Home » Ký Sự Email bài này

BUỔI TRƯA RA MẮT SÁCH CỦA PAULINA ĐÀM

♦ 0 comment ♦ 1.07.2026

CRANES LANDING – Paulina Dam

Tôi thường nghĩ đến những giờ phút như buổi sinh hoạt văn học nghệ thuật hôm đó như những giờ ra chơi của Nguyễn Đình Toàn, hay một chiều được quên (ngồi chờ tình nhân) của Trịnh Công Sơn. Bởi vì trong một buổi trưa như trưa hôm ấy (mà tôi đã âm thầm háo hức chờ đợi từ mấy tuần trước), tôi được quyền tạm dẹp bỏ hết mọi bận bịu, lo toan hằng ngày qua một bên, để chỉ nghĩ đến những giây phút sinh động lẫn thư thái, hân hoan với bằng hữu, những người cùng tôi san sẻ niềm đam mê nghệ thuật và văn chương.

Thời gian là một buổi trưa thứ Bảy, nắng đẹp. Không gian là một quán cà-phê có tên rất ngọt ngào: Quả Chín. Duyên cớ để gặp nhau là tuyển tập tranh của hoạ sĩ Paulina Đàm có nhan đề khá lạ: Purple Skies. Đây là buổi ra mắt sách by invitation only, nên số người hiện diện chỉ đủ vừa khoảng sân bên phải của quán, nhìn từ ngoài vào. Bên trái là những chiếc ghế đã được khách thường nhật ngồi kín, cạnh mấy cái bàn thấp để các thức uống khác nhau, và một màn ảnh truyền hình đang chiếu một trận đấu sôi động của giải Túc Cầu Thế Giới 2026.

Còn những người “khách” của riêng sinh hoạt nghệ thuật hôm ấy được bức tranh Bird Bride của Paulina Đàm chào đón và đưa vào một không gian êm ả, cạnh không khí ồn ào sát cạnh, khác hẳn với thế giới bên ngoài. Khoảng sân dành riêng cho buổi ra mắt sách đã được bày biện gọn gàng với bàn ghế ngay ngắn dưới mấy tán dù rộng. Một cái bàn dài bên trái đã sẵn sàng với những món light refreshments rất bắt mắt và mời gọi. Phía trên là bức tranh Beloved Lightning, và trên bức tường đối diện là tác phẩm Autumn Breath của nhân vật chính trong buổi hôm ấy.

Từ trái qua phải: bức tranh Bird Bride – Paulina Dam, Michelle, ThuỵVy, Hoàng Kiều, Băng Tâm, Thơ Thơ

Tôi hay ví von là tác giả của một buổi ra mắt sách chẳng khác nào cô dâu hay chú rể trong buổi tiệc cưới của mình. Có lẽ cũng không quá, vì những tác giả ấy phải để mắt đến từng chi tiết nhỏ, bận rộn, lo lắng, bồn chồn, lại còn phải luôn chào hỏi từng người bạn đang lục tục từ ngoài bước vào quán. Paulina Đàm, mà bạn bè thường thân mật gọi là cô Ngọc, chính là “cô dâu” trong ngày hôm ấy. Chẳng hiểu có sự trùng hợp nào với bức tranh Bird Bride của cô không. Nhưng đặc biệt, cô dâu ấy không hiện diện để đánh dấu một sự kết hợp của hai người, mà để mừng sự ra đời của đứa con tinh thần xinh xắn mang tên Những Khung Trời Tím (chữ của nhà phê bình văn học Bùi Vĩnh Phúc), một kết tụ sau nhiều năm tháng miệt mài với cây cọ trong tay, màu sơn trên vải, và cảm xúc dạt dào truyền từ trái tim ra khung vẽ.

