lời người dịch: Judith Ortiz Cofer ra đời năm 1952 ở Puerto Rico. Mẹ của bà là người Puerto Rico. Bố của bà tham gia Hải quân Hoa Kỳ. Bà hấp thụ nền giáo dục của cả hai quốc gia, tốt nghiệp Cử Nhân, Cao học ngành Văn Chương và hậu Cao học ở Oxford.  Sau đó, bà dạy Văn chương ở Florida. Bà đã xuất bản bảy tập thơ. Truyện ngắn “I Fell in Love, or My Hormones Awakened” (Tôi biết yêu hay những chất kích thích tố trong người tôi thức giấc) được trích từ quyển tự thuật Silent Dancing (Âm Thầm Khiêu Vũ), 1990. Người dịch xin phép thay cái tựa đề dài của truyện ngắn này bằng tựa đề “Nụ Hôn Đầu” cho ngắn gọn hơn.

 

Tôi bắt đầu biết yêu, hay đó chỉ là hiện tượng sinh lý khi những kích thích tố trong cơ thể tôi thức giấc sau một giấc ngủ dài. Bỗng nhiên, chủ đích trong ngày của tôi chỉ nhắm vào một việc, được nhìn thấy bóng dáng người tôi thầm yêu. Chuyện này cần phải được giữ kín, bởi vì tôi đã, theo truyền thống muôn đời của những mối tình bất hạnh, tự nguyện yêu thương một chàng trai ngoài tầm tay của tôi. Hắn không phải là người Puerto Rico cũng không nghèo như tôi. Trái lại hắn là người Ý, con nhà giàu có, và lớn tuổi hơn tôi. Hắn đang học năm cuối của Trung học trong khi tôi mới vào lớp Chín. Lần đầu tiên tôi gặp hắn, ở trong hành lang của trường, đứng tựa lưng vào tường nơi là ranh giới địa phận giữa nam sinh và nữ sinh của các lớp nhỏ tuổi hơn. Hắn đẹp trai vô cùng, trông giống như tài tử Marlon Brando lúc còn trẻ – giống đến cả cái nụ cười nhếch mép mỉa mai. Tất cả những điều tôi biết về hắn, ngôi sao sáng trong những giấc mơ ngây ngô của tôi chỉ có ngần này: Hắn là cháu của ông chủ cái siêu thị trong khu phố tôi ở; tôi nghe nói hắn thường tổ chức tiệc tùng trong ngôi nhà xinh đẹp của cha mẹ hắn ở ngoại ô, gia đình hắn có tiền và tiền này đã được rót vào trường tôi bằng nhiều cách – Ngoài ra, còn một chi tiết làm chân tôi run rẩy; đó là, hắn làm việc cho siêu thị gần chung cư của tôi, cuối tuần và suốt mùa hè.

Mẹ tôi không hiểu được tại sao tôi tình nguyện giúp mẹ đi mua những thứ vặt vãnh liên miên không dứt. Tôi hăng hái chộp lấy bất cứ cơ hội nào, từ thứ Sáu cho đến chiều thứ Bảy, để được đi mua trứng, thuốc lá, sữa (tôi cố uống sữa càng nhiều càng tốt mặc dù tôi rất chán cái đồ quỷ này) – những thực phẩm mẹ mua từ tiệm của Mỹ.

Hết tuần này đến tuần khác, tôi lang thang giữa những dãy kệ hàng hóa mắt liếc nhìn về phía kho chứa hàng ở phía sau, nín thở hy vọng sẽ gặp hoàng tử của lòng tôi. Tôi chẳng có kế hoạch gì cả. Tôi như một tín đồ hành hương, chỉ mơ ước được nhìn thấy Mecca. Tôi cũng chẳng mong gì hắn sẽ để mắt đến tôi. Đây là một nỗi đau khổ dịu dàng.

