Bức “Draw the Curtain” (“Mở Màn”) của Nicholas Party trùm quanh Viện bảo tàng Hirshhorn
(ảnh chụp của Đỗ Lịnh Khải, Washington, DC, 05.11. 2022)

Khi Viện bảo tàng Hirshhorn và Vườn Điêu khắc (thuộc cơ quan bảo tàng Smithsonian) ở Hoa Thịnh Đốn quyết định bắt tay vào dự án sửa sang lần đầu trong lịch sử hơn 5 thập kỷ của viện Hirshhorn, kế hoạch là “trang điểm” địa thế xây cất bằng cách bao trùm tòa nhà hình trụ đã được kiến trúc sư Gordon Bunshaft thiết kế vào năm 1969. Hình thể của viện Hirshhorn, theo khuynh hướng mỹ thuật của Bunshaft, là một tác phẩm điêu khắc mang nhiều nét công nghiệp của trường phái “Tàn Bạo” (Brutalism), vừa thiết thực vừa “nổi loạn” như tinh thần dân chủ Hoa kỳ, đứng lừng lững giữa các tòa nhà với kiến trúc truyền thống trong không gian ngăn nắp của Sân Cỏ Quốc Gia (National Mall).

Hirshhorn – với kiến trúc “Tàn bạo” của Gordon Bunshaft  — tương phản với những tòa nhà theo kiến trúc kinh điển trên National Mall, Washington D.C.

Bức “Mở Màn” của Nicholas Party như phim noir
(ảnh chụp của Đỗ Lịnh Khải, Washington, DC, 05.11. 2022)  

Khi nghệ sĩ Thụy Sĩ Nicolas Party được ủy thác trách nhiệm bao trùm Hirshhorn với một tác phẩm nghệ thuật trong thời gian viện bảo tàng được sửa sang, ông hình dung dự án bao trùm này như một trò chơi úp mở theo tinh thần thử nghiệm Schrödinger’s cat, với vận mệnh nghệ thuật của Hirshhorn đứng bấp bênh giữa quá khứ và tương lai, truyền thống và tiền vệ.

Kết quả là tác phẩm Draw the Curtain (Mở Màn), tựa đề tự mâu thuẫn với chuyện Hirshhorn hiện đang trùm kín như con tằm. “Mở Màn” là một bức tranh phấn màu (pastel) được cắt dán theo kỹ thuật số và in lên một loại vải mềm dịu gần như voan – cũng tương phản với bộ xương kiến trúc “tàn bạo” của kiến trúc sư Bunshalf, với chiều dài của hai sân bóng đá, cũng là tác phẩm nghệ thuật vĩ đại nhất mà Hirshorn hiện trưng bày trên mặt tiền vòng quanh của nó.

Như tên họ mang nghĩa “tiệc tùng” của Nicholas Party, những khuôn mặt đen trắng nhòm ra từ những lớp màn tô màu tím, đỏ, lấy hứng từ nhiều truyền thống, hay “bàn tiệc” nghệ thuật của từng thời đại, như rèm cửa trong bức “Cô gái đọc thư ở cửa sổ mở” của Vermeer, tấm màn nhung gợi cảm trong bức “Khóa Cửa” của Jean-Honoré Fragonard, hay tĩnh vật trompe l’oeil trên những nếp vải trong tranh của Adriaen van der Spelt, và nghệ thuật điêu khắc trùm vải của Christo. Do vải cũng là nhiên liệu của tác phẩm nghệ thuật, những làn gió cũng tạo nét ảo thuật 3-D, biến nó thành một cuộn phim vừa classic vừa siêu thực, vừa … hậu hiện đại.

Lịch trình trong tuần:

“Lê Thành Nhơn (1940-2002): những mộng lớn & và những tác phẩm còn, mất” – biên khảo của Trùng Dương
“Chữ Viết của Người Việt Nam” – nghiên cứu/biên khảo của Mặc Lý