Đặng Thư chuyển ngữ

 

Naguib Mahfouz, người từ trần cách đây hơn một tuần, ở tuổi 94, đã siêu việt vị thế của một nhà văn tên tuổi để trở thành một linh hồn thời đại của toàn Ai Cập. Những nhân vật trong tác phẩm của Mahfouz đã trở thành từ vựng trong đời sống thường nhật. Một bà vợ Ai Cập giận chồng có thể quát lên: "Ông tưởng ông là Si Sa-ét hử ?" Si Sayed là một ông chồng độc đoán trong tác phẩm Cairo Tiểu Thuyết Ba Tập của Naguib Mahfouz.

Mahfouz là người đặt nền móng cho ngôi nhà tiểu thuyết Ai Cập hiện đại cùng là đã chứng tỏ rằng một nghệ sĩ lớn đồng thời phải là một con người lớn. Mahfouz là nhà văn mà văn nghiệp đã được tuyên dương với giải Nobel văn chương (1988), thì Mahfouz cũng là con người bước đi trên đường phố Cairo, trò chuyện và lắng nghe và tiếp giao thân mật điềm đạm với bao nhiêu thị dân bình thường. Ông là thế trong ấn tượng mạnh mẽ của hàng nghìn thị dân Cairo. Naguib Mahfouz đã sống với nguyên lý cúa ông, với lòng tận hiến của một nhà tiên tri. Người ta tìm thấy dân chủ, công chính và tự do trên từng trang sách trong toàn bộ 50 tiểu thuyết ông đã viết.

Ngày đưa tang, Naguib Mahfouz nếu còn sống hẳn đã bất bình với một nghi lễ đóng kính, ngăn cản công chúng đích thực của lòng ông đến chia tay ông lần cuối. Đằng sau xe tang những quan chức, những chính trị gia của một nền chuyên chính mà ông lên án; trong khi hàng nghìn người dân nghèo của Ai Cập thì bị chặn lại không lọt được vào trong. Đây là những người thực sự yêu mến ông: từ những nẻo xa đổ về họ hy vọng lần cuối được nhìn thấy khuôn mặt con người đã viết về đời sống cùng cực của họ, đã dùng nghệ thuật của mình để lên tiếng bênh vực họ, tranh đấu cho quyền sống và nhân phẩm của họ – nhà văn đầu tiên đã mạnh mẽ vào cuộc và từ đó tới nay trên chặng đường này không ai vượt qua được.

 

       nguồn: Time Sept 06, 2006