Paulina Dam ký tặng sách

Tôi bước vào không gian ấy, với cảm giác ấm áp khi thấy những khuôn mặt quen thuộc: nhà văn Đặng Thơ Thơ, nhà thơ Lê Sông Văn, nhà thơ Lê Đình Nhất Lang, nhà thơ kiêm MC ThuỵVy, nhà thơ Nguyễn Hoàng Nam, nhà phê bình văn học Bùi Vĩnh Phúc và phu nhân “Kiều” diễm, dịu dàng, nhà văn Lê Lạc Giao, cô Băng Tâm và phu quân Hugo, anh Gio Linh, lẫn với một chút ngỡ ngàng trước những người trước-lạ-sau-quen: cô Michelle, nhạc sĩ Lê Nguyên Hùng và ca sĩ Bích Hà, cô chủ quán dễ thương tên Phương Lan, tức nhà thơ eL, cùng một số bạn-mới khác mà tôi chưa nhớ hết tên.

Cô Thuỵ Vy “rủ” tôi làm MC… cho có bạn, chứ thật ra cô không cần thêm ai cả, vì ở quận Cam này không mấy ai mà không biết đến tài làm MC duyên dáng, hoạt bát của cô. Chữ nghĩa phong phú, ý tứ sâu sắc của cô khi đứng trước một cử toạ cứ tuôn ra, nhẹ nhàng và bay bổng. Tôi cảm thấy thừa thãi, vụng về khi đứng cạnh cô, nên phải cố pha trò một chút cho đỡ ngượng, thưa với mọi người rằng cô là “em”, còn tôi là “cee”, cùng làm điều hợp viên trong buổi họp mặt mini hôm ấy (nhiệm vụ mà nhà thơ Nguyễn Hoàng Nam dịch là “vừa-phải-viên” từ chữ “moderator”, trong lúc hai chúng tôi cùng trà dư tửu hậu đằng sau quán với điếu thuốc trong tay).

“EM” ThuỵVy và “CEE” Trần C. Trí

Cô ThụyVy mở lời khai mạc: “Hôm nay, chúng ta cùng hiện diện nơi đây để chào đón sự ra đời của Purple Skies – một tuyển tập tranh của Paulina Đàm, với những bức tranh theo thể loại Siêu thực (surrealism) cùng những bài thơ phụ bản của nhiều tác giả: như Nguyễn thị Minh Ngọc, Đặng Thơ Thơ, ThụyVy, Trần C. Trí, Lê Đình Nhất Lang, và Nguyễn Tà Cúc.

“Với thể loại siêu thực, người thưởng thức tranh Paulina Đàm nhận ra những tầng, những lớp của bức tranh ẩn dấu cảm xúc, những khắc khoải dầy đặc, và đôi khi là sự dấu nén của ký ức, kỷ niệm, hay những giấc mơ. Tranh của Paulina  đặc biệt cho chúng ta thấy có động vật, có thú vật, thiên nhiên, con người: những chi tiết quấn quyện vào nhau bày tỏ, biểu lộ những điều mà đôi khi chữ nghĩa nói ra thành lạc lõng,  và chữ  nghĩa viết ra chợt tan biến.

Những sắc màu trong tranh của Paulina Đàm và cọ bút nghệ thuật đưa chúng ta vào thế giới siêu thực riêng tư, Những Khung Trời Tím. Tập tranh này chúng ta nên có, cầm lấy, không chỉ để thưởng lãm, mà để cảm nhận những tâm tư sâu lắng gói ghém.”

Tôi bảo, cô Thuỵ Vy đã nói hết những điều tôi-chưa-định-nói (mà trong lòng thì nghĩ “mình chỉ đứng đó để làm cảnh cho vui”, và đàn ông mà đứng làm cảnh thì hơi trái khoáy! Người ta thì “trúc xinh trúc mọc bờ ao”, còn mình thì “tôi xâu tôi đứng chỗ nào cũng xâu”. Xin độc giả để ý giùm là chữ “xâu” (không dấu sắc) không phải là lỗi typo, mà chính là vì phải theo đúng luật bằng trắc của thơ lục bát. Cũng trong lúc “thuốc-lá-đàm” cùng tôi phía sau quán, nghe tiếng hát vui nhộn của mọi người từ đằng trước vẳng lại, Nguyễn Hoàng Nam tức cảnh sinh tình thả ra câu thơ tám chữ theo làn khói thuốc: “Bên trong ca hát bên ngoài hút thuôc”. Xin chú ý: “thuôc” không có dấu sắc, nhà thơ tài ba của chúng ta đã theo đúng luật “nhị tứ lục… bát phân minh”!

