- Da Màu Magazine - https://damau.org/en -

BÀI LUẬN LÀM TẠI NHÀ bis

Posted By Trần Thị NgH On In Translations,Nghệ Thuật,Sáng Tác,Bilingual,Tản Văn,Thiết kế/Kiến trúc,Tùy bút | No Comments

Vào thập niên 60 của thế kỷ trước, nhà văn Nguyễn Xuân Hoàng có đóng góp ít nhiều công sức trong tập thơ chép tay của em gái 16 tuổi bằng một số sáng tác chọn lọc từ nhiều tác giả, được anh trình bày nắn nót qua nét chữ rất đẹp: Lời Mẹ Dặn (Phùng Quán); Paris At Night, Barbara (Jacques Prévert); La Chanson Du Mal-aimé (Guillaume Apollinaire)…; tất nhiên có cả chục bài thơ mướt rượt của chính anh – Làm Quen, Nụ Hôn, Niềm Yên Lặng Của Biển, Trình Bày, Nói Thầm Với Một Người, Một Mình, Thảo, Mang Mang, Bài Luận Làm Tại Nhà…

Em gái mới lớn lăn tăn sụt sùi đọc tới đọc lui Bài Luận Làm Tại Nhà, cuối cùng thuộc lòng luôn đến già.

I. Nhập đề

tôi bước vào đời như loài thảo mộc
rồi bỗng lớn lên như lũ thú rừng
xương thịt mẹ cha cho cùng tiếng khóc
anh em mỗi người tặng chút yêu thương

II. Thân bài

năm lên bảy tuổi theo lời mẹ dạy
tôi làm học trò mắt sáng môi tươi
đường làng phân trâu ngái mùi cỏ dại
sáng sớm đến trường ngồi đó nghỉ ngơi

bạn bè chưa thân bài cho chưa thuộc
mùa thu chưa qua lá vàng chưa rơi
thầy giáo bỗng buồn tay vê điếu thuốc
khói cũng vô tình hết vẻ thảnh thơi

cha đó mắt buồn sầu như biển cả
và mẹ già nua tóc đã rối bời
tiếng súng đầu làng mỗi ngày một quá
sông cũng hững hờ rút cạn niềm vui

III. Kết luận

mùa thu đi qua mùa thu trở lại
tôi chợt thấy mình tuổi sắp ba mươi
sáng sáng dừng chân nhìn quanh lớp học
nhìn lại đời mình buồn đến thế ư?

Nguyễn Xuân Hoàng, 1964

Hơn nửa thế kỷ sau, hậu duệ của em gái ngày xưa – mà Nguyễn Xuân Hoàng nếu còn tại thế sẽ được gọi bằng Ông Cậu – ngồi nhà cặm cụi viết một bài văn về kỷ niệm tuổi nhỏ, tuy bản thân cậu bé hiện vẫn còn xần quần trong thời thơ ấu. Không có ngái mùi cỏ dại, vô tình khói hay hững hờ sông. Không sáng sáng men theo đường làng phân trâu để đến trường ngồi đó nghỉ ngơi mà leo lên xe điện ngầm, đếm thời gian theo từng trạm dừng. Cậu trò nhỏ không biết tiếng Việt, cũng không biết làm thơ.

ĐỀ: Em hãy kể lại một kỷ niệm đẹp thời thơ ấu.

I. Nhập đề

Hồi bốn tuổi rưỡi em được cho vào lớp classe d’éveil musical để làm quen với âm nhạc – với sự hướng dẫn của thầy Le Thellec, nơi đây, em tò mò táy máy các nhạc cụ rồi cuối cùng chọn lấy một món: dương cầm. Gắn bó với nó đến khi lên tám, em vào học piano ở nhạc viện với thầy Basque, một ông thầy đầy đam mê, tử tế và tận tâm. Bằng nét chữ rất đẹp, sau mỗi buổi học thầy tỉ mỉ ghi vào vở học nhạc của em dặn dò các bài phải tập dượt ở nhà. Em vô cùng trân quý những khoảnh khắc được kề cận bên thầy và em tiến bộ rất nhanh.

