Chuyển ngữ từ tập truyện “Politically Correct Bedtime Stories: A Collection of Modern Tales for Our Life and Times.” Tác giả James Finn Garner. NXB Souvenir Press Ltd, 1994.

Ngày xửa ngày xưa, có một người trẻ mang tên Cô Bé Quàng Khăn Đỏ. Cô sống với mẹ bên một gờ gỗ lớn. Ngày kia mẹ cô bảo cô đem một rổ trái cây tươi và nước khoáng đến nhà bà ngoại – chẳng phải đây là việc của phụ nữ, xin nhớ dùm, mà bởi vì hành vi này là một nghĩa cử đẹp, giúp đem lại cảm giác thân thiết cộng đồng. Thêm nữa, bà ngoại của cô không bị bệnh, đúng hơn là sức khỏe tinh thần và thể chất của bà đang trong thời kỳ sung mãn và bà thừa khả năng để tự chăm sóc lấy mình như một người trưởng thành.

Rồi Cô Bé Quàng Khăn Đỏ bắt đầu lên đường, cùng với chiếc rổ xuyên qua khu rừng. Nhiều người cho rằng khu rừng là nơi nguy hiểm, đầy điềm gở và không bao giờ dám đặt chân vào đó. Tuy nhiên, Cô Bé Quàng Khăn Đỏ đủ tự tin với bản năng giới tính đang nảy nở rằng hình tượng phân tâm học kiểu Freud lộ liễu đó chẳng đe dọa được cô.

Trên đường đến nhà Bà Ngoại, Cô Bé Quàng Khăn Đỏ bị một con chó sói đi theo gạ gẫm. Nó thắc mắc trong chiếc rổ có những gì. Cô trả lời, “Một vài phần quà vặt lành mạnh dành cho bà ngoại tôi, người có đủ khả năng tự chăm sóc lấy mình như một người từng trải.”

Chó sói nói, “Cô nên biết, cô em thân mến ạ, thật không an toàn chút nào khi một cô gái nhỏ đơn độc băng ngang khu rừng như thế này.”

Cô Bé Quàng Khăn Đỏ nói, “Tôi nhận thấy lời nói của bạn mang hơi hướm kỳ thị giới tính đến tột độ, nhưng tôi sẽ lờ đi không quy lỗi bởi vì địa vị truyền thống của bạn là kẻ bị xã hội ruồng bỏ, áp lực của điều đó đã thúc đẩy bạn phát triển lối nhìn cuộc sống – hoàn toàn có căn cứ – của riêng mình. Nào, phiền bạn nhé, tôi phải tiếp tục lên đường.”

Cô Bé Quàng Khăn Đỏ đi dọc theo con đường chính. Nhưng, bởi vì địa vị xã hội ngoài luồng của nó đã giải phóng nó khỏi sự mù quáng chỉ biết cứng ngắc tuân thủ một chiều kiểu phương tây, chó sói biết lối đường tắt đến nhà Bà Ngoại. Nó xông vào nhà và ăn thịt Bà Ngoại, một hành vi hết sức hợp lý cho động vật chuyên ăn thịt như nó. Rồi, không bị cản trở bởi những ý tưởng cổ hủ cứng ngắc về ý niệm giống đực giống cái, nó tròng áo ngủ của Bà Ngoại lên người và leo lên giường.

Cô Bé Quàng Khăn Đỏ bước vào mái nhà tranh và lên tiếng, “Ngoại ơi, con đem cho ngoại chút quà vặt không chất mỡ, không chất muối này để tôn vinh vai trò người nữ gia trưởng khôn ngoan và tận tụy chăm lo cho mọi người của bà.”

Từ trên giường, chó sói đáp nhỏ nhẹ, “Đến gần đây, bé con, để bà nhìn rõ xem nào.”

Cô Bé Quàng Khăn Đỏ nói, “Ồ, con quên rằng bà đang bị trở ngại về thị giác như con dơi. Bà Ngoại ơi, sao hai mắt bà to thế!”

“Chúng đã phải chứng kiến nhiều, và tha thứ cũng nhiều, cháu yêu ạ.”

“Ngoại ơi, sao mũi bà to thế – nhận xét này của cháu cũng chỉ là tương đối thôi và tất nhiên mũi bà có duyên theo cách của riêng nó.”

“Nó đã ngửi qua nhiều thứ, và đã tha thứ cũng nhiều, cháu yêu ạ”

“Bà Ngoại ơi, sao răng bà to thế!”