Trở lại với “sân khấu” bên trong, cô ThuỵVy và tôi thay nhau giới thiệu các tiết mục tuần tự đã được sắp xếp sẵn trong tờ rundown của cô (MC mà không có tờ này thì coi như là chưa chuyên nghiệp). Tất nhiên, lúc nào cũng có một ít thay đổi trong các tiết mục, thêm, bớt, sửa, đổi, v.v. nhưng cũng tạm gọi là khá suôn sẻ. Ví dụ như cô ThuỵVy bảo là tôi cũng nên phát biểu một vài cảm tưởng (không có trong chương trình), vì dù sao thì tôi cũng là người làm layout cho cuốn sách của Paulina. Vậy là tôi cũng nói một chút về những chi tiết nhỏ nhặt trong công việc đó, như phải chọn tranh nào đi trước sau tranh nào (dựa trên nhiều yếu tố: nhan đề và ý nghĩa của tranh, màu sắc, kích thước/dọc hay ngang). Trong tuyển tập có 7 bài thơ và một bài nhận định ngắn, phải rải đều ra trong sách như thế nào. Tôi là một người thích sự cân bằng và đối xứng, cái gì cũng phải balanced và symmetrical (chẳng bù với cô Đặng Thơ Thơ, là người hoàn toàn trái ngược với tôi—cô thích mưa, còn tôi thì ưa nắng chẳng hạn. Hôm ấy, cô mặc một bộ quần áo rất asymmetrical, vạt ngắn vạt dài—Phạm Duy mà tái thế sẽ có cảm hứng sáng tác bài Áo Em Vạt Ngắn Vạt Dài, tập hai của nhạc phẩm Tóc Mai Sợi Vắn Sợi Dài bất hủ của ông. Chưa hết, cặp kính cô đeo là cả một thách thức vật lý đối với hầu hết những kẻ conventional như tôi: một bên gọng gắn vào phần dưới của tròng kính, thoạt nhìn chắc ai cũng tưởng kính của cô bị… gãy vào giờ chót mà cô không có cái nào khác để thay thế nên cứ vậy mà mang đi! Mời độc giả xem các tấm ảnh kèm theo bài viết này, tìm cho ra cô Thơ Thơ ắt rõ).

Tôi được xếp trong gần cuối chương trình là sẽ đọc một trong hai bài thơ của mình đóng góp vào tuyển tập tranh Purple Skies. Nhưng vì sẵn đang nói về chuyện đã cùng tác giả layout sách sao cho vừa ý, hợp tình, hợp lý, tôi đọc luôn bài thơ đi kèm với bức tranh Khói Thu của hoạ sĩ. Lúc quyết định kết hợp bài thơ này với bức tranh, tôi thấy hết sức đắc ý. Mùa thu xám và trắng mơ màng của bức tranh sao mà hợp với lời thơ mênh mang đến thế, nhất là câu chót của bài “trời cao như cũng mông mênh khói buồn”. Hồi giờ chúng ta đã có “tân cổ giao duyên”, “thơ phổ nhạc”, bây giờ thì có “tranh thơ giao duyên”. Tranh làm thơ trở nên “có hồn” hơn, và thơ khiến tranh cũng sâu lắng hơn một chút.

Sau đó, cô Đặng Thơ Thơ được MC ThụyVy giới thiệu là nguyên do, là nguồn cơn của những họa phẩm Paulina Đàm vẽ do cô luôn khuyến khích, lẫn hối thúc, Paulina đi vào con đường hội họa. Đặng Thơ Thơ đọc bài thơ Aging cô viết cho bức tranh cùng tên trong tuyển tập, và nói về những chuyển động trong tranh Paulina Đàm.

“Trong bức Aging, những chuyển động của vật thể như bốc lên trời, những đám mây mang hình thú hình người như không còn trọng lực, những thân cổ thụ bứt rễ bay lên không. Trong Earth Landing, chuyển động đi theo hướng ngược lại, người xem cảm được sự đáp xuống nhẹ nhàng từ bầu trời màu nhạt lên nền sẫm hơn của mặt đất.