Có một hôm tôi nhìn thấy hắn, mặc toàn trắng như là một y sĩ giải phẫu: quần áo trắng, mũ trắng, và (một hình ảnh nhớp nhúa nhưng chẳng ăn nhằm gì với đôi mắt bị mơ huyền vì yêu của tôi) cái tấm tạp dề trước ngực bê bết những vết máu. Hắn đang giúp khuân một tảng thịt bò to tướng vào phòng lạnh của tiệm. Có lẽ tôi đã đứng tần ngần choán chỗ như một chị ngố, bởi vì tôi nhớ là hắn nhìn tôi, và còn nói chuyện với tôi nữa. Tôi xấu hổ muốn chết được. Hình như hắn nói, “Làm ơn tránh qua một bên,” và cười với tôi.

Sau lần ấy, tôi chủ động tạo cơ hội để được đi siêu thị. Tôi quan sát, gói thuốc lá của mẹ tôi sau lâu vơi quá. Tôi muốn mẹ tôi hút thuốc nhanh hơn. Tôi uống sữa và bắt em tôi uống nhiều hơn (tôi phải hối lộ em uống ly thứ hai bằng phần bánh Fig Newton của tôi, loại bánh cả hai chúng tôi cùng thích nhưng mỗi người chỉ được phân nửa hộp bánh). Tôi hy sinh phần bánh của tôi cho tình yêu, và khi thấy mẹ tôi hút gói thuốc L&M không mấy hứng thú; tôi nghĩ (Trời ơi, xin Trời đừng để chuyện này xảy ra) có lẽ mẹ sẽ giảm lại hay bỏ hút thuốc luôn. Thời điểm này rất quan trọng với tôi.

Tôi đã dấu kín mối tình cô đơn của tôi. Rất nhiều đêm tôi khóc, nước mắt nhỏ xuống gối nóng hổi, cho những điều đã làm cho chúng tôi không thể đến gần nhau. Trong óc tôi, tôi chắc bẩm là hắn chẳng bao giờ nhìn thấy tôi, vì thế tôi tự do nhìn hắn đắm đuối – tôi là người vô hình. Hắn không nhìn thấy tôi bởi vì tôi chỉ là một con bé gầy gò người Puerto Rico, một con bé mới bắt đầu vào lớp Chín và không thuộc vào bất cứ nhóm nào có chút gì liên hệ với hắn hay sinh hoạt của hắn.

Cuối năm học, tôi vỡ lẽ là tôi không vô hình như tôi lầm tưởng. Tôi học được một bài học về bản tính con người – sự tán tỉnh nịnh nọt bao giờ cũng để sót lại một cái mùi, một thứ mà chúng ta đều được trang bị để có thể phát hiện, và cho dù nó mơ hồ đến độ nào, chúng ta đều có thể phát hiện cái nguồn nơi đã phát ra mùi này.

Vào tháng Sáu, các vị nữ tu trong trường của tôi theo thông lệ tổ chức một vài buổi trình diễn văn thơ hay âm nhạc có tính chất lịch sử và văn hóa. Trong năm lớp Chín của tôi, đó là một buổi đại yến theo kiểu người La Mã thời cổ. Chúng tôi đã học suốt năm môn bi kịch Hy Lạp (một vở kịch ngắn nhập môn về lịch sử của tôn giáo – trong đó chúng tôi lướt nhanh từ Sophocles đến Euripedes hướng về thời kỳ đầu của những người Công giáo tuẫn đạo) và cô nữ tu rất trẻ, rất năng động, Sơ Agnes nổi hứng muốn làm một cái gì đó thật xôm tụ. Cô ra lệnh cho toàn thể học sinh (chừng 300 đứa) phải về nhà bắt mẹ may cho cái togas (y phục La Mã thời cổ) cho chúng tôi bằng những tấm khăn trải giường. Cô phân phối những bản cóp pi mimeo mới vừa in, bằng máy in tay, những mẫu may y phục La Mã. Tôi nhớ mùi rượu nồng nặc trên những tờ giấy mimeo này và hầu như học sinh nào trong hội trường cũng đưa tờ giấy in lên mũi hít vào thật sâu – những tờ giấy mimeo ngày ấy làm chúng tôi ngây ngất, cái say sưa mà trẻ con thuộc thế hệ máy cóp pi Xerox ngày nay không được hưởng. Rồi vào lúc những tuần lễ cuối năm học dài lê thê, thành phố Paterson biến thành một lò nung và chúng tôi héo rũ trong bộ đồng phục cứng ngắc không thoải mái. Chúng tôi làm việc vất vả như những tên nô lệ La Mã, cuống cuồng xây một hoàng cung (giả) để tổ chức buổi tiệc ngay trong thính đường của trường. Sơ Agnes muốn làm một khán đài để đôi nam nữ chủ tịch của buổi đại yến này sẽ đăng đàn như các bậc vua chúa lên ngôi.

