Home » Sáng Tác, Truyện ngắn Email bài này

Gai Góc

♦ 0 comment ♦ 22.06.2026

Năm tôi tám tuổi, mẹ cầm tay tôi bảo “từ nay mẹ con mình là liên minh” (hay một câu đại loại). Tôi ngớ người không hiểu, cứ ngẩn ra nhìn mẹ, nên mẹ cười xòa và diễn dịch lại “ý mẹ là mẹ con mình thành một phe nhé”. A, cái chữ “phe” thì tôi hiểu lắm. Tôi chơi đùa với hầu hết trẻ con trong xóm, nhưng đụng đến những trò chơi như “u”, “dzách hình”, thì những khuôn mặt chung chung ấy nhập vào hình thù “phe” rất rõ ràng, và cái đứa đứng đầu “phe” bên kia thì tôi mải “nghênh” nó nhiều hơn là chơi chung với nó. Tôi chưa kịp hỏi mẹ “phe” kia là những ai, thì mẹ ôm chầm lấy tôi, áp má vào tóc tôi, đu đưa tôi nhè nhẹ. Hơi ấm của bà, mùi xà bông trong quần áo và tóc bà, cho tôi một cảm giác vừa ngây ngất vừa êm đềm đến mức tôi lập tức thấy buồn ngủ và quên luôn câu hỏi phe phái. Sau đó, có những lần mẹ lại cầm tay tôi lập lại “lời thề liên minh”, rồi quàng tay ôm tôi và dụi mặt vào tóc tôi, và lần nào tôi cũng quên không hỏi chuyện “phe” kia.

Liên minh mẹ con tôi, cứ như thế, vừa rất rõ ràng (mình cùng phe, sống chết có nhau, thề chung chiến tuyến), vừa rất mập mờ (trong việc nhận diện phe địch, ít ra là đối với tôi). Nhưng dĩ nhiên tôi trung thành (chung thủy?) với mẹ hết lòng và cũng tin tưởng mẹ hết lòng, nên nếu mẹ hô thế nào thì tôi sẽ làm thế ấy. Đến khi lớn lên, không còn mẹ nữa, nghĩ lại tôi mới nhận ra liên minh của chúng tôi không có sứ mạng trọng trách gì cả, mẹ chưa lần nào nhân danh liên minh để lệnh cho tôi bất cứ chuyện lớn nhỏ gì. Lúc đó, tôi cũng hiểu ra tại sao mẹ lại dựng ra cái liên minh vô tích sự ấy. Năm tôi tám tuổi, cha tôi, sau vài năm “đi làm ăn xa”, biến mất hẳn. Tôi không biết ông nhiều, không nhớ ông nhiều, mẹ tôi cũng không nhắc đến ông nhiều. Nhưng cho dẫu tình nghĩa vợ chồng đã cạn kiệt, làm một người bị bỏ lại chắc hẳn không phải là chuyện dễ dàng.

Năm mười ba tuổi, thân thể bắt đầu thành lạ lẫm, tôi có một liên minh mới. Một cô bạn cùng lớp, nhưng hơn tôi ít nhất vài ba tuổi vì cứ ở lại lớp, bỗng dưng lân la làm quen. Lẽ ra chúng tôi xa cách nhau lắm, từ tuổi tác đến thứ hạng trong lớp đến chỗ ngồi (bàn hàng thứ ba so với bàn sát tường đối diện thầy cô giáo). Tại sao nhân vật rất “ngầu” không ai dám dây vào lại chú ý đến một cô bé rụt rè ngượng nghịu thường không biết thu vén thân hình đang bắt đầu trổ giò của mình? Lúc đó tôi chỉ mải dấu mình sau lưng (và cái bóng) của cô bạn mới, vừa nhẹ nhõm vừa biết ơn. Tôi hăng hái đề nghị lập liên minh. Cô bạn nhìn tôi với nụ cười nửa miệng, không ừ hử mà cũng không hỏi thêm. Im lặng tức là đồng ý phải không? Tôi mạnh dạn luồn cánh tay cặp tay cô bạn. Hơi ấm của thân thể sát gần, mùi xà bông trong vai áo cô bạn cũng làm tôi ngây ngất, một cảm giác ngây ngất rất lạ, rất khác vòng tay của mẹ, xao xuyến đến làm tôi giật mình.