“Những chuyển động có khi hỗn loạn, vòng vèo, theo những đường cong như đường bay của chiếc lá trên không. Bức Flying Head at Dawn/ Cái Đầu Bay Lúc Bình Minh, khiến tôi liên tưởng đến một truyện ngắn của Yumiko Kurahashi về một cô gái hễ đêm đến thì bay đi cùng cái đầu tìm đến nhà người yêu, bỏ thân thể ở lại trên giường, đến gần sáng mới vội vã bay trở lại nhập vào thân thể. Một cách nào đó, chúng ta đều như thế, sau một đêm ngủ say hồn vía đi ta bà lang bạt bốn phương trời, đến sớm tinh mơ lúc gần tỉnh mộng thì thần thức mới quay trở lại thân thể. Bức Crane Landing lại là những chuyển động khác, đi theo hướng từng mảng, với những vết cắt trên nền tranh nhằm mô tả chuyển động thành đàn, khi bầy chim đồng loạt bay theo một chiều, đường bay cắt bầu trời thành những mặt phẳng giao nhau trong phối cảnh không gian.”

Đặng Thơ Thơ cũng nhắc đến Opera House, họa phẩm cuối cùng trong tuyển tập, đã từng được giới thiệu trên Da Màu. Theo cô, “Bức tranh là một thế giới thu nhỏ trên sân khấu, có người, thú, những vai hề; có bóng, có hình thể, có tất cả chuyển động, xê dịch, theo cách vừa lớp lang vừa ngẫu hứng trong rạp hát. Bức tranh có bố cục chặt chẽ, những hình khối va đập vào nhau tạo thành một tổng thể hài hòa. Những chấm màu sáng nhẹ trên nền đen gợi cho người xem những cảm xúc trái ngược: một mặt chúng ta đang thưởng thức một màn trình diễn ngoạn mục, mặt khác chúng ta cảm được nỗi tuyệt vọng bên trong những vai diễn vui tươi.”

Nhạc sĩ Lê Nguyên Hùng cũng nhận xét rằng tranh của Paulina Đàm có rất nhiều “layers” Đó là nghệ thuật của Paulina Đàm, thể hiện nhiều lớp tâm trạng bằng phong cách biểu hiện trừu tượng.

Nhà phê bình Bùi Vĩnh Phúc, với cách nhìn hội họa rất thơ, đã nhắc đến những họa phẩm có những cái tên rất thơ mộng trong tuyển tập: Beloved Lightning, Morning Surprise, Childhood Memories, The Abyss, Cranes Landing, Bird Bride, Treetop… Anh bắt đầu với bức tranh thứ nhất, Morning Surprise:

“Cái ‘bất ngờ’ của một buổi sáng ấy là gì? Thật khó biết. Nhưng trong cuộc sống, ‘bất ngờ’ là cái ta có thể gặp mỗi ngày, vào bất cứ thời điểm nào. Dù sao, như một con người, ta hãy cứ để những bất ngờ xảy ra. Hãy để mọi thứ đụng chạm, va đập vào ta. Hãy bắt tay với chúng. Và chấp nhận, Và hạnh phúc. Và nhìn ra ở đó những ‘phúc lành’ của đời sống. Cho dù những bất ngờ ấy có thể đem lại bất cứ điều gì, với bất cứ những màu sắc nào. Có thể chúng mang những đường nét của một bầy vạc đang hạ cánh, với những khung vuông và chữ nhật nghiêng nghiêng màu hồng đỏ và tím phớt hoa cà, lúc thì mềm mại, uyển chuyển, lúc lại dập dờn múa lượn như sóng (trong bức Cranes Landing), hay như những dạng màu xanh da trời pha đen trong dáng hình của những rễ cây như đang chìm xuống dưới, với những làn nước, hay những cuộn mây, đang trôi nổi bập bềnh bên trên (trong bức The Abyss) (…)

