cho em gái đưa đò Cồn Phụng, Mỹ Tho

Đầu xóm Chămpa Châu Đốc, nhìn từ quầy bán hàng lưu niệm, một chiếc cầu nhỏ bắc cong vòng ra sông, phần còn lại mấy bụi cây cao trên bờ che khuất không thấy hết.

-Cầu gì vậy, Gia Cốp ? Tôi hỏi cậu.

– Dạ, cầu khỉ đó chú.

-À, ra đây là cầu khỉ ! Nghe tên không bằng gặp gỡ. Xuống đi thử coi hè.

Con đường đất bùn dẫn ra bờ sông rau muống xen lẫn cỏ dại mọc tràn lan xanh mướt. Gió sông thổi lao xao rung bóng lá trên bờ mát rượi, mát và dịu hơn gió Nam Lào ở miền Trung quê tôi nhiều. Bôn ba khắp chốn thị thành khói xe, bụi bặm dính đầy người, ngán ngẩm. Lơn tơn vào đây, ngờ đâu gặp không khí trong lành tôi mừng rơn như cá gặp nước, như Chí Phèo gặp Thị Nở thời tiền chiến. Cảm giác thở dưới trời xanh thật sung sướng, sảng khoái từng tế bào máu trong tôi. Tôi thở sâu, chậm, thảnh thơi giống như tổ sư Trương Tam Phong lúc ngài đi Thái Cực Quyền. Tôi quý và trân trọng từng hơi thở nơi đây như sự thật. Hít vào mà chẳng muốn thở ra, ngại vì linh tính cho biết tôi còn phải gặp một người nên thở ra lại hít vào ….

Xóm Chămpa, Châu Đốc, ảnh:Wong

Tôi đi xuống mé nước, chợt dừng lại dớn dác nhìn quanh bụi cây.

-Kiếm chi dzậy, chú ? Gia Cốp thấy lạ hỏi.

-Chú kiếm vài cái bịch ni-lông.

-Chứ chú kiếm bịch ni-lông chi ? Cậu hỏi, chân đá lăn hòn sỏi xuống nước.

-Chú muốn gôm tý không khí sạch vào bao, nữa lên trển thở cho khỏe. Tôi trả lời mà trong bụng cười thầm.

-Chú lo xa, nữa chú ở đây tha hồ mà thở không khí trong và đẹp. Vừa nói cậu chống hai tay vào hông ngớt mặt lên trời, thở, ra vẻ ta đây.

-Có chỗ nào cho chú ở không ? Tôi hỏi đùa.

Cậu nhỏ chắc ăn, trả lời:

-Có chứ chú. Đất rộng cò bay rã cánh, khối gì chỗ ở, ngại chú không ở thôi.

Có điều gì thật hồn nhiên trong câu nói của cậu ta. Vào nơi này tôi nhận ra rằng tấm lòng thật thà, hiếu khách đã thể hiện từ khi các em còn nhỏ tuổi. Tư chất đó lớn dần trong người theo thời gian để rồi tạo thành một cá tánh rất riêng biệt của người miền Tây sông nước chân quê. Qua bao đời, cho dù nước sông có cuốn đi bao lượng phù sa ra biển đi nữa vẫn không cuốn được tấm lòng rộng rãi, chân tình của họ.

Tôi cắt ngang câu chuyện, hỏi sang chuyện khác.

– Gia Cốp, cầu làm kiểu chi mà ốm nhom, phỏng phiêu thấy ớn quá vậy.

– Ngó dzậy chứ chắc lắm chú. Trưa nào đi học dzìa tụi con cũng ra đây nhảy cầu tắm dzui lắm. Con tắm cả mấy năm nay đâu có chuyện chi. Mà chú biết không ? Cậu vịn vai tôi.

-Nói đi chú mới biết chứ.

-Tới mùa quơ cúp, người ta không cho tụi con tắm ở đây.

-Tại răng rứa ? Tôi théc méc.

-Chú nói gì chứ ? Cậu tròn mắt hỏi lại.

-Tại sao dzậy ?

Cậu gãi đầu, nói một hơi như nín thở: -Thấy tụi con nhảy cầu, họ nghĩ tụi con thua độ vì tự tử, í lộn, họ nghĩ tụi con tự tử vì thua độ nên cấm tụi con tắm.

-Mi cũng biết nói xạo quá hỷ. Cậu nhe răng cười hí hí nói con nói xạo một tý cho dzui thôi. Tôi định bước chân lên cầu thì chợt nghe tiếng gọi sau lưng.

-Gia Cốp.

