- Da Màu Magazine - https://damau.org/en -

Tháng sáu LGBTQ+

Posted By Trần Thị NgH On In Giới Tính,Phụ Nữ & Giới Tính | No Comments

CANADA

Cuộc diễn hành hàng năm của cộng đồng LGBTQ+ (queer) được biết đến với tên gọi Pride Toronto, là một trong những lễ hội tự hào lớn nhất thế giới, được tổ chức vào tháng 6 hàng năm tại thành phố Toronto, Canada. Lễ hội không chỉ là dịp ăn mừng mà còn là không gian văn hóa nơi sự đa dạng được tôn vinh. Các sự kiện thường được tổ chức xuyên suốt qua nhiều khu vực, kéo dài 10 ngày trong tháng 6, tâm điểm là khu phố Church-Wellesley Village – trung tâm văn hóa của cộng đồng LGBTQ+ tại Toronto.

Đoàn diễn hành tráng lệ với xe hoa trang trí công phu và y phục sặc sỡ thường đi qua trung tâm thành phố, dọc theo các tuyến phố lớn như Yonge Street, Gerrard Street và Bloor Street. Sự kiện thu hút sự tham gia và ủng hộ của đông đảo người dân cùng giới lãnh đạo, với các hoạt động âm nhạc, hội nghị, và 3 cuộc diễn hành chính: Trans Pride, Dyke March và Pride Parade. Các sinh hoạt này mang ý nghĩa:

Tôn vinh sự đa dạng và bình đẳng: Là biểu tượng của sự hòa nhập xã hội, nơi cộng đồng LGBTQIA+ được tôn vinh, bảo vệ quyền lợi và khuyến khích sống thật với bản thân.

Tưởng niệm lịch sử: Sự kiện gắn liền với các phong trào đấu tranh đòi quyền bình đẳng trên toàn cầu, tưởng nhớ những nạn nhân đã khuất và ghi nhận chặng đường dài vượt qua định kiến.

Thúc đẩy giáo dục và nhận thức: Cung cấp không gian để nâng cao hiểu biết của xã hội về cộng đồng, xóa bỏ sự kỳ thị và xây dựng môi trường sống an toàn, tôn trọng lẫn nhau.

Văn hóa và Du lịch: Mang lại không khí lễ hội rực rỡ với các buổi tuần hành (Pride Parade), nghệ thuật, và âm nhạc, thúc đẩy mạnh mẽ nền kinh tế và du lịch của thành phố

Các hoạt động nổi bật:

Festival Weekend: Điểm nhấn của tháng với các buổi hòa nhạc ngoài trời, hội chợ đường phố và các bữa tiệc thu hút hàng ngàn người tham gia.

Pride Parade: Sự kiện thu hút đông đảo nhất, nơi các hội nhóm, tổ chức và cá nhân diễn hành qua các đường phố trung tâm với trang phục lộng lẫy và thông điệp bình đẳng.

Drag Ball: Chương trình quy tụ hàng chục nghệ sĩ biểu diễn nghệ thuật kéo dài nhiều giờ đồng hồ.

NgH cùng QUEER (photoNgH, Toronto)

MỸ

Tại Mỹ, Tháng Tự hào (Pride Month) diễn ra vào tháng 6 hằng năm để kỷ niệm một bước ngoặt lịch sử: cuộc nổi dậy Stonewall năm 1969 tại New York. Đây được coi là sự kiện châm ngòi cho phong trào đấu tranh đòi quyền lợi bình đẳng hiện đại của cộng đồng LGBTQ+ trên toàn thế giới. Lịch sử chi tiết và nguồn gốc của tháng này được định hình qua các cột mốc quan trọng:

1. Ngòi nổ lịch sử: Cuộc bạo loạn Stonewall (1969)

2. Bối cảnh áp bức: Vào thập niên 1960 tại Mỹ, các hành vi biểu thị tình cảm đồng giới hay việc mặc quần áo không đúng với giới tính khai sinh bị coi là bất hợp pháp. Cảnh sát thường xuyên đột kích, quấy rối và bắt giữ người tại các tụ điểm của cộng đồng.