Cuối năm học, tôi lên lớp còn cô bạn bỏ học luôn, phụ buôn bán trong gia đình. Tôi đến thăm, cô vừa làm việc vừa tiếp khách. Tôi nói gì thì cô nghe, tôi hỏi gì cô trả lời, nếu không thì cô cứ làm việc và tôi cứ xớ rớ gần đó. Khoảng cách không gian gần trong tầm với, lại thêm chúng tôi vẫn là “liên minh”, nhưng tôi chợt nhận ra chúng tôi vẫn xa nhau nhiều lắm, chúng tôi chẳng biết gì về nhau hơn hoàn cảnh thân thế chung chung. Điều tôi biết rõ về cô nhất là hơi ấm tôi vẫn còn nhớ, mùi xà bông vẫn còn thoang thoảng trong tâm tưởng. Còn cô, cô biết gì, nhớ gì đến tôi không?

Cuối năm học nữa, tôi đến thăm thì cô vắng nhà. Chờ một lúc, tôi ra về thì gặp cô ở đầu ngõ, vừa xuống xe của một gã con trai rõ ràng không phải anh em họ hàng. Lần đầu tiên, cô tự động nắm tay tôi bảo tôi dấu chuyện dùm cô. Trong lúc ấy, lúc tôi không còn biết mình đang nghĩ gì và cảm thấy gì, bàn tay của cô, âm ẩm và lành lạnh hơn bình thường, có lẽ vì sợ hãi, bỗng làm tôi muốn khóc. Chắc là tôi đã gật đầu, hay tỏ dấu hiệu bằng lòng, nên cô vội vã bỏ thõng tay tôi xuống, rồi quay nhìn theo gã con trai trước khi vào ngõ. Dáng sau lưng của cô nhòa trong mắt tôi, khiến sau này khi tôi nhớ đến cô, tôi luôn cảm thấy mơ hồ, và tôi cho rằng Lưu Nguyễn khi về trần gian cũng có cảm giác như thế.

Rồi tôi lớn lên, hay đúng ra lớn thêm nữa. Rồi tôi cũng có những liên minh khác, những hơi ấm khác, dễ tan biến và mau phai nhạt hơn. Rồi cũng đến lúc tôi phải quyết định một liên minh bền vững hơn, “thực” hơn những liên minh đầu đời. Một hôn nhân trong vòng rào tiêu chuẩn, được rộng rãi chấp nhận bởi xã hội và dòng họ. Một người phối ngẫu có vẻ đáng tin cậy, người dường như đã lựa chọn tôi sau khi suy xét rạch ròi mọi thứ, có nghĩa là cho dù người ấy đi làm ăn xa thì cũng không biến mất hẳn? Tôi cũng gắng suy xét rất kỹ, nhưng rốt lại tôi chẳng quyết định gì ngoài việc nhận lời đóng vai cô dâu. Tôi bình tĩnh, có thể là bình tĩnh đến mức thiếu bình tĩnh, lúc người ấy đề nghị thành hôn (không phải cầu hôn, không có nhẫn đính hôn và không ai quỳ gối, những thứ tôi hoàn toàn không chờ đợi và không mơ ước), và lẳng lặng gật đầu với một nụ cười không trọn vẹn mà tôi hy vọng người ấy diễn dịch là “e ấp” hoặc một thứ gì đại loại.

Chúng tôi cùng nhau hoàn tất những thủ tục hôn nhân nhanh chóng và êm thắm. Có bằng chứng là những tấm hình lớn nhỏ xa gần của đôi tân nhân trong đám cưới, một số được treo trên tường hay bày trên tủ. Tôi để một tấm trên bàn trang điểm trong phòng ngủ, để mỗi sáng khi thức dậy và mỗi tối trước khi đi ngủ, tôi nhìn tấm hình trong khi chải tóc và tự “nhắc tuồng” chính mình. Để khi người ấy, giờ đây phải gọi là chồng, quàng tay ôm tôi trong bóng tối hoặc ánh bình minh, tôi không giật mình né tránh.

Mọi người gọi chúng tôi là cặp vợ chồng hạnh phúc. Với tôi, hai chữ “hạnh phúc” sáng láng quá, toàn bích quá, nên cũng xa vời như những giây phút trân quý trong đời đường như càng hoàn mỹ hơn theo thời gian. Chồng tôi, luôn thực tế, có lẽ thậm chí chẳng buồn nghĩ xem “hạnh phúc” quả thực là như thế nào. Bên cạnh nhau hay riêng rẽ, chúng tôi cùng mỉm cười lễ độ khi nghe hai chữ ấy, và không bao giờ nhắc đến nó trước mặt nhau. Khi nghĩ đến hôn nhân của mình, hay liên minh giữa tôi và chồng, tôi cảm thấy hài lòng, và tôi hy vọng anh cũng hài lòng. Chúng tôi cùng nhau vun xới cho cơ nghiệp chung, cùng thu vén và tìm cách đắp xây. Thay vì hai chữ “hạnh phúc” mơ hồ và nhiều cảm tính, tôi dùng hai chữ “thành công” làm tính từ cho cuộc hôn nhân của mình, chắc chắn dễ đo lường định nghĩa hơn.