II. Thân bài

Khi em bắt đầu học năm thứ hai với thầy Basque, thầy cho biết phải rời nhạc viện để dành trọn thì giờ cho một nhạc viện khác, nơi thầy làm hiệu trưởng. Để em yên tâm, thầy ghi danh cho em vào học masterclass chuyên đề Robert Schumann. Thật là một món quà ý nghĩa. Em được gặp người phụ trách lớp nhạc chuyên biệt này: cô Ciocarlie. Hình ảnh cô ngay lập tức đập vào mắt em; đó là một “cú sét đánh” xảy ra ở phòng Bizet. Em đàn bài Người nông dân vui vẻ/Le gai laboureur (trích đoạn trong sách nhạc dành cho thiếu niên, Opus 68 của Schumann), tác phẩm đầu tiên của Schumann mà em được học. Em quan sát thăm dò cái nhìn của cô giáo. Cô nở một nụ cười tươi rói khiến em cảm thấy rất thoải mái. Cô sửa bài đàn của em rõ ràng và hài hước bằng cách minh họa qua các hình ảnh: “con cóc” để nẩy tay ở điệu staccacato, “mỏ vịt” để đặt tay đúng vị trí, “sạc pin cho món đồ chơi đã chết máy đi kìa”, “làm cho thiên hạ tưởng mình có ít nhất 15 ngón tay đi”, “đàn gì mà như bị bỏ đói mấy ngày trời rồi vậy”… Cho đến hôm nay, những lời dạy của cô vẫn còn khắc ghi trong tâm trí mỗi khi em tập đàn. Một học sinh bình thường rất có thể sẽ cảm thấy mếch lòng ngay tắp lự. Nhưng riêng em, em rất thích cách hướng dẫn của cô và mơ ước có ngày được tao ngộ.

Lớp chuyên biệt Schumann kết thúc, thầy Basque rời nhạc viện, còn em thì học với cô giáo mới: De Fornel. Trong thời gian đại dịch COVID hoành hành, em học đàn trực tuyến với cô qua Whatsapp, các giờ học có âm thanh xà ngầu và hình ảnh chệch choạc, cô không thể thấy tay em xấu hay nhận ra thứ nhạc cảm mà em thể hiện. Không truy tìm được dấu vết cô Ciocarlie, em nhờ mẹ viết thư cho cô. Ngay lập tức cô chấp thuận dạy em ở nhà cô, lén lút thôi, mục đích là để chỉ vẽ thêm cho em (trong tình hình dịch dã, mọi người bị cấm đi lại, mẹ và em ra đường phải làm bộ như đi khám bệnh). Giờ em vẫn còn nhớ như in những cảm xúc lúc ấy, những lần đi tới đi lui nhà cô bằng xe bus, tay khư khư cầm giấy phép đi đường. Một hôm, qua Visio, cô Fornel báo cho em biết là cô sắp nghỉ hộ sản, thầy khác sẽ thay chỗ của cô. Em sống trong lo sợ vì lại phải tập thích nghi với phương pháp giảng dạy khác nữa. Em chỉ còn duy nhất một ước ao: được học với cô Ciocarlie suốt đời. Mẹ em đã phải viết một cái thư than thở thảm thiết để thuyết phục ông Caron, người phụ trách học vụ ở nhạc viện, xin ông cho em được học piano với cô Ciocarlie luôn. Sau một thời gian dài chờ đợi, hai mẹ con nhận được thư trả lời của ông Caron: “Tôi lấy làm vui mừng báo với phụ huynh: em Yvan đã được một chỗ trong lớp dương cầm của cô Ciocarlie.”

III. Kết luận

Tuy bây giờ ông Caron không còn trên cõi đời này nữa, quyết định của ông thật không thể nào quên được, nó luôn đeo đuổi em và mang đến cho em biết bao hạnh phúc trên hành trình em gắn bó với dương cầm.