3. Sự kiện đêm 28/06/1969: Lực lượng cảnh sát bất ngờ đột kích vào quán bar đồng tính Stonewall Inn ở Greenwich Village, New York. Thay vì chịu đựng như những lần trước, các khách hàng và người dân xung quanh đã quyết liệt đứng lên phản kháng.

4. 6 ngày đêm rực lửa: Cuộc xung đột bộc phát thành một chuỗi các cuộc biểu tình và bạo loạn kéo dài suốt 6 ngày. Những nhà hoạt động tiên phong, đặc biệt là những người chuyển giới da màu như Marsha P. Johnson và Sylvia Rivera, đã dẫn dắt làn sóng đấu tranh trực diện chống lại sự tàn bạo của cảnh sát.

5. Cuộc tuần hành Tự hào đầu tiên (1970): Để kỷ niệm đúng 1 năm sau sự kiện Stonewall, vào ngày 28/06/1970, cuộc diễn hành Tự hào đầu tiên mang tên Christopher Street Liberation Day March được tổ chức tại New York.

6. Ý nghĩa cái tên “Pride”: Nhà hoạt động Craig Schoonmaker đã đề xuất từ “Pride” (Tự hào). Mục đích là để thay thế cảm giác xấu hổ, giấu giếm bằng niềm tự hào được là chính mình trước công chúng. Cùng lúc đó, các thành phố lớn khác như Los Angeles, Chicago và San Francisco cũng đồng loạt tổ chức các cuộc tuần hành tương tự.

7. Sự công nhận mang tính toàn cầu – hợp pháp hóa hành chính: Ban đầu, các hoạt động chỉ diễn ra trong một ngày duy nhất (Pride Day). Qua nhiều thập kỷ, phong trào lan rộng thành các chuỗi lễ hội kéo dài cả tháng. Vào năm 1999-2000, Tổng thống Mỹ Bill Clinton là người đầu tiên chính thức tuyên bố tháng 6 là “Tháng Tự hào của Người đồng tính nam và đồng tính nữ“. Đến năm 2009, Tổng thống Barack Obama chính thức mở rộng định nghĩa thành “Tháng Tự hào LGBTQ+“.

8. Di sản hiện tại: Địa điểm Stonewall Inn ngày nay đã được công nhận là Tượng đài Quốc gia của Mỹ. Tháng 6 không còn là những cuộc bạo động căng thẳng, mà đã chuyển mình thành một ngày hội văn hóa rực rỡ với sự tham gia của hàng triệu người từ Toronto, London cho tới Tokyo.

Ngoài Mỹ và Canada, một số các quốc gia tiêu biểu có hoạt động diễn hành Pride trang trọng nhất trong tháng 6:

Châu Âu (Nơi có mật độ lễ hội dày đặc nhất tháng 6)

Pháp: Lễ diễn hành Marche des Fiertés tại thủ đô Paris và thành phố Lyon diễn ra vô cùng sôi động vào cuối tháng 6, thu hút hàng trăm ngàn người đổ về quảng trường Place de la République.

Tây Ban Nha: Lễ hội Madrid Orgullo tại Madrid khởi động từ cuối tháng 6. Đây là một trong những sự kiện Pride có quy mô hàng đầu thế giới với lượng người tham gia lên tới hàng triệu.

Ý: Sự kiện diễn hành Roma Pride tại thủ đô Rome và Milano Pride tại Milan phủ kín sắc màu cầu vồng vào trung tuần và cuối tháng 6.

Ireland: Lễ diễn hành tại thủ đô Dublin được tổ chức vào cuối tháng 6 để đánh dấu đỉnh điểm của tuần lễ hội quốc gia.