Hôn nhân của chúng tôi thành công hơn nữa với đứa con đầu lòng. Một cô bé chồng tôi lập tức gọi là “tiểu thư” và thích bồng ẵm đến mức tôi phải ngăn lại bớt, sợ nó khóc nhè khi anh đi làm. Chúng tôi lại đạt được thêm một mục tiêu cần thiết của hôn nhân. Chồng tôi mua cho tôi và con gái hai chiếc vòng vàng giống nhau, khá đắt tiền, một chi tiêu xa xỉ bất ngờ. Chiếc vòng của con gái dĩ nhiên tượng trưng cho tình phụ tử, còn chiếc vòng của tôi? Khen thưởng việc tốt, đồng thời tăng mức dành dụm? Tôi vui vẻ vì anh biết cư xử, nhẹ nhõm vì anh tỏ ra thương yêu con gái, mạnh dạn nhìn đến tương lai và mục tiêu kế tiếp, với tôi có lẽ là một cậu con trai.

Khi con gái tròn hai tuổi, cuộc sống của tôi rất bận rộn. Không phải là thứ bận rộn đầu tắt mặt tối chạy đua với thời gian, cũng không phải loại bận tâm tính toán không ngừng. Tôi dùng hai chữ bận rộn, vì thời gian mỗi ngày của tôi dường như không có khoảng trống. Không còn những lúc tôi vẩn vơ thơ thẩn, cho dù trong lúc làm những việc khác như đọc sách hoặc nấu bếp chẳng hạn. Không còn những khoảnh khắc tôi giật mình băn khoăn tự hỏi đời sống của mình có chút ý nghĩa nào chăng. Sau này nhìn lại, tôi cho rằng những ngày tháng ấy là thời điểm tôi đến gần hai chữ “hạnh phúc” nhất. Sự bình yên trong cuộc sống len lỏi vào tâm tư, nguôi ngoai những trăn trở theo tôi từ thưở mới lớn.

Đó cũng là lúc tôi gặp M.. Trong một khung cảnh có thể gọi là thơ mộng tiểu tư sản là thư viện gần nhà có khoảnh sân nho nhỏ, một gốc sứ trắng và vài bụi hoa dâm bụt. Chúng tôi hẳn cũng thuộc tầng lớp tiểu tư sản, hai người phụ nữ không phải bận rộn kiếm sống nên đủ nhàn rỗi la cà ở thư viện. M. còn nhàn nhã hơn cả tôi vì cô chưa có con, và có lẽ vì thế nên cô giống như tôi lúc trước, vẫn còn xoay trở tìm kiếm, luôn khao khát một điều gì đó chính mình cũng chưa rõ (hoặc né tránh vì e sợ). Chúng tôi gặp nhau ở kệ truyện tiểu thuyết, không cần nói thành lời tự động lập ngay liên minh mới. Tán dóc trên băng ghế đá ngoài sân thư viện chưa chán, khi tôi rủ M. về nhà tán dóc tiếp. M nhìn tôi chăm sóc con gái với đôi mắt tò mò nhưng không chăm chú. Cô chưa vội, hay là…? Tôi không thốt ra câu hỏi ấy, vì tôi hiểu mỗi người đều có những toan tính đong đếm riêng tư, những phương trình, những ẩn số phức tạp khó hiểu và khó đoán. Cho dù M. trả lời, dễ gì tôi hiểu được, nói không hiểu thì khó mà nói hiểu thì chỉ là đãi bôi cho qua.

Rốt lại, ngay cả những tính toán của chính mình tôi vẫn chưa hiểu hết, và trong những buổi chiều yên ả tôi lơ đãng trông chừng con gái trong lúc trò chuyện với M. trước khi chúng tôi trở về cuộc đời chia sẻ với chồng, có khi nào tôi nhận ra rằng M. sẽ đảo lộn hết những bài toán và đáp số riêng tư của mình. Tôi cứ ngỡ chúng tôi quen nhau vì ngẫu nhiên chạm mặt nhau ở thư viện, quen nhau vì hoàn cảnh giống nhau, một tình bạn không thân thiết lắm, không cần thiết lắm…