-Ah, chị Lành, chị mới đến hả. Em nãy giờ chờ chị đây. Giọng nói cậu vang vang. Tôi quay lại thấy một người con gái đang bước đến gần Gia Cốp. Cô mặt quần lụa dài đen, áo bà ba hồng lợt, chân đi dép Lào xanh. Khuôn mặt cô sáng rỡ, hồng hào ẩn trong chiếc nón lá quai màu xanh da trời. Nhìn qua biết là con gái miệt vườn phơi phới chơn lấm tay bùn. Chuyện là sáng hôm qua tôi nhờ Gia Cốp lấy xuồng chở tôi đi thăm vài nơi cho biết cảnh miền quê sông nước, cậu viện cớ đi lễ buổi trưa, cậu sẽ nhờ người khác, tôi hỏi ai, cậu lắc đầu mỉm chi trông bí mật lắm. Thì ra cô gái này đến đây là do Gia Cốp sắp xếp. Cậu vỗ vai tôi, thân mật giới thiệu:

-.Đây là chú bạn của em từ Đà Nẻng mới dzô. Đây là chị Lành, hàng xóm của con. Hôm nay chị sẽ bơi xuồng đưa chú lội nước. Cậu thúc hông tôi, nhắc nhở:

– Chào chị đi chú.

Tôi, đầu hơi nghiêng về phía cô gái, bắt tay cô tỏ vẻ mình dân lịch sự vượt gần ngàn cây số đến. Bàn tay cô thon dài tựa búp măng, nước da mịn màng mềm mại, mát như gió sông. Mơ hồ nắm miết chẳng muốn thả ra. Chợt cô ’á’ lên một tiếng làm tôi choàng tỉnh.

.-Úi da, đau tay em. Gặp gỡ chứ đâu phải chia ly đâu mà …

Gia Cốp cười hăng hắc. Cậu bỏ tay ra sau lưng tôi nhéo một cái ý nói vừa thôi tía, chuyện chi còn có đó.

Con gái miền Tây có khác. Chẳng cần biết đó là lần đầu tiên gặp gỡ, quen hay lạ đau tay nói đau tay liền chứ không thèm giữ trong lòng như con gái miền Trung về nhà lãng mạn thắp đèn, cắn bút mần mấy trang thơ.

Chuyện trò một chặp, Gia Cốp nói nắng sắp đứng bóng rồi cậu phải về đi lễ thôi. Cậu vòng tay chào cô Lành và tôi. Chạy lên dốc cao ở cầu Đôn, cậu nói vói xuống:

-Chị Lành bơi cẩn thận, kẻo chìm xuồng. Chú đi chơi dzui dzẻ nghen. Chiều tụi con sẽ gặp chú. Okie, bye bye chú. Tôi vẫy tay chào cậu, rồi bước lên cây cầu khỉ trước mặt.

* * *

Cây cầu khỉ này chỉ là một khúc cây dài khoảng năm thước đặc lên hai khúc cây ngắn cắm xuống nước tựa hình chữ X ở mỗi đầu. Vừa bước chân lên cầu đã nghe lắc rắc. Tôi sợ té liền cầm tay vịn. Mấy đứa nhỏ tắm gần đó ôm dừa trái làm phao bơi, trửng giỡn chí chóe dưới nước. Tụi nó thay phiên leo lên cầu, thảy dừa ra xa rồi phóng người xuống bơi đến. Mỗi lần như rứa chiếc cầu lắc lư, người tôi cứ chòng chành như đi trên thuyền nan. Cô Lành đi đằng sau cười khúc khích. Cô khuyến khích tôi ‘chời ơi, chời ơi’ ráng lên anh, hỏng té đâu, có em đây nè ! Hứ hư hư hừ, có em trong đời, với anh nơi ấy bình yên, tối hôm qua đi hát karaoke bản này, chừ nhớ lại nghe răng mà hay quá. Có em thì anh trai Trung đây yên tâm lắm.

-Chú ơi, đi nhanh lên. Té xuống nước, tụi con nhờ chị Lành cứu chú.

Một đứa khác bơi đến khèo vào chân tôi, nói:

-Chú ơi, nó nói bậy. Chú mà đi nhanh té xuống nước đỉa kéo chú ra giữa sông đó.

Cả đám nhỏ lố nhố cười ầm lên. Lành dậm chân, chỉ tay:

-Mấy cưng im. Dám chọc người ta hả ? Tối dzìa biết tay chị nghen.

Tụi nhỏ nghe lời bơi qua xuồng khác tung nước về phía chúng tôi.

Một lát sau, tôi hỏi khẽ:

– Mà em ơi ?

– Gì dzậy anh ?