Đức: Chuỗi sự kiện ngày hội CSD (Christopher Street Day) bắt đầu rục rịch tại các thành phố lớn như Munich hay Cologne từ giữa tháng 6 trở đi.

Châu Mỹ La-Tinh

Brazil: Vũ hội diễn hành tại São Paulo thường được tổ chức vào tháng 6. Đây là một trong những cuộc diễn hành Pride lớn nhất hành tinh, từng phá kỷ lục Guinness với khoảng 4–5 triệu người tham dự.

Mexico: Lễ diễn hành Mexico City Pride diễn ra sôi nổi vào cuối tháng 6, dẫn đầu về quy mô diễn hành của khu vực Mỹ Latinh.

Châu Á

Thái Lan: Thủ đô Bangkok tổ chức Bangkok Pride ngay từ đầu tháng 6. Thái Lan hiện là một trong những quốc gia tiên phong tại Đông Nam Á với lễ diễn hành đường phố cực kỳ uy nghi tráng lệ, thu hút đông đảo du khách quốc tế.

Israel: Lễ diễn hành Tel Aviv Pride diễn ra vào tháng 6, được mệnh danh là sự kiện tự hào có quy mô lớn nhất khu vực Trung Đông.

Nhật Bản: Dù sự kiện lớn nhất Tokyo Rainbow Pride thường diễn ra vào tháng 4, nhiều hội nhóm tại các tỉnh thành khác của Nhật Bản vẫn hưởng ứng các hoạt động diễn hành quy mô vừa và nhỏ suốt tháng 6.

Việt Nam có tổ chức Tháng Tự hào, nhưng cách thức tổ chức có sự linh hoạt rất đặc trưng giữa dòng chảy quốc tế và văn hóa bản địa. Sự kiện tự hào lớn nhất tại Việt Nam có tên gọi chính thức là VietPride.

Cộng đồng LGBTQ+ tại Việt Nam tiếp cận Tháng Tự hào qua hai giai đoạn lớn trong năm:

1. Hưởng ứng Tháng Tự hào quốc tế (Tháng 6)

– Hình thức: Diễn ra chủ yếu trên không gian mạng và các sự kiện quy mô vừa và nhỏ.

– Hoạt động: Các hội nhóm, tổ chức phi chính phủ và các doanh nghiệp đồng loạt thay ảnh đại diện lục sắc, tổ chức các buổi tọa đàm trực tuyến, workshop, chiếu phim hoặc ra mắt các chiến dịch truyền thông nhằm nâng cao nhận thức. Các đại sứ quán nước ngoài tại Việt Nam (như Canada, Mỹ) cũng thường xuyên tổ chức các buổi gặp gỡ, giao lưu để ủng hộ cộng đồng vào tháng này.

2. Lễ hội VietPride chính thức (Thường vào Tháng 8 – Tháng 10)

Dù tháng 6 là Tháng Tự hào thế giới, chuỗi lễ hội trực tiếp lớn nhất của Việt Nam (VietPride) thường được đẩy lùi lại và tổ chức rầm rộ nhất vào khoảng tháng 8, tháng 9 hoặc tháng 10.

– Lý do thời tiết: Tháng 6 tại Việt Nam rơi vào cao điểm nắng nóng gay gắt ở miền Bắc và mùa mưa bão lớn ở miền Nam, không thuận lợi cho các hoạt động ngoài trời. Việc dời lịch giúp các sự kiện cộng đồng diễn ra an toàn và thu hút đông người tham gia hơn.

– Hoạt động thực tế: Diễn ra tại nhiều tỉnh thành lớn (đặc biệt là Hà Nội và TP.HCM) với các sự kiện bùng nổ kéo dài cả tuần lễ như:

* Đạp xe diễu hành hành trình: Hàng ngàn người cùng đạp xe mang theo cờ cầu vồng qua các tuyến phố trung tâm.

* Không gian nghệ thuật & âm nhạc: Các đêm nhạc hội (Queer music show), trình diễn Drag Queen, triển lãm tranh ảnh nghệ thuật.