Một buổi chiều, khi sự hiện diện của M. đã trở thành gần như đương nhiên trong lúc tôi sửa soạn bữa ăn tối, tôi vô ý lạm lưỡi dao nhỏ vào ngón tay ứa máu. Giật mình, tôi làm đổ tung tóe hai rổ rau dang dở trước mặt. Chưa hết bàng hoàng, tôi chợt nhận ra M. đã đến bên cạnh tôi, giữ chặt bàn tay bị thương của tôi trong hai tay mình, nói nho nhỏ gần như vỗ về: yên nào, bình tĩnh nào. Tôi quên mất rổ rau, quên bữa ăn chiều, quên người chồng sắp về, thậm chí quên cả con gái đang nhìn tôi đăm đăm, miệng méo xệch chực khóc. Hơi ấm hai bàn tay M., mùi xà bông gắt nhẹ hương xả bỗng dưng đánh thức lại cảm giác xao xuyến đã lâu lắm, tưởng chừng như không còn dấu vết. Mơ hồ, tôi tự hỏi tôi đã chạm mặt M. ở thư viện, hay tiềm thức của tôi đã tìm thấy hơi ấm của cô?

Mối tình đầu tiên của tôi đã đến như thế đấy, trễ muộn. Nhưng khi người ta choáng váng với ly rượu mạnh, có ai nghĩ đến thời điểm đúng sai? Cuối cùng tôi đã biết một tình yêu có san sẻ, làm sao tôi không cảm thấy ân sủng của tình yêu ấy, dù thế nào chăng nữa. Tình yêu, không, mối tình này cho tôi hiểu thế nào là hạnh phúc lứa đôi, và thấm thía câu nói cũ mèm của những truyện tình trái ngang: chẳng có hạnh phúc nào là trọn vẹn.

Với tôi, hạnh phúc cũng có thời khoá biểu, chỉ đến buổi chiều cùng với M.. Thời gian còn lại là mong nhớ, là trông chờ, là nôn nóng làm cho xong những bổn phận thường ngày. Những bổn phận ấy, trước khi gặo M. tôi vẫn xếp vào trong cuộc hôn nhân có thể gọi là thành công và hai chữ “hạnh phúc” mơ hồ, giờ đây trở thành vướng bận. Những chuyện vãn của chồng tôi trong bữa ăn tối tôi vẫn cho là sự ân cần của anh, giờ đây làm tôi khó chịu vì tôi không thể ngẩn ngơ nghĩ đến M.. Sự hiện hữu của anh, trong liên minh gia đình tôi vẫn quý trọng, đã trở thành chướng ngại. Tôi đâm ra ghét chồng, ghét những cử chỉ thân mật của anh (vốn dĩ không nhiều), và gần như không chịu nổi khi anh vòng tay ôm tôi ban đêm. Sự cận kề của anh làm tôi nhớ M. quay quắt hơn, và hơn nữa, khiến tôi nghĩ đến M. trong vòng tay của chồng cô, một hình ảnh thuần tưởng tượng vì tôi chưa hề gặp người ấy nhưng vẫn khiến tim tôi giá buốt và ghen tức bùng lên như ngọn lửa đâu đó sâu trong lòng.

Tình yêu hóa ra không chỉ có hai người. Còn rất nhiều người khác, người nào cũng có thể cản bước con đường yêu đương của tôi. Dù tôi không biết chắc họ là ai trong số những người chung quanh, tôi có thể đoán họ sẽ “bàn ra” như thế nào, và ghét họ. Tôi chỉ biết trong danh sách “họ” ấy không có con gái bé nhỏ của chúng tôi (khi nhắc đến con gái, tôi không còn có thể chối bỏ tầm quan trọng của chồng). Làm sao tôi nỡ lòng tách con gái ra khỏi liên minh của cuộc đời mình, cho dù tôi đang nghĩ (và tính toán trong tiềm thức) đến việc buông bỏ người cha của nó?

Vâng, dù đoán biết sẽ có rất nhiều trở ngại, tôi vẫn sẵn sàng như Don Quixotte(1) mặc giáp mang khiên giáo đấu đá cho tình yêu của mình. Từ khi bắt đầu hiểu biết, tôi vẫn sống dè dặt, thận trọng, ít khi dám theo đuổi điều mình mong mỏi, dù trong những phút viễn mộng. Lần này, tôi muốn mạnh dạn một lần, với tay níu chặt lấy ước vọng tình yêu trước kia quá xa vời bỗng trở thành hiện thực.

Khi tôi nói, nửa thuyết phục M., nửa tự thuyết phục chính mình, rằng tôi sẽ hết sức bảo vệ mối tình giữa chúng tôi, M. không nói gì. Cô nhìn tôi với cặp mắt trong veo, gần như vô tư lự, và mỉm cười âu yếm. Tôi ngã vào cánh tay dang ra mời gọi, hơi ấm gắt nhẹ mùi hương xả, bỗng dưng nhớ đến hơi ấm của mẹ, một tình yêu tha thiết khác tôi chỉ mang máng hiểu.