“Những bất ngờ trong đời cũng có thể đem về cho ta những hồi ức tuổi thơ, như tên của bức ‘Childhood Memories’, hay mang về những kỷ niệm, những xốn xang, những ngọt ngào, những đau xé, những nỗi buồn vẫn còn bay trong trời không, trên những đỉnh mưa sầu, hay trên những ngọn cây cao ngất. Bức ‘Treetop’, với những đường nét, những bệt màu đen pha xanh dồn đẩy và bay bốc lên cao, như một thân cây vĩ đại. Nhưng ở trong phần trên cao của cây lại có một hình ảnh mang dáng dấp của một cây cypress, một cây trắc bá, đang uốn mình theo gió bạt. Tất cả được đặt trên một nền đen của hồi ức bí ẩn và vẫn còn tiếp tục cuồng động, như trong một cơn bão nổi, hay trong một cơn mưa.”

(trích Mấy Suy Nghĩ về Tranh của Paulina Đàm Thuý Ngọc- Phát biểu trong buổi Ra Mắt Sách ‘Purple Skies’ của Bùi Vĩnh Phúc).

Chương trình tiếp tục với nhà thơ Lê Đình Nhất Lang đọc bài thơ “Sọ Người và Chim” của nhà phê bình Nguyễn Tà Cúc và bản dịch tiếng Anh của anh trong tuyển tập Purple Skies. Đặng Thơ Thơ đọc bài thơ “Chim Dâu” của đạo diễn, nhà văn, kịch tác gia Nguyễn Thị Minh Ngọc- viết cho bức tranh Bird Bride triển lãm ngay cổng vào.

Nhà thơ Nhất Lang đọc bài thơ “Sọ Người Và Chim” của NPBVH Nguyễn Tà Cúc, cùng bản dịch tiếng Anh “Human Skulls and Birds” của anh

Sau những lời bày tỏ cảm tưởng, những lời chúc mừng nồng nhiệt là những bài hát hay, mang lại không khí vui tươi hơn cho buổi gặp gỡ. Nào “Ru Em” do Băng Tâm trình bày, “Hạ Trắng” với giọng ca Michelle, nhạc sĩ Lê Nguyên Hùng (tác giả của “Ru Em”) cũng hát tặng Paulina một nhạc phẩm khác của anh, và một giọng ca chuyên nghiệp thứ thiệt (mà tôi  vì lu bu trong không khí náo nhiệt không được nghe giới thiệu tên) hát nhiều bài tiếng Việt và tiếng Anh nghe quá… đã! Nhiều người dìu nhau ra “sàn nhảy”, đúng là một “buổi chiều được quên” của mọi người. Bị lôi cuốn theo không khí rất ư là văn nghệ văn gừng đó, tôi cũng lên góp vui với hai bài “Viens m’embrasser” và “Solamente una vez” để riêng tặng… tất cả (chữ dùng rất hóm hỉnh của Lê Đình Nhất Lang!).

Nắng đã nhạt một chút. Một số người đã lác đác ra về. Chúng tôi phụ nhau dọn dẹp rồi cũng bịn rịn chia tay nhau. Cám ơn bạn bè. May mà có… nhau, đời còn dễ thương. Cám ơn hội hoạ, thơ, âm nhạc, văn chương… Cám ơn những ly cà-phê nóng, những tách trà thơm. Và thân ái chúc mừng hoạ sĩ Paulina Đàm một lần nữa. Mong sẽ được thưởng lãm thêm nhiều tác phẩm của cô trong những năm tháng dài trước mặt.

Trần C. Trí

Articles by Trần C. Trí

Comments


Xin vui lòng bày tỏ trách nhiệm và sự tương kính trong việc sử dụng ngôn ngữ khi đóng góp ý kiến. Da Màu dành quyền từ chối những ý kiến cực đoan, thiếu tôn trọng bạn đọc hoặc không sử dụng email thật. Chúng tôi sẽ liên lạc trực tiếp với tác giả nếu ý kiến cần được biên tập.

@2006-2025 damau.org ♦ Da Màu Magazine
Tạp Chí Văn Chương Da Màu
Log in | Entries (RSS) | Comments (RSS)