* Thảo luận chuyên đề: Tổ chức các buổi hội thảo về quyền bình đẳng, luật chuyển đổi giới tính và chiến dịch “Tôi Đồng Ý” (ủng hộ hôn nhân cùng giới tại Việt Nam).

Sự kiện VietPride đầu tiên được tổ chức tại Việt Nam từ năm 2012. Đến nay, phong trào đã nhận được sự cởi mở, tôn trọng rất lớn từ xã hội, các phương tiện truyền thông chính thống và các cơ quan ban ngành.

Một số quốc gia có thế mạnh về phong trào Pride nhưng không diễn hành vào tháng 6 do yếu tố thời tiết hoặc lịch sử riêng. Ví dụ:

Anh (UK): Lễ diễn hành lớn nhất London Pride thường diễn ra vào tháng 7.

Hà Lan: Sự kiện Amsterdam Pride thường diễn ra vào tháng 7 và tháng 8. Đặc biệt, Amsterdam cũng chính là nước chủ nhà đăng cai ngày hội thế giới WorldPride kết hợp EuroPride kéo dài từ 25/07 đến 08/08.

Úc: Lễ diễn hành nổi tiếng Sydney Gay and Lesbian Mardi Gras được tổ chức vào tháng 2 hoặc tháng 3 (mùa hè của Nam bán cầu)

Ý NGHĨA CÁC LÁ CỜ CỦA CỘNG ĐỒNG LGBTQ+

1 – Cờ lục sắc (cờ cầu vồng) là biểu tượng chính thức và phổ biến nhất toàn cầu của cộng đồng LGBTQ+. Ý nghĩa tổng quát của lá cờ phản ánh sự đa dạng của xã hội, phổ thiên hướng tính dục, và khát vọng tự do là chính mình.

Thiết kế này do nghệ nhân người Mỹ Gilbert Baker sáng tạo vào năm 1978. Ban đầu cờ có 8 sọc, nhưng sau đó được tinh chỉnh thành phiên bản 6 sọc (lục sắc) để thuận tiện cho việc sản xuất hàng loạt. Mỗi màu sắc trên lá cờ hiện đại mang một thông điệp nhân văn riêng biệt:

Ý nghĩa chi tiết của 6 dải màu

❤️ Màu đỏ: Tượng trưng cho sự sống (life) và lòng dũng cảm vượt qua định kiến.

🧡 Màu cam: Tượng trưng cho sự chữa lành (healing), khả năng phục hồi và nhận thức của cộng đồng.

💛 Màu vàng: Tượng trưng cho ánh mặt trời (sunlight), sự rực rỡ, niềm vui và thách thức phấn đấu.

💚 Màu xanh lá cây: Tượng trưng cho tự nhiên (nature), sự phát triển bền vững và lời khích lệ.

💙 Màu xanh dương: Tượng trưng cho sự hòa hợp (harmony), niềm hy vọng và tính kết nối, chia sẻ.

💜 Màu tím: Tượng trưng cho tinh thần (spirit), sự kiên cường và tình đoàn kết thống nhất.

2 – Sự tiến hóa: Các phiên bản cờ mở rộng

Theo thời gian, để tăng tính bao hàm cho các nhóm thiểu số khác trong cộng đồng, lá cờ liên tục được cập nhật:

Cờ Progress Pride (2018): Thêm một hình mũi tên bên trái gồm các sọc trắng, hồng, xanh nhạt (đại diện cho người chuyển giới) cùng sọc nâu và đen (đại diện cho người da màu và những người đang sống chung hoặc đã mất vì HIV/AIDS).

Cờ Intersex-Inclusive Progress Pride (2021): Thêm một vòng tròn màu tím trên nền vàng vào góc trái để tôn vinh và đại diện cho cộng đồng người liên giới tính (intersex).