Chó sói đáp, “Bất kể bà là ai hoặc cái gì, bà cũng hài lòng về chính mình,” và nhảy ra khỏi giường. Nó tóm lấy Cô Bé Quàng Khăn Đỏ bằng móng vuốt với ý định sẽ ăn tươi nuốt sống cô. Cô Bé Quàng Khăn Đỏ hét toáng lên, chẳng phải vì bị giật mình khi chứng kiến chiều hướng ăn mặc trái giới tính của chó sói, mà bởi vì hành động xâm phạm khoảng cách cá nhân có chủ tâm của nó.

Tiếng hét của cô bé vang đến tai người đốn củi (hay chuyên viên chế tạo nhiên liệu từ củi đốt, anh ta thích được gọi như thế hơn). Xông vào mái tranh, trông thấy cảnh giằng co anh ta tìm cách ngăn chặn. Nhưng khi anh ta vừa nhấc chiếc rìu lên, cả Cô Bé Quàng Khăn Đỏ và chó sói cùng ngừng lại.

“Anh nghĩ anh đang làm cái trò gì thế?” Cô Bé Quàng Khăn Đỏ hỏi.

Anh đốn củi nheo mắt ngạc nhiên và cố tìm câu trả lời, nhưng không thốt ra được chữ nào.

“Anh xông vào đây như người Neanderthal bán khai, ủy thác cho vũ khí của anh suy nghĩ dùm anh à!” cô la lên. “Đồ kỳ thị giới tính! Đồ kỳ thị giống loài! Sao anh dám cho rằng phụ nữ và chó sói không thể tự giải quyết vấn đề của họ mà không có sự can thiệp trợ giúp của người đàn ông!”

Khi nghe được diễn văn hùng hồn của Cô Bé Quàng Khăn Đỏ, Bà Ngoại nhảy ra khỏi miệng chó sói, đoạt lấy cái rìu của người đốn củi, và chặt đứt rời đầu hắn ta. Sau khi cùng trải qua thử thách gay go này, Cô Bé Quàng Khăn Đỏ, Bà Ngoại và chó sói chia chung một cảm giác đoàn thể đầy ý nghĩa. Họ quyết định thiết lập một cơ cấu gia đình độc đáo trái với thói thường, gầy dựng trên nền tảng của sự kính trọng và hợp tác, và họ sống hạnh phúc với nhau trong khu rừng mãi mãi.

Hậu từ của biên tập: Slavoj Žižek đã viết trong cuốn “Cái tuyệt đối mong manh” của ông như sau: Sự tôn thờ hình thức là hiện thân của một lời dối trá có công dụng giúp người ta chịu đựng được một sự thật quá sức của mình. Tới một mức độ nào đó, "Sự đúng đắn về mặt chính trị” (political correctness) trở thành một triệu chứng của sự tôn thờ hình thức trong văn hóa Tây phương, khá nổi bật là văn hóa Mỹ. Từ chỗ là sự chiếu cố những cá nhân hoặc thiểu số bị bất lợi trong xã hội – chiếu cố một cách lịch sự quá đáng – nó đã trở thành một cơ cấu ảo tưởng tập thể, một thứ “tân ngữ” (newspeak – khái niệm do George Orwell sáng tạo ra trong “1984”) máy móc muốn trói buộc thực tại đa chiều trong cái bọc bằng ngôn từ. Tác động của nó giống như một thứ kính lọc, làm mờ mịt, xóa nhoà lẫn lộn bản chất và giới hạn của những vấn đề thực tiễn, biến các tính cách đặc thù, cá biệt của con người thành một thứ nạn nhân học (victimology) méo mó, và áp đặt những thông lệ về cách thức tương quan tử tế, chừng mực một cách giả tạo giữa người và người.

Sau nhiều đắn đo, Lưu Diệu Vân và Hoàng Chính đã chọn lựa cách chuyển ngữ “Political Correctness” sang thành “Sự đúng đắn về chính trị”. Điều này có thể gây ngộ nhận cho người đọc Việt ngữ rằng đây là một hiện tượng tồn tại trong phạm trù luật pháp, công quyền và chính sách. Nhưng thiết nghĩ, đây cũng là một chọn lựa có tính cách giúp người đọc quen thuộc hơn với sự mở rộng khái niệm “chính trị” trong thuật ngữ tư tưởng hiện đại. “Chính trị” ngày hôm nay được hiểu, một cách trừu tượng hơn, như các hình thức kỷ luật và phân phối đặc quyền – bổn phận trong một xã hội, cũng như phạm trù trung gian giữa xã hội và ý chí con người muốn trật tự hóa nó. Như Michel Foucault đã tóm gọn tính chất bước chuyển tiếp, không phải chỉ về ngôn ngữ mà còn về thực tế nhân văn, này: Kéo dài suốt bao thiên niên kỷ qua, con người là cái đúng như Aristotle quan niệm: một sinh vật sống, có thêm khả năng phụ là hiện hữu trong chính trị. Con người hiện đại lại là một sinh vật mà chính trị của nó đặt lại vấn đề về chính sự hiện hữu của nó như một thực thể sống. Nói đơn giản hơn, chính trị hôm nay, như toàn thể định nghĩa về hiện hữu của con người, khác với chính trị trước đây, như một trong những khía cạnh song hành của đời sống. (Tỷ dụ như chính trị trong diễn ngôn văn học và dịch thuật, độc giả có thể tham khảo bài viết “Hói và diễn ngôn” hay “Dịch và đại tự sự” của Phạm Quốc Lộc).