-Này là cầu khỉ chứ mô phải cầu tre mà răng nó ghập ghềnh khó đi quá vậy em ?

-Cầu khỉ tức là cầu tre đó anh. Khó đi, em dắt anh đi nè. Anh đưa tay đây em nắm cho.

Một tay tôi vịn vào cây sào ngang, tay kia đưa ra sau. Cô bé nắm lấy tay tôi. Tôi ước chừng cây cầu khỉ này dài miết ra như cây thước bản của Tề Thiên để nó gập ghềnh, gập ghềnh hoài.

-Í, í…coi chừng té đó nha anh.

Nào ai biết lúc này chân run hay cầu rung. Chân tôi bước loạng choạng như sau lần tôi tập uống bia với mấy thằng bạn học. Cảm giác sợ bị rơi xuống nước nửa chừng xuân làm tôi phập phồng. Lúc đầu tôi nhích từng bước rồi đi một chặp thấy yên tâm và ghiền đi trên chiếc cầu khỉ lạ lùng lắt léo miền Tây ni quá chừng. Ở biển tôi chạy phăng phăng trên ghềnh đá mô có sợ chi, rứa mà vào đây tôi chập chững từng bước trên loại cầu lạ lùng này. Cuối cùng, tôi cũng xuống được chiếc xuồng nhỏ neo sẵn ở chân cầu. Lành bảo tôi ngồi đằng sau xuồng. Cô bước xuống sau, ngồi đằng trước. Cô thoăn thoắt tháo dây, tay quơ chiếc dầm xuống nước cho xuồng rời bến. Tôi nhìn cô, tập tành đưa dầm xuống nước bơi phụ. Khi xuồng lướt qua để lại một vòng xoáy trên mặt nước như con vụ đang xoay. Chiếc xuồng con ba lá lướt chậm qua xóm Chămpa trên sông. Đoạn sông này, nhà cửa là những chiếc tàu ở gần nhau, họ sống từ năm này sang năm khác. Nghe nói có khi những chiếc tàu này trôi dạt đến Biển Hồ tận Siem Reap ở Miên, họ chọn nơi đó làm quê hương, chẳng mấy khi về lại.

Một đám cây xanh nổi lờ lờ phía trước trông mát mẻ, lạ mắt.

– Cây chi mà xanh rờn như lá cây sống đời, rứa em ? Cậu ta hỏi vờ trong gió.

– Quê em gọi đó là lục bình đó anh. Em gái miền Tây trả lời. – Quanh năm, lục bình trôi khắp nơi, rày đây mai đó trên sông.

Đến lúc ni cậu ta mới bình thân cảm nhận giọng nói mơn trớn, ngọt lịm như nước dừa Xiêm La, rót vào tai nghe mát cả tim gan chàng trai xứ Quảng. Âm thanh không phải nhan sắc mà vẫn làm lòng người nao nao mấy phần trăm. Những khóm lục bình cọ vào be rào rạo tưởng đâu lưng cá sấu cọ vào nghe giật mình. Đâu đâu cũng thấy lục bình tụ thành bè, rậm rịt bám vào nhau. Lục bình đang mùa trổ bông tím bàng bạc cả một khúc sông dài. Bông lục bình không sang trọng, quý phái như Mẫu Đơn, chẳng kiêu sa như hồng nhung. Rồi bỗng nhiên trong đám lá xanh nổi bồng bềnh trên dòng nước đục, màu tím nhạt của bông lục bình dưới nắng trưa xuân hiện lên một vẻ đẹp trầm lắng, thôn dã, mộc mạc đến duyên dáng giữa trời quang mây tạnh, giữa phù sa sông nước.

Lục bình, ảnh: Wong

Chèo một đoạn sông, Lành cho xuồng vào con rạch nhỏ. Lau sậy mọc chằng chịt trong bờ. Mặt nước phẳng lặng, im ắng. Thỉnh thoảng vài con cá đớp nước tạo những vòng tròn lan xa. -Lành ơi !

-Chi dzạ anh ?

-Tặng anh bài hát lấy thảo miền sông nước đi em. Cậu ta yêu cầu thành thật. – Mai mốt về ngoài Trung, anh còn nhớ câu hò, tiếng hát em trong này. Giọng nói cậu buồn buồn như sợ phải sắp xa không gian tình tứ nơi đây.

-Chờ em chút nha anh. Cô dừng tay, bỏ nón xuống, hất tóc ra sau lưng. Cô ngồi quay mặt về phía tôi nói anh chèo xuồng để em hát cho anh nhớ. Anh sẽ nhớ. Tôi đáp.

