Cuộc thảo luận bàn tròn kỳ 4 của Da Màu trong dự án Stop the Hate của tiểu bang California qua chủ đề Sức Khỏe Tâm Thần Và Sự Kỳ Thị (Mental Health and the Discrimination) đã diễn ra vào tối Chủ Nhật 18 tháng Tám, 2024 lúc 7 giờ tối (Giờ Miền Đông), qua phương tiện Streamyard và trình chiếu trực tiếp trên 2 mạng xã hội: Da Mau Facebook và Da Mau YouTube

Dự án Bàn Tròn này đã được hỗ trợ toàn phần hoặc một phần bằng nguồn tài trợ từ tiểu bang California, do Thư Viện Tiểu Bang California quản lý với sự hợp tác của Bộ Xã hội và Ủy ban đặc trách Cộng đồng Người Mỹ gốc Á Châu và Quần đảo Thái Bình Dương cho dự án Stop the Hate (tạm dịch là Ngăn Chặn Lòng Thù Hận), với sự tham dự của nhà văn Hoàng Chính (Biên tập viên Da Màu) trong vai trò điều hợp viên cùng với các khách mời: Đỗ Lê Anhđào (Nhà thơ, đồng sáng lập viên tạp chí Da Màu), Jenni Trang Le (Nhà sản xuất điện ảnh), Lê Đình Nhất Lang (Nhà thơ, biên tập viên Da Màu), và phụ trách kỹ thuật Lưu Diệu Vân (Nhà thơ, biên tập viên Da Màu.)

Sau khi được giới thiệu trong phần mở đầu, các khách mời trình bày với khán / thính giả về công việc của mình và về những trải nghiệm trong đời sống cá nhân liên quan đến vấn đề kỳ thị.

Điều hợp viên Hoàng Chính đã mở đầu buổi thảo luận bằng cách trình bày một đoạn phim ngắn, kể lại một sự kiện xảy ra trong một phòng khám y tế ở một thành nhỏ ở Canada. Một phụ nữ đã không chịu để cho một bác sĩ di dân khám cho con của bà vì bác sĩ không phải là người da trắng, nói tiếng Anh không đúng giọng Anh hay Mỹ (nghĩa là nói tiếng Anh không “chuẩn”) và đặc biệt “có răng màu nâu.”

Các thành viên đã góp ý kiến về sự kiện này và đồng ý rằng sự kỳ thị không chỉ dựa trên màu da mà còn dựa trên nhiều yếu tố khác nữa như giọng nói, màu răng… rồi sẽ chuyển dần đến trang phục, phong tục tập quán… nghĩa là người có óc kỳ thị nghĩ rằng những thứ gì không giống với mình đều là sai lạc.

Từ đó chúng ta dễ nhận thấy những người có dấu chứng bất ổn về sức khỏe tâm thần đều dễ dàng trở thành đối tượng của sự kỳ thị. Ở Việt Nam (và có lẽ ở nhiều xứ sở phương đông) người ta vẫn còn thói quen chế diễu, trêu ghẹo những người không bình thường. Những người mang dị tật dù bẩm sinh hay mắc phải luôn là đề tài chế diễu. Bất cứ thứ gì không nằm trong chuẩn mực xã hội thì bị coi là bất thường và bị chế diễu nhiều khi còn bị trở thành nạn nhân. Chúng ta vẫn nghe những tin tức về những người đồng tính bị kỳ thị, bị hành hung hoặc bị sát hại.

Qua đoạn video của sự kiện kể trên, người ta cũng thấy sự phản đối của những người khác đối với sự kỳ thị hiển hiện nơi người phụ nữ kia, chứng tỏ phần lớn cộng đồng vẫn không chấp nhận sự kỳ thị. Một bệnh nhân nam nêu lên một sự kiện hiển nhiên ở những xứ sở đa văn hóa: “sẽ có nhiều bác sĩ nói tiếng Anh nhưng họ không nhất thiết phải là da trắng.”

Nhà thơ Đỗ Lê Anhđào – đã từng làm việc với những nạn nhân của sự áp bức, của sự lạm dụng tình dục – đã chia sẻ những trải nghiệm của mình trong môi trường tiếp xúc trực tiếp với nạn nhân của sự bạo hành trong gia đình cũng như của sự bạo động trình dục.

Jenni Trang Lê – là nhà sản xuất điện ảnh và cố vấn văn hóa cho nhiều cuốn phim củ Hollywood – cũng góp ý kiến về khía cạnh kỳ thị đối với những người bị khó khăn về mặt tâm thần trong môi trường điện ảnh.