Đăng tải bản dịch này, mong ước của chúng tôi là trình bày cho độc giả cảm nhận được việc Lưu Diệu Vân và Hoàng Chính đã đặt vào đó những suy tư, cân nhắc đến mức nào, để có thể truyền đạt được một cách hoàn chỉnh bề mặt của một hiện tượng văn hóa xa lạ và phức tạp, dù chỉ là qua một truyện rất ngắn. Mong rằng những nỗ lực ấy của hai dịch giả sẽ được đón nhận và khuyến khích nhiệt tình.

---

Politically Correct Bedtime Stories

Little Red Riding Hood

James Finn Garner

There once was a young person named Red Riding Hood who lived with her mother on the edge of a large wood. One day her mother asked her to take a basket of fresh fruit and mineral water to her grandmother’s house–not because this was womyn’s work, mind you, but because the deed was generous and helped engender a feeling of community. Furthermore, her grandmother was not sick, but rather was in full physical and mental health and was fully capable of taking care of herself as a mature adult.

So Red Riding Hood set out with her basket of food through the woods. Many people she knew believed that the forest was a foreboding and dangerous place and never set foot in it. Red Riding Hood, however, was confident enough in her own budding sexuality that such obvious Freudian imagery did not hinder her.

On her way to Grandma’s house, Red Riding Hood was accosted by a Wolf, who asked her what was in her basket. She replied, “Some healthful snacks for my grandmother, who is certainly capable of taking care of herself as a mature adult.”

The Wolf said, “You know; my dear, it isn’t safe for a little girl to walk through these woods alone.”

Red Riding Hood said, “I find your sexist remark offensive in the extreme, but I will ignore it because of your traditional status as an outcast from society, the stress of which has caused you to develop your own, entirely valid worldview. Now, if you’ll excuse me, I must be on my way.”

Red Riding Hood walked on along the main path. But, because his status outside society had freed him from slavish adherence to linear, Western-style though, the Wolf knew of a quicker route to Grandma’s house. He burst into the house and ate Grandma, an entirely valid course of action for a carnivore such as himself. Then, unhampered by rigid, traditionalist notions of what was masculine or feminine, he put on Grandma’s nightclothes and crawled into bed.

Red Riding Hood entered the cottage and said, “Grandma, I have brought you some fat-free sodium-free snacks to salute you in your role of a wise and nurturing matriarch.”

From the bed, the Wolf said softly, “Come closer, child, so that I might see you.”

Red Riding Hood said, “Oh, I forgot you are as optically challenged as a bat. Grandma, what big eyes you have!”

“They have seen much, and forgiven much, my dear.”

“Grandma, what a big nose you have–only relatively, of course, and certainly attractive in its own way.”

“It has smelled much, and forgiven much, my dear.”

“Grandma, what big teeth you have!”

The Wolf said, “I am happy with who I am and what I am,” and leaped out of bed. He grabbed Red Riding Hood in his claws, intent on devouring her. Red Riding Hood screamed, not out of alarm at the Wolfs apparent tendency toward cross-dressing, but because of his willful invasion of her personal space.

Her screams were heard by a passing woodchopper-person (or log-fuel technician, as he preferred to be called). When he burst into the cottage, he saw the melée and tried to intervene.

But as he raised his ax, Red Riding Hood and the Wolf both stopped.

“And what do you think you’re doing?” asked Red Riding Hood.

The woodchopper-person blinked and tried to answer, but no words came to him.

“Bursting in here like a Neanderthal, trusting your weapon to do your thinking for you!” she said. “Sexist! Speciesist! How dare you assume that womyn and wolves can’t solve their own problems without a man s help!”

When she heard Red Riding Hood’s speech, Grandma jumped out of the Wolf’s mouth, took the woodchopper-person’s axe, and cut his head off. After this ordeal, Red Riding Hood, Grandma, and the Wolf felt a certain commonality of purpose. They decided to set up an alternative household based on mutual respect and cooperation, and they lived together in the woods happily ever after.