- Da Màu Magazine - https://damau.org/en -

viết để tìm và giữ lại chính mình một quê hương

Posted By Như Quỳnh de Prelle On In Biên Khảo,Giới thiệu tác phẩm | No Comments

(Đọc Nguyễn Thị Hải với tập thơ Một dòng tiểu sử của bạn tôi)

 

MotDongTieuSu-Bia
 

 

Nếu qua tập thơ đầu tay của Nguyễn Thị Hải tôi không thể xác định cô ấy ở đâu, thuộc giới tính nào thì ở tập thơ Một dòng tiểu sử của bạn tôi, tôi đã nhìn thấy quê hương, nguồn cội một con người đang tồn tại và viết. Hải viết đều trong một nội tâm mạnh mẽ và tinh tế với cách kể rất đỗi bình thường đến vô thường. Viết như thiền trong một khu vườn lặng lẽ giữa phố đông, giữa cả cái cũ và mới, giữa âm nhạc xưa và môt giọng hát đằm sâu như trong một cõi rất xa thẳm nhưng người khác có thể chạm vào thật nhẹ và nhớ lâu.

Còn ai trong thế hệ của tôi, giữa Sài Gòn còn lại, vẫn đều đều những con chữ về quê hương, về một đồng bằng bắc bộ của những mùa, của chùa, của làng, những con ngõ nhỏ, của lò gạch, cầu ao, những cơn mưa không điệu đàng phố xá… Nguyễn Thị Hải có cái hồn quê ấy, hay một quê hương lưu lạc ở chính quê hương rộng lớn Việt Nam. Cô ấy viết và tìm đến thi ca để khỏi bị đánh mất, bị quên đi dòng tiểu sử của chính mình?

 

khói bếp
 
Đàn chim sẻ đậu trên nóc bếp
Giám thưởng hờ hững

Làn khói bay lên từ bữa trưa bà mẹ đang xào nấu

Mâm cơm bày ra giữa nhà
Còn một mâm cơm khác
Bày dưới trời mây

Linh hồn của cơm canh mùi vị
Thếp vào tầng khí quyển
Một quê hương phù ảo

 
 
Tên của các bài trong tập chỉ có 1, 2 hoặc 3 chữ, hiếm lắm mới có một cái tên dài đến 5 chữ. Phải chăng cô gái ấy đang tối giản cho chính phong cách của mình, sự trầm mặc trong những chuyển động không có sóng, không có dữ dội mà tự chảy ra như thiền giữa quê hương đang dâng tràn, bão dâng? Càng tối giản bao nhiêu thì tính tổ chức càng cao, sự logich càng mạnh mẽ. Tôi nhìn thấy những tầng sâu trong tâm hồn người thi nhân ấy, bật ra những lời Chân không.

 

một dòng tiểu sử của bạn tôi
 
Có bà nội bị điếc
Hàng mấy chục năm
Thỉnh thoảng lại nói ra một câu
Không ai hiểu
Bà chỉ thích trò chuyện với nước
Mỗi khi ngồi lầm lũi cọ rửa
Có lẽ thế giới bên trong bà
Cũng ngập tràn là nước

 

Cô viết ra bằng trí nhớ với ngôn từ chắt lọc và sắc gọn. Tình cảm và lý trí, một sự cân bằng hiếm có cho thi ca Việt giữa những cơn bão của tuổi thanh xuân cô độc hay những mode thời trang thị thành. Đặc biệt nữ sỹ này không có một bài thơ tình nào, nếu có tình yêu thì cũng không đậm chất thơ tình trong thơ của Nguyễn Thị Hải. Đó là một dấu ấn đặc biệt trong thơ và phong cách thơ của thi nhân này.

Một người có tuổi thơ như tôi, gắn bó với gia đình ông bà ngoại trong một gia tộc, ở một vùng quê trù phú cói xanh, chưa bao giờ biết làm đồng, làm ruộng… đọc thơ của Hải tôi nhớ về những người bạn ấu thơ cái Thoa, cái Mừng… bọn con trai lùa nhau chơi ở khắp các cồn cát, cánh đồng và những đám ma kéo dài từng đoàn người… Dòng tiểu sử của bạn tôi trong thơ Hải như dòng tiểu sử cả một thế hệ chúng tôi, có thể là những dòng tiểu sử của nhiều thế hệ khác đã mất… được bật ra không phải những giai điệu dân ca hay hò vè, hát ví, bật ra từ tâm hồn thi ca, từ giọng điệu riêng của Nguyễn Thị Hải. Có lẽ đó là một nước Việt xưa đã mất? chứ không phải riêng một vùng đồng bằng bắc bộ. Những vùng quê ấy vẫn còn, vẫn có những dấu tích nhưng một Việt Nam xưa thì không còn bao lâu rồi? Tôi nhìn thấy một nhà thơ tương lai cần mẫn và tinh tế, viết trong im lặng. Cô ấy viết để tìm và giữ lại chính mình một quê hương. Một sự tuyệt đối hiếm hoi trong dòng chảy thơ ca hiện đại Việt Nam. Điều thú vị, Hải xuất hiện nhiều ở các trang văn chương bên ngoài chứ không phải trong nước. Trong nước, cô chỉ xuất bản và phát hành bản giấy, không lộ diện nhiều, không gặp gỡ. Tôi thì gặp cô ở chính các trang online và trong những email, tin nhắn của facebook. Lúc nào, cô cũng gửi thơ cho tôi như được là người đầu tiên dù rất xa mà lại nhanh nhất.

Thơ của Nguyễn Thị Hải và tác giả cho tôi nhìn thấy một sự cân bằng và riêng biệt giữa những bấp bênh, giữa những trào lưu chữ nhảy múa trên facebook, trên mạng xã hội. Tôi còn tin rằng, còn một người viết mà không bị ảnh hưởng bởi bất cứ hiệu ứng nào bên ngoài hay từ chữ của người khác, hay từ cảm xúc dây chuyền nhân danh liên văn bản…

Với những tâm hồn thi ca, hãy tìm đến tác giả, tác phẩm của Nguyễn Thị Hải để tìm ra những đồng điệu hay những mới mẻ riêng. Như một người bạn gái, tôi chỉ hé mở ra, những dòng chảy róc rách để chúng ta cùng khám phá tiếp hay chạm vào tâm hồn thi ca như Một dòng tiểu sử của bạn tôi hay của chính Hải, của chính chúng tôi, và chúng ta đang bị dần mất đi.

 

lò gạch
 
Bầy chim én say mê chao lượn trên ruộng lúa
Không gian hầu như thoáng đãng
Nếu không bất động ở đó một lò gạch đốt dạo mùa đông
Một thứ hình hộp như được xây nên bởi loài ong cần mẫn bản năng
Một căn nhà sinh sống những con người cô đơn kì lạ
Một nấm mồ cất kỹ những linh hồn thuở xưa
Làn da mình nãy giờ căng thẳng
Chờ mãi một đám mưa xuân bay xuống từ vòm mây thấp nặng
Sông trôi nhanh
Cỏ hai bờ tái sinh liên hồi trong nước
Trừ những bông hoa trì hoãn hiện kiếp riêng mình
Sực nhớ đến con tim của mình
Bèn bước theo đường bờ ruộng nhỏ hẹp
Đến bên cạnh lò gạch tàn lạnh
Vứt bỏ nỗi khổ tâm
Để trở thành một con chim én
 

 

Brussels, tháng 6, 2018

Articles by Như Quỳnh de Prelle