Miền châu thổ trời xanh mây trắng. Gió mát lưng trời. Sông nước mênh mông. Tóc dài bay tha thướt. Áo bà ba xẻ hai bên tà vừa đủ trông thấy một phần da thịt trắng chơi vơi. Trên bờ con nước mấp mé dâng cao. Giọng hò theo phù sa thả trôi trên dòng Hậu Giang dạt dào, bát ngát.

Hò ơi…từ xóm chợ xuôi dòng nước biếc,
Ngồi một mình trên chiếc xuồng con.
Anh nhìn quày trên đám mạ non
Sao không đi sớm, hò hơ… sao không đi sớm, anh còn đợi ai…

Tôi buông dầm mê hồn theo giọng hò của em gái miền Tây.

Nghe em hát câu dân ca sao mượt mà lòng anh thương quá.
Tiếng ngọt ngào nào đong đưa nhớ xa xưa, trời trưa bóng dừa
Hẹn hò nhau tình quê hai đứa
Mùi mạ non hương tóc em biết bao kỷ niệm
Nhắc lại thấy thương nghe thật buồn .…

-Hát phụ dzới em đi anh.

Cậu ta gõ chiếc dầm vào xuồng làm nhịp vu vơ hát theo:

Anh thương tóc em bay bay trong chiều chiều gợi bao nỗi nhớ
Nhớ từng nụ cười ngây thơ thắm duyên mơ chiều nghiêng nắng đổ
Về quê em phù sa bát ngát
Tình mình dù ngăn cách sông chứ đâu cách lòng
Mỗi lần nhớ em sao nghẹn lòng …

Em gái chèo đò, Cồn Phụng, Mỹ Tho, ảnh: Wong

– Chèn ơi ! Anh Tư hát hay quá chời đất ! (tôi thật ra là anh Năm lận)

– Bớt giỡn, em. Giọng anh khàn rứa mà hay chi.

– Anh tiếp nghen, anh Tư. Em gái miền Tây nhìn tôi mời gọi.

-Không, em tiếp đi, Anh đang bị khan tiếng. Cậu ta từ chối.

-Anh hát đi mà. Hỏng sao, em lắng nghe nè. Em gái miệt quê năn nỉ.

-Cũng được. Cậu ta hát. Hát để nhớ về mối tình xa xôi, những ngày ngồi ở biển Nam Ô nhìn trăng treo trên đỉnh Sơn Chà.

Về phương Nam lắng nghe cung đàn, thổn thức dưới trăng mơ màng.
Rồi theo sông Cửu Long nhớ nhung dâng tràn.

Chợt thương con sáo bay xa bầy,
Sương khói buồn để lại lòng ai.

Con Sáo sang sông, sáo đã xổ lồng
Bay về Bạc Liêu, con sáo bay theo phương người
Bay về Trà Vinh, con sáo bay qua đời tôi.

Một chiếc ghe thương hồ bơi đến, cập vào xuồng. Chị hỏi:

-Lành ơi, khách lạ nào mà đẹp trai quá dzậy ?

-Dạ khách ở Đà Nẵng vào thăm.

-Tình tứ quá, coi bộ cá cắn câu rồi đa !

-Hỏng có đâu Út. Lành đỏ mặt, trả lời.

-Nói thật đi mà.

-Út mà chọc nữa, em quê bơi hỏng đặng đó nha.

-Chọc nhỏ chơi mà. Vài trái xài tượng cho nhỏ nè.

-Cảm ơn Út nha.

Chị bơi xuồng đi. Lành và tôi vẫy tay chào chị. Lành bảo thả trôi xuồng để ăn xoài.

-Bàn tay em có đường hay sao mà xài em cắt ăn ngọt dữ quá.

-Xài miền Tây mà anh. Trai Trung cũng tiếu lâm quá anh hả. Dzậy mà em tưởng đâu họ nghiêm lắm. Vừa nói, Lành cặp xuồng vào cầu khỉ. Cây cầu khỉ này hình chữ H, rộng, cao và chắc hơn cây cầu trước. Chúng tôi leo lên cầu, ngồi thả chân xuống, mông lung nhìn xa xôi. Chim bìm bịp kêu rộn ràng trong bụi rậm. Đâu đây tiếng gà gáy trưa vang lên thưa thớt. Tre xanh trong vườn khua rì rào như lời mẹ hát ru năm xưa. Hai bên bờ hàng dừa nghiêng bóng chải vào từng cụm mây trời xanh lơ dưới nước. Tôi lẳng lặng nắm tay Lành nói mai anh đi, nhớ bé vô cùng. Nghe rứa, Lành che miệng cười, nói mèn đéc quơi, người miền Trung mà cũng …cải lương dữ a. Nói thiệt cho em nghe đi, đã phải lòng con gái miệt thứ rồi sao ? Lành hỏi, đôi má ửng hồng nhìn dễ thương quá.