Sơ Agnes đã chọn người đóng vai Thủ tướng[1] và Phu Nhân trong giới học sinh. Người thủ vai Phu Nhân là một nữ sinh rất đẹp tên là Sophia, người Ba Lan mới di cư sang Mỹ, nói tiếng Anh không đúng giọng, nhưng nét mặt thật kiều diễm, ngay cả khi cô không dùng son phấn vẫn làm người ta nao lòng. Mọi người khen ngợi mái tóc vàng của cô như suối chảy chấm thắt lưng và giọng hát của cô trong ban hợp ca có thể đưa âm nhạc lên thiên đàng. Các vị nữ tu muốn tâng cô nàng lên ngôi Chúa. Họ cứ lập đi lập lại là cô ấy được ân sủng thiên phú. Chúng tôi chiêm ngưỡng còn đám con trai có vẻ e dè kiêng nể cô ấy. Cô chỉ việc mỉm cười và thi hành những việc người ta giao phó. Tôi không biết cô nghĩ gì những lúc mọi người săn đón cô. Cái quyền lực mạnh nhất của sắc đẹp là mọi người sẵn sàng làm tất cả mọi việc để giúp bạn, kể cả việc suy nghĩ.

Người đóng đôi với cô là thành viên trong đội bóng rổ của trường. Một học sinh năm cuối, cao ráo, tóc hung đỏ, có nhiều anh chị em cùng học chung trường. Cả hai là biểu hiện một đôi di dân có cái gene tốt đẹp nhất của cộng đồng. Chúng tôi không hề thắc mắc, ngoài cái nhân dáng đẹp đẽ họ còn có những gì xứng đáng cho những vai trong màn kịch của chúng tôi. Tôi có điểm cao nhất trong lớp sử học về tôn giáo thế mà tôi chỉ được đóng vai “người dân của xứ La Mã.” Tôi bị chỉ định ngồi phía trước những quả cây bằng nhựa cao su và phát biểu lời chào bằng tiếng La Tinh với tất cả học sinh trong khi những người đóng vai chủ buổi đại yến sẽ đi vào trong “cung điện” và ngồi vào ngai báu của họ.

Trong đêm đại yến này, bố tôi đưa tôi trong bộ y phục toga đến tận cổng trường. Tôi thấy ngượng nghịu nhột nhạt với cái tấm vải quấn lên người (áo và váy phải mặc dưới lớp vải quấn). Mẹ tôi không có tài may quần áo. Mẹ chỉ có thể lên gấu quần hay gấu váy. Đêm ấy, nếu được tôi cũng dám đánh đổi mẹ tôi với một mụ nông dân có cây kim vàng. Tôi thấy các cô gái La Mã khác xuất hiện từ xe của bố mẹ trong bộ y phục rất cổ truyền và may rất khéo với những tấm vải gấp nếp lượn uyển chuyển theo thân hình của các cô nàng như những bộ y phục trên những bức tượng đã được Michelangelo sáng tác. Họ làm cách nào để được như thế? Tại sao tôi luôn luôn có vẻ gì khang khác và đôi khi còn xấu tệ hơn như thế? Tôi nghĩ là những người chung quanh vì lịch sự mà không nêu ra cái xấu của tôi. “Tội nghiệp con bé Puerto Rico.” Tôi có thể nghe tiếng suy nghĩ của họ. Nhưng thật ra, tôi là người chỉ trích tôi hăng nhất, tôi là kẻ luôn chú ý đến khuyết điểm của mình.