_____________________

SUJET : Racontez un souvenir heureux de votre enfance.

J’entrai au conservatoire à l’âge de quatre ans et demi, dans la classe d’éveil musical avec M. Le Thellec. J’y découvris des instruments de musique qui m’ont permis de faire mon choix : le piano. On m’affecta ensuite dans la classe de M. Basque vers mes huit ans, un professeur passionné, gentil et attentionné. Il notait minutieusement de sa belle écriture, dans mon petit carnet, le travail à réaliser à la maison après chaque cours. J’appréciais les moments passés avec lui et je progressais rapidement.

Lorsque je commençais la deuxième année de piano avec M. Basque, ce dernier m’annonça qu’il devait quitter le conservatoire pour assurer pleinement sa fonction de directeur d’un autre conservatoire. Pour me rassurer, M. Basque m’inscrivit à une masterclass sur le compositeur Robert Schumann. C’était un beau cadeau. Je fis la rencontre de la professeure en charge de cette masterclass : Mme Ciocarlie. Elle me tapa à/dans l’œil ; c’était le « coup de foudre », ce/.Ce moment se passait/s’est passé en salle Bizet. Je jouais « Le Gai Laboureur » (extrait de l’album pour la jeunesse, Opus 68 de Schumann). C’était mon tout premier morceau de ce compositeur. Je scrutais son regard. Elle avait un sourire radieux, qui me mettait à l’aise. Ses corrections étaient précises et pleines d’humour. Elle les illustrait par des images : « grenouille » pour faire sauter la main (staccato), « bec de canard » pour une position de main correcte, « recharge les piles dans le jouet qui ne marche plus », « donne l’impression d’avoir au moins quinze doigts en écoutant », « tu joues comme si tu n’avais pas mangé depuis des jours » … Un élève normal serait peut-être déjà vexé dès le premier instant. Même aujourd’hui, ces mots restent gravés dans ma pratique pianistique. Un élève normal serait peut-être déjà vexé dès le premier instant. Moi, pourtant, j’aimais bien sa manière d’enseigner, et rêvais de la retrouver.

La master class finie, M. Basque parti, je me retrouvai avec une nouvelle professeure : Mme De Fornel. Durant la période de la Covid-19, ses cours se déroulaient sur Visio (sur WhatsApp) avec une synchronisation du son et de l’image décalée, elle ne pouvait apercevoir ni les mauvaises positions de doigts, ni les nuances que j’effectuais. Ne pouvant plus retrouver la trace de Mme Ciocarlie, je demandai à ma mère de lui écrire. Elle me reçut ensuite chez elle en cachette (en faisant croire qu’on allait voir le docteur) pour m’apporter des conseils supplémentaires. Je revis aujourd’hui toutes les émotions qui me traversaient lors de ces allers-retours en bus, l’attestation de sortie entre mes mains. Mme De Fornel m’annonça un jour, lors d’une Visio, qu’elle allait prendre ses congés maternité et qu’elle serait remplacée par un autre enseignant. Je vivais la peur et l’angoisse de devoir m’adapter à nouveau à une autre méthode pédagogique. Je n’avais plus qu’un seul souhait : avoir Mme Ciocarlie pour la vie.

Il fallait que ma mère rédige une lettre larmoyante pour convaincre M. Caron, le chargé d’étude, d’accepter de changer de classe afin que Mme Ciocarlie puisse devenir ma professeure attitrée de piano à tout jamais. Après de longs moments d’attente, M. Caron nous envoya une réponse : « J’ai le plaisir de vous confirmer l’attribution d’une place pour votre enfant Yvan dans la classe de piano avec Mme Dana Ciocarlie. ». Même si M. Caron n’est plus de ce monde aujourd’hui, sa décision reste mémorable et me poursuit dans mon bonheur de pianiste.

Bài này được chấm 20/20 với đôi chút lăn tăn sụt sùi nơi thầy dạy văn.

Trần Thị NgH , nghệ sĩ sắp đặt tình huống

Articles by Trần Thị NgH