– Đã phải lòng rồi, em còn phải hỏi nữa.

– Sao nhanh vậy cà ? Lành vân ve tà áo bà ba.

– Ừ, có lẽ đã yêu nhau từ ngày trước.

Mặt trời soi đôi bóng rung rinh dưới làn nước. Chúng tôi ngồi nói chuyện dài dòng bâng quơ. Lành hỏi quê tôi có mương, rạch, ao hồ, sông nước như dzậy hông.

-Có chứ. Quê anh mùa đông năm nào cũng có mưa bão, lũ lụt. Năm trước được…ưu đãi hơn. Lành hỏi ưu đãi là sao. Tôi nói. Cuối tháng 9 năm vừa rồi, người ta bất ngờ xả lũ từ một đập thủy điện ngay lúc bão, lũ đang dâng cao trên sông Vu Gia, sông Thu Bồn ở Quảng Nam. Sau một đêm, mực nước dâng lên 10.77 m. Lành hỏi người dân ở gần sông ra sao. Tôi nói 30,000 căn nhà bị ngập (1). Nước quá cao dẫn đến heo, gà, vịt, lợn, trâu, bò, chó, ngựa, người bơi không xuể.

Lành kể gần đây trên thành phố xảy ra một vụ bắt bớ hôn nhân phi pháp. Những cô gái độ tuổi 19 đến 25 trẻ đẹp xếp hàng trần truồng cho những tên Hàn Quốc ngắm nghía, chấm điểm chọn lựa (2). Xóm em có vài người. Còn lại mỗi nơi mỗi ít. Chuyện thường xảy ra lúc này đó anh. Nghe lòng buồn rã rượi, nghe tủi nhục và xót xa cho thân phận phụ nữ Việt Nam. Hạnh phúc là bao, để rồi bị bạc đãi và bỏ mạng nơi xứ người. Chúng tôi ngồi im lặng thật lâu nhìn con nước lặng lờ xuôi dòng.

Rời con rạch, chúng tôi trở về lại xóm Chămpa. Gió sông gửi lại đằng sau mùi bồ kết trên tóc cho chàng trai xứ Quảng thêm phần nhớ người trước mặt. Ta một lần nữa lại tương tư em gái miền Tây rồi đó. Qua khỏi vài cây cầu khỉ nữa lên bờ tiếp tục làm tên lãng du sương gió. Giã từ dòng sông hiền hòa êm ái, chia tay em gái miền Tây. Chắc gì ngày trở lại ta còn gặp em ?

Ai biết cho ta chân bước sao lòng vẫn còn buồn. Ai biết cho ta chân bước sao lòng vẫn còn nhớ  .… Nỗi niềm kiếm sĩ Nguyên Bá xứ Phù Tang dành cho Tỷ Cúc sao lại đến với tôi trong lúc này. Xuồng ơi, cứ lướt đi, khoan dừng lại nhé để dáng thuyền còn lưu mãi trên dòng sông. Ta chỉ muốn ở đây chẳng muốn về.

Về lại miền Trung mưa gió. Cuộc sống lam lũ từng ngày. Mưa bão, lũ lụt triền miên. Những hôm ngồi giăng lưới trên sông cu Đê mưa sa mù mịt, tôi nhớ đến phương trời xa xôi, nơi ấy em gái miền Tây dãi dầm sương gió, ngược xuôi mưu sinh trên dòng Cửu Long. Câu nói của Lành hôm nào còn nghe văng vẳng; quanh năm, lục bình trôi khắp nơi, rày đây mai đó trên sông.

Thương em gái miền Tây quê hương tôi. Lận đận, lênh đênh một đời như lục bình trôi.

Đà Nẵng, March 2010

Kay Dee Wong

Nguồn:

* Nhạc: Thanh Sơn, Vũ Đức Sao Biển

(1) http://vietnamnet.vn/xahoi/200910/A-Vuong-xa-lu-Bai-hoc-xuong-mau-phai-rut-kinh-nghiem-872647/
(2) http://www.vnexpress.net/GL/Phap-luat/2007/04/3B9F555C/http://www.vnexpress.net/GL/Phap-luat/2010/03/3BA19B68/

Articles by Kay Dee Wong

• Cao như Thái Sơn - 23.03.2011
• Bộ tộc Kayan: Truyền thuyết người cổ dài - 23.06.2010
• Dấu chân cát nóng - 26.05.2010
• Một thoáng Chămpa - 06.05.2010