Trong lúc tôi vẫn chưa tìm ra cách bảo vệ tình yêu ngoài sự thầm lén hiện tại, những xô đẩy thực tế không cho phép tôi dùng dằng. Ngày M. nói chồng M. sắp thuyên chuyển đến một thành phố khác, cô nhìn tôi như thể nhìn hồi ức của cô về tôi. Đôi mắt trong veo của cô buồn buồn, nỗi buồn mơ màng như làn sương buổi chiều muộn. Khác với Don Quixotte, tôi không chạm mặt với cối xay gió, mà thật sự là gã khổng lồ đã đến trong mối tình của tôi. Khác với Don Quixotte, tôi không hăng hái tấn công. Ẩn sâu trong vị thế yên lặng của mình, tôi nắm lấy hai tay M., mong nghe M. nói rằng cô sẽ không đi theo chồng, rằng hai chúng tôi sẽ tìm cách gạt bỏ tất cả để tình yêu của chúng tôi được trọn vẹn. Tôi mong M. nghiêng sát lại gần, hơi thở ấm trên má tôi khi cô nói: từ nay mình là liên minh nhé. Nhưng tôi chỉ nghe mạch máu đang đập dồn lên của chính mình, và không biết bao lâu sau là tiếng con gái tôi gọi mẹ.

Tôi bắt đầu mất ngủ. Trong đêm vắng, tôi nằm bất động trong hiện diện của chồng, dưới những đắn đo toan tính như những vòng xoáy ốc liên tục, chớp lóe lên những thoáng hoan hỷ, bực tức, thất vọng, nồng nhiệt, chán nản… Hóa ra tình yêu không chỉ là hai chữ viết nắn nót rất đẹp màu sắc âu yếm nồng nàn, mà còn những góc cạnh, những nanh vuốt, những vết cắt nhức nhối, những u ám đe dọa. Sức mạnh của tình yêu tôi đã biết, nhưng sức mạnh ấy được thua thế nào so với sự lạnh lẽo hợp lý của hiện thực và trí óc? Tôi đã nghĩ mình sẽ sẵn sàng khiên giáo cho tình yêu, thế nhưng tôi chờ M. thúc giục và thuyết phục. Ôi, hóa ra tôi cũng chưa hẳn thấu hiểu tình yêu của chính mình.

Đắn đo rất nhiều, trăn trở rất nhiều, nhưng rốt lại có lẽ tôi cũng không cưỡng lại được viễn ảnh một đời sống với M.. Tôi tin thế, và sẽ khăng khăng tin thế. Còn M., M. có tin thế không? Trong lúc tôi còn vật vã với chính mình, trong lúc sự im lặng mập mờ giữa chúng tôi ngày càng hiện rõ lên như một bức tường, tôi đã thiếu ngủ đến kiệt sức, rồi bị cảm, rồi bắt đầu nôn mửa. Chồng tôi nằng nặc đòi tôi phải gặp bác sĩ. Ông bác sĩ thử này thử kia, rồi không cho toa thuốc gì cả, vì tôi đã mang thai.

Khi cậu con trai của tôi tròn một tháng, chồng tôi dẫn cả gia đình đi chụp hình. Tôi ẵm bé trai, chồng tôi bồng bé gái. Ông phó nhòm khéo tay, sắc diện mọi người tươi tỉnh. Bức hình ai cũng khen đẹp. Bức hình thứ nhì trên bàn trang điểm của tôi.

Rồi đôi khi, tôi sẽ sàng luồn hai bàn tay của mình vào nhau, những ngón đan vào nhau như một vòng ôm. Nhưng không còn hơi ấm nữa.

Hồ Như
03/2022-06/2026

(1) Don Quixotte, tác giả Miguel de Cervantes

Articles by Hồ Như

Comments


Xin vui lòng bày tỏ trách nhiệm và sự tương kính trong việc sử dụng ngôn ngữ khi đóng góp ý kiến. Da Màu dành quyền từ chối những ý kiến cực đoan, thiếu tôn trọng bạn đọc hoặc không sử dụng email thật. Chúng tôi sẽ liên lạc trực tiếp với tác giả nếu ý kiến cần được biên tập.

@2006-2025 damau.org ♦ Da Màu Magazine
Tạp Chí Văn Chương Da Màu
Log in | Entries (RSS) | Comments (RSS)