book Critics Circle Award, và National Book Award.

Thơ Ashbery đưa lên nhiều mới lạ về cấu trúc và đề tài, mang tính thực nghiệm và “bất định”, không chấp nhận cái dứt khoát, chối bỏ thể thơ tường thuật cổ điển. Đề tài trong thơ Ashbery thường là một chuỗi ý tưởng đan vào nhau, hơn là một đối tượng của tâm trí ý thức.

  

  

Khi đặt say vào thuyền chở thơ

(nguyên bản “As One Put Drunk into the Packet-Boat”,
từ tập Self-Portrait in a Convex Mirror)

Tôi đã thử tay mỗi thứ, chỉ một vài là không mất đi, không ràng buộc.
Nơi khác, như ngồi chờ
ánh nắng thấm xuống, một ít mỗi lúc,
đợi ai đó đến, lời cay nghiệt
khi mặt trời vàng màu lục của lá thích…

Chỉ vậy thôi, nhưng tôi mù mờ
cảm nhận những hơi thở sục sôi trong trang giấy,
suốt dài mùa đông mang hơi quyển kê hàng cũ.
Những câu chữ bắt đầu lên mới. Mùa hè
tới đã lâu, dù chưa qua giữa
nhưng đậm sắc đầy hứa hẹn
lúc không thể còn lang thang,
ngay cả người ít để tâm cũng lặng
chờ nhìn đến sửa soạn xảy ra.

Một cái nhìn thủy tinh chặn đứng
ngươi bước tiếp tới, bàn hoàn: họ để ý thấy tôi?
Họ có nhận thức tôi, lần này, như là tôi,
hay lại hoãn nữa? Trẻ nhỏ
vẫn với trò chơi, những cụm mây nổi lên, cuống quýt
không chờ đợi, rộn rã trong trời chiều, tan đi
khi hoàng hôn dày đặc & trong suốt về tới.
Chỉ qua tiếng tù và
lên từ dưới đó, một lúc, tôi cứ nghĩ
trang lễ vĩ đại đã bắt đầu, dàn soạn,
màu sắc cô đọng trong một nhìn thoáng qua, một dòng ca
ôm toàn thế giới, bây giờ, nhưng nhẹ nhàng
vẫn nhẹ nhàng, lại lão luyện và rất thiệp.

Tràn lan rơi những cánh xám?
Chúng là bụi bậm mặt trời. Ngươi đã ngủ
trong mặt trời lâu hơn cả nhân sư, nhưng chẳng biết hiểu gì hơn.
Vào đi. Và tôi tưởng bóng hình rơi qua cửa
nhưng chỉ là cô ta đến hỏi lại lần nữa
rằng tôi có vào không
và đừng vội vã nếu tôi không định thế.

Ngời sáng của đêm, tràn hết. Một trăng mộc mạc xanh xao
đã leo lên giữa trời, đặt để,
cuối cùng liên lụy với việc làm của đen tối.
Và tiếng thở dài nhấc lên từ mỗi nhỏ nhặt,
giấy tờ, sách vở, nịt vớ cũ đàn bà, nút áo quần lót lạnh
cất giữ trong một hộp giấy trắng, đâu đó, và tất cả
những bản thấp hơn của thành phố
san bằng dưới ánh sáng ngang.
Mùa hè đòi hỏi và lấy đi nhiều quá,
nhưng đêm, kín đáo, trầm lặng, cho đi nhiều hơn lấy.

vi lãng dịch, 3/07

 

 

37 Haiku

(nguyên bản “37 Haiku”,
từ tập A Wave)

 

Bóng tối quá thời treo rũ, rằng khó khăn trong tình yêu quá sớm

Vài ngôi sao hay gì khác tắt mất, và cám ơn em về sách & năm

Chuyện xảy ra trong nhà xe và tôi nợ một đổi chác máu

Thấp quá cho cây gai cáu nhưng thế đó người ta cảm nghĩ vậy

Và tôi nghĩ có nhiều hơn nữa nhưng sẽ cao ngang eo

Đêm đến mỗi mờ thêm với những mảng sáng nhỏ & vuông vức hơn

Em treo tranh bản chính trên tường ồ tôi nói sửa lại

Em suýt nữa ngượng tay gần, tôi giờ để tựa cạnh sân banh, lý lẽ

Rằng tình yêu là một nơi tròn vẹn và vẫn còn đó hai năm sau này

Là giấc mơ lượn dong trong vịnh tối không ai che chở

Cướp biển làm bộ tịch theo cung cách người bình thường như tôi chẳng hạn

Gieo xuống gieo xuống nữa đất đó có dư vị đắng

Chiếc neo xanh những hạt sạn gan góc trong trời cao, nước cạn

Hắn quái ác như mọi ai khác nhưng em làm gì nếu em là

Như hắn, cảm thấy hắn đến từ xa lắc rồi theo xuống đến xe

Lễ cưới quyến dụ mọi người đều vui vẻ đi dự

Cây lá, đồ dùng nào, sao lại cân nhắc có nên mang vớ ngắn trong nhà

Hãy đến cuối bờ gian ngoài, địa sản thực ra bắt đầu từ đó

Trong tòa tháp nhỏ hơn, liếp cửa chớp và đặt bỏ xuống

Em đặt tóc nằm như một sách quá quan trọng không đọc được bây giờ

Tại sao phù thủy đuổi bắt vật thú từ tám hướng đồng

Cây viết chì trên kính – vỡ vụn! Nước chảy xuống rãnh mương

Mùa đông đôi khi em thấy những gì đó và mùa hạ cũng

Đứa trẻ phải đi xuống nó phải đứng và chịu đựng lâu dài

Quá trễ chuyến tốc hành cuối qua ngang bụi những mảnh vườn

Một chiếc áo mặc trong – nhiều thứ để nói đến ngay cả trong căn phòng phụ

Lưỡng lự, nó dồn chất và qua nhanh không cần mở khóa

Nhiều chỗ dấu nhẹm không ai biết, riêng biệt, không bao giờ có mặt

Tôi bỏ mất giọng nói lố lăng không đi tìm giọng khác

Ở Buffalo, Buffalo cô ta cầu nguyện, đêm dán dính vào nhau như trang sách cũ

Những giấc mơ giáng xuống như chim hạc cánh mạ vàng quên lững

Quá khứ là gì, để cho chi? Một mẩu bánh mì bọc giữa cho linh hồn?

Em bảo, nghe tiếng thuyền buồm trên đầu, mình trở về nơi đập nước?

Với rách tơi và tinh thể, đôi khi với mảnh ý thức, một chững chạc kỳ quặc

Thằng bé chắc biết những hạt thể rơi qua căn nhà theo nó

Rốt cuộc chúng ta còn thời gian, biển trở về – không kẻ cướp

Tôi nhích tới đôi khi chỉ đến được cột xoắn, mất đi trong màu sắc dư

vi lãng dịch, 3/07

 

 

 

 

Articles by John Ashbery

• Những nghịch lý và mâu thuẫn - 28.05.2009
• Hoạ sĩ - 15.06.2007