Chúng tôi ngồi vào bàn. Những cái bàn được xếp chung quanh khán đài. Sophia rực rỡ như một pho tượng bằng vàng. Nụ cười của cô thật thánh thiện. Cô ra vẻ một vị phu nhân La Mã im lặng và toàn vẹn. Vị “Thủ tướng” của cô trông không được thoải mái lắm cứ liếc mắt chung quanh tìm các bạn. Có lẽ hắn đang chờ đợi những lời chế nhạo chắc chắn hắn sẽ phải nhận lãnh khi vào phòng thay quần áo. Các vị nữ tu trong bộ áo thụng đen đứng ở phía hậu trường giám thị chúng tôi. Họ đóng vai gì? Nữ thần Định Mệnh hay những người nô lệ của Nubia? Các cô học sinh giữ tiết mục múa đã biểu diễn một màn múa ngăn ngắn trong tiếng nhạc nho nhỏ phát ra từ những chiếc lục lạc các cô đeo ở cổ tay, sau đó đến phần đọc các bài diễn văn. Rồi đến những ly rượu vang (giả bằng nước nho) được nâng lên để chúc mừng Đế Quốc La Mã. Chúng tôi biết đế quốc này sẽ tan rã vào tuần sau – trước kỳ thi cuối khóa.

Trong suốt buổi đại yến này tôi rất bấn loạn nhưng cố gắng làm tỉnh bởi vì người tôi thầm yêu trộm nhớ đang ngồi ở góc tường đối diện với chỗ tôi ngồi. Trông hắn có vẻ nhàm chán cực độ. Tôi quan sát hắn trong từng cử động, tham lam uống hình ảnh của hắn vào trong mắt. Tôi ngắm nghía làn mi cong với đôi má hồng hào, đôi môi mọng nhếch cười mỉa mai vở kịch cỏn con và lố bịch của chúng tôi. Có một lần hắn ngồi bật ngửa lè phè trên ghế nên vị nữ tu phụ trách kỷ luật ngay lập tức tiến đến gần và gõ vào vai hắn một cách khiển trách. Hắn chậm chạp ngồi thẳng lên vẻ khinh thường. Tôi thích cái thái độ phản kháng của hắn. Tôi tin là đối với hắn tôi vẫn là một người vô hình, tôi chẳng là cái thớ gì, khi tôi ngắm chàng của tôi, nhưng khi trời vào khuya, lúc chúng tôi đứng lên chào nhau để từ giã bằng tiếng La Tinh, hắn nhìn thẳng vào mắt tôi! Tại sao tôi còn sống trước sức giết người của đôi mắt đen ấy? Tôi run rẩy một cách thật mới lạ. Tôi không lạnh – trái lại tôi đang cháy bỏng! thế mà tôi run rẩy từ trong ra ngoài, cảm thấy choáng váng, ngất ngây.