Bên cạnh lá cờ lục sắc chung, các nhóm xu hướng tính dục và bản dạng giới trong cộng đồng LGBTQ+ đều sở hữu những lá cờ riêng biệt để khẳng định bản sắc độc đáo của mình.

Dưới đây là ý nghĩa của các loại cờ phổ biến nhất:

1 – Cờ của người chuyển giới (Transgender Pride Flag): Được thiết kế bởi Monica Helms vào năm 1999, lá cờ gồm 5 sọc ngang đối xứng:

– Màu xanh nhạt: Màu truyền thống dành cho bé trai.

– Màu hồng nhạt: Màu truyền thống dành cho bé gái.

– Màu trắng: Đại diện cho những người đang chuyển giới, người phi nhị nguyên giới (non-binary), hoặc người không xác định giới tính.Cách sắp xếp đối xứng giúp lá cờ luôn đúng chiều dù bạn treo ngược hay xuôi, tượng trưng cho việc tìm lại sự đúng đắn của bản thân.

2 – Cờ của người song tính (Bisexual Pride Flag): Được thiết kế bởi Michael Page vào năm 1998 để tăng mức độ nhận diện cho người song tính trong cộng đồng:

– Màu hồng (trên cùng): Tượng trưng cho sự thu hút đối với người cùng giới.

– Màu xanh dương (dưới cùng): Tượng trưng cho sự thu hút đối với người khác giới.

– Màu tím (ở giữa – hòa trộn giữa hồng và xanh): Tượng trưng cho sự thu hút đối với cả hai giới.

3 – Cờ của người đồng tính nữ (Lesbian Pride Flag): Phiên bản phổ biến nhất hiện nay là “Sunset Lesbian Flag” (ra đời năm 2018), gồm 7 sọc ngang mang sắc cam và hồng:

– Các tông màu cam: Tượng trưng cho sự độc lập, phá vỡ giới hạn, tinh thần cộng đồng và sự nữ tính độc đáo.

– Màu trắng (ở giữa): Tượng trưng cho mối liên kết độc nhất với sự nữ tính.

– Các tông màu hồng: Tượng trưng cho sự tự do, tình yêu, tình dục, và hòa bình.

4 – Cờ của người toàn tính (Pansexual Pride Flag): Dành cho những người có xu hướng bị thu hút bởi một ai đó mà không quan tâm đến giới tính của họ (yêu bằng tâm hồn):

– Màu hồng: Thu hút bởi những người mang bản dạng giới nữ.

– Màu vàng: Thu hút bởi những người phi nhị nguyên giới, vô giới tính hoặc giới tính linh hoạt.

– Màu xanh dương: Thu hút bởi những người mang bản dạng giới nam.

5 – Cờ của người vô tính (Asexual Pride Flag): Dành cho những người không hoặc ít có sự thu hút về mặt tình dục đối với bất kỳ giới nào:

– Màu đen: Tượng trưng cho người vô tính (asexuality).

– Màu xám: Tượng trưng cho người bán vô tính (grey-asexuality) và người á tính (demisexuality).

– Màu trắng: Tượng trưng cho những người có xu hướng tình dục khác (đồng minh và đối tác).

– Màu tím: Tượng trưng cho tính cộng đồng và tinh thần đoàn kết.

6 – Cờ của người phi nhị nguyên giới (Non-Binary Pride Flag): Thiết kế bởi Kye Rowan năm 2014 dành cho những người không thấy mình thuộc hoàn toàn về nam hay nữ:

💛 Màu vàng: Đại diện cho những người nằm ngoài hệ nhị nguyên giới.

🤍 Màu trắng: Đại diện cho những người mang nhiều giới tính hoặc tất cả giới tính.

💜 Màu tím: Đại diện cho sự pha trộn linh hoạt giữa nam và nữ.

🖤 Màu đen: Đại diện cho những người không có giới tính (agender).

 

Trần Thị NgH, tổng hợp thông tin từ nhiều nguồn

Articles by Trần Thị NgH