Nhà thơ Lê Đình Nhất Lang, người đang sống và làm việc ở Hoa Kỳ, và trước đó là ở Pháp, đã chia sẻ cái nhìn của anh về những góc nhìn đặc thù của sự kỳ thị mà chỉ khi tinh ý chúng ta mới có thể nhìn thấy.

Kỳ thị bắt nguồn từ những thành kiến sai lạc về những gì khác với chúng ta. người ta có thói quen xem mình là trung tâm, mình là “dòng chính”, những gì không giống mình được coi như sai lạc. Vì vậy, trong văn hóa Việt, người lùn, người lé mắt, người răng hô, người què, người cụt, người thọt chân, ngay cả người cận thị… cũng bị chọc ghẹo, và đôi khi ghét bỏ. Chúng ta xem mặt mà bắt hình dong theo kiểu “nhất lé, nhì lùn, tam hô, tứ sún”… Hệt như sự kiện răng màu nâu trong phòng khám y tế kể trên.

Hoàng Chính cũng đề cập đến một phim tài liệu về Thế Chiến II. Một cựu chiến binh Hoa Kỳ là người da đen đã kể lại sau khi Đức Quốc Xã đầu hàng, quân đội Đồng Minh vào để giải giới lính Đức, toán quân của ông ta tiếp nhận một đội quân Quốc Xã, thấy ông là người da đen, người lính Đức dù đã bại trận, vẫn không bàn giao vũ khí với lý giải: “Tôi chỉ đầu hàng với lính Mỹ Da Trắng thôi.” Như vậy trong mắt người lính Đức Quốc Xã ấy có lẽ có hai nước Mỹ: nước Mỹ trắng và nước Mỹ đen. Ý nghĩ ấy có lẽ cũng tồn tại trong đầu óc của rất nhiều người. Và bây giờ dường như có thêm một “nước Mỹ Vàng” khác.

Tâm thức ấy cho thấy sự kỳ thị đã ăn sâu vào xương vào tủy con người. Ngay cả trong tình thế tuyệt vọng nhất, phải buông xuôi tất cả, người ta vẫn bám lấy cái thành kiến sai lầm và xử sự uốn theo sự dẫn lối của cái thành kiến ấy. Như trong câu chuyện vừa kể người ta sẵn sàng đầu hàng, sẵn sàng tháo bỏ quân phục, sẵn sàng tháo gỡ cấp bậc, phù hiệu đơn vị, sẵn sáng buông bỏ vũ khí, nhưng thành kiến thì nhất định không buông bỏ.

Buổi thảo luận – với sự trợ giúp về kỹ thuật của nhà thơ lưu Diệu Vân – đã được livestream liên tục để khán giả có thể theo dõi và góp ý trực tiếp với các thành viên.

Trước khi kết thúc điều hợp viên cũng đề cập đến những nguồn trợ giúp nạn nhân của sự kỳ thị trong tiểu bang California để cư dân California có thể tìm đến khi cần.

Buổi thảo luận bàn tròn kết thúc lúc 8 PM (EST).

Bạn có thể xem lại Bàn Tròn 4 trên Facebook hoặc YouTube.

***

In recent years, Hate has insidiously invaded the world in different forms and severely harmed the lives of marginalized individuals and communities.

Partaking in the State of California’s Stop the Hate Project, Da Màu Magazine is hosting 4 Roundtable discussions. The forth one took place on the 18th of August 2024 and the topic of this roundtable was: “Mental Health and Discrimination”.

In this one-hour session, the moderator and three guest speakers shared their ideas, and suggested resolutions to the question: How do we recognize people with mental health issues and stand up for them when they become victims of discrimination and hate?

The Roundtable raised some notable issues. 1) Discrimination is based not only on the skin colors but many other characteristics of the person. 2) In desperate situations, it is easy for people to give up many things but prejudices are not one of them.

This publication was supported in whole or in part by funding provided by the State of California, administered by the California State Library in partnership with the California Department of Social Services and the California Commission on Asian and Pacific Islander American Affairs as part of the Stop the Hate program. To report a hate incident or hate crime and get support, go to CA vs Hate.

Bài viết này đã được hỗ trợ toàn phần hoặc một phần bằng nguồn tài trợ từ tiểu bang California, do Thư Viện Tiểu Bang California quản lý với sự hợp tác của Bộ Xã hội và Ủy ban đặc trách Cộng đồng Người Mỹ gốc Á Châu và Quần đảo Thái Bình Dương cho dự án Stop the Hate (Ngăn Chặn Lòng Thù Hận). Để báo cáo mọi sự việc liên hệ đến tội ác do thù ghét và những hành động kỳ thị chủng tộc, và để nhận lãnh hỗ trợ, xin vui lòng truy cập trang mạng của Bộ Dân Quyền (Civil Rights Department) Tiểu Bang California, CA vs Hate.