Phòng tiệc bắt đầu vắng thưa người và tôi hướng về phòng vệ sinh của các nữ sinh. Tôi muốn tận hưởng cái phép lạ này trong im lặng. Tôi không hề nghĩ sau cái nhìn này sẽ có gì diễn tiến tiếp theo. Tôi thấy thỏa thuê với cái ân huệ khổng lồ mà người tôi yêu đã tặng tôi qua ánh mắt của chàng. Tôi nhẩn nha nấn ná, dẫu biết là bố tôi đang chờ tôi bên ngoài, mất kiên nhẫn, có lẽ ông đang tỏa sáng trong bóng tối nhờ bộ đồng phục hải quân trắng lóa. Các học sinh khác được đón về bằng xe hơi. Tôi sẽ đi bộ về với bố, cả hai chúng tôi đều mặc y phục hóa trang. Tôi muốn càng ít người nhìn thấy chúng tôi càng tốt. Khi tôi không còn nghe thấy tiếng nói cười của đám đông ở hành lang, tôi rời phòng vệ sinh, vẫn còn ngây ngất với đôi mắt thu hồn của chàng tôi yêu.

Đèn ở hành lang đã tắt và tôi chỉ còn nhìn thấy ánh đèn ở cầu thang, dưới chân cầu thang có một vị nữ tu đang giám thị. Bố tôi đang chờ ngoài kia. Suýt nữa tôi đã hét lên khi tôi cảm thấy có người ôm ngang hông tôi, nhưng ngay lập tức môi tôi bị niêm phong bằng đôi môi của ai đó. Tôi đang bị hôn. Đây là nụ hôn đầu và tôi không thể nhận ra người nào đang hôn tôi. Tôi cố vùng ra để nhìn khuôn mặt đang cách mặt tôi chừng nửa tấc. Đó là hắn. Hắn đang cúi xuống mỉm cười với tôi. Mặt tôi có biểu lộ nét gì kỳ cục khôi hài không? Đôi mắt kính của tôi ngả nghiêng trên sóng mũi tôi . Tôi đứng chết trân không thể nào mở miệng hay cử động. Dịu dàng hơn, hắn nâng cằm tôi lên và cúi xuống áp môi hắn lên môi tôi. Lần này tôi tận hưởng cái hôn. Rồi như một người yêu ma quái, hắn đi xa dần lẩn vào bóng tối của hành lang và biến mất.

Tôi không biết tôi đứng bất động trong bao lâu. Thân hình tôi đang thay đổi ngay trong sảnh đường của một trường Công giáo. Tế bào của tôi trở nên nhạy bén như các nhạc sĩ trong giàn nhạc giao hưởng, và trái tim tôi là một đoàn hợp ca. Đó là một vở nhạc kịch mà tôi đang sáng tác, và tôi muốn đứng bất động như thế mãi chỉ để lắng nghe tiếng nhạc. Nhưng tôi nghe giọng nói của bố tôi đang nói với người nữ tu, tôi sẽ bị trách mắng nếu bố tôi phải đi tìm tôi. Tôi hối hả chạy xuống cầu thang và cùng lúc ấy cố bịa là tôi cảm thấy chóng mặt buồn nôn. Đây là lý do để giải thích tại sao mặt tôi đỏ bừng và khi về nhà tôi sẽ được yên tĩnh không bị ai quấy rầy.

Ngày hôm sau ở bàn ăn điểm tâm Bố báo cho tất cả mọi người biết là Bố phải chuyển qua châu Âu vì nhiệm vụ của Hải quân trong vòng vài tuần nữa. Cuối năm học, mẹ tôi, em trai tôi, và tôi sẽ phải đến Puerto Rico ở nhà của bà ngoại nửa năm. Lòng tôi tan nát. Đây là chuyện xảy ra rất thường xuyên với chúng tôi. Chúng tôi thường về ở nhà của bà mỗi khi bố phải vắng nhà khá lâu. Nhưng lần này với tôi là chuyện khác. Tôi đã yêu và trái tim của tôi bị xô ngã va chạm vào lồng ngực xương xẩu của tôi mỗi khi tôi nghĩ đến lúc phải xa hắn. . . hắn cũng yêu tôi chứ? Tôi bật khóc nức nở và chạy khỏi bàn ăn.

Tuần sau, tôi khám phá một sự thật không thể tha thứ hay chối cãi được về những bậc làm bố mẹ. Họ có thể tiếp tục thực hiện kế hoạch của họ, làm ngơ những giọt nước mắt, những lời đe dọa và cả cái cảnh tượng đau lòng của một cô thiếu nữ bị tan vỡ trái tim. Bố bỏ mặc cho mẹ đối phó với tôi và mẹ tôi tỉnh táo đến lãnh đạm thu xếp đóng gói đồ đạc trong khi tôi cố gắng giải thích lập đi lập lại là tôi đang ở trong thời kỳ quan trọng nhất trong việc phát triển sự học của tôi và nếu tôi phải chuyển trường bây giờ thì cuộc đời của tôi sẽ bị dang dở. Mẹ tôi chỉ nói “Con là người thông minh, con sẽ bắt kịp chương trình học.” Đầu mẹ đầy ắp hình ảnh của casa (gia đình) và những cuộc đoàn tụ với người thân, những cuộc trò chuyện nhảm nhí không dứt với bà và các dì của tôi. Mẹ quan tâm gì đến việc lỡ dở mối tình đầu của tôi cơ chứ?

Trong khoảng thời gian ấy, tôi cố gắng đến mòn mỏi để tìm gặp hắn. Tôi nghĩ rằng hắn cũng cố gắng tìm tôi. Tuy nhiên một đôi lần tôi thấy hắn ở hành lang trong trường, hắn luôn luôn vội vàng lảng tránh. Sau nhiều tuần dằng dặc ở trong trạng thái ngơ ngác khó hiểu, tôi đau đớn nhận ra rằng nụ hôn ấy chẳng có ý nghĩa gì với hắn mà chỉ là một cái cúp vàng, một chiến lợi phẩm dành cho lòng cao ngạo tự tôn của hắn. Đối với hắn tôi chỉ là một người ngưỡng mộ hắn mà thôi. Hắn hân hạnh được tôi tôn thờ trong im lặng, vì thế ban bố cho tôi một nụ hôn cũng chỉ để thỏa mãn lòng tự tôn của hắn và làm cho lửa tình trong tôi cháy mạnh hơn. Tôi học được bài học về chiến tranh trong tình yêu của nam và nữ, đó là, không bao giờ được phép quên rằng: mục đích chính không phải là luôn luôn thắng, mà chỉ là giữ cho đối thủ (đồng nghĩa với “người yêu”) không thể đoán được ý muốn và tư tưởng của bạn.

Quan niệm này khá chua chát và đầy hoài nghi nên không thể nuôi dưỡng được cảm giác rạo rực và bề mặt say đắm của mối tình đầu. Giờ đây nhớ lại kinh nghiệm của mình, tôi chỉ có thể khách quan đến mức độ nhận ra sự đau khổ có vị ngọt ngào như thế nào, cái cảm giác bị đóng khung trong tuyệt vọng như thế nào, và tất cả những cảm giác vương vấn trong trí não khi giơ tay đón chào cuộc đời như thế nào. Về sau, và rất nhiều năm sau nữa, sau cái khoảng thời gian triền miên vĩnh cửu, tôi đã kéo lê lết phía sau tôi cái trì trệ của một mối tình không nguôi ngoai, tôi biết cách làm cho người ta chú ý đến tôi và biết thắng những cuộc tranh giành nho nhỏ cần thiết để đoạt cái giải cao quí nhất trong cuộc tình. Và thêm một thời gian khá lâu hơn nữa, tôi được đọc và hiểu thấy câu nói của Camus về một vấn đề quan trọng với tuổi vị thành niên và cũng quan trọng với các nhà triết học: nếu tình yêu dễ dàng, cuộc đời sẽ đơn giản vô cùng.

 

---

[1] Tác giả dùng chữ Senator đáng lẽ nên dịch là Nghị Sĩ nhưng tôi phịa chữ Thủ tướng cho nó oai.

 

 

 

.